66-letni prezenter ujawnił w najnowszym sezonie swojego programu "Farma Clarksona", że choruje na agresywną postać raka prostaty. Jak podkreślił, nowotwór został wykryty w "bardzo wczesnym stadium". - Gdybym się nie przebadał i nie wykryliby problemu na wczesnym etapie, to mogłyby być moje ostatnie zbiory. Tylko dlatego, że wykryli go na wczesnym etapie, mam nadzieję, że będę zbierał plony z tej farmy przez wiele, wiele lat - dodał, nawiązując do formuły programu, w którym znany dziennikarz motoryzacyjny próbuje być farmerem.
Wczesne wykrycie raka protesty daje nawet 90 proc. szans na wyleczenie
Rak gruczołu krokowego, czyli prostaty, jest najczęściej występującym nowotworem u mężczyzn w Europie. Zgodnie z danymi Europejskiego Centrum Informacji o Raku i Krajowego Rejestru Nowotworów dotyka on ponad 350 tys. Europejczyków rocznie. Odpowiada za około 20 proc. wszystkich przypadków nowotworów diagnozowanych u mężczyzn w Polsce i jest drugim najczęściej występującym nowotworem złośliwym u mężczyzn i najczęstszym spośród tzw. nowotworów urologicznych. Każdego roku w Polsce rozpoznaje się około 18 tysięcy nowych przypadków tej choroby i odnotowuje blisko 5,5 tysiąca zgonów.
Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów rak prostaty rzadko rozwija się przed 50. rokiem życia. Ponad połowa pacjentów w chwili diagnozy ma co najmniej 70 lat. W wielu przypadkach nowotwór ten przez długi czas nie daje żadnych objawów - wykrywany jest najczęściej dzięki badaniu poziomu PSA (swoistego antygenu sterczowego) oraz biopsji gruczołu krokowego (pobranie igłą wycinka).
- Wiele badań, w tym autopsji, pokazało, że spośród mężczyzn, którzy zmarli po 80. roku życia z innych powodów, u przeważającej większości stwierdzono raka gruczołu krokowego w różnym stopniu złośliwości i w różnym stopniu zaawansowania. Oznacza to, że biologia raka gruczołu krokowego jest zdominowana przez wiek, jak również że nie każdy z mężczyzn, u których rozpozna się tę chorobę, będzie kandydatem do agresywnego leczenia - wyjaśniał prof. Piotr Chłosta, kierownik Katedry i Kliniki Urologii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jak pisaliśmy niedawno w tvn24.pl, na ryzyko zachorowania wpływają nie tylko wiek, lecz także czynniki genetyczne, otyłość i dieta wysokotłuszczowa. - U tych mężczyzn, u których krewnych w prostej linii stwierdzono obecność raka gruczołu krokowego, istnieje kilkunastokrotnie większe ryzyko zachorowania na raka gruczołu krokowego, niż w populacji, u której tych zależności nie ma. Zaleceniem towarzystw naukowych jest to, by po 40. roku życia każdy mężczyzna z wywiadem rodzinnym i po 50. roku życia, w którego rodzinie takiego wywiadu nie ma, przynajmniej raz w roku odwiedził urologa - radził lekarz.
Rozwojowi raka prostaty sprzyja także siedzący tryb życia, wstrzemięźliwość płciowa, choroby weneryczne, stany zapalne dróg moczowych. Objawy częściej rozpoznaje się u mężczyzn spożywających dużą ilość mięsa, tłuszczu i małą ilość warzyw. Na wystąpienie dolegliwości mają wpływ używki powodujące obrzęk gruczołu krokowego, w tym alkohol (zwłaszcza wysokoprocentowy), czy nadmierna ilość ostrych przypraw.
Rak prostaty - kluczowa jest profilaktyka
Objawy raka prostaty często są mało charakterystyczne i rozwijają się powoli, przez co wielu mężczyzn długo nie zdaje sobie sprawy z choroby. Pierwsze dolegliwości pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy powiększony gruczoł zaczyna uciskać sąsiednie narządy.
- Rak prostaty to najczęstszy nowotwór u mężczyzn. Jest trudnym przeciwnikiem, bo nawet przez dekadę może nie dawać objawów - powiedział dr hab. n med. Tomasz Szopiński, urolog. Wciąż jednak wielu mężczyzn trafia do lekarza zbyt późno, mimo że po 50. roku życia zaleca się profilaktyczne badanie urologiczne co najmniej raz w roku.
- Nowotwór prostaty charakteryzuje się bardzo szeroką zmiennością. Oznacza to, że może wystąpić zarówno w łagodnej, jak i bardzo groźnej postaci. Oczywiście, z rakiem tzw. małego ryzyka, można żyć długo. Pamiętajmy jednak, że nie ma czegoś takiego, jak uniwersalna prawda dla danego nowotworu w medycynie. Są tacy chorzy, którym w momencie rozpoznania zostają dwa lata życia - dodał dr hab. Szopiński.
Jak podkreślił, jedynym sposobem, by się chronić, jest systematyczne wykonywanie badań profilaktycznych - również, jeśli czujemy się dobrze. - Tylko wczesne rozpoznanie daje szanse na skuteczne leczenie. Jeśli chodzi o ten typ raka, postać dziedziczna to zaledwie 6-9 proc. przypadków. Nie możemy jasno określić, co dokładnie wpływa na rozwój choroby - zaznaczył. Dodał, że oznacza to, że nie można całkowicie wyeliminować ryzyka nawet przy jak najzdrowszym stylu życia.
Nie wystarczy badanie krwi
- Podstawowym narzędziem wczesnej diagnostyki raka prostaty jest oznaczenie stężenia poziomu PSA (prostate specific antigen) w surowicy krwi. To białko produkowane przez komórki gruczołu krokowego, które w normalnych warunkach przenika do krwi jedynie w znikomej ilości. Jego podwyższony poziom może świadczyć o nowotworze, ale także o stanach zapalnych - powiedziała dr Justyna Rembak-Szynkiewicz, radiolog. Wielu mężczyzn uważa, że wykonanie testu PSA zleconego przez lekarza rodzinnego wystarczy jako profilaktyka. To jednak zdecydowanie za mało.
- Istnieje pewna grupa mężczyzn z podwyższonym PSA, u których nie ma i nigdy nie będzie nowotworu i odwrotnie: istnieje grupa mężczyzn z PSA w normie, którzy raka już mają lub będą go mieć. Dlatego tak ważne jest skorelowanie tego testu z wizytą u urologa, który poza badaniem fizycznym, zdecyduje o poszerzeniu diagnostyki na przykład o badanie rezonansem magnetycznym czy biopsję gruczołu krokowego. Raka prostaty rozpoznaje się wyłącznie na podstawie badania mikroskopowego preparatów - podkreśla z kolei prof. Chłosta.
Jeśli jednak wynik PSA jest niepokojący, a dodatkowo badanie per rectum (palcem przez odbyt) wykaże nieprawidłowości, kolejnym krokiem jest rezonans magnetyczny. Jak wyjaśniła dr Rembak-Szynkiewicz, podczas badania nie trzeba umieszczać żadnych cewek w odbycie (cewkę kładzie się na brzuchu pacjenta). - Dzień przed badaniem pacjent powinien stosować dietę lekkostrawną i nie zjeść kolacji. W dniu badania należy wykonać wlewkę przeczyszczającą. Samo badanie trwa od 20 do 30 minut: w trakcie podaje się paramagnetyczny środek kontrastujący - powiedziała specjalistka.
Wyjaśniła, że w rezonansie magnetycznym nie używa się promieniowania rentgenowskiego. Jeśli wynik rezonansu wymaga dalszej diagnostyki, wykonuje się biopsję gruczołu krokowego. Najczęściej jest to biopsja fuzyjna, która łączy obraz z USG i z rezonansu magnetycznego.
Badanie pomimo wstydu
Jak podsumowała dr Rembak-Szynkiewicz, w ostatnich latach coraz więcej mężczyzn zgłasza się na badania, jednak wielu nadal wstydzi się lekarza. - Badanie poziomu PSA każdy mężczyzna powinien wykonać obowiązkowo po 50. roku życia, jeżeli nie ma obciążeń rodzinnych. Jeżeli w rodzinie pacjenta występował nowotwór gruczołu krokowego, to taka diagnostyka już powinna być wprowadzona po 40. urodzinach - zaapelowała dr Rembak-Szynkiewicz.
- Pacjentów będzie przybywać. Dobra wiadomość jest taka, że w przypadku łagodnych zmian chorzy dożyją starości, oczywiście przy odpowiedniej kontroli. Natomiast będą też osoby, u których rozwiną się przerzuty do sąsiadujących narządów - powiedziała radiolożka.
W ostatnich trzech dekadach medycyna zrobiła ogromny postęp w leczeniu raka stercza. Nowoczesne metody diagnostyki i terapii dają dziś pacjentom znacznie większe szanse na całkowite wyleczenie. W przypadku nowotworu wykrytego we wczesnym stadium, zanim dojdzie do przerzutów, rokowania są bardzo dobre.