Zlecony poprzednią minister zdrowia Izabelę Leszczynę pilotażowy program dotyczący antykoncepcji awaryjnej, czyli tzw. pigułki dzień po, działa od maja 2024 r. Umożliwia on zakup tabletek w ogólnodostępnych aptekach, na podstawie recepty wystawianej przez farmaceutę.
"Program (...) stanowi istotny mechanizm"
To "plan B" po tym, jak pod koniec marca 2024 roku ówczesny prezydent Polski Andrzej Duda zawetował ustawę o dostępie do antykoncepcji awaryjnej bez recepty dla osób powyżej 15. roku życia. Chodziło o nowelizację ustawy Prawo farmaceutyczne, której istotą była zmiana kategorii dostępności jednego z preparatów doustnych - z wydawanego tylko na receptę na OTC, czyli sprzedawany bez recepty. Według rozporządzenia, na podstawie którego uruchomiono tę formę sprzedaży antykoncepcji awaryjnej, pilotaż miał potrwać do 30 czerwca 2026 roku. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się na przedłużenie programu do 30 czerwca 2028 roku.
"Program pilotażowy stanowi obecnie istotny mechanizm umożliwiający sprawne i czasowo adekwatne udzielanie tych świadczeń w aptekach ogólnodostępnych" - wskazano w ocenie skutków regulacji projektu rozporządzenia opublikowanego na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Cieszy się dużym zainteresowaniem
Jak podkreślił resort, decyzja ta wynika z pozytywnej oceny pilotażu. Z danych przedstawionych przez resort zdrowia oraz Centrum e-Zdrowia wynika, że program cieszy się dużym zainteresowaniem. W 2025 roku w polskich aptekach wystawiono łącznie 52 967 recept na antykoncepcję awaryjną. Z kolei od momentu uruchomienia programu (maj 2024 r.) do końca trzeciego kwartału 2025 r. przeprowadzono ponad 35 tysięcy wywiadów farmaceutycznych. "Przedłużenie etapu realizacji programu pozwala na zachowanie stabilności udzielania świadczeń oraz kontynuację umów zawartych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a aptekami ogólnodostępnymi, które zachowują moc przez cały okres obowiązywania pilotażu, zapobiegając przerwom w realizacji opieki farmaceutycznej nad pacjentami" - poinformowało MZ.
Kto najczęściej sięga po antykoncepcję awaryjną?
Program pilotażowy zakłada dostęp do antykoncepcji awaryjnej, czyli tak zwanej tabelki dzień po bez konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza. Pacjentka może skorzystać z tzw. recepty farmaceutycznej. Farmaceuta przeprowadza z pacjentką rozmowę w oddzielnym pomieszczeniu, a jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia receptę.
Pacjentka może skorzystać z programu pilotażowego nie częściej niż raz w miesiącu na 30 dni. Program dotyczy tylko środka antykoncepcji awaryjnej zawierającego w składzie octan uliprystalu – nie jest on środkiem wczesnoporonnym.
Z danych Centrum e-Zdrowia wynika, że 69 procent wystawionych w 2025 roku w ramach pilotażu recept dotyczyło kobiet w wieku 19-40 lat. Najliczniejszą grupą były pacjentki między 19. a 25. rokiem życia - w tej kategorii wystawiono 15 163 recepty. Niewiele mniej przypadło na kobiety w wieku 31-40 lat - 14 323 recepty. Zdecydowanie rzadziej po tabletkę "dzień po" sięgały osoby bardzo młode. W całym 2025 roku w grupie poniżej 16. roku życia wystawiono 261 recept, a dla kobiet w wieku 16-19 lat - 4623 recepty.