Niepokojące jest to, że wśród pacjentów krąży wiele mitów na temat szkodliwości statyn. Wpływa to na zmniejszenie liczby osób leczonych z powodu hipercholesterolemii - mówił niedawno w rozmowie z tvn24.pl dr hab. n. med. Piotr Waciński, specjalista chorób wewnętrznych i kardiologii. Tłumaczył, że statyny są jednymi z najlepiej przebadanych leków, na bardzo dużych grupach pacjentów.

Dowiedz się więcej:

Nie dieta, nie tabletki. Tak dziś usuwa się "zły" cholesterol. Stężenie spada o 80 procent

Jak potwierdzają zgodnie eksperci, to bardzo skuteczne leki, które obniżają poziom LDL ("złego") cholesterolu i zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, co wielokrotnie udowodniono. Jednak przekonania, dotyczące możliwych skutków ubocznych tych leków, wciąż pokutują w świadomości wielu pacjentów.

- Statyny są stosowane przewlekle u ponad 200 milionów ludzi na świecie. Jak wszystkie leki mają swoje skutki uboczne. Nie toleruje ich tylko kilka procent pacjentów. Leczę osoby z ostrymi zespołami wieńcowymi i mogę powiedzieć, że kiedy zaczynałem pracę w tej dziedzinie, widziałem zupełnie inne zmiany w naczyniach wieńcowych niż dzisiaj. Zawały i ostre zespoły wieńcowe miały inny, gorszy przebieg. To się zmieniło dzięki statynom - wyjaśniał nasz ekspert, który na co dzień kieruje Pracownią Wad Strukturalnych Serca w Klinicznym Oddziale Kardiologii Inwazyjnej w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym nr 4 w Lublinie.

Dowiedz się więcej:

Badania są ważne, ale same nie leczą. A pacjenci boją się statyn

Skutki uboczne? "Brak dowodów"

Ostatnio skutkom ubocznym statyn przyjrzeli się bliżej badacze z Oksfordu. Naukowcy zebrali łącznie dane z 23 dużych randomizowanych badań w ramach Cholesterol Treatment Trialists' Collaboration. W ten sposób przeanalizowali informacje dotyczące 123 940 uczestników 19 dużych badań klinicznych, w których porównywano efekty terapii statyną z placebo (lub placebo) oraz 30 724 uczestników czterech badań, gdzie porównywano intensywniejszą i mniej intensywną terapię takim lekiem.

W przypadku niemal wszystkich schorzeń wymienionych w ulotkach jako możliwe skutki uboczne odnotowali podobną liczbę zgłoszeń dla osób przyjmujących statyny oraz placebo. Jeśli chodzi np. o zaburzenia poznawcze lub zaburzenia pamięci, każdego roku zgłaszało je 0,2 proc. osób przyjmujących statyny i taki sam odsetek osób przyjmujących placebo. Oznacza to, że nie ma solidnych dowodów na to, że takie dolegliwości są wywoływane przez statyny.

Jakie były kluczowe ustalenia naukowców? Nie stwierdzono statystycznie istotnego wzrostu ryzyka po terapii statynami dla niemal wszystkich schorzeń wymienionych w ulotkach jako potencjalne skutki uboczne.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Niepokojące wyniki badań: 99 procent dzieci śpi zbyt krótko, co trzecie ma nadwagę

Przewlekły ból zwiększa ryzyko tej choroby. Wpływ ma także depresja

Anna Bielecka

Przyjmowanie statyn nie powodowało znaczącej utraty pamięci ani demencji, depresji, zaburzeń snu, zaburzeń erekcji, przybierania na wadze, nudności, zmęczenia czy bólu głowy oraz wielu innych schorzeń.

Choć nieznacznie (około 0,1 proc) wzrosło ryzyko nieprawidłowości w badaniu krwi parametrów dotyczących wątroby, nie odnotowano wzrostu chorób tego narządu, takich jak zapalenie czy niewydolność. To wskazuje, że zmiany w wynikach badań krwi zazwyczaj nie prowadzą do poważniejszych problemów tego rodzaju.

"Informacje o statynach wymagają szybkiej rewizji"

- Nasze badanie daje pewność, że dla większości osób korzyści ze statyn znacząco przewyższają ryzyko skutków ubocznych - stwierdziła Christina Reith, adiunkt w Oxford Population Health i główna autorka badania, którego wyniki opublikował "The Lancet".

Wcześniejsze badania tych samych badaczy wykazały, że większość objawów mięśniowych nie jest spowodowana statynami. Terapia tymi lekami powodowała objawy mięśniowe tylko u 1 proc. osób w pierwszym roku leczenia. Wykazano również, że statyny mogą powodować niewielki wzrost poziomu cukru we krwi, więc osoby już w grupie wysokiego ryzyka mogą szybciej rozwinąć cukrzycę.

Dowiedz się więcej:

"Nie mogłam uwierzyć, że ktoś w Sejmie potrafi opowiadać takie brednie"

"Wyniki są niezwykle ważne i zapewniają pacjentom niepodważalne, oparte na dowodach bezpieczeństwo. Statyny to leki ratujące życie, które chronią przed zawałami serca i udarami. Spośród dużej liczby pacjentów ocenianych w tej analizie, tylko cztery z 66 skutków ubocznych miały jakiekolwiek powiązania ze stosowaniem statyn, i to tylko u bardzo niewielkiej części pacjentów" - skomentował najnowsze badanie na stronie University of Oxford profesor Bryan Williams, główny specjalista naukowy i lekarz British Heart Foundation.

"Te dowody są niezwykle istotne w przeciwdziałaniu dezinformacji wokół statyn. Powinny również pomóc w zapobieganiu niepotrzebnym zgonom z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Rozpoznanie, które skutki uboczne mogą faktycznie być związane ze statynami, jest również ważne, ponieważ pomaga lekarzom podjąć decyzje dotyczące stosowania alternatywnych metod leczenia" - stwierdził, cytowany w komunikacie uczelni.

Profesor Sir Rory Collins, emerytowany profesor medycyny i epidemiologii w Oxford Population Health oraz główny autor artykułu, zwrócił uwagę, że etykiety produktów statynowych opierają się często na informacjach z badań nierandomizowanych, które mogą być stronnicze. - Zebraliśmy wszystkie informacje z dużych randomizowanych badań, aby wiarygodnie ocenić dowody. Teraz, gdy wiemy, że statyny nie powodują większości skutków ubocznych wymienionych w ulotkach opakowań, informacje o statynach wymagają szybkiej rewizji, aby pomóc pacjentom i lekarzom lepiej podejmować świadome decyzje zdrowotne - wyjaśnił.

Badania podwójnie ślepe

Wszystkie badania objęte analizą były szeroko zakrojone (obejmowały co najmniej tysiąc uczestników) i śledziły wyniki pacjentów w ciągu blisko pięciu lat. Badania były podwójnie ślepe, co oznacza, że ani uczestnicy, ani osoby zarządzające lub prowadzące badanie nie wiedziały, kto otrzymuje które leczenie, aby uniknąć potencjalnych uprzedzeń wynikających z wiedzy o alokacji leczenia. Lista możliwych skutków ubocznych została sporządzona na podstawie tych wymienianych dla pięciu najczęściej przepisywanych statyn.

Badanie zostało przeprowadzone przez Cholesterol Treatment Trialists' Collaboration (CTT), wspólną inicjatywę koordynowaną między Clinical Trial Service Unit i Epidemiological Studies Unit, Oxford Population Health oraz National Health and Medical Research Council Clinical Trials Centre na Uniwersytecie w Sydney w Australii, w imieniu naukowców reprezentujących główne badania statyn na całym świecie.

Dowiedz się więcej:

Udary mózgu: coraz skuteczniejsze leczenie, ale rehabilitacja kuleje

Opracowała Agnieszka Pióro/pwojc