Susza hydrologiczna i inne etapy suszy. Czym się różnią i jakie niosą skutki

Źródło:
gov.pl
Specjalistka WWF Alicja Pawelec o sytuacji hydrologicznej w kraju
Specjalistka WWF Alicja Pawelec o sytuacji hydrologicznej w krajuTVN24
wideo 2/4
Specjalistka WWF Alicja Pawelec o sytuacji hydrologicznej w krajuTVN24

Susza to zjawisko przedłużających się niedoborów wody, zarówno atmosferycznej (poniżej średniej opadów), jak i z wód powierzchniowych oraz gruntowych. Susza prowadzi do znacznego obniżenia poziomu zasobów wodnych, a to z kolei może mieć znaczny wpływ na ekosystem i rolnictwo dotkniętego regionu, a tym samym wyrządzić szkodę lokalnej gospodarce.

● Suszą określa się okres bez opadów lub niewielkiej ich ilości w stosunku do średnich wieloletnich wartości.

● Susze powodują szereg negatywnych skutków, zwłaszcza dla rolnictwa i ekosystemów.

● Skutki suszy i niedoborów wody można podzielić na trzy grupy: środowiskowe, gospodarcze i społeczne (w tym zdrowotne).

Jakie są etapy suszy?

Wyróżnia się cztery etapy suszy:

suszę atmosferyczną – brak opadów przez trzy tygodnie, wysoka temperatura, niska wilgotność, wyżowa cyrkulacja; suszę glebową – niedobór wody dla roślin; brak opadów prowadzi do zmniejszenia zasobów w strefie aeracyjnej; suszę hydrologiczną – obniżenie poziomu wód powierzchniowych i podziemnych - uzupełnienie wód podziemnych po tym okresie zajmuje wiele czasu; suszę hydrogeologiczną – następstwo długiej suszy hydrologicznej; poziom wód gruntowych jest tak niski, iż niemożliwe jest korzystanie ze studni - następuje obniżenie jakości zasobów wody.

ZOBACZ TEŻ: Polsce grożą coraz dotkliwsze susze. Ekspert: sytuacja jest poważna

Jakie są skutki suszy dla środowiska?

Skutki suszy można podzielić na trzy grupy:

Skutki środowiskowe

Susza prowadzi do przesuszenia gleby i zmniejszenia upraw roślin. Okres wysokich temperatur powoduje również zmniejszenie ilości dostępnej wody pitnej. Ograniczony przepływ rzek zwiększa zanieczyszczenia. Obniża się również poziom tlenu, co prowadzi do wyginięcia organizmów, dla których woda stanowi środowisko życia. Warto również zaznaczyć, iż susza często prowadzi do pożarów niszczących środowisko. Pożary prowokowane suszą generują cząstki przedostające się do powietrza i podrażniające układ oddechowy. Stanowi to duże ryzyko dla osób, zmagających się z astmą, czy mukowiscydozą.

Skutki społeczne (w tym zdrowotne)

Susza ma negatywny wpływ na zdrowie osób bezpośrednio narażonych na to zjawisko (nadmierne fale upałów). Do skutków społecznych suszy zaliczyć można także:

ograniczenie dostaw wody, zwiększony poziom zanieczyszczeń, wysokie koszty żywności, stres spowodowany nieudanymi zbiorami, niedobór wody pitnej.

Wyjaśnia to, dlaczego susza i niedobór wody stanowią czynnik zwiększający przepaść między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się.

Skutki gospodarcze (ekonomiczne)

Susza wpływa na obniżenie wydajności produkcji, m.in. rolnej i leśnej oraz przemysłu rybnego. Powoduje wyższe koszty produkcji żywności, niższy poziom produkcji energii w elektrowniach wodnych, straty spowodowane uszczuplonymi przychodami z turystyki wodnej i transportu. Do negatywnych skutków gospodarczych zaliczają się również problemy z zaopatrzeniem w wodę dla energetyki i procesów technologicznych w hutnictwie, górnictwie, przemyśle chemicznym, papierniczym, drzewnym, spożywczym itp., a także zakłócenia dostaw wody dla gospodarki komunalnej.

Susza w Sahelu spowodowała śmierć głodową miliona osób

Susza w Sahelu była jedną z największych katastrof XX wieku. Trwała ona od końca lat sześćdziesiątych do połowy lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Jej skutkiem była śmierć głodowa miliona osób, zmieniła też diametralnie życie kolejnych dziesiątków milionów. Do wystąpienia tego zjawiska doprowadziły zarówno czynniki środowiskowe, jak i działania człowieka.

Sahel to obszar wzdłuż południowych obrzeży Sahary, ma zmienny klimat, a wahania te często prowadzą do obniżenia rocznych opadów w czasie pory deszczowej. Na suszę w tym regionie miała wpływ również nadmierna wycinka zieleni, nadmierny wypas zwierząt oraz duża eksploatacja ziem. Klęska głodu, stanowiąca następstwo wysokich temperatur, zwiększyła emigrację do krajów południowych względem Sahelu, zintensyfikowała migrację ludzi ze wsi do miast, a także doprowadziła do konfliktu w Darfurze.

ZOBACZ TEŻ: Portugalia zmaga się "z najpoważniejszą suszą w tym stuleciu"

Czy susza dotknęła Polskę?

Polska to kraj, który zmaga się z suszami od czasów Średniowiecza. Pierwsze wzmianki o piętnastowiecznej katastrofie pochodzą z kronik Jana Długosza. W XVI wieku Polska stała się częścią europejskiej strefy zmagającej się z suszą tysiąclecia. Liczne pożary doprowadziły również do zmiany w odbiorze barwy słonecznej. Obserwujący mieli wrażenie, że kolor zmienił się z jasnożółtego na czerwony. W 1921 roku zanotowano natomiast najwyższe temperatury powietrza w historii kraju. Sięgały one w wielu województwach 40 stopni. Ale wysokie temperatury w Polsce notuje się również obecnie. A susza jest realnym problemem.

ZOBACZ TEŻ: Apele o ograniczanie zużycia wody, wysychające rzeki. IMGW wydał kolejne ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną

Susza dotknęła wszystkich polskich uprawShutterstock

Czy można zapobiec suszom?

Działalność człowieka stanowi jeden z czynników prowadzących do wysokich temperatur. Ludzie mogą zatem wdrożyć rozwiązania obniżające ryzyko wystąpienia suszy. Wśród nich warto wskazać:

- przeobrażenie systemu energetycznego – odkrywka węgla brunatnego obniża poziom i jakość wód gruntowych oraz powierzchniowych, - retencję opadów, m.in. poprzez poprawę rzecznych ekosystemów, - obniżenie intensywnej wycinki lasów.

Susza stanowi zjawisko utrudniające funkcjonowanie żywych organizmów i roślin. Warto zatem dbać o środowisko, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia okresu wysokich temperatur wraz z obniżonym poziomem wód.

ZOBACZ TEŻ: Zużywamy 92 litry wody dziennie, jak to ograniczyć? Oto kilka prostych sposobów

Źródła: gov.pl wody.gov.pl Geografia fizyczna Polski, Andrzej Richling, Katarzyna Ostaszewska, wydawnictwo: PWN, 2005 pgi.gov.pl

Autorka/Autor:red.//am

Źródło: gov.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Ochłodzenie odczujemy zaraz po weekendzie, ale najzimniej będzie nieco później. Czy w najbliższym czasie możemy liczyć na powrót ciepła? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: nadciąga zimno, jakiego dawno nie widzieliśmy

Pogoda na 16 dni: nadciąga zimno, jakiego dawno nie widzieliśmy

Źródło:
tvnmeteo.pl

Synoptycy IMGW ostrzegają przed burzami. Zjawiskom tym towarzyszyć mają silne porywy wiatru i obfite opady deszczu. Lokalnie może sypnąć gradem. Obowiązują też alerty przed silnym wiatrem.

Północ z silnym wiatrem, południe z burzami. IMGW ostrzega

Północ z silnym wiatrem, południe z burzami. IMGW ostrzega

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli na poniedziałek 15.04. Noc miejscami będzie chłodna, na termometrach zobaczymy czasami tylko kilka stopni. W dzień sporą część Polski obejmie strefa opadów. Termometry pokażą maksymalnie 16 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - poniedziałek, 15.04. Nocą miejscami tylko kilka stopni, w dzień popada i zagrzmi

Pogoda na jutro - poniedziałek, 15.04. Nocą miejscami tylko kilka stopni, w dzień popada i zagrzmi

Źródło:
tvnmeteo.pl

Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie tańczących żurawi. Temu niezwykłemu spektaklowi przyglądał się z oddali jeleń. - Taniec ptaków jest po prostu niesamowity. Widać, jak skoordynowane są ich ruchy. Robią wszystko identycznie - opowiada pan Dawid, autor nagrania.

"Żurawie tańczyły, a jeleń stał obok i tylko podziwiał". Nagranie

"Żurawie tańczyły, a jeleń stał obok i tylko podziwiał". Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Żmije zygzakowate są coraz bardziej aktywne. W przypadku ukąszenia należy zachować spokój i natychmiast wezwać pomoc. Nie wszystkie ataki kończą się zatruciem, ale warto zachować czujność nawet wtedy, gdy czujemy się dobrze.

Ostrożnie na spacerach! "Wstrząs może wystąpić nawet 16 godzin po zdarzeniu"

Ostrożnie na spacerach! "Wstrząs może wystąpić nawet 16 godzin po zdarzeniu"

Źródło:
PAP

W rosyjskim Kurganie sytuacja powodziowa jest bardzo trudna - rośnie poziom wody w rzece Toboł. Gubernator wezwał mieszkańców do ewakuacji. Agencja informacyjna TASS podała, że w całej Rosji w wyniku powodzi zalanych zostało ponad 14 tysięcy domów.

"Zabierzcie swoje rodziny, dokumenty, kosztowności i wyjedźcie"

"Zabierzcie swoje rodziny, dokumenty, kosztowności i wyjedźcie"

Źródło:
Reuters

Ulewne deszcze spowodowały, że na indonezyjskiej wyspie Sulawesi (Celebes) doszło do osunięć ziemi. Zginęło co najmniej 19 osób - podały w niedzielę lokalne władze. Ucierpiały szczególnie okolice osady Makale w dystrykcie Tana Toraja. Trwają tam poszukiwania dwóch zaginionych osób.

Indonezja. 19 osób zginęło na skutek osunięcia się ziemi

Indonezja. 19 osób zginęło na skutek osunięcia się ziemi

Źródło:
PAP, Reuters

Ciepły weekend trwa w wielu częściach Europy. W sobotę słoneczna, upalna pogoda skłoniła mieszkańców francuskiej Nicei do wypoczynku na plażach. Cieplej niż zazwyczaj było także w Grecji, Hiszpanii czy Portugalii.

W części Europy żar leje się z nieba. "Nie sądzę, że takie upały są normalne"

W części Europy żar leje się z nieba. "Nie sądzę, że takie upały są normalne"

Aktualizacja:
Źródło:
Meteo France, RTL.be, Ant1 News, Reuters, La Sexta, tempo.pt

Powodzie błyskawiczne nawiedziły Afganistan. W ciągu ostatnich trzech dni w wyniku żywiołu zginęły co najmniej 33 osoby, a 27 zostało rannych - poinformował w niedzielę Abdullah Janan Saik, rzecznik resortu zarządzania kryzysowego. Przez sąsiedni Pakistan przetoczyły się gwałtowne burze. Tam też doszło do powodzi.

Kilkaset zalanych domów, ofiary śmiertelne

Kilkaset zalanych domów, ofiary śmiertelne

Źródło:
PAP

Burza przetoczyła się w nocy nad Ustką (woj. pomorskie). Zdjęcia zjawiska otrzymaliśmy na Kontakt 24. Jak wynika z prognoz, w niedzielę w Polsce spodziewane są dalsze wyładowania atmosferyczne.

Za mieszkańcami Ustki niespokojna noc

Za mieszkańcami Ustki niespokojna noc

Źródło:
Kontakt 24, IMGW, tvnmeteo.pl

Naukowcy uczą czworonożnego robota-psa poruszania się po górzystym terenie. Ćwiczenia odbywają się na terenie Mount Hood w amerykańskim stanie Oregon. Teren ten ma symulować ekstremalne warunki panujące na Księżycu i Marsie.

Robot-pies uczy się chodzić po terenie przypominającym powierzchnię Marsa

Robot-pies uczy się chodzić po terenie przypominającym powierzchnię Marsa

Źródło:
BBC, Reuters

Tegoroczny sezon pożarowy w Kanadzie może być "katastrofalny", podobnie jak zeszłoroczny - poinformowały władze tego kraju. Zdaniem ekspertów wpływ na ilość, siłę i zasięg pożarów, które mogą wybuchnąć w tym roku, mają ponadprzeciętnie wyższa temperatura powietrza i zjawisko El Niño.

To może być kolejny "katastrofalny" sezon pożarowy

To może być kolejny "katastrofalny" sezon pożarowy

Źródło:
Reuters

W wyniku powodzi, które nawiedziły Kenię, zginęło co najmniej 13 osób - poinformowało w piątek biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Koordynacji Pomocy Humanitarnej. Żywioł zmusił do przesiedlenia około 15 tysięcy osób. W Tanzanii również zmagają się z powodzią.

Autobus szkolny utonął w zalanym wodą wąwozie

Autobus szkolny utonął w zalanym wodą wąwozie

Źródło:
PAP

Choć to dopiero pierwsza połowa kwietnia, to drzewa w wielu miejscach są już zielone, zakwitły kasztanowce, magnolie, tulipany. Widać też żółte dywany rzepaku. Taki "wybuch" wiosny może nas cieszyć, jednak należy pamiętać, że może mieć też negatywne konsekwencje. Jak podkreśla Maja Popielarska, prezenterka tvnmeteo.pl i prowadząca programu "Nowa Maja w ogrodzie" w HGTV, niemal wszystko kwitnie w jednej chwili, a to "zaburza pracę owadów zapylających, które później będą mieć mniej pokarmu".

Wiosna "dostała zadyszki". Niektóre rośliny kwitną miesiąc wcześniej

Wiosna "dostała zadyszki". Niektóre rośliny kwitną miesiąc wcześniej

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, IMGW

Pod koniec maja w szkockim jeziorze Loch Ness rozpoczną się kolejne poszukiwania słynnego potwora. O pomoc została poproszona amerykańska agencja kosmiczna. - Mamy nadzieję, że eksperci z NASA mogą dysponować zaawansowaną technologią obrazowania do skanowania jeziora. Musielibyśmy usiąść i porozmawiać z nimi o tym, jak ją tu sprowadzić - powiedziała Aimee Todd z Loch Ness Centre. W tym roku mija 90 lat od pierwszej zorganizowanej ekspedycji w celu wyjaśnienia tajemnicy.

Będą szukać potwora z Loch Ness. Proszą NASA o pomoc

Będą szukać potwora z Loch Ness. Proszą NASA o pomoc

Źródło:
PAP

Dwie znacznych rozmiarów asteroidy w poniedziałek miną naszą planetę - wynika z danych udostępnionych przez Centrum ds. Badań Obiektów Bliskich Ziemi (CNEOS). Są one zaliczane do tak zwanych obiektów potencjalnie niebezpiecznych.

Dwie "potencjalnie niebezpieczne" asteroidy zbliżą się do Ziemi

Dwie "potencjalnie niebezpieczne" asteroidy zbliżą się do Ziemi

Źródło:
PAP

W berlińskim Muzeum Obrzydliwej Żywności można spróbować pieczonych świerszczy, byczego prącia czy smażonej tarantuli. - Chcę prowadzić działania edukacyjne na temat uprzedzeń kulinarnych i kulturowych - mówi dyrektorka Aleksandra Bernsteiner.

Jak smakuje smażona tarantula albo prącie byka? Tu można się o tym przekonać

Jak smakuje smażona tarantula albo prącie byka? Tu można się o tym przekonać

Źródło:
Reuters

Ptak naśladował dźwięk syreny policyjnej w angielskim hrabstwie Oxfordshire. Zwierzęciu udało się niemal idealnie odwzorować charakterystyczny odgłos towarzyszący przejazdowi auta na sygnale. Jak potwierdzili funkcjonariusze w mediach społecznościowych, to wcale nie spóźniony żart primaaprilisowy.

Ptak zaśpiewał jak syrena policyjna

Ptak zaśpiewał jak syrena policyjna

Źródło:
Reuters, BBC, All About Birds

Lirydy pojawią się na nocnym niebie. Ten rój meteorów charakteryzuje się sporą szybkością, i chociaż nie zawsze jest bardzo aktywny, od czasu do czasu towarzyszą mu efektowne deszcze spadających gwiazd. Sprawdź, kiedy warto będzie spojrzeć w niebo.

Tę atrakcję zobaczysz gołym okiem. Będzie widoczna na niebie już niebawem

Tę atrakcję zobaczysz gołym okiem. Będzie widoczna na niebie już niebawem

Źródło:
PAP

Policja z Florydy ratowała ludzi uwięzionych przez wody powodziowe. W czwartek nad miastem Tallahassee przeszły dwie silne burze, które przyniosły lokalnie ponad 250 litrów deszczu na metr kwadratowy. Opady uszkodziły drogi, domy i samochody.

Wody przybywało, zostali uwięzieni. Nagranie

Wody przybywało, zostali uwięzieni. Nagranie

Źródło:
Reuters, Tallahassee Democrat, NWS

- Obecne zmiany klimatyczne będą miały reperkusje przez dziesiątki tysięcy, a nawet setki tysięcy lat - podkreśla geolog Jan Zalasiewicz, emerytowany profesor Uniwersytetu w Leicester, który jest jednym z inicjatorów koncepcji ustanowienia epoki nazywanej antropocenem. Jak mówi, "zmieniliśmy biologię w każdym zakątku Ziemi w niespotykanej wcześniej skali i wyjątkowo krótkim czasie".

"Pod tym względem jesteśmy wyjątkowi w historii świata". Co po nas zostanie?

"Pod tym względem jesteśmy wyjątkowi w historii świata". Co po nas zostanie?

Źródło:
PAP

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi społeczności łowiecko-zbierackich. Na dawnym cmentarzu w Argentynie archeolodzy odnaleźli szczątki przedstawiciela gatunku Dusicyon avus, wymarłego kuzyna dzisiejszych psowatych. Sposób pochówku zwierzęcia wskazywał na to, że było ono bliskim towarzyszem jednego z ówczesnych mieszkańców Patagonii.

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi człowieka

Lisy mogły być najlepszymi przyjaciółmi człowieka

Źródło:
CNN, NY Times

Mieszkańcy jednego z bloków w warszawskim Śródmieściu znaleźli na klatce schodowej węża zbożowego. Liczącego ponad 1,2 metra egzotycznego gościa odłowili strażnicy miejscy.

Na schodach przestraszył ich czerwony wąż

Na schodach przestraszył ich czerwony wąż

Źródło:
PAP

Archeolodzy natknęli się w Pompejach na malowidła, na których widać sceny z mitologii greckiej. Freski są zachowane w doskonałym stanie. - To naprawdę prawdziwy skarbiec, bo za każdym razem podczas wykopalisk odkrywamy coś pięknego i znaczącego - powiedział włoski minister kultury Gennaro Sangiuliano.

Doskonale zachowane freski odkryte w Pompejach

Doskonale zachowane freski odkryte w Pompejach

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Wysychają ważne dla mieszkańców stolicy Kolumbii i okolic źródła wody pitnej. Władze podjęły decyzję o racjonowaniu wody dla około dziewięciu milionów ludzi.

W tej stolicy trzeba racjonować wodę. Sytuacja najgorsza od 40 lat

W tej stolicy trzeba racjonować wodę. Sytuacja najgorsza od 40 lat

Źródło:
PAP, Reuters. tvnmeteo.pl

Trzech rozbitków zostało uratowanych z bezludnej wyspy w Mikronezji. Ich łódź została uszkodzona podczas rejsu, na który wybrali się w Niedzielę Wielkanocną. Odnalezienie mężczyzn było możliwe dzięki wykonanemu na piasku napisowi.

Spędzili dziewięć dni na bezludnej wyspie. Ocalił ich "akt pomysłowości"

Spędzili dziewięć dni na bezludnej wyspie. Ocalił ich "akt pomysłowości"

Źródło:
BBC, Reuters

Znak ostrzegający przed nisko latającymi bocianami został ustawiony w niemieckiej miejscowości Sandstedt. Dochodziło tam do wypadków z udziałem tych majestatycznych ptaków, które podczas zbliżania się do gniazd często znajdowały się na drodze ciężarówek.

"Uwaga, nisko latające bociany!" Postawiono nietypowy znak

"Uwaga, nisko latające bociany!" Postawiono nietypowy znak

Źródło:
RTL

Wiosna zaskakuje temperaturą. W pierwszych dniach kwietnia zrobiło się tak gorąco, że poczuliśmy lato. Jakiej pogody spodziewać się w wakacje? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej stworzył eksperymentalną długoterminową prognozę pogody na lato 2024.

Jaka pogoda czeka nas w wakacje? Oto prognoza IMGW na lato 2024

Jaka pogoda czeka nas w wakacje? Oto prognoza IMGW na lato 2024

Źródło:
IMGW