Domniemanie – co to jest? Na czym polega domniemanie faktyczne, a na czym prawne?

Źródło:
PWN, tvn24.pl
Komisja Europejska nie dała się nabrać na "zmiany" w polskim sądownictwie
Komisja Europejska nie dała się nabrać na "zmiany" w polskim sądownictwieTVN24
wideo 2/4
Komisja Europejska nie dała się nabrać na "zmiany" w polskim sądownictwieTVN24

Domniemanie to pojęcie funkcjonujące na gruncie prawa. Pozwala ono na uznanie faktów lub okoliczności pomimo, że nie zostały one wprost udowodnione. Domniemanie niewinności czy domniemanie ojcostwa to tylko najbardziej znane z wielu istniejących domniemań. Czym w świetle prawa jest domniemanie? Jakie są rodzaje domniemań i czy można je podważyć zebranymi dowodami?

● Domniemanie jest pojęciem występującym na gruncie prawa. ● Domniemanie polega na prawnym uznaniu pewnej sytuacji lub faktu mimo, że nie zostało to wprost udowodnione. ● Istnieją różne rodzaje domniemań i nie wszystkie z nich można podważyć dowodami. ● Przykładami domniemania są m.in. domniemanie niewinności, domniemanie ojcostwa, domniemanie doręczenia, domniemanie dobrej wiary. 

Domniemanie, słownikowo oznaczające domysł lub przypuszczenie, jest pojęciem szeroko funkcjonującym na gruncie prawa. W rozumieniu prawnym domniemanie definiowane jest jako "uznanie istnienia niestwierdzonego faktu na podstawie innych faktów, których istnienie zostało stwierdzone". Inaczej mówiąc, domniemanie prawne polega na prawnym uznaniu pewnej sytuacji lub faktu mimo, że nie ma na nie bezspornego dowodu.

Domniemanie

Domniemania mogą być różne, w związku z czym w świetle przepisów wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje domniemań:

● domniemanie prawne, czyli w danych okolicznościach wynikające wprost z przepisów, ● domniemanie faktyczne, czyli wynikające z rozumowania, logiki, potwierdzonych już faktów.

Wobec domniemań często stosuje się również alternatywny podział na:

● domniemanie wzruszalne, czyli takie, które może zostać obalone jeżeli pojawią się dowody przeciwne, np. domniemanie niewinności, ● domniemanie niewzruszalne, którego nie można obalić dowodem przeciwnym, np. brak odpowiedzialności karnej osoby poniżej 15. roku życia.

Domniemania można również dzielić inaczej, m.in. na materialne i formalne.

Domniemanie prawne

Domniemanie prawne znane było już w prawie rzymskim. Przewiduje ono przyjęcie określonego faktu za stwierdzony, ponieważ tak nakazuje norma prawna. Domniemanie prawne nie wymaga zatem przeprowadzania dowodu, ale nakazuje przyjęcie, że jeżeli wystąpił fakt A, to uznaje się że miał miejsce fakt B.

Domniemania prawne występują przede wszystkim w Kodeksie cywilnym. Przykładem domniemań prawnych jest m.in. domniemanie niewinności, domniemanie ojcostwa, domniemanie doręczenia, domniemanie, że dziecko urodziło się żywe, czy domniemanie dobrej wiary.

ZOBACZ TEŻ: Uznanie ojcostwa – jak i gdzie złożyć oświadczenie?

Domniemanie faktyczne

Domniemanie faktyczne uregulowane zostało w art. 231 Kodeksu postępowania cywilnego i najczęściej spotykane jest w trakcie postępowań sądowych. Domniemanie to oznacza, że sąd może uznać za ustalone istotne dla sprawy fakty, jeżeli można wywnioskować je z innych, potwierdzonych faktów. Domniemanie faktyczne jest zatem sposobem ustalenia faktu bez konieczności jego udowodnienia.

Domniemanie faktyczne opiera się na logicznym rozumowaniu w oparciu o zebrane informacje. Sąd dokonuje w nim oceny posiadanych dowodów i wyprowadza z nich wnioski biorąc pod uwagę całość postępowania. Przykładem domniemania faktycznego będzie wskazanie osoby kierującej pojazdem na podstawie zeznań świadków i zdjęcia z fotoradaru. Częstym przykładem domniemania faktycznego jest też założenie, że jeżeli padał deszcz, to nawierzchnia drogi była mokra lub śliska.

Domniemanie faktyczne jest zatem w toku postępowania środkiem dowodowym. Przy czym trzeba pamiętać, że może być ono zastosowane wtedy, gdy nie ma innych tj. bezpośrednich dowodów wskazujących na okoliczność lub bardzo trudne jest ich znalezienie. 

Domniemanie niewinności

Domniemanie niewinności oskarżonego wynikające z art. 5 Kodeksu postępowania karnego to jedno z domniemań o charakterze wzruszalnym.

Domniemanie niewinności to naczelna zasada prawa karnego przyjmująca, że oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. 

ZOBACZ TEŻ: "Ziobro próbuje wprowadzić przepisy, które prewencyjnie będą zabierały ludziom kasę, dorobek życia"

Domniemanie ojcostwa

Domniemanie ojcostwa to założenie przyjęte w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nim przyjmuje się, że ojcem dziecka jest mąż matki jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia. Jest to przykład domniemania o charakterze wzruszalnym.

Istnieje również domniemanie ojcostwa dziecka pozamałżeńskiego. Zgodnie z nim za ojca dziecka uznaje się tego, kto obcował z matką nie dawniej niż w 300. dniu, a nie później niż w 181. dniu przed urodzeniem dziecka albo kto był dawcą komórki rozrodczej. Domniemanie to, mające chronić matkę dziecka, również jest wzruszalne np. poprzez wykazanie, że bardziej prawdopodobne jest ojcostwo innego mężczyzny.

ZOBACZ TEŻ: Zaprzeczenie ojcostwa – na czym polega? Kiedy można złożyć pozew?

Domniemanie doręczenia

Domniemanie doręczenia to domniemanie wzruszalne, z którym mamy do czynienia jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma za pośrednictwem poczty.

Zgodnie z art. 139 Kodeksu postępowania cywilnego jeśli nie jest możliwe doręczenie pisma adresatowi, ani innym określonym przepisami osobom, pozostawia się je w placówce operatora, z jednoczesną informacją o możliwości jego odebrania w ciągu siedmiu dni (tzw. awizo). Po powtórnym awizowaniu uznaje się, że adresat odmawia przyjęcia pisma i zwraca pismo do sądu, który stwierdza domniemanie doręczenia. 

ZOBACZ TEŻ: Pełnomocnictwo pocztowe – na czym polega i jak złożyć wniosek?

Domniemanie dobrej wiary

Domniemanie dobrej wiary to domniemanie formalne o charakterze wzruszalnym, które jest jedną z najważniejszych zasad prawa cywilnego. Zakłada ono, że jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne czynności od dobrej lub złej wiary, przyjmuje się domniemanie istnienia dobrej wiary.

Zatem ocenie podlegają intencje osoby dokonującej czynności, a nie skutki działań.

Autorka/Autor:red.//mm

Źródło: PWN, tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Jolanta Wojcicka / Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizuje dwa pomysły na skrócenie czasu pracy - przekazała w piątek szefowa resortu Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Jak stwierdziła, jej "marzeniem, planem, wolą" są zmiany w tym zakresie. - Pracownik wypoczęty jest bardziej kreatywny i zmotywowany - powiedziała szefowa MRPiPS.

Rewolucja w czasie pracy. "Dwie propozycje" na stole

Rewolucja w czasie pracy. "Dwie propozycje" na stole

Źródło:
PAP

Jak zobaczyłam ten rachunek, to myślałam, że zera mi się mieszają. Nie prowadzimy huty szkła, a małą rodzinną firmę - mówi w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl Małgorzata Piekarz z jeleniogórskiej firmy Nova Market, która w styczniu dostała rachunek za gaz na 45 tysięcy złotych. Antoni Pyzik w w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku faktury miał na prawie 50 tysięcy złotych, mimo że zdecydował się na początku roku zamknąć "Zajazd na Wzgórzu" w Moszczenicy. - Zapłaciłem, bo musiałem - opowiada.

Dostali rachunek za gaz na ponad 45 tysięcy złotych. "Takie sytuacje niszczą ludzi"

Dostali rachunek za gaz na ponad 45 tysięcy złotych. "Takie sytuacje niszczą ludzi"

Źródło:
tvn24.pl

Od 1 czerwca 2024 roku banki, firmy pożyczkowe i telekomunikacyjne przed zawarciem umowy będą musiały sprawdzać w rejestrze, czy PESEL danej osoby został zastrzeżony. Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski powiedział, że jeżeli ktoś zaciągnie kredyt na zastrzeżony PESEL, to obywatel którego PESEL został do tego wykorzystany, nie będzie musiał spłacać tego zobowiązania.

"Olbrzymia zmiana" dla klientów banków i firm telekomunikacyjnych

"Olbrzymia zmiana" dla klientów banków i firm telekomunikacyjnych

Źródło:
PAP

Elon Musk podczas czwartkowego wystąpienia online powiedział do uczestników targów VivaTech 2024 w Paryżu, że "prawdopodobnie nikt z nas nie będzie miał pracy". Dodał jednocześnie, że niekoniecznie jest to coś złego.

"Prawdopodobnie nikt z nas nie będzie miał pracy". Elon Musk zabiera głos

"Prawdopodobnie nikt z nas nie będzie miał pracy". Elon Musk zabiera głos

Źródło:
CNN

Wartość udzielonych kredytów mieszkaniowych w kwietniu wzrosła o 93,2 procent rok do roku, osiągając wartość 6,77 miliarda złotych - podało Biuro Informacji Kredytowej (BIK). W stosunku do marca nastąpił jednak spadek - zarówno jeśli chodzi o liczbę, jak i wartość zaciągniętych zobowiązań.

Moment zawahania na rynku. "Należy oczekiwać dalszego spadku"

Moment zawahania na rynku. "Należy oczekiwać dalszego spadku"

Źródło:
PAP

Subwencje z tarcz antycovidowych będzie musiało oddać kolejne kilkaset firm - poinformował wiceprezes Polskiego Funduszu Rozwoju Bartosz Marczuk. Dodał, że PFR czeka jeszcze na ostatnie potwierdzenia tych decyzji od właściwych służb i instytucji. W niektórych przypadkach przedsiębiorcy otrzymywali kwoty sięgające nawet 3,5 miliona złotych.

Kolejne kilkaset firm dostanie wezwania do zwrotu pieniędzy

Kolejne kilkaset firm dostanie wezwania do zwrotu pieniędzy

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Zarząd TVN SA wydał w czwartek oświadczenie w sprawie działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Oświadczenie zarządu TVN SA w sprawie działań KRRiT 

Oświadczenie zarządu TVN SA w sprawie działań KRRiT 

Źródło:
tvn24.pl

Blue City, spółka zarządzająca centrum handlowym przy Alejach Jerozolimskich 179 w Warszawie, złożyła w sądzie wniosek o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego z powodu braku porozumienia z bankami na przedłużenie finansowania - poinformowało w czwartek Blue City.

Poważne kłopoty dużego centrum handlowego. Jest wniosek do sądu

Poważne kłopoty dużego centrum handlowego. Jest wniosek do sądu

Źródło:
PAP

Sejm w czwartek przyjął poprawki Senatu do ustawy w sprawie osłon dla odbiorców energii, w tym tę o czasowym zwolnieniu gospodarstw domowych z opłaty mocowej. Nowe przepisy wprowadzają między innymi bon energetyczny dla gospodarstw o niższych dochodach, a także na drugie półrocze - cenę maksymalną za energię elektryczną.

Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o osłonie odbiorców energii elektrycznej

Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o osłonie odbiorców energii elektrycznej

Źródło:
PAP

Liczba osób zarabiających powyżej 10 tysięcy złotych brutto miesięcznie wzrosła w Polsce w 2022 roku do 1,5 miliona - wynika z raportu firmy KPMG. O jedną dziesiątą zmalała natomiast grupa dysponujących majątkiem powyżej 1 miliona dolarów netto.

Tylu Polaków zarabiało powyżej 10 tysięcy złotych

Tylu Polaków zarabiało powyżej 10 tysięcy złotych

Źródło:
PAP

Prezydent Władimir Putin podpisał w czwartek dekret, na mocy którego możliwe będzie przejmowanie amerykańskiego majątku w Rosji w odwecie za zajmowanie przez władze USA zamrożonych rosyjskich aktywów w Stanach Zjednoczonych.

Rosja będzie przejmować amerykański majątek. Dekret Putina

Rosja będzie przejmować amerykański majątek. Dekret Putina

Źródło:
PAP

Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF) wstrzymał w obrocie na terenie całego kraju jedną serię leku Corhydron 25. Jak poinformował GIF, seria "nie spełnia ustalonych dla niej wymagań jakościowych".

Seria leku wstrzymana w obrocie. "Nie spełnia wymagań"

Seria leku wstrzymana w obrocie. "Nie spełnia wymagań"

Źródło:
GIF

Czeka nas wysoka waloryzacja kapitału emerytalnego. Ma wynieść 14,9 procent. Zebrane w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych środki mają wpływ na wysokość przyszłych świadczeń.

Mocna podwyżka przyszłych emerytur

Mocna podwyżka przyszłych emerytur

Źródło:
tvn24.pl

"W odpowiedzi na decyzję Aten, które ogłosiły wyznaczenie parków morskich na Morzu Egejskim, Turcja również wyznaczy swoje parki w regionie" - pisze w czwartek turecki portal Daily Sabah. Sprawa utworzenia parków morskich to jeden z najnowszych przykładów napięć między obu krajami.

Turcja i Grecja kłócą się o parki morskie

Źródło:
PAP

Komisja Europejska uruchomiła procedurę naruszenia prawa Unii Europejskiej wobec Niemiec, Węgier, Polski i Rumunii za brak terminowej wymiany informacji o dochodach osiąganych przez osoby fizyczne i firmy poprzez korzystanie z platform internetowych.

Bruksela wszczęła procedurę wobec Polski

Bruksela wszczęła procedurę wobec Polski

Źródło:
PAP

Marszałek Sejmu Szymon Hołownia poinformował w czwartek w Sejmie, że kieruje do procedowania do komisji odpowiedzialności konstytucyjnej wstępny wniosek o postawienie przed Trybunałem Stanu prezesa NBP Adama Glapińskiego.

Wniosek o Trybunał Stanu dla Adama Glapińskiego. Jest decyzja marszałka Hołowni

Wniosek o Trybunał Stanu dla Adama Glapińskiego. Jest decyzja marszałka Hołowni

Źródło:
PAP

Komisja Europejska nałożyła na koncern spożywczy Mondelez International karę w wysokości 337,5 miliona euro. Właściciel popularnych marek takich jak Milka czy Oreo odpowie za utrudnianie handlu słodyczami, czego skutkiem było sztuczne zawyżanie cen na europejskim rynku. Według KE firma współpracowała w ramach dochodzenia i przyznała się do naruszenia unijnych reguł konkurencji.

Potężna kara dla spożywczego giganta

Potężna kara dla spożywczego giganta

Źródło:
PAP

15 tysięcy złotych netto miesięcznie, premia i zakwaterowanie. To skierowana do Polaków oferta pracy w fabryce Mercedesa, o której napisał "Fakt". Co więcej, nie jest to wcale górna granica stawek.

Oferują 15 tysięcy złotych na rękę. Szukają chętnych w Polsce

Oferują 15 tysięcy złotych na rękę. Szukają chętnych w Polsce

Źródło:
Fakt

W aplikacji mObywatel 2.0 pojawiła się nowa usługa dla przedsiębiorców - "Firma". Umożliwia między innymi szybkie udostępnienie danych na temat działalności gospodarczej. Dla wszystkich użytkowników będzie dostępna 27 maja.

Nowa usługa dla przedsiębiorców w aplikacji mObywatel

Nowa usługa dla przedsiębiorców w aplikacji mObywatel

Źródło:
PAP

Popularna wśród polskich turystów wyspa Hvar zmaga się z katastrofą ekologiczną. Jak donoszą chorwackie media, wszystko za sprawą statków wycieczkowych, które "zamieniają najpiękniejsze na świecie plaże w szamba". Branża turystyczna wezwała chorwacki rząd do podjęcia interwencji w tej sprawie.

Katastrofa ekologiczna na popularnej wśród Polaków wyspie. "Plaże zmienione w szamba"

Katastrofa ekologiczna na popularnej wśród Polaków wyspie. "Plaże zmienione w szamba"

Źródło:
PAP

Posłowie koalicji rządzącej złożyli wniosek o postawienie przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Macieja Świrskiego przed Trybunałem Stanu. Podpisało się pod nim 185 posłów.

Trybunał Stanu dla szefa KRRiT. Jest wniosek

Trybunał Stanu dla szefa KRRiT. Jest wniosek

Źródło:
tvn24.pl, RM FM