Synoptyk: to może być annus horribilis. Jaka prognoza na lato?

[object Object]
Prognoza pogody na sobotę 09.05tvnmeteo.pl
wideo 2/11

Jesteśmy w środku wiosny, jednak według prognoz na kolejne dni, możemy spodziewać się zjawisk pogodowych przypominających bardziej zimę, dlatego część z nas wypatruje już miesięcy letnich. Co przyniesie nam pogoda na czas wakacji? I co z suszą? O tym wszystkim pisze synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Po suchym kwietniu przyszedł maj i nareszcie popadało. W prognozach widać kolejne deszcze, choć to co spadnie, nie wróci już strat poniesionych przez naturę i uprawy w związku z zimowo-wiosenną suszą. Ze zdenerwowaniem patrzymy w przyszłość, bo rok 2020 może okazać się naszym annus horribilis w każdej dziedzinie życia. Maj w prognozach rysuje się jako umiarkowanie chłodny z opadami w normie. Prognozy na kolejne miesiące są bardziej intrygujące, gdyż od dłuższego czasu model meteorologiczny amerykańskiej Narodowej Administracji ds. Oceanu i Atmosfery (NOAA) konsekwentnie "wylicza" na czerwiec i lipiec opady powyżej normy na południu i południowym zachodzie Polski. Sierpień miałby być suchszy, tylko na wschodzie możliwe są silniejsze opady. To wiadomość dobra, w końcu każda kropla wody jest na wagę złota. Jednak prognozowany rozkład opadów wskazuje ewidentnie na ich genezę śródziemnomorską, nie atlantycką. Opadów bowiem ma być więcej niż zwykle w pasie od Włoch i Bałkanów po Europę Środkowo-Wschodnią. Nad tymi regionami kontynentu wiedzie właśnie szlak deszczonośnych wirów niżowych znad Morza Śródziemnego, niosących masy powietrza nasączone wilgocią jak gąbka w kąpieli. Rodzi się więc pytanie, czy tych opadów nie będzie przez chwilę za dużo? Czy z jednej skrajności, z niedoboru deszczu i suszy, nie wpadniemy w krótkotrwały nadmiar opadów niosących podtopienia na południu Polski?

Prognoza odchylenia sumy opadów od normy na czerwiec 2020 (NOAA)NOAA
Prognoza odchylenia sumy opadów od normy na lipiec 2020 (NOAA) NOAA
Prognoza odchylenia sumy opadów od normy na sierpień 2020 (NOAA) NOAA

Co z opadami?

Superkomputer amerykańskiej rządowej agencji do spraw oceanów i atmosfery NOAA, wykorzystujący modele matematyczne, wylicza co kilka dni kolejne prognozy podtrzymujące wersję z większymi opadami od Bałkanów po Polskę. Wyniki kolejnych wyliczeń porównujemy i szukamy w nich trwałego trendu. Przedstawione prognozy odchylenia opadów od normy w miesiącach letnich wskazują na większe niż zwykle opady głównie na południu. Opady niesione przez deszczotwórcze niże znad Morza Śródziemnego są jak najbardziej u nas pożądane. Bo to czego przyroda potrzebuje, to ciepło i wilgoć, a przynoszą je masy powietrza napływające z regionu śródziemnomorskiego. Problem w tym jednak, że raz na kilka lat zrzucają w dorzeczu górnej Odry bądź Wisły ilości wody wielokrotnie przekraczające normy miesięczne. Deszcze te należą do najintensywniejszych w Polsce, o sumach dobowych osiągających często 80-100 litrów wody na metr kwadratowy i więcej, szczególnie w górach i na ich przedpolu. Niże śródziemnomorskie sterują napływem wilgoci znad ciepłego morza i kierują ogromne ilości wody na północny-wschód, w stronę Austrii, Węgier, Czech, Słowacji, Polski i Ukrainy. Przemieszczają się dzięki południkowej cyrkulacji w atmosferze, to znaczy w czasie kiedy dominuje kierunek północ-południe w wymianie mas powietrza. Docierają do Europy Środkowo-Wschodniej przede wszystkim w tych porach roku, w których cyrkulacja strefowa (znad Atlantyku) słabnie, a więc w przejściowych porach roku, wiosną i jesienią. Wędrujące wiry najczęściej wykorzystują szlak przechodzący centralnie przez Polskę.

Szlaki niżów i powodziowy szlak niżów śródziemnomorskich wg Wilhelma Jakoba Van BebberaWilhelm Jakob Van Bebber

Dwie strony deszczu

Dzięki badaniom polskich klimatologów, obejmujących drugą połowę wieku XX oraz początek wieku XXI, wiemy, że zmalała całkowita liczba niżów śródziemnomorskich docierających do naszej części Europy. Średnia ich liczba nad Polską zmniejszyła się w ostatnim półwieczu z dziewięciu do pięciu na rok. A największy spadek częstości występowania tych układów przypada właśnie na wiosnę. Profesorowie Krzysztof Kożuchowski i Jan Degirmendžić stwierdzili w swej publikacji "Niże śródziemnomorskie jako czynnik klimatu Polski", że w okresie od 1958 do 2008 roku opady o genezie śródziemnomorskiej osiągały zwykle maksima w końcu kwietnia oraz w połowie sierpnia.

Czy zatem słabną bądź zanikają te dwa szczyty opadów? Szczególnie odczuwalny ich brak był w tym roku właśnie w kwietniu, kiedy ciepłe i wilgotne masy powietrza zastąpione zostały suchymi płynącymi ze wschodu, południowego wschodu bądź północy. Spadek średniej rocznej sumy obfitych opadów rodem z południa stanowić ma ponad 40 procent ich średniej wieloletniej wysokości. Natomiast jeśli niże śródziemnomorskie pojawiają się już u nas w miesiącach letnich, niosą ze sobą ogromne ryzyko wystąpienia skrajnie wysokich opadów w środkowej Europie. Mogą wystąpić kilkudniowe ulewy nad górami niosące powódź i zniszczenie. Wbudowane w deszczowy front rozciągający się nad Polską chmury burzowe przynoszą w ciągu kilku dni tyle deszczu, ile zwykle spada w czasie całego lata. Ani gleba, ani wegetacja, ani zabetonowane osiedla ludzkie czy rzeki górskie nie są w stanie tej wody przyjąć.

Pogoda na lato

Jakie będzie lato w tym roku? Według modelu NOAA istnieje duża szansa, że ciepło z południa wleje się nad Europę Środkową, Wschodnią i Północną. Odchylenie średniej temperatury miesięcznej od normy w czerwcu i lipcu 2020 w Polsce ma wynieść do 1-2 st. C. Sierpień ma być w normie. Właśnie aktywności układów śródziemnomorskich towarzyszy charakterystyczny rozkład temperatury powietrza nad Europą, która to w warstwie przyziemnej wzrasta z zachodu na wschód.

Będzie bardzo dobrze, jeśli czerwiec okaże się ciepły i deszczowo-burzowy. Oby prognozowane opady ponad normę nie okazały się ulewami, które w ciągu kilku dni niszczą wsie, uprawy i topią drobiazg żyjący na łąkach i polach, by później szybko spłynąć do Bałtyku. Niestety z opadów deszczu zostaje z nami zaledwie kilka procent wody, bo równowaga hydrologiczna w Polsce jest mocno zaburzona.

Prognoza odchylenia temperatury od normy na czerwiec 2020 (NOAA)NOAA
Prognoza odchylenia temperatury od normy na lipiec 2020 (NOAA)NOAA

Od suszy do powodzi

Profesor Paweł Rowiński, hydrolog i wiceprezes Polskiej Akademii Nauk, zwraca uwagę, że w naszym kraju dość szybko możemy przejść z mówienia o suszy do tematu powodzi. Dawniej susze występowały rzadko, średnio raz na pięć lat. W tej chwili mamy niemal permanentną suszę. Kiedyś dążono do tego, by wszystko, co spadnie, jak najszybciej spływało rzekami do morza bądź do rowów melioracyjnych. Osuszano torfowiska, bagna, stawy i oczka wodne. Pozbywaliśmy się z terenu Polski wszystkiego, co można, jeśli chodzi o wodę opadową - podsumowuje prof. Rowiński.

Skrócono koryta wielu polskich rzek, przyspieszając odpływ wód, by chronić przed powodzią. Wiosną zwykle wody nie brakowało, teraz jest coraz więcej okresów suchych. Mądrym rozwiązaniem byłoby skupienie się na zatrzymywaniu wody tam gdzie spadnie, na tworzeniu małej, lokalnej retencji wody, tej najbardziej naturalnej. Dziś nie jesteśmy dobrze przygotowani ani na suszę, ani na powódź. Co nas czeka latem? Ile wody spadnie? Przyglądamy się zarówno suszy, jak i deszczonośnym wirom niżowym nad Europą. Mieliśmy za mało deszczu, możemy za chwilę mieć go na południu kraju za dużo. Pewne jest, że przyroda zawsze dąży do równowagi, nie bacząc na środki i cenę. Takie jej prawo.

Autor: Arleta Unton-Pyziołek / Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock/NOAA

Pozostałe wiadomości

Przed nami trudny czas w pogodzie. W weekend zawita do nas prawdziwa zima. Temperatura mocno spadnie, a z nieba będzie padać śnieg z deszczem i śnieg. Opady mogą być intensywne, niewykluczone są burze.

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nadchodząca noc w wielu regionach kraju przyniesie przymrozki. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia. Nadchodzący czas w pogodzie zapowiada się jednak pod znakiem znacznie trudniejszej aury. Z prognozy zagrożeń wynika, że w weekend powrócić mają do nas opady śniegu, oblodzenia, a także silny wiatr.

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na dziś. Niemal cały piątek 4.04 zapowiada się pogodnie i słonecznie. W drugiej części dnia lokalnie na niebie pojawi się więcej chmur. Termometry pokażą w wielu miejscach 20 stopni.

Pogoda na dziś - piątek, 4.04. Ponad 20 stopni na termometrach

Pogoda na dziś - piątek, 4.04. Ponad 20 stopni na termometrach

Źródło:
tvnmeteo.pl

Tej nocy warto spojrzeć w niebo - jest szansa, że pojawi się na nim zorza polarna. O możliwości zobaczenia zjawiska poinformował popularyzator astronomii Karol Wójcicki. Pogoda powinna sprzyjać obserwacjom.

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

Źródło:
tvnmeteo.pl

W ostatnim czasie w Peru padał intensywny deszcz. Do tragicznego zdarzenia doszło w prowincji Chanchamayo, gdzie trzech robotników zginęło w wyniku osuwiska.

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Źródło:
Reuters, elbuho.pe, hytimes.pe, pachamamaradio.org

Susza panuje w Kampinoskim Parku Narodowym. Przepływ wody w biegnącym przez jego teren cieku osiągnął w środę rekordowo niską wartość. Jak przekazali w mediach społecznościowych przedstawiciele parku, jest to szczególnie niebezpieczne dla wrażliwych na ogień kampinoskich ekosystemów.

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

Źródło:
KPN, Regionalne Centrum Ekologiczne REC Polska

Kot został odnaleziony podczas telewizyjnej relacji na żywo. Zwierzak zaginął podczas tornada, które w środę przeszło nad stanem Arkansas.

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

Źródło:
fox13memphis.com, tvnmeteo.pl
Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Źródło:
CNN, iScience

Polska misja IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną wystartuje najwcześniej w maju - przekazała NASA. W jej tamach na ISS poleci astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski, który przeprowadzi szereg badań zaproponowanych przez krajowe przedsiębiorstwa i ośrodki naukowe.

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Źródło:
PAP, NASA

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba sfotografował asteroidę 2024 YR4. Do niedawna istniało niewielkie ryzyko, że obiekt mógłby uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Obecnie to prawdopodobieństwo oceniane jest na bliskie zeru.

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Źródło:
ESA, phys.org

Samce muszki owocowej, które "piją" alkohol, są bardziej atrakcyjne dla samic. Jak wynika z badań, ten związek chemiczny powoduje zwiększoną produkcję hormonów płciowych. Co jeszcze ciekawsze - w mózgach muszek owocowych naukowcy zidentyfikowali mechanizm pozwalający na kontrolę konsumpcji alkoholu.

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Źródło:
PAP, BBC

Tornada przetoczyły się w środę nad centralnymi i południowymi Stanami Zjednoczonymi. Trąby powietrzne spowodowały spore zniszczenia w stanach Missouri i Arkansas. Meteorolodzy ostrzegają, że to nie koniec zagrożeń - kolejne dni mają przynieść wyjątkowo obfite ulewy.

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Źródło:
Reuters, CNN

Część Ameryki Północnej powoli kapie w głąb Ziemi. Jak wyjaśnili naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego, proces ten zachodzi bardzo głęboko pod powierzchnią, na granicy skorupy i płaszcza Ziemi. Modelowanie komputerowe pomogło im też w ustaleniu, co powoduje cieknięcie skał.

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Źródło:
University of Texas - Austin

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 nawiedziło południowe wybrzeże Birmy (Mjanmy) - przekazało niemieckie centrum informacyjne GFZ. Azjatycki kraj nadal zmaga się ze skutkami ubiegłotygodniowych wstrząsów, które wystąpiły w okolicy miasta Mandalaj. Jak podała agencja AP, liczba ofiar kataklizmu przekroczyła 3 tysiące.

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Źródło:
PAP, Reuters

Rząd Słowacji zatwierdził plan odstrzału 350 niedźwiedzi oraz wprowadził stan nadzwyczajny w 55 z 79 powiatów kraju. Z decyzją władz nie zgadzają się obrońcy przyrody. Według nich planowany odstrzał kilkakrotnie przekracza dopuszczalny poziom.

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Źródło:
PAP, TVN24

Po raz pierwszy naukowcy wykazali, że niektóre gatunki porostów mogłyby przetrwać warunki panujące na Marsie. W badaniu, prowadzonym przez Polaków, organizmy poddano symulacji, której rezultat zaprzeczył wcześniejszym założeniom dotyczącym życia na Czerwonej Planecie.

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Źródło:
phys.org, zpe.gov.pl

W dolinie Biebrzy panuje susza. Wystarczy iskra, żeby doszło do pożaru. Susza może mieć także katastrofalny wpływ na tamtejsze ptaki, które do lęgu potrzebują rozlewisk.

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Ogromne fale nawiedziły we wtorek wschodnie wybrzeże Australii. Na popularnej wśród surferów plaży Bondi ocean poważnie uszkodził klub surfingowy. Trudna sytuacja panowała także na południe od Sydney, gdzie przypływ podmył promenadę.

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

Źródło:
Reuters, ABC News

Potężne ulewy nawiedziły w ubiegłym tygodniu australijski Queensland. Według szacunków władz, pod wodą znalazło się około 500 tysięcy kilometrów kwadratowych terenu. Ponad 100 tysięcy sztuk bydła zatonęło. Meteorolodzy nie mają dobrych wieści, bo prognozowane są kolejne opady.

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Źródło:
AFP, PAP

W okolicach Grindaviku na Islandii trwa erupcja wulkaniczna. Prewencyjnie ewakuowano mieszkańców miasta i turystów przebywających w słynnej Błękitnej Lagunie. Od samego rana w regionie trwa wzmożona aktywność sejsmiczna. Wstrząsy były odczuwalne w wielu regionach kraju.

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, RUV

W ostatnich dniach wiele regionów Stanów Zjednoczonych nawiedziły niszczycielskie burze, którym towarzyszyły tornada. Zginęło co najmniej siedem osób. Wiatr niszczył domy, drzewa i zrywał linie energetyczne. Meteorolodzy ostrzegają, że to jeszcze nie koniec gwałtownych zjawisk.

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Źródło:
PAP, NBC News, CNN

Strażacy z Kalifornii od kilku dni walczą z pożarem przy granicy z Nevadą. Udało się powstrzymać rozprzestrzenianie się żywiołu, jednak to nie koniec zmagań służb. Jak podała gazeta "Los Angeles Times", płomienie nadal są potencjalnym zagrożeniem dla znajdujących się w pobliżu drzew, których wiek szacowany jest na ponad 4000 lat.

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Źródło:
PAP, Los Angeles Times, AP, tvnmeteo.pl

W Birmie trwa akcja poszukiwawczo-ratunkowa po trzęsieniu ziemi, jakie nawiedziło kraj w zeszłym tygodniu. Bilans ofiar wzrósł do ponad 2,7 tysięcy. Jak opowiadali na antenie TVN24 wolontariusze z organizacji Humanosh Emergency Medical Team, koordynację pomocy utrudnia brak usług komunikacyjnych, a przez zniszczone drogi służby mają problemy z dotarciem do potrzebujących.

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

Źródło:
Reuters, PAP, TVN24

Ulewy nawiedziły w poniedziałek południową Brazylię. Najtrudniejsza sytuacja panowała w rejonie Sao Paulo, gdzie woda zalała kilka ważnych arterii komunikacyjnych. Transport miejski został wstrzymany, a tysiące domów pozostało bez dostępu do prądu.

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Źródło:
PAP, G1 Globo

Wystartowała misja Fram2. Załoga kapsuły Crew Dragon "Resilience" spędzi cztery dni na orbicie polarnej - to pierwsza załogowa misja, której trasa przebiega nad obszarami okołobiegunowymi. Cywilni astronauci mają w planach przeprowadzenie ponad 20 eksperymentów.

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Źródło:
Reuters, SpaceX, CNN, "Z głową w gwiazdach", "O kosmosie i astronautyce"

Drastyczne ochłodzenie przerwie ciepłą, wiosenną pogodę. Jak bardzo spadnie temperatura? Sprawdź, co przewiduje Tomasz Wasilewski w swojej prognozie długoterminowej na kolejne 16 dni.

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Źródło:
tvnmeteo.pl

Z analiz Centrów Kontroli i Prewencji Chorób w USA wynika, że może być więcej gatunków kleszczy, które powodują u ludzi rzadką alergię na czerwone mięso. Głównym jej sprawcą pozostaje jednak niesławny Amblyomma americanum.

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Źródło:
Live Science, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w weekend przez środkowo-wschodnie Stany Zjednoczone. Towarzyszył im porywisty wiatr, który powalał drzewa. Narodowa Służba Pogodowa ostrzega przed tornadami, które mogą się pojawić w poniedziałek w centralnej części Missisipi i w dolinie rzeki Ohio.

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Źródło:
CNN, USA Today