TOP 10 ONKO to inicjatywa Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, której celem jest uporządkowanie najpilniejszych potrzeb terapeutycznych z perspektywy praktyki klinicznej. Chodzi również o wyłonienie technologii, które, zdaniem środowiska, mają największy potencjał poprawy wyników leczenia, rokowań pacjentów i organizacji opieki onkologicznej w Polsce.
Lista priorytetów jak co roku została zdefiniowana na podstawie głosowania ekspertów – członków zarządu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. W skład kapituły tegorocznej edycji TOP 10 ONKO wchodzą: prof. Maciej Krzakowski, prof. Barbara Radecka, prof. Piotr Wysocki, prof. Andrzej Kawecki, prof. Jakub Kucharz, prof. Tomasz Kubiatowski, prof. Michał Jarząb oraz dr Maryna Rubach.
Przegląd terapii przygotowano we współpracy z zespołem analitycznym HTA, który porządkuje dostępne dane kliniczne i rejestracyjne, nadając procesowi wyboru przejrzystą strukturę merytoryczną.
Terapie, które mogą zmienić rokowania pacjentów
W tegorocznym zestawieniu znalazły się terapie dla chorych m.in. na raka jelita grubego z mutacją BRAF V600E, raka nosogardła, raka prostaty kwalifikującego się do terapii radioligandowej ukierunkowanej na PSMA, a także kilka kluczowych strategii w raku płuca, zarówno w drobnokomórkowym (leczenie konsolidujące po radiochemioterapii), jak i w niedrobnokomórkowym z wybranymi zaburzeniami molekularnymi (EGFR, BRAF).
- Chorzy z rakiem jelita grubego z mutacją BRAF V600E to bardzo trudna populacja do leczenia, z agresywnym postępem choroby. Obecnie terapia jest dostępna tylko w Ratunkowym Dostępie Technologii Lekowych (RDTL), obwarowana wymogiem wyczerpania innych terapii, tymczasem chorzy z tą mutacją nie dożywają trzeciej, czwartek czy piątej linii. Więc dostęp w RDTL jest pozorny. Tymczasem badania kliniczne wykazały prawie podwojenie mediany czasu wolnego od progresji i poprawę przeżycia całkowitego - tłumaczyła prof. Barbara Radecka, wiceprezeska PTOK.
Prof. Kawecki zwrócił uwagę na toripalimab, który (z cisplatyną i gemcytabiną) daje bardzo dobre efekty w leczeniu nawrotowym lub przerzutowym raku nosogardła. - W raku nosogardła przez trzy dekady nie się nie działo, w ciągu ostatnich pięciu lat zmieniło się wiele. Badanie JUPITER-02 wykazało, że dodanie toripalimabu do schematu chemioterapii przekłada się na spektakularną poprawę przeżycia. Wolne od progresji wzrosło o 14 miesięcy, trzyletnie przeżycie całkowite dotyczy 64 proc. chorych - podkreślał specjalista.
Zaznaczył też, że na 10 miejscu listy znalazł się worasidenib - terapia celowana dla chorych na glejaki niskiego stopnia z mutacją IDH. - To terapia przełomowa, pierwszy lek od 20 lat, który wykazuje aktywność w przypadku glejowych guzów mózgu. Na razie jest zarejestrowany dla niewielkiej grupy chorych z niską złośliwością, mutacjami IDH1/IDH2, bez wskazań do uzupełniającej radio-chemioterapii - mówił prof. Andrzej Kawecki.
Lista obejmuje również leczenie w HER2-dodatnim raku piersi, immunoterapię w raku wątrobowokomórkowym, nowe podejście w raku pęcherza moczowego. Dodatkowo eksperci wyróżnili też na 11. miejscu nową opcję leczenia dla pacjentek z zaawansowanym rakiem szyjki macicy.
Ranking TOP 10 ONKO 2026 - lista priorytetów refundacyjnych:
- Enkorafenib (w skojarzeniu z cetuksymabem) – w leczeniu przerzutowego raka jelita grubego z mutacją BRAF V600E
- Toripalimab (z cisplatyną i gemcytabiną) – w nawrotowym lub przerzutowym raku nosogardła
- Lutetium (¹⁷⁷Lu) vipivotide tetraxetan (¹⁷⁷Lu-PSMA-617) – w przerzutowym raku prostaty (mCRPC)
- Durwalumab - leczenie konsolidujące w ograniczonej postaci drobnokomórkowego raka płuca (DRP) po jednoczasowej radiochemioterapii
- Trastuzumab derukstekan (z pertuzumabem) – w pierwszej linii leczenia zaawansowanego raka piersi HER2-dodatniego
- Lazertynib + amiwantamab - w niedrobnokomórkowym raku płuca (NDRP) z najczęstszymi mutacjami EGFR w pierwszej linii
- Durwalumab + tremelimumab (schemat STRIDE) - w leczeniu nieoperacyjnego lub zaawansowanego raka wątrobowokomórkowego (HCC)
- Durwalumab z chemioterapią - w raku pęcherza moczowego
- Enkorafenib + binimetynib - w zaawansowanym niedrobnokomórkowym raku płuca z mutacją BRAF V600E
- Worasidenib - w leczeniu glejaka II stopnia z mutacją IDH
- Dodatkowe wyróżnienie (11 pozycja): tisotumab wedotyny w zaawansowanym raku szyjki macicy.
Co zmieniło się od ubiegłego roku?
W ubiegłorocznej edycji listy (TOP 10 ONKO 2025) kilka technologii znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzjach refundacyjnych, m.in. abemacyklib we wczesnym raku piersi, trastuzumab derukstekan w raku żołądka czy zolbetuksymab w raku żołądka, a także selperkatynib w guzach litych z fuzją RET.
Jednocześnie część terapii, mimo wskazania jako priorytet, nie została objęta refundacją i wraca na listę w 2026 roku, jak wspomniany toripalimab, który zaliczył spektakularny skok z dziewiątej pozycji w ubiegłym roku na drugą w tym roku.
Publikacja listy stanowi wskazówkę dla decydentów odpowiedzialnych za politykę refundacyjną w Polsce. Według ekspertów, TOP 10 ONKO to nie tylko zestawienie priorytetowych terapii, ale również identyfikacja warunków, które muszą zostać spełnione, by innowacyjne leczenie przyniosło oczekiwane rezultaty.
W wielu przypadkach kluczowe znaczenie ma dostępność diagnostyki molekularnej, właściwa kwalifikacja pacjentów, odpowiednia infrastruktura, zwłaszcza w obszarze medycyny nuklearnej oraz możliwość wyboru między równorzędnymi opcjami terapeutycznymi.
Ranking Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej porządkuje więc nie tylko terapie według ich wartości klinicznej, lecz także wskazuje systemowe "wąskie gardła", od których zależy, czy postęp naukowy realnie przełoży się na codzienną praktykę leczenia w Polsce.
Kiedy nowa lista?
Przypomnijmy: leki onkologiczne są refundowane dla pacjentów na podstawie decyzji Ministra Zdrowia, który ogłasza Listę Leków Refundowanych (najbliższa obowiązująca od 1 kwietnia 2026 r. zostanie opublikowana prawdopodobnie pod koniec bieżącego miesiaca). Znajdują się na niej także środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne. "Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) pokrywa koszty danej terapii – jeśli znajduje się ona na wykazie stworzonym przez Ministra Zdrowia – a refundowane produkty można znaleźć w szpitalach, które zawarły kontrakt z NFZ" - tłumaczy portal Zwrotnik raka. Dodaje, że refundacja to forma wsparcia, która umożliwia dostęp do skutecznego leczenia bezpłatnie lub przy niższych kosztach pacjentów. Wykazy leków refundowanych są aktualizowane przez resort co trzy miesiące.
Lista priorytetów refundacyjnych została ogłoszona podczas debaty "Priorytety refundacyjne w onkologii - TOP 10 ONKO 2026", która odbyła się 6 marca 2026 r., w trakcie konferencji "Onkologia w Praktyce Klinicznej 2026".