Inwazja szerszeni azjatyckich w Europie. Naukowcy mają dobrą i złą wiadomość

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, ncipmc.org
Jad szerszenia może zabić
Jad szerszenia może zabićtvn24
wideo 2/2
Jad szerszenia może zabićtvn24

Specjaliści od kilkunastu lat z niepokojem obserwują w Europie ekspansję szerszenia azjatyckiego, szczególnie groźnego dla pszczół miodnych i różnorodności biologicznej. Występowanie tych owadów potwierdzono między innymi w Hiszpanii, Belgii i Irlandii Północnej. Na podstawie analiz genetycznych irlandzcy naukowcy ustalili, że europejskiej inwazji szerszenia dała początek jedna królowa, która pojawiła się we Francji 18 lat temu. Zdaniem badaczy, ich odkrycia stanowią jednocześnie dobrą, jak i złą wiadomość.

Szerzeń azjatycki (Vespa velutina) naturalnie występuje w Chinach, Indiach i Azji Południowo-Wschodniej. Na początku XXI wieku zaczęto jednak obserwować jego ekspansję na inne regiony Azji, a w końcu także na Europę. Na naszym kontynencie pojawił się około 2004 roku, prawdopodobnie wraz z transportem porcelany. Jego występowanie potwierdzono już między innymi w Hiszpanii, Włoszech, Francji, Portugalii i Belgii. W kwietniu ubiegłego roku potwierdzono, że dotarł także do Irlandii. W prywatnym mieszkaniu w Dublinie znaleziono pojedynczy okaz, umierający już, który był pierwszym irlandzkim zapisem obecności tego gatunku.

Okoliczności, w jakich szerszeń przybył w te okolice, nie są znane. Tymczasem naukowcy podkreślają, że zdobycie tej wiedzy jest ważne. "Szczególnie interesuje nas ustalenie, czy pierwszy osobnik pochodził już z Europy, czy też ze swoich rodzimych stron, czyli Azji Południowo-Wschodniej, ponieważ to ostatnie świadczyłoby o potencjalnym nowym źródle inwazji" - piszą irlandzcy badacze z uniwersytetu w Cork na łamach pisma "Journal of Hymenoptera Research".

Vespa velutinaShutterstock

"Poszliśmy o krok dalej"

Okaz znaleziony w dublińskim mieszkaniu został zdeponowany w Muzeum Narodowym Irlandii i zidentyfikowany przez dr Aidana O’Hanlona. Naukowiec zasugerował przeprowadzenie analizy genetycznej w celu ustalenia pochodzenia szerszenia. We współpracy z biologami z University College Cork porównał następnie dane genetyczne z próbkami zebranymi w kilku innych lokalizacjach.

- Wcześniejsze prace sugerowały, że wszystkie szerszenie azjatyckie w Europie mają tę samą linię genetyczną, jednak wniosek taki wysnuto na podstawie badań pojedynczego genu - wyjaśnia współautorka publikacji dr Eileen Dillane. - My poszliśmy o krok dalej i przyjrzeliśmy się dwóm dodatkowym genom, które są zdecydowanie bardziej czułe w wykrywaniu zmienności w populacji inwazyjnej - tłumaczy.

Analiza wszystkich trzech genów potwierdziła, że szerszenie azjatyckie w Europie nie tylko mają wspólny rodowód, ale prawdopodobnie pochodzą od pojedynczej królowej, która w jakiś sposób dotarła do Francji w 2004 r. Jak podkreślają autorzy, "nasze badanie potwierdziło niezwykły potencjał inwazyjny tego gatunku na zaatakowanych obszarach".

Dobra i zła wiadomość

Zdaniem naukowców, ich odkrycia stanowią jednocześnie dobrą, jak i złą wiadomość, jeśli chodzi o zwalczanie szerszenia azjatyckiego w Europie.

Złą, gdyż zgodnie z uzyskanymi wynikami samotne królowe szerszeni mogą szybko i bezproblemowo ponownie skolonizować obszary, z których zostały wcześniej wytępione (na przykład po zniszczeniu wszystkich gniazd na danym obszarze). Dobrą, bo tak bliskie pokrewieństwo wszystkich osobników daje nadzieję na opracowanie skutecznych metod zwalczania opartych na kontroli biologicznej.

Naukowcy: zmiany klimatu mogą spowodować ekspansję

Jak podsumowują badacze, "w tym momencie, w kontekście irlandzkim, jest mało prawdopodobne, aby był to początek inwazji na większą skalę".

"Klimat i krajobraz siedliskowy Irlandii nie wydają się bowiem optymalne dla rozwoju tego gatunku. Szerszeń azjatycki wymaga wyższych temperatur w lecie i dostępu do bardziej odżywczego pokarmu. Mimo tego z powodu postępujących zmian klimatycznych, prawdopodobnie już w niedalekiej przyszłości ekspansja szerszenia stanie się faktem. Dlatego powinniśmy zachować daleko posuniętą czujność wobec tego gatunku" - wyjaśniono.

Czytaj też: Eksperci ostrzegają: zmiany klimatu mogą sprzyjać rozwojowi nieznanych nam chorób

Skutki zmian klimatycznychPAP/Adam Ziemienowicz

Czytaj też: Pszczoły miodne żyją dziś o połowę krócej niż 50 lat temu

Szerszenie azjatyckie. Skąd pochodzą

Eksperci informują, że szerszeń azjatycki nie jest agresywny w stosunku do człowieka, wykazuje dużą agresję natomiast wobec innych owadów. Na terenach, które zajmuje, eliminuje pszczoły miodne, osy i bzygi. Stanowi ogromne zagrożenie dla pszczelarstwa i różnorodności biologicznej.

Jednym z szerszeni azjatyckich jest gatunek o naukowej nazwie Vespa mandarinia. To największy szerszeń na świecie, określany czasami "szerszeniem mordercą". Pochodzi z Azji Wschodniej i jest rozpowszechniony w krajach takich jak na przykład Indie, Laos, Chiny, Japonia, można go spotkać także w niektórych częściach Rosji. W 2019 roku obecność tych szerszeni odkryto również w Ameryce Północnej. Trafiły tam prawdopodobnie na kontenerowcu zacumowanym w jednym z portów Waszyngtonu.

Owady te stanowią bardzo duże zagrożenie dla pszczół. Atakują ule, wabiąc inne osobniki feromonami i szybko zabijając robotnice, by dostać się do smakowitych pszczelich larw i miodu. Mała grupa szerszeni jest w stanie zabić cały rój pszczoły miodnej w ciągu kilku godzin. Atakują ludzi, jeżeli czują się sprowokowane lub zagrożone. Żądło tego gatunku jest dłuższe niż żądło pszczół i os, a ich jad jest bardziej toksyczny. W tym roku ten gatunek szerszeni otrzymał nową nazwę.

Autorka/Autor:ps/dd

Źródło: PAP, tvnmeteo.pl, ncipmc.org

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

W okolicach chorwackiego Trogiru szaleje ogień. W czwartek płomienie zagrażały jednemu z kompleksów hotelowych. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Płomienie blisko chorwackiego kurortu. Ogień podszedł pod sam hotel

Płomienie blisko chorwackiego kurortu. Ogień podszedł pod sam hotel

Źródło:
Kontakt 24, dnevnik.hr, Reuters

Najbliższe dni, za sprawą antycyklonu Frederik, zapowiadają się naprawdę przyjemnie. Czas, w którym wszyscy doświadczymy spokoju w pogodzie, zakończy się jednak wraz z nastaniem nowego tygodnia.

Antycyklon Frederik. Jaką pogodę nam przyniesie?

Antycyklon Frederik. Jaką pogodę nam przyniesie?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Za nami spektakularne burze i gorące dni. Zapanowało lato w pełnej krasie, choć dla wielu upał jest nieznośny. Wyliczenia europejskich i amerykańskich modeli meteorolgicznych szacują, że w trzeciej dekadzie lipca w Polsce się ochłodzi. Rejsowiec "Aura" zawinąć ma do spokojnego portu. Pytanie tylko na jak długo? Sprawdza to synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na jutro, czyli na piątek 19.07. Noc zapowiada się prawie całkowicie bezchmurnie. Podobna aura towarzyszyć nam będzie w dzień. Termometry pokażą maksymalnie 28 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - piątek 19.07. W nocy odpoczniemy od chmur i deszczu

Pogoda na jutro - piątek 19.07. W nocy odpoczniemy od chmur i deszczu

Źródło:
tvnmeteo.pl

Badacze chcą zmienić to, jak Międzynarodowa Unia Astronomiczna definiuje planety. Jak przekazali astronomowie, dotychczas obejmowała ona jedynie światy krążące dookoła Słońca. Według nowej definicji, planety mogłyby obiegać także inne gwiazdy - i nie tylko.

Astronomowie chcą zmienić definicję planety. Czy to szansa dla Plutona?

Astronomowie chcą zmienić definicję planety. Czy to szansa dla Plutona?

Źródło:
UCLA

Ekstremalna letnia pogoda - taka, jakiej doświadczają obecnie kraje południowej Europy - stanowi poważne zagrożenie dla osób cierpiących na schorzenie zwane skórą pergaminową. Dla dotkniętego nim nastolatka z Barcelony każdy kontakt z promieniowaniem UV może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Dłuższe i intensywne okresy gorąca wymagają od niego i jego rodziny kompletnej zmiany stylu życia.

Jest "księżycowym dzieckiem", więc nie spędza wakacji tak jak jego rówieśnicy

Jest "księżycowym dzieckiem", więc nie spędza wakacji tak jak jego rówieśnicy

Źródło:
Reuters, SJD Hospital Barcelona, tvnmeteo.pl, Przemęcka et al. (2013)

W związku z pożarami w Kanadzie nad Europą, w tym nad Polską, wzrosło stężenie tlenku węgla - poinformował w środę Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Jak podkreślono, ta sytuacja nie stanowi dla nas zagrożenia.

Chmura tlenku węgla dotarła do Europy. "Wyraźna koncentracja"

Chmura tlenku węgla dotarła do Europy. "Wyraźna koncentracja"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trzy plaże nieopodal Walencji zostały zamknięte po zanieczyszczeniu ropą. Jak wyjaśniły lokalne media, źródło lepkiej substancji pozostaje nieznane. Trwa usuwanie skutków wycieku.

Sprzątają czarną maź z trzech hiszpańskich plaż

Sprzątają czarną maź z trzech hiszpańskich plaż

Źródło:
eltiempo.es

Nowy lek, który hamuje interleukinę 11, wydłużył życie myszy nawet o 25 procent - informują badacze na łamach pisma "Nature". Mają oni nadzieję, że odkrycie to pomoże spowolnić proces starzenia się również u ludzi. Rozpoczęto pierwsze badania kliniczne.

Ten lek wydłużył życie myszy aż o 25 procent. Nadzieja dla ludzi?

Ten lek wydłużył życie myszy aż o 25 procent. Nadzieja dla ludzi?

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Z powodu upału w czwartek zamknięte dla turystów zostały wszystkie stanowiska archeologiczne w Atenach. Nie można wejść do nich w godzinach, w których panuje najwyższa temperatura.

W Atenach zamknięto wszystkie obiekty archeologiczne

W Atenach zamknięto wszystkie obiekty archeologiczne

Źródło:
PAP

Strażacy w południowych krajach Europy walczą z pożarami lasów. Sytuacja pozostaje bardzo niebezpieczna w Bułgarii, gdzie w jednej z miejscowości spłonęło kilkadziesiąt domów - podały władze. W Grecji w czasie akcji gaśniczej obrażenia odniosło dwóch strażaków. Ponad 50 pożarów gasili w środę strażacy w Hiszpanii i Portugalii.

Spłonęły domy w Bułgarii, ranni strażacy w Grecji

Spłonęły domy w Bułgarii, ranni strażacy w Grecji

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Zalane autostrady, podtopione budynki, brak prądu - z takimi trudnościami musieli się mierzyć mieszkańcy największego kanadyjskiego miasta. Toronto nawiedziły ulewne deszcze. Takich opadów nie było tu od ponad 80 lat.

Woda sięgała dachów samochodów. Takich opadów nie było od ponad 80 lat

Woda sięgała dachów samochodów. Takich opadów nie było od ponad 80 lat

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, CBC, BBC

Mazurskie nadleśnictwa Maskulińskie i Jedwabno zaapelowały w środę do turystów o zachowanie ostrożności podczas spacerów po lesie. Leśnicy proszą też o niewchodzenie do kompleksów leśnych uszkodzonych przez wtorkowe nawałnice. Burze zniszczyły w tych nadleśnictwach tysiące drzew.

Tysiące uszkodzonych drzew. Leśnicy proszą, by nie wchodzić do tych lasów

Tysiące uszkodzonych drzew. Leśnicy proszą, by nie wchodzić do tych lasów

Źródło:
PAP

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) przyspiesza realizację misji o nazwie Ramses. Jej celem jest dotarcie do asteroidy Apophis - poinformował portal space.com. W 2029 roku obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi, bliżej niż satelity geostacjonarne.

ESA przyspiesza misję badania asteroidy Apophis. Obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi

ESA przyspiesza misję badania asteroidy Apophis. Obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi

Źródło:
PAP, space.com

Jezioro Rusanda w Serbii całkowicie wyschło na skutek suszy. Zbiornik ze słoną wodą, popularny wśród turystów, odsłonił swoje dno. To skutek fali ekstremalnych upałów, która utrzymuje się na Bałkanach od tygodnia.

Największe słone jezioro w Serbii zniknęło z powierzchni Ziemi

Największe słone jezioro w Serbii zniknęło z powierzchni Ziemi

Źródło:
Reuters

Fala upałów nawiedza południową Europę. To efekt napływu gorących mas powietrza znad Afryki. Temperatury w różnych krajach, wynoszące często ponad 40 stopni Celsjusza, doprowadziły już do śmierci co najmniej kilkunastu osób i sprzyjają rozprzestrzenianiu się pożarów.

Upał dręczy południową Europę. Zginęło co najmniej kilkanaście osób

Upał dręczy południową Europę. Zginęło co najmniej kilkanaście osób

Źródło:
PAP, Reuters

Prawie 5000 interwencji przeprowadzili strażacy po wtorkowych nawałnicach. Najwięcej razy do akcji wyjeżdżali na Pomorzu Gdańskim i Mazowszu oraz w Małopolsce. Cztery osoby zostały ranne. Niebezpiecznie było także w środę na Podkarpaciu.

We wtorek prawie 5000 interwencji po burzach. W środę pogoda załamała się na Podkarpaciu

We wtorek prawie 5000 interwencji po burzach. W środę pogoda załamała się na Podkarpaciu

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

W poniedziałek w Chorwacji zanotowano rekordową temperaturę wody morskiej. Nieopodal Dubrownika wyniosła ona 29,7 stopni Celsjusza. To nie jedyne miejsce na Bałkanach, gdzie upał daje się we znaki mieszkańcom i turystom, a pogoda sprzyja wybuchaniu pożarów.

Niepokojący rekord padł w Chorwacji

Niepokojący rekord padł w Chorwacji

Źródło:
PAP, Balkan Insight, Total Croatia News

Jest tak rzadkim stworzeniem, że nigdy nie odnotowano obecności żywego osobnika, a od XIX wieku udokumentowano istnienie zaledwie sześciu okazów. Martwy najrzadszy wieloryb świata prawdopodobnie został niedawno wyrzucony na brzeg w Nowej Zelandii.

Nigdy nie widziano go żywego. Najrzadszy wieloryb świata mógł zostać wyrzucony na brzeg

Nigdy nie widziano go żywego. Najrzadszy wieloryb świata mógł zostać wyrzucony na brzeg

Źródło:
CNN, doc.govt.nz, AP, tvnmeteo.pl

Picie napojów alkoholowych, gdy jest gorąco, może doprowadzić między innymi do wzrostu ryzyka udaru cieplnego i do odwodnienia. - Wysoka temperatura dodatkowo nasila efekty działania alkoholu, dlatego w czasie upałów warto całkowicie zrezygnować z jego spożywania - tłumaczy kardiolog doktor habilitowany Adam Janas i przypomina, czym najlepiej nawadniać się w takie dni.

Tego nie pij w upalny dzień

Tego nie pij w upalny dzień

Źródło:
PAP

Naukowcy potwierdzili istnienie jaskini na Księżycu. Znajduje się ona w rejonie Morza Spokojnego, gdzie 55 lat temu doszło do pierwszego lądowania człowieka na powierzchni Srebrnego Globu.

Odkryto jaskinię na Księżycu. "W końcu"

Odkryto jaskinię na Księżycu. "W końcu"

Źródło:
PAP

Doszło do kolejnego wybuchu najwyższego wulkanu w Europie. Etna wyrzuciła z siebie czerwoną lawę i pióropusze dymu. Z powodu erupcji na początku lipca czasowo zamknięto lotnisko w Katanii, a na ulice miasta pokrył popiół wulkaniczny.

Etna znowu wybuchła

Etna znowu wybuchła

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

Troje turystów zmarło w weekend na szlakach w stanowych i narodowych parkach w amerykańskim stanie Utah, gdzie panował upał przekraczający 38 stopni Celsjusza. To ojciec z córką oraz znaleziona w odległej lokalizacji 30-letnia kobieta.

Zabrakło im wody. Ojciec z córką zmarli podczas wędrówki

Zabrakło im wody. Ojciec z córką zmarli podczas wędrówki

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Parlament Rumunii ponad dwukrotnie zwiększył kwotę odstrzału niedźwiedzi brunatnych. To reakcja na śmierć 19-letniej turystki, którą w ubiegłym tygodniu na górskim szlaku w Karpatach Południowych zaatakowała niedźwiedzica. Ustawę przyjęto niemal jednogłośnie, choć spotkała się również z krytyką.  

19-latka zginęła na karpackim szlaku. Podwojono liczbę niedźwiedzi do odstrzału

19-latka zginęła na karpackim szlaku. Podwojono liczbę niedźwiedzi do odstrzału

Źródło:
PAP, Radio Wolna Europa, The Guardian, tvn24.pl

Perseidy już w tym tygodniu pojawią się na polskim niebie. Ten popularny rój meteorów, zwany także "łzami świętego Wawrzyńca", powiązany jest z kometą Swift-Tuttle, która po raz ostatni zawitała do nas w 1992 roku. Na maksimum zjawiska przyjdzie nam jednak trochę poczekać.

Perseidy wracają! Wiemy, kiedy na niebie pojawi się najwięcej "łez świętego Wawrzyńca"

Perseidy wracają! Wiemy, kiedy na niebie pojawi się najwięcej "łez świętego Wawrzyńca"

Źródło:
Time And Date, tvnmeteo.pl

Niedzielne burze poważnie uszkodziły nagrobki na cmentarzach w Kielcach. Wiatr powyrywał drzewa i połamał gałęzie, które przewróciły się na granitowe płyty i zabytkowe pomniki. Trwa usuwanie skutków burzy i zabezpieczanie pomników.

Cmentarze w Kielcach po nawałnicy. "Strat jest bardzo dużo"

Cmentarze w Kielcach po nawałnicy. "Strat jest bardzo dużo"

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

W sobotę w rejonie miast Kielmy i Szawle przeszło kilka trąb powietrznych. Jak podały litewskie służby meteorologiczne, były to jedne z najsilniejszych tego typu zjawisk w historii.

"Jedne z najpotężniejszych trąb powietrznych w historii" przeszły przez Litwę

"Jedne z najpotężniejszych trąb powietrznych w historii" przeszły przez Litwę

Źródło:
Meteo.lt, ENEX, delfi.lt

Służby nie dają nadziei na odnalezienie kolejnych ocalałych z wypadku w Nepalu. W zeszłym tygodniu w wyniku zejścia lawiny dwa autobusy wpadły do rzeki, podróżowało nimi co najmniej 65 osób.

Autobusy stoczyły się do rzeki. "Nie ma szans na odnalezienie ocalałych"

Autobusy stoczyły się do rzeki. "Nie ma szans na odnalezienie ocalałych"

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl