We wtorek dziennikarz i aktywista mniejszości polskiej na Białorusi Andrzej Poczobut został uwolniony z białoruskiego więzienia i wrócił do Polski. Został aresztowany w 2021 roku, a dwa lata później reżim Aleksandra Łukaszenki skazał go w politycznym procesie na osiem lat kolonii karnej za rzekome "wzniecanie, podżeganie do nienawiści" i "wzywanie do działań na szkodę Białorusi".
Premier Donald Tusk podkreślił "niezwykle kluczową, naprawdę bardzo ważną rolę osobistą ministra Tomasza Siemoniaka" w uwolnieniu Poczobuta.
Siemoniak: byliśmy absolutnie poruszeni
- Wszyscy mieliśmy ściśnięte gardła ze wzruszenia - mówił Siemoniak w "Faktach po Faktach" w TVN24 o uwolnieniu Poczobuta. Koordynator służb specjalnych wyjaśnił, że "Andrzej Poczobut był wymieniany jako pierwszy, pierwszy przyszedł na polską stronę". Mówił o "ogromnej obawie, czy wszystko pójdzie tak, jak planowaliśmy".
- Gdy zobaczyliśmy, że Andrzej Poczobut jest po polskiej stronie, trudno go było nie uściskać, trudno nie było z nim rozmawiać - powiedział Siemoniak. - Premier, wszyscy, którzy tam byli, byliśmy absolutnie poruszeni. To są takie momenty, które na całe życie się zapamiętuje - dodał.
Zdaniem Siemoniaka to też "moment wielkiej dumy z państwa polskiego". - To praca, działanie wielu dziesiątków ludzi, jeśli nie setek ludzi, żeby doprowadzić do tego dnia, do tej wymiany - tłumaczył.
Prowadząca rozmowę Anita Werner pytała, jakiego człowieka zobaczył Siemoniak. - Człowieka, który ma za sobą pięć lat ciężkiego białoruskiego więzienia. Człowieka, (...) który był człowiekiem solidnej postury, uśmiechniętym, a dziś był człowiekiem naprawdę wynędzniałym - opisał.
Siemoniak przekazał, że Poczobut był "zadowolony, że do tego doszło, że jest po polskiej stronie". - Ale dla niego najważniejszą kwestią, którą natychmiast poruszył, było to, czy będzie mógł wrócić na Białoruś - powiedział minister koordynator służb specjalnych.
Dopytywany, czy w akcji był jakiś dramatyczny moment, minister odparł: - Godzina 12.57. Wymiana ma się zacząć o 13. O 13 powinien się pojawić Andrzej Poczobut. Patrzymy na ekran i zapada absolutna cisza. Nikt nic nie mówi, wszyscy czekamy, czy to się wydarzy, czy to się będzie działo, czy coś się zdarzy takiego, że do tej wymiany nie dojdzie.
- Więc to są takie chwile, gdzie czekaliśmy i zobaczyliśmy, że idzie, po naszej stronie już czekała osoba na wymianę, stanęli po obydwu stronach z funkcjonariuszami, następowała identyfikacja, podniesienie ręki, że "jest ok" - opowiedział.
Siemoniak: na uwolnienie Poczobuta złożyło się kilka czynników
Minister mówił, że uwolnienie Poczobuta to była "ogromnie trudna sprawa". - Łukaszenka sobie zdawał sprawę, jak wielką wartość, wartość symboliczną, moralną dla Polaków ma Andrzej Poczobut i że to jest jego największa karta w tych relacjach - tłumaczył.
Jego zdaniem na przekazanie dziennikarza Polsce "złożyło się kilka czynników". - To, że byliśmy w stanie dać na wymianę państwu Białoruś i państwom, na którym Białorusi zależy, naprawdę bardzo mocne osoby związane z aktami szpiegostwa czy poszukiwane po świecie, jak rosyjski profesor - mówił.
- Bardzo ważne - i to też chcę bardzo wyraźnie powiedzieć - decydujące było zaangażowanie Stanów Zjednoczonych - ciągnął. Jak powiedział, Amerykanie byli na granicy polsko-białoruskiej.
- Na pewno działania prezydenta Trumpa wobec Łukaszenki, ta ciągła presja też tutaj odegrała swoją rolę - wymieniał Siemoniak.
Siemoniak o kulisach przekazania Poczobuta
Minister koordynator służb specjalnych był też pytany o najbardziej dramatyczny moment podczas operacji. - 12.57, wymiana ma się zacząć o 13.00, o 13.00 powinien się pojawić Andrzej Poczobut. Patrzymy na ekran i zapada absolutna cisza - opisywał. - Nikt nic nie mówi, wszyscy czekamy, czy to się wydarzy, czy to się będzie działo, czy coś się zdarzy takiego, że do tej wymiany nie dojdzie - mówił.
- Po naszej stronie już czekała osoba na wymianę, stanęli po obydwu stronach z funkcjonariuszami. Następowała identyfikacja, czy na pewno to jest Andrzej Poczobut. Tamta strona upewniała się, czy my też przyprowadzamy właściwą osobę. Podniesienie ręki, że jest okej i widzimy, jest po polskiej stronie, (…) wiedzieliśmy, że jest nasz, jest w Polsce, jest wolnym człowiekiem - opisał Siemoniak.
Anita Werner pytała, czy poza osobami objętymi wymianą, umowa dotyczyła też zniesienia jakichś sankcji. - Nie, to była wymiana osoby za osoby - odparł minister. - Dzisiejsza wymiana była wymianą pięciu za pięciu, gdzie służby ze sobą bardzo starannie negocjowały każdy szczegół, kto za kogo, jak to wszystko robimy - dodał.
Zauważył, że "w historii wolnej Polski jest to pierwsza taka wymiana". - Mieliśmy wszyscy poczucie, że uczestniczymy w czymś historycznym i wielka satysfakcja z tego, że ten finał był pozytywny - powiedział.
Źródło: TVN24
Źródło zdjęcia głównego: gov.pl