Prezydent Ukrainy oświadczył, że przed odesłaniem Orderu Orła Białego do Kancelarii Prezydenta RP, przedstawiciele Ukrainy próbowali załagodzić spór i wyjaśnić stanowisko Kijowa.
"Zaproponowałem prezydentowi Polski spotkanie. Zaproponowałem, aby konferencja w Gdańsku się odbyła (...). Tusk bardzo mnie prosił, aby konferencja [o odbudowie Ukrainy - red.] odbyła się w Gdańsku. A prezydent Polski robi kolejny krok: mówi, że dla Ukrainy nie ma miejsca w Europie, ponieważ jest to niekorzystne dla polskiego rolnika. Po co on tak mówi? Nie tylko, aby zerwać konferencję, ale także po to, aby wywierać presję na Tuska i blokować otwarcie kolejnego klastra negocjacyjnego. To są ze sobą powiązane kwestie" - powiedział Zełenski w niedzielnym wywiadzie dla programu "TSN" stacji telewizyjnej 1+1, omówionym przez portal Ukrainska Prawda.
Zełenski o spotkaniu z Tuskiem: nie wpłynęło na decyzję prezydenta
Prezydent Ukrainy wyraził przekonanie, że jego ostatnie spotkanie w Brukseli z premierem Tuskiem "w żaden sposób nie wpłynęło na prezydenta Polski" ani na jego decyzję.
Według Zełenskiego jego zespół natychmiast po wypowiedziach Nawrockiego dotyczących zamiaru odebrania odznaczenia rozpoczął intensywne rozmowy wyjaśniające, jednak nie wpłynęły one na stanowisko polskiego prezydenta.
Zełenski powiedział, że szef jego biura, Kyryło Budanow i jego zastępca, Serhij Kysłycia, zastawiali się, jak załagodzić napięcie. Zaproponowali mu, że "polecą do Polski i rozwiążą ten problem z Polakami, z administracją Nawrockiego". "Odpowiedziałem im: nie rozwiążecie tego problemu, ponieważ widzę w tym proces wyborczy, który już się rozpoczął" - mówił Zełenski.
"Oni [Budanow i Kysłycia - red.] pojechali, rozmawiali ze wszystkimi, i z kancelarią prezydenta, i z ekipą premiera [Tuska - red.], i z ekipą marszałka Sejmu, próbowali zrobić wszystko" - kontynuował. Jak zaznaczył, wrócili jednak z przekonaniem, że strona polska mimo wszystko odbierze to odznaczenie.
Prezydent Ukrainy o współpracy z Polską
Zełenski dodał, że za prezydentury Andrzeja Dudy współpraca między Ukrainą a Polską układała się bardzo dobrze, a relacje między prezydentami były "wyjątkowe", zwłaszcza w kontekście znaczącej pomocy, jakiej Polska udzielała Ukrainie. "Ale my żyjemy od ataku do ataku. Nie żyjemy od 'dziękuję' do 'dziękuję'" - dodał prezydent, nawiązując do zarzutów, że Ukraina "nie okazuje wdzięczności" Polsce. Zełenski mówił, że to nie Polacy czy Europejczycy, a Ukraińcy giną w obronie swojego kraju, Polski czy Europy . Zaznaczył również, że to ukraińscy żołnierze, a nie on jako prezydent, wybierają nazwy swoich jednostek i zwracają się o ich zatwierdzenie. Według Zełenskiego od początku wojny podpisał setki podobnych dekretów i ani razu nie narzucał żołnierzom "własnych" nazw, ani nie mówił, które mu się podobają, a które nie, ponieważ uważa, że jako szef państwa powinien wspierać siły zbrojne swojego kraju.
Ukraińscy politycy zwracają polskie ordery
W sobotę prezydent Zełenski oświadczył, że odesłał Order Orła Białego prezydentowi Nawrockiemu. Dzień wcześniej Nawrocki ogłosił, że odbiera Zełenskiemu to najwyższe polskie odznaczenie w związku z nadaniem jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy imienia "Bohaterów UPA".
W reakcji na odebranie Zełenskiemu Orderu Orła Białego polskich odznaczeń państwowych zrzekli się: minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Polskie odznaczenia oddali także byli prezydenci Ukrainy. Leonid Kuczma zrzekł się przyznanego mu w 1997 roku Orderu Orła Białego, zrobili to także jego następca Wiktor Juszczenko, a także poprzednik Zełenskiego Petro Poroszenko.
Spór o order Zełenskiego
Nawrocki swoją decyzję o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego ogłosił w piątek. Podkreślił, że ta decyzja "nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu" i "nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa". Zapewnił, że "nic się nie zmieniło" w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją.
Premier Tusk, po ogłoszeniu decyzji przez Nawrockiego, oświadczył, że "konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników". "Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej" - napisał szef polskiego rządu na X.
Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę "w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".