"Rewolucja, której nie dało się już cofnąć". Sto lat praw wyborczych kobiet

[object Object]
Polki mogą głosować od 100 latTVN24 | tvn24
wideo 2/4

- Przyznanie praw wyborczych kobietom nie było efektem dania im jakiegoś prezentu - przekonywała Karolina Wigura z Uniwersytetu Warszawskiego i "Kultury Liberalnej". O roli kobiet w odzyskaniu niepodległości i setnej rocznicy nadania im prawa głosu w wyborach rozmawiała z Jackiem Stawiskim w programie "Stulecie Niepodległości" w TVN24.

Rok 2018 to nie tylko setna rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę. W tym roku mija także sto lat od nadania kobietom prawa głosu w wyborach do Sejmu i Senatu. O tej rocznicy - jak zauważył Jacek Stawiski - czasem się zapomina i mówi stosunkowo od niedawna. - Mówienie o stuleciu historii kobiet jako obywatelek mających prawa wyborcze jest nieczęste - zgodziła się Karolina Wigura.

Podkreśliła, że nadanie praw wyborczych kobietom nie było efektem "dania im prezentu", ale stało za tym wiele czynników społecznych. - Na przykład fakt, że rola kobiety podczas polskiego braku niepodległości rosła. To wiemy ze słynnej książki "Rodowody niepokornych", gdzie dowiadujemy się, że kobiety miały olbrzymią rolę w tym, jak spotykano się i rozmawiano o niepodległości i marzono o niej. Przyjmowały też rolę matek będących w żałobie po Polsce i ta żałoba również była bardzo istotna - przekonywała Wigura.

Silne kobiety za silnymi mężczyznami

Wspomniała też o ruchu sufrażystek, który - jej zdaniem - doprowadził to tego, że temat nadania praw wyborczych kobietom w ogóle się pojawił, a także o ważnej roli Aleksandry Piłsudskiej, działaczki niepodległościowej i drugiej żony Józefa Piłsudskiego.

- Kwestia przejęcia władzy w 1918 roku to była bardzo męska gra, ale za każdym z silnych mężczyzn stała bardzo silna kobieta i zapewne gdyby nie Aleksandra Piłsudska, która była częścią Legionów Polskich i domagała się równouprawnienia na przykład jeśli chodzi o udział Polek w wojsku, to Józef Piłsudski nie byłby w tej "forpoczcie" nadawania praw wyborczych kobietom w 1918 roku - mówiła Wigura.

Zaznaczyła przy tym, że na tle Europy wyborcze upodmiotowienie kobiet nastąpiło bardzo wcześnie. - Architekci II RP tak bardzo chcieli być zachodni, że czasem nawet byli trochę lepsi - przyznała. Jacek Stawiski przypomniał, że w niektórych kantonach w Szwajcarii kobiety dostały prawo głosu w wyborach dopiero w latach 70. XX wieku.

Wigura zauważyła też, że rola kobiet w walce o wolną Polskę była ważna nie tylko podczas zaborów czy I wojny światowej, ale też znacznie później - czyli w latach 80., czasach "Solidarności". Wtedy także - jak przekonywała - silne kobiety stały za silnymi mężczyznami.

Sto lat od nadania praw wyborczych kobietom
Sto lat od nadania praw wyborczych kobietomTVN24 | tvn24

Kobieta przejęła rolę ojca

Wracając jednak do roku 1918, Wigura zwróciła uwagę, że nadanie prawa głosu kobietom budziło kontrowersje także wśród samych zainteresowanych. - Z jednej strony były takie postacie jak wspomniana Aleksandra Piłsudska, a z drugiej takie osoby, które uważały, że kobiety powinny się poświęcić. Dominował stereotyp kobiety jako matki, która żywi, oddaje swoją pracę i nie żąda nic w zamian, nie żąda partnerstwa - opowiadała.

Długo mówiła też o zmieniającej się roli kobiet w pierwszej połowie XX wieku - nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. - Szczególnie we Francji to było widoczne, że po I wojnie światowej wielu mężczyzn albo nie wraca, albo wracają w stopniu takiego okaleczenia, że nawet nie byli samodzielni. Kobiety bardzo często przejmują za nich rolę żywicielek rodziny - powiedziała. Zaznaczyła przy tym, że w Polsce ten proces był jeszcze silniejszy ze względu na zabory i cykl powstań niepodległościowych. Przez to - zdaniem gościa - kobiety były przyzwyczajone do pilnowania domowego ogniska, zarabiania na życie, przejmowania roli zarówno matki, jak i ojca. - Bo mężczyzn po prostu nie było - stwierdziła Wigura.

- To była rewolucja, której nie dało się już cofnąć (…) i przypuszczam, że dekret, który wydaje Piłsudski w 1918 roku (o nadaniu praw wyborczych kobietom - red.) częściowo jest również z tym był związany - kontynuowała.

Pragmatyczna decyzja

Według gościa programu, przyznanie kobietom prawa głosu budziło niepokój w II RP. Obawiano się na przykład - jak wspominała Wigura - że kobiety okażą się zbyt konserwatywne w swoich wyborach politycznych. Nie zgodziła się też z dosyć powszechnym stereotypem, że "ruch na rzecz kobiet wynika z lewicowego światopoglądu”. Wigura przekonywała, że upodmiotowienie wyborcze kobiet było decyzją "pragmatyczną", a nie "lewicową".

- Powstawał wtedy nowy organizm państwowy i nie wiadomo było jeszcze, jaki on będzie. Wiadomo było jednak, że Rzeczpospolita potrzebuje silnej legitymacji. Po 123 latach to nie było takie proste, żeby nagle zrobić nowe państwo i oczekiwać, że ono od razu zdobędzie legitymację. Myślę, że spodziewano się, że jeżeli więcej ludzi, w tym również kobiety, pójdzie do urn i do wyborów, to dla legitymacji tego młodego państwa będzie lepiej - argumentowała Wigura.

- Poza tym, jeżeli pewna rewolucja społeczna już zaszła, to trudno sobie wyobrazić, by ją cofnąć w sposób sztuczny - dodała.

Ostatnia część rozmowy dotyczyła niewielkiej - jak ocenił Jacek Stawiski - liczby źródeł materialnych, które pokazywałyby rolę kobiety w działaniu na rzecz niepodległości w czasie zaborów, przez co ten wątek jest trudny do badania przez historyków.

Wigura zgodziła się z tą tezą, ale zauważyła też, że w ostatnich latach na całym świecie coraz popularniejszy staje się trend badania "mikrohistorii". - To znaczy historii przez pryzmat tego, jak oglądają ją poszczególne jednostki i grupy, które znajdują się poza takim mainstreamem - wyjaśniła.

- Jeżeli do tej pory pisano historię z punktu widzenia państw narodowych i mężczyzn, w tej chwili staje się dużo bardziej popularne, żeby pisać właśnie z perspektywy kobiet czy innych grup, które uważa się za słabsze - dodała.

Zobacz cały program:

Gościem Jacka Stawickiego była Karolina Wigura
Gościem Jacka Stawickiego była Karolina WiguraTVN24 | tvn24

Autor: kw/adso / Źródło: tvn24

Źródło zdjęcia głównego: NAC

Raporty:
Pozostałe wiadomości

Siły rosyjskie mogą nasilić ataki na froncie, wykorzystując czas potrzebny na realizację wsparcia przegłosowanego w sobotę w Izbie Reprezentantów w amerykańskim Kongresie - pisze tamtejszy Instytut Studiów nad Wojną. Tym bardziej, że pakiet wsparcia dla Ukrainy musi zostać jeszcze zaakceptowany przez amerykański Senat i prezydenta USA Joe Bidena. Na wzmożenie ataków Rosjan wskazuje też najnowszy raport sztabu generalnego ukraińskich sił zbrojnych. Podsumowujemy miniony tydzień w Ukrainie.    

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Źródło:
Ukraińska Prawda, NV, TSN, PAP, tvn24.pl

Nie stać nas na niską frekwencję. Taka lekcja z dzisiejszych wyborów - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Źródło:
tvn24.pl

Frekwencja w drugiej turze wyborów samorządowych na godzinę 12 wyniosła 12,93 procent - poinformował szef Państwowej Komisji Wyborczej Sylwester Marciniak.

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

Źródło:
TVN24

Najstarszy okręt pomocniczy marynarki wojennej Rosji, Kommuna, miał ucierpieć w wyniku ataku, do którego doszło w niedzielę w okupowanym przez siły rosyjskie Sewastopolu na Krymie. Jednostka pochodzi z czasów Imperium Rosyjskiego, została wybudowana ponad sto lat temu, jeszcze za panowania cara Mikołaja II.

Atak w okupowanym Sewastopolu. Media: ucierpiał ponad stuletni rosyjski okręt pozostający w dyspozycji sił morskich

Atak w okupowanym Sewastopolu. Media: ucierpiał ponad stuletni rosyjski okręt pozostający w dyspozycji sił morskich

Źródło:
PAP

Do zdarzenia doszło w parku Morskie Oko na Mokotowie. To tam mężczyzna obrażał, a później miał uderzyć w twarz nieznaną mu kobietę. 33-latek został zatrzymany.

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Absencja w pracy związana z epizodami depresyjnymi Polaków kosztowała gospodarkę w 2023 roku 2,8 miliarda złotych - wynika z raportu UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl. Zgodnie z tegorocznym badaniem 66,6 procent dorosłych Polaków odczuwa syndromy kojarzone z depresją.

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Źródło:
PAP

W niedzielę mieszkańcy 748 gmin i miast w Polsce wybiorą wójtów, burmistrzów i prezydentów w drugiej turze wyborów samorządowych. W TVN24 i TVN24 GO będziemy śledzić przebieg głosowania w całej Polsce. O 20.30 rozpocznie się Wieczór Wyborczy, w trakcie którego podamy sondażowe wyniki i pierwsze komentarze.

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Na łuku drogi zderzyły się dwa samochody. Kierująca fordem, która jechała z trójką dzieci, zmarła. Nie żyje także jej 11-letnia córka. W sumie w autach podróżowało sześć osób. Do wypadku doszło w niedzielę na drodze wojewódzkiej numer 919 w Bargłówce w powiecie gliwickim. Droga była zablokowana ponad sześć godzin.

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Orange Polska kontynuuje wyłączanie starszej technologii 3G w naszym kraju. Proces wkrótce ma objąć kolejne regiony. Operator opublikował harmonogram wyłączeń do końca 2024 roku.

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Źródło:
tvn24.pl

Dużo zimniej niż zwykle w kwietniu będzie jeszcze przez kilka dni, jednak chłód nie potrwa wiecznie. Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Źródło:
tvnmeteo.pl

Chorwacja oczekuje w 2024 roku rekordowego sezonu turystycznego. Jak podał portal Dnevnik, w tym roku 70 firm umożliwia bezpośrednie dotarcie nad Adriatyk z ponad 500 kierunków. W ten sposób nawiązano do zainaugurowanego bezpośredniego połączenia lotniczego na linii Warszawa - Split.

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Są utrudnienia w kursowaniu pociągów metra linia M2. Według komunikatu problemy techniczne występiły na stacji Księcia Janusza. Policja przekazała natomiast, że prawdopodobnie doszło do samozapłonu komory silnika pociągu.

Pożar w metrze. Linia M2 kursuje w pętli

Pożar w metrze. Linia M2 kursuje w pętli

Źródło:
PAP

Do zdarzenia doszło niedaleko rumuńskiego Braszowa, w regionie, który zamieszkuje duża populacja tych wielkich ssaków. Całe zajście zarejestrowały kamery przemysłowe.

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Źródło:
ENEX, politico.eu

Donald Trump odwołał wiec wyborczy z powodu nadchodzącej burzy. Kandydat Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych przekazał zgromadzonym w Karolinie Północnej sympatykom, żeby poszukali schronienia i obiecał wkrótce wrócić "na pole bitwy" .

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Źródło:
PAP

Dzieci wyciągnęły 12-letnią koleżankę z rzeki, ale nie miały siły wnieść jej po stromej skarpie. Stały przy barierce na moście. Zauważył je policjant, który po służbie wracał do domu. Okazało się, że dziewczynka była półprzytomna, przemarznięta i pijana. Trafiła do szpitala.

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Źródło:
tvn24.pl

Mężczyzna, prawdopodobnie niewidomy, spadł z mostu do rzeki w Trzebiatowie (Zachodniopomorskie). W akcji ratunkowej bierze udział kilka zastępów straży pożarnej, specjalistyczna grupa ratownictwa wodnego z Koszalina i WOPR.

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Źródło:
PAP

Niestety zdarzają się już takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca - przekazał podczas konferencji prasowej szef PKW Sylwester Marciniak. Mówił o incydentach podczas niedzielnego głosowania. Jedna osoba, zasiadająca w komisji wyborczej w województwie pomorskim, została zatrzymana dziś rano przez policję.

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Źródło:
TVN24

W miejscowości Rogoźnik (Dolny Śląsk) w rowie znaleziono ciało mężczyzny, który został potrącony przez samochód. Policjanci zabezpieczyli ślady, szukają auta i kierowcy.

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Źródło:
tvn24.pl

W sobotę wieczorem doszło do awantury w jednej z restauracji szybkiej obsługi w Poznaniu. 18-latek wyciągnął pistolet gazowy i strzelił w twarz innego mężczyzny. Na miejsce została wezwana policja oraz pogotowie ratunkowe.

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Źródło:
tvn24.pl

W parku rozrywki Universal Studios Hollywood doszło w sobotę wieczorem do wypadku turystycznego tramwaju. Obrażenia odniosło 15 osób.

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Źródło:
BBC, LA Times

Pomoc przychodzi chyba w ostatnim momencie - powiedziała Agnieszka Pomaska (KO) o przyjętym przez amerykańską Izbę Reprezentantów pakiecie pomocowym dla Ukrainy. Michał Kobosko (Polska 2050) stwierdził, że "gdyby tego pakietu nie było, to nie byłoby ratunku dla Ukrainy i tak to trzeba sobie brutalnie powiedzieć". Prezydencki minister Wojciech Kolarski powiedział, że "to jest dobry dzień dla Polski, dobry dzień dla Ukrainy, dobry dzień dla wolnego świata".

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

Źródło:
TVN24

35-latek z Zabrza zmusił innego kierowcę do zatrzymania się na Drogowej Trasie Średnicowej, wysiadł z auta i - jak pisze policja - chciał "zadbać o porządek". Miał pecha, bo wszystko widzieli policjanci w radiowozie, którego kamera nagrała całe zdarzenie.

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Źródło:
śląska policja

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24
Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Lotnisko Kraków-Balice jako pierwszy port lotniczy w Polsce uruchomiło procedurę na zakup dziesięciu nowoczesnych systemów kontroli bezpieczeństwa bagaży kabinowych. Takie informacje przekazały władze małopolskiego portu w mediach społecznościowych. Pojawienie się urządzeń będzie oznaczało duże ułatwienia dla podróżnych.

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

Źródło:
tvn24.pl

Najstarszy zapis nazwy Poznań znaleziono na denarze, którego datuje się na lata 998-1010. Monetę znaleziono pod Petersburgiem. Wybito ją za czasów Bolesława Chrobrego.

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Źródło:
tvn24.pl

IMGW ostrzega przed przymrozkami. W ciągu najbliższych nocy w prawie całej Polsce temperatura przy gruncie może spadać do -4 stopni Celsjusza. Sprawdź, gdzie będzie niebezpiecznie.

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Międzynarodowa organizacja działająca w obronie wolności mediów Reporterzy bez Granic napisała w mediach społecznościowych, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wezwała organy podatkowe do wyegzekwowania od TVN kary pieniężnej, pomimo złożenia odwołania. Organizacja wyraziła "zaniepokojenie w związku z tą niebezpieczną praktyką dla finansów mediów".

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Źródło:
tvn24.pl

Dziennikarz TVN24 Radomir Wit napisał książkę "Negocjatorzy policyjni. Zawsze chodzi o życie". Mówił o niej w niedzielę w TVN24. - Rozmawiałem z ludźmi, którzy poświęcają całe swoje życie, żeby pomagać innym w bardzo różnych sytuacjach - powiedział. Jedną z książek podpisał i podarował prowadzącemu program.

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

Źródło:
TVN24

Wakacje już niedługo, a to oznacza, że wiele osób planuje letni wypoczynek. Miliony Polaków wybierają zorganizowane wycieczki z biurami podróży. Warto przed wybraniem touroperatora sprawdzić, czy jest to rzetelny partner, z którym spokojnie możemy się wybrać na wymarzony urlop. Z pomocą przychodzi strona internetowa Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego. 

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Źródło:
tvn24.pl, UFG

W najnowszym "Kadrze na kino" Ewelina Witenberg opowiedziała o antywojennym thrillerze "Civil War". Młodzi twórcy będą mogli powalczyć o 100 tysięcy złotych na realizację etiudy w konkursie organizowanym między innymi przez stację TVN. Powody do radości mają fani Shakiry, która zapowiedziała międzynarodowe tournée. Céline Dion z kolei przedstawi walkę z chorobą w filmie dokumentalnym.

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Źródło:
tvn24.pl