RJP ogłasza duże zmiany w ortografii. "Trzeba się będzie uczyć wielu rzeczy od nowa"

Źródło:
tvn24.pl
"Proszę ja ciebie", "facetka", "za moich czasów". Znamy Boomerskie Słowo Roku 2023
"Proszę ja ciebie", "facetka", "za moich czasów". Znamy Boomerskie Słowo Roku 2023Maciej Mazur/Fakty TVN
wideo 2/4
"Proszę ja ciebie", "facetka", "za moich czasów". Znamy Boomerskie Słowo Roku 2023Maciej Mazur/Fakty TVN

Rada Języka Polskiego ogłasza zmiany zasad ortografii. Nazwy mieszkańców miast i wsi będziemy zapisywać wielką literą, podobnie wyrazy takie jak "aleja" czy "bulwar". "To chyba największa reforma ortografii w czasach powojennych. Trzeba się będzie uczyć wielu rzeczy od nowa" - skomentował Instytut Języka Polskiego UW w mediach społecznościowych.

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN zdecydowała o wprowadzeniu szeregu zmian zasad ortografii po kilku posiedzeniach - ostatnie odbyło się 22 stycznia 2024 roku. "Rada uznała, że wprowadzenie tych zmian, dotyczących wyłącznie tzw. konwencjonalnych zasad pisowni, przyniesie korzyść w postaci uproszczenia i ujednolicenia zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń, eliminacji wyjątków, a także likwidacji przepisów, których zastosowanie jest z różnych powodów problematyczne, np. wymaga od piszącego zbyt drobiazgowej analizy znaczeniowej tekstu" - podano w komunikacie na stronie RJP.

"To zaś przyczyni się do zmniejszenia liczby błędów językowych oraz - być może - umożliwi piszącym skupienie się na innych niż ortograficzne aspektach poprawności tekstu. Rada zaznacza, że większość z wprowadzonych zmian była postulowana już wiele lat temu, jednak z najrozmaitszych powodów nie udało się wcześniej nadać im mocy obowiązującej" - czytamy w dalszej części komunikatu. Zmiany uchwalone przez RJP wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku. "Termin ten jest odległy, aby umożliwić wszystkim osobom i instytucjom dostosowanie się do nich" - wyjaśnił PAN w komunikacie zamieszczonym w mediach społecznościowych w środę.

ZOBACZ TEŻ: Egzamin ósmoklasisty. Mamy arkusze z języka polskiego

Zasady ortografii - co się zmieni?

Do tej pory nazwy mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi zapisywaliśmy małą literą. Od początku 2026 roku za poprawny uznawany będzie zapis wielką literą, np. "Warszawianin", "Nowohucianin", "Łęczyczanin", "Chochołowianin". Ponadto dopuszczony zostanie alternatywny zapis (małą lub wielką literą) nazw, które Słownik Języka Polskiego określa jako "żartobliwe", a więc: "kitajec" lub "Kitajec", "jugol" lub "Jugol", "żabojad" lub "Żabojad", "szkop" lub "Szkop", "makaroniarz" lub "Makaroniarz" - wylicza RJP.

Już wkrótce wielką literą będziemy zapisywać nie tylko nazwy firm i marek wyrobów przemysłowych, ale także pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów ("samochód marki Ford" i "pod oknem zaparkował czerwony Ford"). Wielka litera pojawi się również w każdym członie: nazw komet (np. "Kometa Halleya", obecnie: "kometa Halleya), wielowyrazowych nazw geograficznych i miejscowych, których drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku ("Morze Marmara", "Pustynia Gobi", "Półwysep Hel", "Wyspa Uznam".

ZOBACZ TEŻ: Troje maturzystów w Polsce zdawało egzamin z łemkowskiego. Dla jednego szkoła wydrukowała słownik

Parki, restauracje, nagrody. Jak zmieni się pisownia

Od stycznia 2026 roku wprowadzona zostanie także pisownia wielką literą stojącego na początku wyrazu "aleja", "brama", "bulwar", "osiedle", "plac", "park", "kopiec", "kościół", "klasztor", "pałac", "willa", "zamek", "most", "molo", "pomnik", "cmentarz", np. "Aleja Róż", "Brama Warszawska", "Plac Zbawiciela", "Park Kościuszki", "Kopiec Wandy", "Kościół Mariacki", "Pałac Staszica", "Zamek Książ", "Most Poniatowskiego", "Pomnik Ofiar Getta", "Cmentarz Rakowicki". RJP zaznacza, że w przypadku wyrazu "ulica" utrzymana zostanie pisownia małą literą.

Wielką literą będziemy zapisywać również wszystkie człony (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, np. "Karczma Słupska", "Kawiarnia Literacka", "Apteka pod Orłem", "Teatr Wielki" oraz wszystkie człony w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, np. "Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej", "Nagroda Nobla", "Nagroda Pulitzera", "Mistrz Mowy Polskiej", "Honorowy Obywatel Miasta Krakowa".

Małą lub wielką literą będą mogły być zapisywane przymiotniki tworzone od imion (rzadziej od nazwisk), zakończone na "-owy", "-in(-yn)", "-ów", mające charakter archaiczny, np. "jackowe dzieci" lub "Jackowe dzieci"; "poezja miłoszowa" lub "poezja Miłoszowa"; "zosina lalka" lub "Zosina lalka"; "jacków dom" lub "Jacków dom". Małą literą zapiszemy też przymiotniki tworzone od nazw osobowych, zakończonych na "-owski", np. "dramat szekspirowski", "epoka zygmuntowska", "koncert chopinowski".

ZOBACZ TEŻ: Nowa lista lektur. Co z "Panem Tadeuszem" i "W pustyni i w puszczy"?

Rozdzielna i łączna pisownia - nowe zasady

Nowe zasady wprowadzają rozdzielną pisownię cząstek "-bym", "-byś", "-by", "-byśmy", "-byście" ze spójnikami, np. "Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry" i bezwyjątkową pisownię łączną "nie" z imiesłowami odmiennymi. Oznacza to zniesienie wyjątku zezwalającego na "świadomą pisownię rozdzielną" - podkreśla RJP. Zgodnie z nowymi zasadami poprawna będzie pisownia członu "pół-" w wyrażeniach: "półzabawa", "półnauka", "półżartem", "półserio", "półspał", "półczuwał".

Do tego dochodzi wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek "niby-", ­"quasi-" z wyrazami zapisywanymi małą literą, np. "nibyartysta", "nibygotyk", "nibyliść", "quasipostępowy", "quasiromantycznie", przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np. niby-Polak, quasi-Anglia. Zgodnie z nowymi zasadami łącznie będziemy zapisywać także "nie-" z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi, niezależnie od stopnia, np. "niemiły", "niemilszy", "nienajmilszy", "niebanalnie", "nieżyciowo", "nienajstaranniej".

Dopuszczona zostanie natomiast rozdzielna pisownia cząstek takich jak "super-", "ekstra-", "wege-", "mini-", "mega-", "makro-", które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np. "miniwieża" lub "mini wieża", bo jest możliwe: "wieża (w rozmiarze) mini"; "superpomysł" lub "super pomysł", bo jest możliwe: "pomysł super"; "ekstrazarobki" lub "ekstra zarobki", bo jest możliwe: "zarobki ekstra"; "ekożywność" lub "eko żywność", bo jest możliwe: "żywność eko".

Pełna lista zmian zasad ortografii, które wejdą w życie w 2026 roku, znajduje się na stronie Rady Języka Polskiego.

Nowe zasady ortografii. Komentarze

Po ogłoszeniu decyzji Rady Języka Polskiego w sieci pojawił się szereg komentarzy na temat zmian zasad ortografii. "To chyba największa reforma ortografii w czasach powojennych. Trzeba się będzie uczyć wielu rzeczy od nowa" - skomentował Instytut Języka Polskiego UW we wpisie opublikowanym w środę na Facebooku.

"Rada Języka Polskiego zmienia ortografię! Część zmian słusznych i postulowanych od dawna np. przez @dobryslownik (internetowy słownik poprawnej polszczyzny i poradnia językowa - red.), ale niektóre przedziwne" - ocenił językoznawca dr Artur Czesak we wpisie na portalu X. "Kochani, RJP orzekła, że Chińczyków, Niemców i Francuzów możecie obrażać zarówno małą, jak i wielką literą" - to już treść wpisu z profilu Mikołaja Kirschke w serwisie X.

Autorka/Autor:wac//az

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Kreml chce jednostronnie zmienić granice morskie na Bałtyku, we wschodniej części Zatoki Fińskiej oraz w regionie obwodu królewieckiego przy granicy z Litwą – piszą fińskie media o projekcie Moskwy, która opublikowała na swoich stronach taki projekt, by go wieczorem usunąć. Fiński rząd powinien uspokajać sytuację, ale wymaga ona również "zdecydowanego działania" w ramach NATO – podkreśla dziennik "Iltalehti". Finlandia działa, jak zawsze, spokojnie i na podstawie faktów. Nie będzie się kontaktowała z Rosją - podkreślił prezydent Alexander Stubb.

"Finlandia działa spokojnie", nie ma zamiaru odzywać się do Rosji. Media przypominają 1938 rok

"Finlandia działa spokojnie", nie ma zamiaru odzywać się do Rosji. Media przypominają 1938 rok

Źródło:
PAP

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości ujawnia nieprawidłowości i wskazuje, że Zbigniew Ziobro decydował, kto będzie wygrywał ustawione konkursy. Mateusz Morawiecki po raz drugi stanął przed komisją do spraw wyborów kopertowych. Sytuacja była napięta i Przemysław Czarnek został z jej obrad wykluczony. Z kolei rolnicy ze Związku Rolniczego "Orka", którzy protestowali w Sejmie od 9 maja, opuścili budynek. Oto siedem rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek 23 maja.

Siedem rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek 23 maja

Siedem rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek 23 maja

Źródło:
PAP, TVN24, Eurosport

820 dni temu rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) zatrzymała biznesmena, który przekazywał wojskom rosyjskim informacje o rozmieszczeniu ukraińskiej ciężkiej artylerii w obwodzie charkowskim i pomagał Rosjanom w przygotowaniach do ataku na Wowczańsk w tym regionie - powiadomiła SBU. Oto, co wydarzyło się w Ukrainie i wokół niej w ciągu ostatniej doby.

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Ukraina. Najważniejsze wydarzenia ostatnich godzin

Źródło:
PAP

W niemieckim Weimarze odbyło się spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Niemiec i Francji: Radosława Sikorskiego, Annaleny Baerbock i Stephane'a Sejourne. Po rozmowach szef polskiej dyplomacji powiedział, że żyjemy w "momencie dramatycznym".

Sikorski o "dramatycznym momencie". Z trzech powodów

Sikorski o "dramatycznym momencie". Z trzech powodów

Źródło:
PAP

"Nierzetelny sposób" organizowania i przeprowadzania konkursów, Zbigniew Ziobro był "głównym decydentem" w sprawach konkursowych i wydawał polecenia, kto ma zwyciężyć, a politycy "kupczyli pieniędzmi" z Funduszu Sprawiedliwości w swoich okręgach wyborczych - taki obraz funkcjonowania Funduszu przedstawił Tomasz Mraz, były dyrektor odpowiedzialnego za niego departamentu w resorcie sprawiedliwości. Przedstawiamy najważniejsze punkty jego wystąpienia.

Co powiedział były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości? Najważniejsze punkty

Co powiedział były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości? Najważniejsze punkty

Źródło:
TVN24

Ryszard Wilk, poseł Konfederacji, siedział na jezdni w miejscowości Kamionka Mała w Małopolsce i blokował przejazd, była od niego wyczuwalna woń alkoholu - przekazała "Gazeta Wyborcza". Jak napisała, zwyzywał i poszarpał interweniujących policjantów. Poseł odniósł się do tego w mediach społecznościowych. "Stres i emocje zawsze znajdą jakieś ujście, ale nigdy nie powinny w taki sposób. Spotkałem się już z policjantami i wyjaśniliśmy sobie sprawy" - napisał.

Poseł "nie był w stanie iść o własnych siłach". Przeprasza i pisze o "incydencie z policją"

Poseł "nie był w stanie iść o własnych siłach". Przeprasza i pisze o "incydencie z policją"

Źródło:
Gazeta Wyborcza, Wprost

W środę w okolicach Kurowa Braniewskiego (powiat elbląski) doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29 – poinformowało Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych.

"Doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29"

"Doszło do zdarzenia lotniczego z udziałem samolotu MiG-29"

Źródło:
tvn24.pl

Od 1 czerwca banki będą musiały przed udzieleniem pożyczki, kredytu czy przy wypłacie gotówki sprawdzić, czy numer PESEL klienta nie został zastrzeżony. Zapowiedź wdrożenia usługi właśnie pojawiła się na stronie internetowej Banku Millennium. Zapytaliśmy także inne banki, czy będą gotowe z wypełnieniem ustawowego obowiązku na czas.

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

"Wypłata gotówki będzie wstrzymana". Ważna zmiana w bankach

Źródło:
tvn24.pl

Błędne decyzje prokurator Agnieszki Nowickiej kosztowały już Skarb Państwa dwa miliony złotych. Te pieniądze nie zmienią jednak tego, że ofiary jej oskarżeń mają poczucie, iż złamano im życie. Wśród nich jest były policjant, który na podstawie absurdalnych, niezweryfikowanych zarzutów skruszonego gangstera trafił do aresztu na ponad pół roku.

Były policjant walczy w sądzie o odszkodowanie. Fałszywe oskarżenia zniszczyły mu karierę

Były policjant walczy w sądzie o odszkodowanie. Fałszywe oskarżenia zniszczyły mu karierę

Źródło:
Fakty TVN

Orki atakują statki w Cieśninie Gibraltarskiej. Ostatnio szturm przeprowadziły na 15-metrowy jacht, który w wyniku starcia zatonął, a załogę trzeba było ewakuować. Jedni mówią, że orki chcą się tylko bawić, inni podejrzewają, że zwierzęta traktują statki jak konkurencję. Pojawiają się też teorie, że to może być zemsta za krzywdę, którą wyrządzili im ludzie.

Orki zaatakowały jacht w Cieśninie Gibraltarskiej. To kolejny taki przypadek

Orki zaatakowały jacht w Cieśninie Gibraltarskiej. To kolejny taki przypadek

Źródło:
Fakty po Południu TVN24

W środę wieczorem odbyła się jubileuszowa gala konkursu Grand Press Photo. Poznaliśmy nazwiska autorów Zdjęcia XX-lecia oraz Zdjęcia Roku, a także laureata nagrody dla Fotografa XX-lecia. Członkowie jury ogłosili także zwycięzców w kategoriach zdjęć pojedynczych, fotoreportaży, projektów dokumentalnych, konkursów Young Poland oraz Photo Book. Wśród nagrodzonych znalazł się operator TVN24 Maciej Grzybowski. Nagrodę Internautów wręczył Mateusz Sosnowski, szef portali informacyjnych TVN i zastępca redaktora naczelnego TVN24.

Grand Press Photo 2024. Pełna lista laureatów

Grand Press Photo 2024. Pełna lista laureatów

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Policjanci zatrzymali 45-latkę oraz 26-latka. To matka i syn. Mieli podawać się za policjantów i okradać starsze osoby. Według śledczych, straty mogą sięgać setek tysięcy złotych.

Zarzuty i areszt dla matki i syna

Zarzuty i areszt dla matki i syna

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Miało być koleżeńskie spotkanie, było brutalne pobicie. 28-latek z licznymi złamaniami trafił do szpitala. Trzy osoby podejrzane o rozbój są już w areszcie.

Przyszedł na spotkanie, już na klatce schodowej został brutalnie pobity

Przyszedł na spotkanie, już na klatce schodowej został brutalnie pobity

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Środa była kolejnym burzowym dniem w naszym kraju. Strażacy wyjeżdżali do interwencji związanych z gwałtowną pogodą kilkaset razy. W Radzewie (Wielkopolskie) piorun uderzył w budynek mieszkalny. W Jerzmanowicach (Małopolskie) po ulewie podtopione zostały domy. Materiały pokazujące gwałtowną pogodę otrzymaliśmy na Kontakt 24.

"To był moment, po chwili na podwórku powstała rzeka"

"To był moment, po chwili na podwórku powstała rzeka"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, PAP, Kontakt 24

- Prawdopodobnie w tym notesiku był również poseł, wiceminister Michał Wójcik z jakąś kwotą. Jaka to była kwota, panie pośle? - mówił poseł KO Michał Szczerba, zwracając się do posła Suwerennej Polski Michała Wójcika. Nawiązał do informacji przekazanych w środę przez byłego dyrektora Departamentu Funduszu Sprawiedliwości Tomasza Mraza. - To są bajki i bzdury, które dzisiaj były wygadywane na tym zespole - stwierdził Wójcik.

Nowe informacje o Funduszu Sprawiedliwości. "Mam wrażenie, że pana nazwisko w tym kajeciku też było"

Nowe informacje o Funduszu Sprawiedliwości. "Mam wrażenie, że pana nazwisko w tym kajeciku też było"

Źródło:
TVN24

- Mam nadzieję, że to, co opowiada były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości Tomasz Mraz, nie jest prawdą, bo byłoby to coś złego - powiedział w TVN24 Piotr Mueller (PiS). Jak dodał, "być może przekonali tego pana, aby opowiedział taką historię, żeby bronić się przed zarzutami wobec siebie". - My wiemy, że się działo coś bardzo złego, ale zarazem za tym nie idą żadne wnioski procesowe. Czekamy na wnioski o uchylenie immunitetu. Wówczas cała procedura zostanie uruchomiona - stwierdził Paweł Zalewski (Trzecia Droga).

Były dyrektor Funduszu Sprawiedliwości zabrał głos. Mueller: mam nadzieję, że to, co opowiada, nie jest prawdą

Były dyrektor Funduszu Sprawiedliwości zabrał głos. Mueller: mam nadzieję, że to, co opowiada, nie jest prawdą

Źródło:
TVN24

Prokuratura ma skierować pierwsze wnioski o uchylenie immunitetu poselskiego w związku z prowadzonym śledztwem w sprawie Funduszu Sprawiedliwości. Mają one dotyczyć polityków Suwerennej Polski, byłych wiceministrów sprawiedliwości Michała Wosia i Marcina Romanowskiego - dowiedział się TVN24.

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

TVN24 nieoficjalnie: będą wnioski o uchylenie immunitetu politykom Suwerennej Polski

Źródło:
TVN24, PAP

Tomasz Mraz, były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości w Ministerstwie Sprawiedliwości, podczas posiedzenia zespołu do spraw rozliczeń PiS powiedział, że "dokumenty, co do zasady, były przygotowywane w taki sposób, aby nie można było na ich podstawie poznać prawdy o tym, jak to funkcjonowało". Dodał, że w sprawach dotyczących rozstrzygnięć konkursowych Zbigniew Ziobro był "tak naprawdę głównym decydentem".

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Były dyrektor Departamentu Funduszu Sprawiedliwości: było polecenie od Ziobry, jakie podmioty mają zwyciężyć

Źródło:
TVN24

Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy postanowienia sądu I instancji o zastosowaniu tymczasowego aresztu wobec trzech osób w związku z działaniami Funduszu Sprawiedliwości, w tym księdza Michał O., prezesa Fundacji Profeto - poinformował w środę rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej prokurator Przemysław Nowak.

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Afera wokół Funduszu Sprawiedliwości. Sąd odrzucił zażalenia na areszt dla trzech podejrzanych

Źródło:
PAP

4 czerwca, w 35. rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów i pierwszą rocznicę wielkiego marszu ówczesnej opozycji, w Warszawie na placu Zamkowym ma się odbyć kolejne zgromadzenie. Zapowiedział to premier Donald Tusk.

Donald Tusk: 4 czerwca spotkajmy się na placu Zamkowym

Donald Tusk: 4 czerwca spotkajmy się na placu Zamkowym

Źródło:
tvn24.pl/PAP
"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

"Tańczą, piją, pieką ciasta". Liczą, że reżim upadnie

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Od 1 czerwca obowiązywać będą nowe zasady zatrzymywania oraz zwrotu dowodu rejestracyjnego przez diagnostów. W przypadku niektórych pojazdów zmieni się także sam sposób przeprowadzania badań technicznych. Oto szczegóły nadchodzącej rewolucji. 

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Zmiany w badaniach technicznych. Nowe przepisy od 1 czerwca

Źródło:
tvn24.pl

Pseudoekologiczne, palą się całą dobę - twierdzą przeciwnicy samochodów elektrycznych. Auta te stały się tematem politycznych kampanii oraz antyunijnych i antyklimatycznych narracji. Prezes PiS Jarosław Kaczyński ironizował ostatnio, że elektryk "się bardzo ładnie pali, intensywnie". Ile jest prawdy, a ile fałszu w takich tezach? Wyjaśniamy.

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

"Palą się 24 godziny", "częściej niż spalinowe". Prawda i fałsz o samochodach elektrycznych

Źródło:
Konkret24

"Diuna: Część druga" już od jutra będzie dostępna w serwisie HBO Max. Pierwsza część adaptacji powieści Franka Herberta od soboty będzie dostępna również w Playerze.

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

"Diuna: Część druga" od wtorku w HBO Max 

Źródło:
tvn24.pl

Zamach na premiera Słowacji Roberta Ficę poruszył lawinę nieszczerego ubolewania na temat niebezpiecznych skutków upowszechniania się tak zwanej mowy nienawiści. Piszę "nieszczerego", ponieważ mowa nienawiści stała się ulubionym językiem polityków. Bez mowy nienawiści dzisiejsza polityka jest nie do pomyślenia. Tylko oderwany od rzeczywistości pięknoduch albo frajer nie używa mowy nienawiści, narażając się tym samym na miano nudziarza albo mało wyrazistego polityka. 

Szczucie jako sport narodowy

Szczucie jako sport narodowy

Źródło:
tvn24.pl