Drzewo doskonałe czy zagrożenie? Tysiące sadzonek rosną, pytania zostają bez odpowiedzi

Drzewo doskonałe czy "przedsięwzięcie obarczone ryzykiem". Kontrowersje wokół Oxytree w Polsce
Drzewo doskonałe czy "przedsięwzięcie obarczone ryzykiem". Kontrowersje wokół Oxytree w Polsce
Wikipedia (CC BY SA 3.0)
Zwolennicy nowej rośliny podkreślają, że jej ogromne liście absorbują duże ilości dwutlenku węgla i wyzwalają wiele tlenu do atmosferyWikipedia (CC BY SA 3.0)

Magiczne (choć realnie istniejące) drzewo, które ma dać ludziom tlen, drewno, miód i pieniądze. Tak najkrócej można podsumować zalety oxytree podawane przez importerów tej rośliny do Polski. W kraju może rosnąć już nawet trzydzieści tysięcy sadzonek. Nikt jednak nie wie, jak roślina ta zachowa się w naszych ekosystemach. Służby państwa nie są w stanie odpowiedzieć na podstawowe pytania z tym związane.

O drzewie tym do niedawna mówiło się w zasadzie wyłącznie w środowiskach branżowych: rolników, plantatorów, producentów mebli, znawców energii. Szerzej medialnie stało się znane za sprawą bankrutującej gminy Ostrowice w Zachodniopomorskiem. Wójt, poszukując różnych sposobów na uratowanie gminnych finansów, chciał sadzić i zarabiać na drewnie oxytree (drzewa tlenowego). Ostatecznie pomysł upadł.

Ale biznes związany z oxytree prowadzi wielu prywatnych plantatorów w różnych częściach kraju. Jeden z importerów podaje na swojej stronie internetowej, że w Polsce jest już trzydzieści tysięcy sadzonek tego drzewa.

Importerzy wyliczają zalety oxytree. Ma rosnąć w imponującym tempie i już po sześciu latach osiąga wartość przemysłową. Po ścięciu - informują - odrasta i można je jeszcze ścinać regularnie co cztery lata przez osiemnaście lat. Surowiec pozyskany z oxytree nazywają "drewnianym aluminium", bo zachowując twardość i odporność na uszkodzenia, ma być o jedną trzecią lżejszy od gatunków dotychczas używanych w meblarstwie. Zwolennicy nowej rośliny podkreślają, że jej ogromne liście absorbują duże ilości dwutlenku węgla i wyzwalają wiele tlenu do atmosfery. Zrębki z gałęzi mają mieć imponującą wartość energetyczną, a kwiaty - skutecznie wabić pszczoły. W dodatku gatunek ten ma być odporny na wahania temperatury i nie wymagać specjalnie żyznych gleb.

Drzewo idealne? Niekoniecznie

Stworzyli je inżynierowie genetyczni w Hiszpanii. Skrzyżowali dwie odmiany paulowni i uznali, że powstałą najdoskonalsza odmianą tego gatunku. Przekonują, że oxytree nie jest skażone niedoskonałościami natury.

W Polsce pierwsze ziarno wątpliwości w związku z obecnymi w Polsce tysiącami sadzonek oxytree zasiała Państwowa Rada Ochrony Przyrody. "Szerokie propagowanie i sadzenie obcego dla flory Polski gatunku drzewa o biologii mało poznanej w warunkach polskich jest przedsięwzięciem obarczonym ryzykiem, zarówno w sensie przyrodniczym jak i ekonomicznym. Komisja negatywnie opiniuje wniosek obejmowania projektu jej sadzenia patronatem ministra środowiska" - czytamy w piśmie rady do ministra środowiska.

Doktor Michał Falkowski, przewodniczący komisji do spraw roślin, ocenia że istnieje potencjalne zagrożenie wynikające z masowej uprawy oxytree w Polsce, jednak jest ono trudne do oceny. Dlaczego? Otóż w Polsce nie ma żadnych popartych badaniami naukowych analiz pozwalających na ocenę, jak gatunek ten będzie zachowywał się w naszych ekosystemach.

Tymczasem w krajach podobnych klimatycznie do naszego, np. w Czechach, niektóre odmiany paulowni (naturalnie pochodzącej z Azji) poddane są uważnej obserwacji państwowych służb z powodu możliwości ujawnienia się inwazyjnych właściwości tych drzew.

Oxytree - zalety i obawy

Importerzy oxytree przedstawiają własne argumenty. Przekonują, że gatunek ten wytwarza bezpłodne nasiona i można go rozmnażać tylko w laboratoriach przez klonowanie. Powołują się na dokumenty dopuszczające sadzonki do obrotu na terenie Unii Europejskiej, a więc i w Polsce. Wszystko "na legalu" - jak mawia się w kupieckim żargonie.

"Obawy może budzić szybki wzrost i duże liście"

Opinię Państwowej Rady Ochrony Przyrody przeczytał wrocławski poseł Ireneusz Zyska (Wolni i Solidarni) i jął interpelować u ministra ochrony środowiska. Pyta między innymi, czy tworzenie w Polsce plantacji oxytree jest bezpieczne dla przyrody.

Nie dowiedział się jednak wiele. Wiceminister i główny konserwator przyrody Andrzej Szweda-Lewandowski też powątpiewa, że oxytree ma same zalety, ale jednoznacznej odpowiedzi udzielić nie może. Powód? Już znany. Brak wiarygodnych badań przeprowadzonych w polskich warunkach. Wiceminister Szweda pisze, że "obawy może budzić już szybki wzrost tej rośliny oraz duże liście, które mogą zacieniać podłoże i utrudniać wzrost innym roślinom". W jego ocenie oxytree może wygrać z rodzimymi gatunkami roślin konkurencję o miejsce, składniki pokarmowe i wodę. Zwłaszcza że drzewo tlenowe potrzebuje do wzrostu dużych ilości wody.

Szweda-Lewandowski swoje obawy opiera na wcześniejszych doświadczeniach z innymi obcymi roślinami, które początkowo uprawiane w kontrolowanych warunkach, w końcu wymykały się spod kontroli. Ministerstwo Środowiska nie kontroluje jednak importu sadzonek oxytree, nawet go urzędowo nie obserwuje. Drzewo to nie znajduje się bowiem na ministerialnej liście gatunków obcych wymagających obserwacji. Do Polski trafiło dopiero rok temu.

Wiceminister Szweda-Lewandowski sugeruje, że skoro oxytree hodowane jest na plantacjach, powinien się nim zainteresować również minister rolnictwa.

Jak gorący kartofel

Minister właściwy do spraw rolnictwa ma do takich poruczeń swoją wyspecjalizowaną służbę. Nazywa się ona Inspekcją Nasiennictwa i Ochrony Roślin. Próbowaliśmy dowiedzieć się, czy ma ona oxytree w obszarze swojego zainteresowania. Okazało się, że nie ma, bo... gatunki obce znajdują się pod nadzorem ministra środowiska. I to ten minister mógłby rozszerzyć listę gatunków obcych o oxytree.

Zatem - choć z psiankowatymi paulownia ma niewiele wspólnego - można odnieść wrażenie, że urzędy odpowiedzialne za polską florę odrzucają od siebie oxytree niczym gorący kartofel.

Brak polskich badań na temat drzewa tlenowego nie oznacza, że nie są one w Polsce prowadzone. Bo są. Jednak na ich wyniki trzeba będzie poczekać kilka lat, aż eksperymentalne plantacje urosną. Dwa doświadczalne nasadzenia oxytree obserwują botanicy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Nie dadzą one jednak odpowiedzi na pytanie, czy może być to gatunek inwazyjny.

Od rzeczniczki prasowej uniwersytetu Jolanty Cianciary dowiadujemy się, że prowadzony z sadzonkami projekt badawczy ma na celu wyłącznie ocenę, jak roślina ta zachowuje się w polskich warunkach klimatycznych na różnych rodzajach gleb. Na szerzej zakrojone badania potrzebne są pieniądze przekraczające możliwości finansowe uczelni.

Historia zna przypadki...

Historia zna już przypadki, gdy rośliny z innych stref klimatycznych i innych warunków glebowych, sprowadzone do Polski, stawały się utrapieniem. Do dziś na przykład w wielu miejscach kraju niebezpieczeństwo stwarzają odradzające się siedliska barszczu Sosnowskiego.

Sprowadzony został z kaukaskich republik Związku Radzieckiego w latach 50. XX wieku jako roślina pastewna. Stan ówczesnej wiedzy botanicznej i agrotechnicznej pozwalał specjalistom snuć nadzieje, że będzie to roślina wysokowydajna i łatwa w uprawie. Rzeczywistość okazała się inna. Barszcz, ze względu na parzące właściwości, okazał się groźny dla ludzi. Po dwóch dekadach gospodarstwa rolne przestały go uprawiać. Przybysz ze Wschodu okazał się jednak na tyle inwazyjny, że rozsiewał się sam. Mimo podejmowanych co roku prób likwidacji jego siedlisk odradza się w najmniej spodziewanych miejscach.

Dziś, rzecz jasna, nauka jest na zupełnie innym etapie, a inżynieria genetyczna pozwala na hodowanie roślin, które same się nie rozmnażają, nie wytwarzają nasion albo wytwarzają je niezdolne do kiełkowania. Faktem jednak jest - i przyznają to urzędy państwowe - że oxytree zaczął być uprawiany w Polsce bez przeprowadzenia kompleksowych badań naukowych pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie, czy roślina ta zagraża przyrodzie, czy też nie. ​

Autor: jp//rzw

Źródło zdjęcia głównego: SorinDragoiOxytree/Wikipedia CC BY-SA 4.0

Pozostałe wiadomości

Prezydent Andrzej Duda zapowiedział, że spotka się z premierem Donaldem Tuskiem w sprawie możliwości dołączenia przez Polskę do programu Nuclear Sharing. Dodał, że "oczywistą sprawą jest to, że współpracujemy ze sobą w sprawach dotyczących polityki zagranicznej i w każdej innej sprawie, w której będzie potrzeba".

Sprawa broni jądrowej w Polsce. Prezydent: spotkam się z premierem Donaldem Tuskiem

Sprawa broni jądrowej w Polsce. Prezydent: spotkam się z premierem Donaldem Tuskiem

Źródło:
PAP, TVN24

Główny Inspektor Farmaceutyczny podjął decyzję o wstrzymaniu w obrocie leku Ibuprofen Dr. Max. Powodem jest stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie jednego z parametrów.

Popularny lek przeciwbólowy wstrzymany w obrocie

Popularny lek przeciwbólowy wstrzymany w obrocie

Źródło:
tvn24.pl

Publiczna dyskusja w sprawie broni jądrowej w Polsce prowadzona przez prezydenta, delikatnie mówiąc, nie służy naszemu bezpieczeństwu - ocenił w "Faktach po Faktach" szef kancelarii premiera Jan Grabiec. Jak dodał, "może lepiej byłoby spotykać się przed takimi deklaracjami niż po".

Szef KPRM o słowach prezydenta: lepiej byłoby spotykać się przed takimi deklaracjami niż po nich

Szef KPRM o słowach prezydenta: lepiej byłoby spotykać się przed takimi deklaracjami niż po nich

Źródło:
TVN24

Zakład produkcyjny Levi Strauss w Płocku ma zostać zlikwidowany do końca listopada. Pracę straci 650 osób. W poniedziałek podpisano porozumienie dotyczące odpraw dla zwalnianych pracowników. Szczegóły wypracowanych rozwiązań nie zostały ujawnione.

Gigant likwiduje fabrykę w Polsce. Jest porozumienie w sprawie odpraw

Gigant likwiduje fabrykę w Polsce. Jest porozumienie w sprawie odpraw

Źródło:
PAP

Po pogrzebie Damiana Sobola, wolontariusza, który zginął w izraelskim ostrzale w Strefie Gazy, internauci zaczęli dopytywać, co wokół jego trumny robiły swastyki i czy były prawdziwe. Sprawdziliśmy.

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Swastyki pod trumną Polaka zabitego w Strefie Gazy? Wyjaśniamy

Źródło:
Konkret24

Przywódca Czeczenii Ramzan Kadyrow ma martwicę trzustki, która nie pozostawia szans na jego pełny powrót do zdrowia - podała Nowaja Gazieta.Jewropa. Według informacji niezależnej gazety jego prawdopodobnym następcą jest bliski współpracownik i dowódca czeczeńskiego specnazu Apti Ałaudinow.

Media: Ramzan Kadyrow usłyszał diagnozę. Bez szans na pełny powrót do zdrowia

Media: Ramzan Kadyrow usłyszał diagnozę. Bez szans na pełny powrót do zdrowia

Źródło:
PAP

Rosjanie znów zaatakowali Charków. Uderzyli między innymi w wieżę telewizyjną. Media społecznościowe obiegło nagranie, na którym widać dym z masztu oraz moment, w którym duża część instalacji wali się na ziemię. W mieście są problemy z sygnałem telewizyjnym - informują lokalne władze.

Atak na Charków. Wieża telewizyjna zniszczona, duża część runęła. Nagranie

Atak na Charków. Wieża telewizyjna zniszczona, duża część runęła. Nagranie

Źródło:
Reuters, PAP

Lekarze w mieście Rafah na południu Strefy Gazy wykonali cesarskie cięcie u kobiety, która zginęła w izraelskim ataku - informują przedstawiciele służby zdrowia w palestyńskiej enklawie. Ważąca niespełna półtora kilograma dziewczynka trafiła do szpitala, jej stan określa się jako stabilny.

Noworodek uratowany z łona zmarłej matki. Kobieta zginęła w izraelskim ataku 

Noworodek uratowany z łona zmarłej matki. Kobieta zginęła w izraelskim ataku 

Źródło:
Reuters, PAP, tvn24.pl

Dziewięć złotych i pięć srebrnych nagród trafiło do dziennikarzy oraz tytułów TVN Warner Bros. Discovery na World Media Festivals w Hamburgu. Wśród laureatów znalazły się między innymi reportaże dziennikarzy "Czarno na białym" i "Superwizjera" TVN.

TVN Warner Bros. Discovery z 14 nagrodami na World Media Festivals 2024

TVN Warner Bros. Discovery z 14 nagrodami na World Media Festivals 2024

Źródło:
tvn24.pl

Oregano jest najbardziej fałszowaną przyprawą w Unii Europejskiej - wskazują autorki publikacji w biuletynie Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Jakie przyprawy możemy znaleźć w opakowaniach, w których powinno znajdować się oregano?

Wskazano "najbardziej fałszowaną" przyprawę w UE. Co naprawdę jemy?

Wskazano "najbardziej fałszowaną" przyprawę w UE. Co naprawdę jemy?

Źródło:
tvn24.pl

Wielka Brytania to kolejny kraj, w którym obserwuje się gwałtowny wzrost liczby zachorowań na odrę. W rozmowie ze stacją Sky News matka pięciomiesięcznej dziewczynki, która trafiła do szpitala po tym, jak zapadła na tę wysoce zakaźną chorobę, mówiła o "przerażających" objawach. Coraz więcej przypadków notuje się również w Polsce.

Rośnie liczba zachorowań na odrę. Rodzice o "przerażających" objawach

Rośnie liczba zachorowań na odrę. Rodzice o "przerażających" objawach

Źródło:
Sky News, PAP, tvn24.pl

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Adam Bodnar powołał w Prokuraturze Krajowej zespół śledczy do zbadania wykorzystania Pegasusa przez służby. Jest on złożony z pięciu prokuratorów. Rozszerzono też zakres prowadzonego postępowania w sprawie.

Sprawa Pegasusa. Jeden zespół rozwiązany, drugi powołany

Sprawa Pegasusa. Jeden zespół rozwiązany, drugi powołany

Źródło:
PAP

Kierowca w Ustce wjechał na przejście dla pieszych na czerwonym świetle i przed szkołą potrącił troje nastolatków. Trafili oni do szpitala, nie wiadomo, w jakim są stanie.

Nastolatkowie potrąceni przed szkołą na pasach

Nastolatkowie potrąceni przed szkołą na pasach

Źródło:
TVN24

Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował ostrzeżenie dotyczące 13 partii mąki migdałowej marki Fivio. Powodem jest przekroczenie najwyższego dopuszczalnego poziomu aflatoksyn w surowcu wykorzystanym do produkcji - czytamy w komunikacie.

Kilkanaście partii mąki wycofanych z rynku. Ostrzeżenie

Kilkanaście partii mąki wycofanych z rynku. Ostrzeżenie

Źródło:
tvn24.pl

Hiszpański żołnierz zginął w poniedziałek podczas ćwiczeń na poligonie w Bemowie Piskim na północnym wschodzie Polski. Wojskowy uczestniczył w manewrach NATO. "Cześć jego pamięci!" - pożegnało go polskie MON w mediach społecznościowych.

Hiszpański żołnierz zginął na poligonie w Polsce

Hiszpański żołnierz zginął na poligonie w Polsce

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Sąd Okręgowy w Białymstoku utrzymał wyrok pierwszej instancji w sprawie mężczyzny oskarżonego o zakłócanie mszy w jednym z kościołów w mieście oraz obrazę uczuć religijnych kilku osób. Jak wynika z ustaleń, mężczyzna zachowywał się w trakcie mszy głośno i agresywnie.

Pół roku więzienia za zakłócenie nabożeństwa. Skazany tłumaczył się "głupotą"

Pół roku więzienia za zakłócenie nabożeństwa. Skazany tłumaczył się "głupotą"

Źródło:
PAP

Małżeństwo z dzieckiem przechodziło obok zabytkowego budynku "szkoły tramwajarzy" przy Kawęczyńskiej. Nagle na ulicę poleciały odłamki szkła. W oknach zabytku rodzina zauważyła młodocianych chuliganów. Chłopcy w wieku 10, 12 i 13 lat trafili w ręce policji.

Szli z niemowlakiem, z budynku poleciało szkło. Zatrzymano chłopców w wieku 10, 12 i 13 lat

Szli z niemowlakiem, z budynku poleciało szkło. Zatrzymano chłopców w wieku 10, 12 i 13 lat

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Wieloletni wójt gminy Korycin (woj. podlaskie) Mirosław Lech wygrał wybory przewagą jednego głosu. Jego kontrkandydatka Beata Matyskiel twierdzi, że ma dowody na to, iż wójt meldował przed drugą turą osoby, które nie są związane z gminą i zwraca też uwagę na dowożenie do lokali wyborczych osób, w przypadku których nie było takich podstaw. 

Wygrał jednym głosem. Jego kontrkandydatka zapowiada złożenie protestu wyborczego

Wygrał jednym głosem. Jego kontrkandydatka zapowiada złożenie protestu wyborczego

Źródło:
PAP

Tysiące wyświetleń w mediach społecznościowych ma fotografia dwóch mężczyzn jedzących coś na ulicy przed barem. Jeden to prezydencki doradca Marcin Mastalerek, drugi stoi bokiem, twarzy nie widać. Internauci informują, że to prezydent Duda, który podczas pobytu w Nowym Jorku poszedł ze swoim doradcą na pizzę do baru. Czy na pewno?

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Duda i Mastalerek jedzą pizzę na ulicy? Kto jest na zdjęciu

Źródło:
Konkret24

Były szef MSWiA Mariusz Kamiński zeznawał przed komisją śledczą do spraw afery wizowej. Powiedział, że był pierwszą osobą, która otrzymała informację o nadużyciach w MSZ. - Osobiście zleciłem CBA wyjaśnienie tej sprawy - oświadczył. Dodał, że dotarły do niego informacje o tym, że były wiceminister Piotr Wawrzyk "miał świadomość" działań prowadzonych przez Edgara Kobosa w sprawach związanych z wydawaniem wiz. Wawrzyk skomentowałem te słowa. "Nie miałem 'świadomości' przestępczej działalności Kobosa" - napisał.

Mariusz Kamiński przed komisją śledczą o aferze, gotówce w domu Kobosa i "świadomości" Wawrzyka. Były wiceminister mu odpowiada

Mariusz Kamiński przed komisją śledczą o aferze, gotówce w domu Kobosa i "świadomości" Wawrzyka. Były wiceminister mu odpowiada

Aktualizacja:
Źródło:
PAP

Jaka pogoda będzie w majówkę 2024? To pytanie, które wielu z nas zadaje sobie coraz częściej, tym bardziej że długi majowy weekend w tym roku dla niektórych może potrwać nawet ponad tydzień. Czy będzie ciepło? Sprawdź wstępną prognozę, przygotowaną przez synoptyk tvnmeteo.pl Arletę Unton-Pyziołek.

Pogoda na majówkę. Czy ciepło zdąży wrócić?

Pogoda na majówkę. Czy ciepło zdąży wrócić?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Jastrzębie-Zdrój to największe polskie miasto, w którym po wyborach samorządowych 2024 kandydat popierany przez Prawo i Sprawiedliwość będzie prezydentem. PKW poinformowało, że tym liczącym prawie 83 tysiące mieszkańców miastem będzie rządził Michał Urgoł. Pokonał tym samym urzędującą prezydentkę Annę Hetman.

Największe miasto w Polsce z prezydentem popieranym przez PiS. Leży na Śląsku

Największe miasto w Polsce z prezydentem popieranym przez PiS. Leży na Śląsku

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Marian Banaś, prezes Najwyższej Izby Kontroli, zawiadomił prokuraturę. Chodzi o - jak czytamy w komunikacie NIK - "celowe dążenie do usunięcia go przemocą z funkcji". Osoby, o których mowa, w okresie "od 2015 roku, działając wspólnie i w porozumieniu, poprzez nadużycie udzielonych im uprawnień lub niedopełnienie ciążących na nich obowiązków, mogły doprowadzić między innymi do naruszenia porządku publicznego, bezpieczeństwa państwa i obywateli".

Banaś zawiadamia prokuraturę. Chce "bezwzględnego ukarania"

Banaś zawiadamia prokuraturę. Chce "bezwzględnego ukarania"

Źródło:
tvn24.pl

Przede mną ostatnie głosowania i sesja Parlamentu Europejskiego. Dalszego ciągu nie będzie - oświadczył w poniedziałek europoseł PiS Tomasz Poręba. Dodał, że odchodzi z bieżącej polityki.

Tomasz Poręba: Odchodzę z polityki. Na własnych warunkach

Tomasz Poręba: Odchodzę z polityki. Na własnych warunkach

Źródło:
tvn24.pl

Egzekwowanie kar nałożonych na TVN24 i TOK FM przed decyzją sądu drugiej instancji to wyraz ewidentnie złej woli - ocenił były członek KRRiT Krzysztof Luft. Jak dodał, obecny szef Rady Maciej Świrski to "fundamentalista ideologiczny". Zdaniem Juliusza Brauna, byłego szefa KRRiT, "przewodniczący Świrski wykracza w obu przypadkach poza swoje kompetencje".

"Fundamentalista ideologiczny", "wykracza poza kompetencje". Byli członkowie KRRiT o decyzjach Świrskiego

"Fundamentalista ideologiczny", "wykracza poza kompetencje". Byli członkowie KRRiT o decyzjach Świrskiego

Źródło:
Wirtualne Media, tvn24.pl

Już w tym tygodniu będziemy mogli obserwować na niebie pełnię Różowego Księżyca. Zjawisko zbiegnie się w czasie ze szczytem dwóch rojów meteorów. Niebo będą przecinać Lirydy i mniej znane pi Puppidy.

Różowa Pełnia i spadające gwiazdy. Kiedy spojrzeć w niebo?

Różowa Pełnia i spadające gwiazdy. Kiedy spojrzeć w niebo?

Źródło:
tvnmeteo.pl, PAP

Głosowanie na rektora Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zaplanowane na wtorek nie odbędzie się - napisał rektor uczelni. Prof. Zbigniew Gaciong poinformował, że powodem jest brak kandydatów. Stan prawny dotyczący wyborów postanowiło zweryfikować Ministerstwo Zdrowia.

Wybory rektora WUM nie odbędą się. Ministerstwo interweniuje

Wybory rektora WUM nie odbędą się. Ministerstwo interweniuje

Źródło:
PAP