"Nie wiadomo, jaka będzie Europa, jaka będzie Rosja, ale Polska będzie potrzebna"

[object Object]
W debacie "Sto lat niepodległości" o stosunkach polsko-francuskichtvn24
wideo 2/20

Przed wybuchem I wojny światowej Polska jako podmiot międzynarodowy, jako temat dyskusji faktycznie nie istniała - mówił profesor Andrzej Chwalba z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w czasie debaty "Sto lat niepodległości". Jej tematem były stosunki polsko-francuskie.

Stulecie niepodległości Polski to także istotna data i rocznica dla Francji - stulecie końca wielkiej wojny. W sobotniej debacie "Sto lat niepodległości" w TVN24 z profesorem Andrzejem Chwalbą z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Jacek Stawiski rozmawiał o stosunkach polsko-francuskich z perspektywy polskiej.

"Polska jako podmiot międzynarodowy nie istniała"

- Przed wybuchem I wojny światowej Polska jako podmiot międzynarodowy, jako temat dyskusji faktycznie nie istniała - przyznał historyk. Tu i ówdzie można było spotkać polityków, którzy na ten temat debatowali (…), ale Francuzi, tym bardziej Brytyjczycy, tematu w ogóle nie znali - dodał.

Jak mówił, oni "koncentrowali się na przyszłej wojnie z Austro-Węgrami, Niemcami i chcieli jak najlepszych relacji z Rosją". - To był podstawowy filar ich sojuszu antyniemieckiego, przeciwko państwom centralnym. W związku z tym, jakiekolwiek roszczenia narodów zamieszkujących Rosję, w tym Polaków, ale również Litwinów, Łotyszów, żeby wyrwać się z tego więzienia narodów, musiały się skończyć niepowodzeniem - wyjaśniał.

- Co najwyżej Francuzi, kiedy wybuchła wojna, zabiegali poprzez kanały petersburskie, żeby ze względów strategicznych obiecać Polakom autonomię w ramach imperium rosyjskiego. To znaczy, kiedy pojawi się wojsko niemieckie, austriackie na terenie państwa polskiego i tak zwanych ziem zabranych, czyli Litwy, Ukrainy, Białorusi, to żeby Polacy tam zamieszkujący byli wrogami wkraczających, czyli okupantów - tłumaczył.

Przypomniał, że Roman Dmowski, który wraz z przyjaciółmi wyjechał z Rosji, rozpoczął akcję promocji interesów Rzeczypospolitej w najważniejszych stolicach, takich jak Londyn, Paryż. - Ale do 1917 nie odnosi większych sukcesów. Ani Londyn ani Paryż nie były zainteresowane rozbiciem nie tylko Rosji, ale również Austro-Węgier. Oni byli przywiązani do tego koncertu mocarstw jeszcze z XIX wieku - mówił historyk.

"Widziano dużą Polskę"

Profesor Chwalba pytany, jakie czynniki sprawiły, że Francja sprawę Polską zaczęła podnosić, odparł, że są dwa podstawowe powody. - Pierwsza rzecz, to jest rewolucja lutowa w Rosji. Upada carat, z którym i Francuzi i Anglicy mieli sojusze. W przypadku Francji nawet sojusz mocny, bo polityczny i wojskowy. Ponadto, dwie władze w Rosji - Piotrogrodzka Rada i Rząd Tymczasowy - wydają oświadczenia, które zapowiadają lepszy los Polaków. Było to zupełnie coś nowego. Widziano dużą Polskę, jeśli chodzi o granice - mówił.

Przyznał, że ranga Polski została podniesiona. - Już nie mówiono o autonomii, mówiono o czymś więcej, o samodzielności i niezawisłości Polski w ramach państwa rosyjskiego, zapewne w przyszłości republikańskiego. To jest pierwszy sygnał - skwitował profesor.

Jak dodał, drugi sygnał dają Stany Zjednoczone. - Najpierw (prezydent) Woodrow Wilson w słynnym przemówieniu do Senatu zapowiada przebudowę Europy i już mówi o tym, że powstanie niezawisła Polska - mówił.

W kwietniu 1917 roku - mówił historyk - Stany Zjednoczone przystępują do wojny u boku aliantów i sytuacja zmienia się diametralnie.

Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"
Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"tvn24

Profesor Chwalba wspomniał o Ignacym Paderewskim, który był "u boku Wilsona". - Najsłynniejszy Polak w dziejach Stanów Zjednoczonych - ocenił historyk.

Jego zdaniem, amerykański prezydent "postawił na dobrego konia". - Nie tylko dlatego, że Paderewski grał Chopina prezydentowi, że czytał mu podobno Sienkiewicza. Ale kiedy się zaczyna kampania wyborcza, był jednym z najważniejszych dobrodziejów, czyli sponsorów - powiedział.

Jak mówił, Wilson musiał mu to wynagrodzić. - Paderewski otrzymuje obietnice od Wilsona, że będzie wspierał sprawy polskie w nagrodę za wsparcie finansowe - opowiadał profesor Chwalba.

"Francja zaczyna widzieć Polskę na mapie Europy"

Zdaniem historyka właśnie to, co się działo w Rosji i Stanach Zjednoczonych spowodowało, że zmieniła się optyka Francji.

- Francja zaczyna widzieć Polskę na mapie Europy jako kraj, który będzie sojusznikiem Francji po wojnie. Nie wiadomo, jaka będzie Europa, jaka będzie Rosja, ale Polska będzie potrzebna. Pojawia się coś czego nie było w myśleniu politycznym Francuzów: będziecie nam potrzebni - mówił.

Przypomniał, że 4 czerwca 1917 roku prezydent Francji Raymond Poincaré powołał do życia Armię Polską we Francji. - Ona jeszcze nie ma statusu armii sojuszniczej. Parasolem politycznym nad armią jest Komitet Narodowy Polski, który powstaje 15 sierpnia 1917 roku. Dopiero po czasie zabiegów Dmowskiego i jego przyjaciół zostaje uznany przez Francję, Stany Zjednoczone, Włochy, Wielką Brytanię jako rząd tymczasowy, rząd, który reprezentuje Polskę - kontynuował.

Podkreślił, że bardzo charakterystyczne było to, iż w święto narodowe 14 lipca 1919 roku w czasie defilady na Polach Elizejskich maszerowały polskie oddziały jako oddziały sojusznicze, były polskie biało-czerwone flagi. - To jest sygnał, że sytuacja się zmienia. Francuzi wprowadzają nas na salony europejskie - podsumował profesor Andrzej Chwalba.

Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskie
Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskietvn24

W felietonie dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości" płk Federic Guelton historyk wojskowości mówił z kolei o naszych stosunkach z perspektywy francuskiej.

Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"
Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"tvn24

Autor: kb/ / Źródło: tvn24

Źródło zdjęcia głównego: TVN24

Raporty:
Pozostałe wiadomości

Chorwacja mierzy się z katastrofą demograficzną. Liczba zgonów drastycznie przewyższa liczbę urodzeń, a trend zwiastuje jedynie pogorszenie sytuacji - podaje w niedzielę dziennik "Jutarnji list". "Jeżeli w Chorwacji problem ten nadal będzie lekceważony, czekają nas dramatyczne problemy społeczne" - czytamy.

Katastrofa demograficzna w Chorwacji. "Czekają nas dramatyczne problemy społeczne"

Katastrofa demograficzna w Chorwacji. "Czekają nas dramatyczne problemy społeczne"

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Są utrudnienia w kursowaniu pociągów metra linia M2. Według komunikatu problemy techniczne występiły na stacji Księcia Janusza. Policja przekazała natomiast, że prawdopodobnie doszło do samozapłonu komory silnika pociągu.

Pożar w metrze. Pięć stacji zamkniętych, linia M2 kursuje w pętli

Pożar w metrze. Pięć stacji zamkniętych, linia M2 kursuje w pętli

Źródło:
PAP

Nie stać nas na niską frekwencję. Taka lekcja z dzisiejszych wyborów - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Premier Donald Tusk o "lekcji z dzisiejszych wyborów"

Źródło:
tvn24.pl

Frekwencja w drugiej turze wyborów samorządowych na godzinę 12 wyniosła 12,93 procent - poinformował szef Państwowej Komisji Wyborczej Sylwester Marciniak.

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

PKW podała pierwsze dane o frekwencji w drugiej turze

Źródło:
TVN24

Siły rosyjskie mogą nasilić ataki na froncie, wykorzystując czas potrzebny na realizację wsparcia przegłosowanego w sobotę w Izbie Reprezentantów w amerykańskim Kongresie - pisze tamtejszy Instytut Studiów nad Wojną. Tym bardziej, że pakiet wsparcia dla Ukrainy musi zostać jeszcze zaakceptowany przez amerykański Senat i prezydenta USA Joe Bidena. Na wzmożenie ataków Rosjan wskazuje też najnowszy raport sztabu generalnego ukraińskich sił zbrojnych. Podsumowujemy miniony tydzień w Ukrainie.    

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Potężna pomoc nadchodzi, Rosjanie nasilają ataki

Źródło:
Ukraińska Prawda, NV, TSN, PAP, tvn24.pl

Najstarszy okręt pomocniczy marynarki wojennej Rosji, Kommuna, miał ucierpieć w wyniku ataku, do którego doszło w niedzielę w okupowanym przez siły rosyjskie Sewastopolu na Krymie. Jednostka pochodzi z czasów Imperium Rosyjskiego, została wybudowana ponad sto lat temu, jeszcze za panowania cara Mikołaja II.

Atak w okupowanym Sewastopolu. Ucierpiał najstarszy rosyjski okręt wykonujący zadania bojowe

Atak w okupowanym Sewastopolu. Ucierpiał najstarszy rosyjski okręt wykonujący zadania bojowe

Źródło:
PAP

Do zdarzenia doszło w parku Morskie Oko na Mokotowie. To tam mężczyzna obrażał, a później miał uderzyć w twarz nieznaną mu kobietę. 33-latek został zatrzymany.

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Powiedziała, że obcy mężczyzna ją obrażał i uderzył dłonią w twarz

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Absencja w pracy związana z epizodami depresyjnymi Polaków kosztowała gospodarkę w 2023 roku 2,8 miliarda złotych - wynika z raportu UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl. Zgodnie z tegorocznym badaniem 66,6 procent dorosłych Polaków odczuwa syndromy kojarzone z depresją.

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Ta choroba drenuje gospodarkę. Straty sięgają prawie trzech miliardów złotych

Źródło:
PAP

W niedzielę mieszkańcy 748 gmin i miast w Polsce wybiorą wójtów, burmistrzów i prezydentów w drugiej turze wyborów samorządowych. W TVN24 i TVN24 GO będziemy śledzić przebieg głosowania w całej Polsce. O 20.30 rozpocznie się Wieczór Wyborczy, w trakcie którego podamy sondażowe wyniki i pierwsze komentarze.

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Druga tura wyborów samorządowych 2024. Oglądaj Wieczór Wyborczy w TVN24 i TVN24 GO

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Na łuku drogi zderzyły się dwa samochody. Kierująca fordem, która jechała z trójką dzieci, zmarła. Nie żyje także jej 11-letnia córka. W sumie w autach podróżowało sześć osób. Do wypadku doszło w niedzielę na drodze wojewódzkiej numer 919 w Bargłówce w powiecie gliwickim. Droga była zablokowana ponad sześć godzin.

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Jechała z trójką dzieci. Zginęła razem z 11-letnią córką, która siedziała obok niej

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Orange Polska kontynuuje wyłączanie starszej technologii 3G w naszym kraju. Proces wkrótce ma objąć kolejne regiony. Operator opublikował harmonogram wyłączeń do końca 2024 roku.

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Źródło:
tvn24.pl

Dużo zimniej niż zwykle w kwietniu będzie jeszcze przez kilka dni, jednak chłód nie potrwa wiecznie. Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Pogoda na 16 dni: początek majówki to będzie punkt zwrotny

Źródło:
tvnmeteo.pl

Chorwacja oczekuje w 2024 roku rekordowego sezonu turystycznego. Jak podał portal Dnevnik, w tym roku 70 firm umożliwia bezpośrednie dotarcie nad Adriatyk z ponad 500 kierunków. W ten sposób nawiązano do zainaugurowanego bezpośredniego połączenia lotniczego na linii Warszawa - Split.

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Do zdarzenia doszło niedaleko rumuńskiego Braszowa, w regionie, który zamieszkuje duża populacja tych wielkich ssaków. Całe zajście zarejestrowały kamery przemysłowe.

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Niedźwiedź próbował ukraść kontener na śmieci. Nagranie

Źródło:
ENEX, politico.eu

Donald Trump odwołał wiec wyborczy z powodu nadchodzącej burzy. Kandydat Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych przekazał zgromadzonym w Karolinie Północnej sympatykom, żeby poszukali schronienia i obiecał wkrótce wrócić "na pole bitwy" .

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Pogoda wygrała z Donaldem Trumpem. "Jestem zdruzgotany"

Źródło:
PAP

W parku rozrywki Universal Studios Hollywood doszło w sobotę wieczorem do wypadku turystycznego tramwaju. Obrażenia odniosło 15 osób.

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Wypadek w parku rozrywki, kilkanaście osób rannych

Źródło:
BBC, LA Times

Dzieci wyciągnęły 12-letnią koleżankę z rzeki, ale nie miały siły wnieść jej po stromej skarpie. Stały przy barierce na moście. Zauważył je policjant, który po służbie wracał do domu. Okazało się, że dziewczynka była półprzytomna, przemarznięta i pijana. Trafiła do szpitala.

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Pijana 12-latka w hipotermii leżała na brzegu rzeki. Inne dzieci wyciągnęły ją z wody

Źródło:
tvn24.pl

Mężczyzna, prawdopodobnie niewidomy, spadł z mostu do rzeki w Trzebiatowie (Zachodniopomorskie). W akcji ratunkowej bierze udział kilka zastępów straży pożarnej, specjalistyczna grupa ratownictwa wodnego z Koszalina i WOPR.

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Spadł z mostu do rzeki, prawdopodobnie jest niewidomy. Trwają poszukiwania

Źródło:
PAP

Niestety zdarzają się już takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca - przekazał podczas konferencji prasowej szef PKW Sylwester Marciniak. Mówił o incydentach podczas niedzielnego głosowania. Jedna osoba, zasiadająca w komisji wyborczej w województwie pomorskim, została zatrzymana dziś rano przez policję.

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Szef PKW: zdarzają się takie sytuacje, które nie powinny mieć miejsca

Źródło:
TVN24

W miejscowości Rogoźnik (Dolny Śląsk) w rowie znaleziono ciało mężczyzny, który został potrącony przez samochód. Policjanci zabezpieczyli ślady, szukają auta i kierowcy.

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Ciało mężczyzny w rowie, szukają auta i kierowcy

Źródło:
tvn24.pl

W sobotę wieczorem doszło do awantury w jednej z restauracji szybkiej obsługi w Poznaniu. 18-latek wyciągnął pistolet gazowy i strzelił w twarz innego mężczyzny. Na miejsce została wezwana policja oraz pogotowie ratunkowe.

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Nocna awantura w restauracji i strzał z broni gazowej w twarz

Źródło:
tvn24.pl

Pomoc przychodzi chyba w ostatnim momencie - powiedziała Agnieszka Pomaska (KO) o przyjętym przez amerykańską Izbę Reprezentantów pakiecie pomocowym dla Ukrainy. Michał Kobosko (Polska 2050) stwierdził, że "gdyby tego pakietu nie było, to nie byłoby ratunku dla Ukrainy i tak to trzeba sobie brutalnie powiedzieć". Prezydencki minister Wojciech Kolarski powiedział, że "to jest dobry dzień dla Polski, dobry dzień dla Ukrainy, dobry dzień dla wolnego świata".

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

"To jest krytyczny moment, od którego zależą losy Ukrainy, ale także Polski i całej Europy"

Źródło:
TVN24

35-latek z Zabrza zmusił innego kierowcę do zatrzymania się na Drogowej Trasie Średnicowej, wysiadł z auta i - jak pisze policja - chciał "zadbać o porządek". Miał pecha, bo wszystko widzieli policjanci w radiowozie, którego kamera nagrała całe zdarzenie.

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Chciał "zadbać o porządek na drodze", stracił prawo jazdy

Źródło:
śląska policja

Ponad milionowe zasięgi generuje w polskiej sieci przekaz, że od początku lipca nie będzie można w Niemczech w weekendy jeździć samochodami osobowymi. Powodem ma być troska o środowisko. Uspokajamy: nie ma takich planów.

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

W Niemczech od lipca "całkowity zakaz jazdy w weekendy"? To "nieuzasadnione obawy"

Źródło:
Konkret24
Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Extra virgin czy ekstrapodróbka? Kolorują, rozcieńczają i zarabiają

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Lotnisko Kraków-Balice jako pierwszy port lotniczy w Polsce uruchomiło procedurę na zakup dziesięciu nowoczesnych systemów kontroli bezpieczeństwa bagaży kabinowych. Takie informacje przekazały władze małopolskiego portu w mediach społecznościowych. Pojawienie się urządzeń będzie oznaczało duże ułatwienia dla podróżnych.

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

Źródło:
tvn24.pl

Najstarszy zapis nazwy Poznań znaleziono na denarze, którego datuje się na lata 998-1010. Monetę znaleziono pod Petersburgiem. Wybito ją za czasów Bolesława Chrobrego.

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Ma ponad tysiąc lat, znaleziono ją w Rosji, jest na niej najstarszy znany zapis nazwy polskiego miasta

Źródło:
tvn24.pl

IMGW ostrzega przed przymrozkami. W ciągu najbliższych nocy w prawie całej Polsce temperatura przy gruncie może spadać do -4 stopni Celsjusza. Sprawdź, gdzie będzie niebezpiecznie.

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Alerty IMGW dla 14 województw. Pogoda może zagrażać zdrowiu i życiu

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Czy Amerykański Czerwony Krzyż nie przyjmuje krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19? Taką teorię, na podstawie pytań z formularza tej organizacji, wysnuli polscy internauci. Kwestionariusz jest prawdziwy, teoria już nie.

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Amerykański Czerwony Krzyż "odmawia przyjmowania krwi" od zaszczepionych? Nie

Źródło:
Konkret24

Międzynarodowa organizacja działająca w obronie wolności mediów Reporterzy bez Granic napisała w mediach społecznościowych, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wezwała organy podatkowe do wyegzekwowania od TVN kary pieniężnej, pomimo złożenia odwołania. Organizacja wyraziła "zaniepokojenie w związku z tą niebezpieczną praktyką dla finansów mediów".

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Reporterzy bez Granic o decyzji KRRiT wobec TVN. "Zaniepokojenie w związku z niebezpieczną praktyką"

Źródło:
tvn24.pl

Dziennikarz TVN24 Radomir Wit napisał książkę "Negocjatorzy policyjni. Zawsze chodzi o życie". Mówił o niej w niedzielę w TVN24. - Rozmawiałem z ludźmi, którzy poświęcają całe swoje życie, żeby pomagać innym w bardzo różnych sytuacjach - powiedział. Jedną z książek podpisał i podarował prowadzącemu program.

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

"Każda akcja jest unikatowa i zaskakująca". Radomir Wit o nowej książce

Źródło:
TVN24

Wakacje już niedługo, a to oznacza, że wiele osób planuje letni wypoczynek. Miliony Polaków wybierają zorganizowane wycieczki z biurami podróży. Warto przed wybraniem touroperatora sprawdzić, czy jest to rzetelny partner, z którym spokojnie możemy się wybrać na wymarzony urlop. Z pomocą przychodzi strona internetowa Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego. 

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Źródło:
tvn24.pl, UFG

W najnowszym "Kadrze na kino" Ewelina Witenberg opowiedziała o antywojennym thrillerze "Civil War". Młodzi twórcy będą mogli powalczyć o 100 tysięcy złotych na realizację etiudy w konkursie organizowanym między innymi przez stację TVN. Powody do radości mają fani Shakiry, która zapowiedziała międzynarodowe tournée. Céline Dion z kolei przedstawi walkę z chorobą w filmie dokumentalnym.

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Co warto obejrzeć. Ewelina Witenberg podsumowuje. "Kadr na kino" w TVN24

Źródło:
tvn24.pl