Konserwacja ołtarza Wita Stwosza i sensacyjne odkrycie

Kraków

Wyjątkowa konserwacja perły Krakowa. Specjaliści na tropie tajemnic ołtarza Wita Stwosza (wideo archiwalne)tvn24
wideo 2/2

Ołtarz Wita Stwosza w Bazylice Mariackiej w Krakowie może być starszy, niż dotąd sądzili naukowcy. Według specjalistów odkrycie to otwiera dyskusję i nowe możliwości dalszych badań.

Podczas prac badawczo-konserwatorskich ołtarza Wita Stwosza w Bazylice Mariackiej w Krakowie odsłonięto i odczytano datę 1486 r. znajdującą się na boku jednej z figur - apostoła św. Jakuba, podtrzymującego zasypiającą Maryję.

Data ta jest wcześniejsza o trzy lata niż przyjęty w literaturze fachowej moment poświęcenia ołtarza i nie była do tej pory znana badaczom sztuki średniowiecznej.

Najważniejsza, centralna figura

Św. Jakub podtrzymujący zasypiającą Maryję jest najważniejszą, centralną rzeźbą ołtarza Wita Stwosza. Datę odkryto podczas usuwania przemalowań z rzeźby, na boku szaty apostoła.

- Charakter cyfr - z charakterystyczną czwórką – jest typowy dla okresu gotyku. Idealnie pokrywa się to z budową technologiczną rzeźby i nie ma co do tego wątpliwości, że data, która znajduje się na granicy złocenia i podkładów złocenia, jest autentyczna – podkreślił kierownik prac badawczo-konserwatorskich dr hab. Jarosław Adamowicz. - Kto zamieścił datę? Nie wiemy. Na pewno ktoś z zespołu pracującego przy tworzeniu ołtarza. Ciekawostką jest to, że jest to 1486 rok – trzy lata przed oficjalną datą przyjętą w literaturze jako data jego poświęcenia – dodał Adamowicz.

Otwiera możliwość dalszych badań

Według specjalistów odkrycie to otwiera dyskusję i nowe możliwości dalszych badań – głównie historycznych, żeby przeanalizować, co mogło być przyczyną, że ołtarz poświęcono trzy lata później niż wykonano najważniejszą z figur. - Ale też nie mamy pewności, czy szafa ołtarza była już ukończona w 1486 roku, czy prace nad innymi jego elementami nie trwały dłużej, do 1489 roku – podkreślił Adamowicz.

Do tej pory nie było żadnych napisów na ołtarzu w postaci daty, sygnatury, inskrypcji czy gmerku.

- Jest to wielkie zaskoczenie, ponieważ w żadnej literaturze nie było mowy o inskrypcjach na ołtarzu pochodzących z końca średniowiecza. Data ta świadczy o tym, że główne postacie w dziele Wita Stwosza były ukończone już w roku 1486. Dla pracujących przy konserwacji jest to dreszcz emocji, bo to znaczy, że mają bezpośredni kontakt z dziełem mistrza i jego warsztatu - powiedział proboszcz Bazyliki Mariackiej ks. dr Dariusz Raś.

Proboszcz podkreślił profesjonalizm ekipy konserwatorskiej, który odkryła ledwie widoczną datę, a nie znalazł jej nikt podczas wcześniejszych wielokrotnych konserwacji ołtarza.

Prace konserwatorskie rozpoczęły się w 2015 roku

Ołtarz Wita Stwosza składa się z szafy głównej z figurami ustawionej na predelli (podstawie), skrzydeł ruchomych i nieruchomych ozdobionych płaskorzeźbami oraz zwieńczenia. Jego konstrukcja jest wykonana z drewna dębowego, tła dla płaskorzeźb i rzeźb z drewna modrzewiowego, a płaskorzeźby, rzeźby i detale architektoniczne z drewna lipowego – złoconego i polichromowanego.

Prace konserwatorskie przy ołtarzu rozpoczęły się we wrześniu 2015 roku i potrwają do końca 2021 roku. Obecnie prowadzone są prace przy najważniejszych, umieszczonych w centralnej części scenach: Zaśnięcia oraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Dzięki ustawieniu specjalnej platformy przed ołtarzem, działaniom konserwatorów mogą się przyglądać wszyscy turyści odwiedzający Bazylikę Mariacką.

Wcześniej odnowione zostało i wróciło na swoje miejsce zwieńczenie ołtarza. Zakończona jest także konserwacja 12 kwater ze skrzydeł ołtarza widocznych, gdy jest on zamknięty. Kwaterami widocznymi, gdy ołtarz jest otwarty, konserwatorzy zajmą się w ostatnim etapie prac. Prace prowadzi Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki warszawskiej i krakowskiej ASP.

Autor: gp / Źródło: PAP/TVN 24 Kraków