- Głównymi barierami w realizacji planów podróżniczych seniorów są pogarszający się stan zdrowia oraz rosnące koszty leczenia i opieki.
- Z wiekiem dochodzi do utraty masy mięśniowej, co ogranicza aktywność fizyczną. Jakie jeszcze problemy powoduje?
- Eksperci wskazują trening, który pomaga zachować sprawność, poprawia samopoczucie i wspiera zdrowie psychiczne.
- Japońscy naukowcy zidentyfikowali cząsteczkę, która może chronić je przed zmianami zachodzącymi wraz z wiekiem. Jak działa?
- Znacznie większe znaczenie mają dziś zdrowie, sprawność i samodzielność niż metryka - zauważa dr Sylwia Badowska z Katedry Marketingu Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która przygląda się aktywności osób powyżej 60. roku życia. Jak zauważyła, seniorzy coraz częściej wybierają wypoczynek poza głównym sezonem turystycznym. Najchętniej wyjeżdżają w czerwcu i wrześniu, kiedy ceny są niższe, a temperatury łagodniejsze. - Po pierwsze, poza szczytem sezonu ceny są niższe. Po drugie, warunki pogodowe są bardziej sprzyjające - wyjaśniła ekspertka. Dodała, że w związku ze zmianami klimatu osoby starsze unikają podróżowania podczas największych upałów.
Najczęściej podróżują z bliskimi
Najpopularniejszym modelem podróżowania wśród starszych osób pozostają wyjazdy z partnerem lub innymi członkami rodziny. Wybór towarzystwa zależy między innymi od płci. Według Badowskiej "w przypadku kobiet większe znaczenie ma obecność towarzysza podróży, natomiast mężczyźni częściej są skłonni do samodzielnych wyjazdów".
Wśród mieszkańców dużych miast, szczególnie osób o wyższym statusie materialnym, rośnie również popularność podróżowania z przyjaciółmi.
Zdrowie i finanse ograniczają aktywność
Największą przeszkodą w realizacji planów podróżniczych pozostaje pogarszający się stan zdrowia. Znaczenie mają również koszty związane z leczeniem i opieką. - Rosnące wydatki na leczenie, rehabilitację czy opiekę długoterminową mogą skutecznie ograniczać możliwości przeznaczania środków na wypoczynek - oceniła badaczka.
Naukowczyni zauważyła, że z jednej strony obserwujemy rosnącą grupę osób starszych, które są aktywne, mobilne, samodzielne, z drugiej - osoby, dla których wiek nadal wiąże się z ograniczeniami zdrowotnymi, finansowymi lub społecznymi.
Mniej mięśni z wiekiem
Niedawno pisaliśmy w TVN24+ o tym, co może wpłynąć na spowolnienie procesów starzenia i poprawę mobilności u osób starszych. - Mięśnie to nasza polisa na długie życie - zwracała uwagę w rozmowie z nami Aleksandra Laudańska, popularyzatorka aktywności fizycznej wśród osób po sześćdziesiątce, przekonując, że regularna aktywność fizyczna pozwala seniorom na zachowanie sprawności i niezależności.
- Po 30. roku życia tracimy średnio około ośmiu procent masy mięśniowej na dekadę, dlatego włączenie treningu siłowego działa profilaktycznie - wyjaśniał dr n. med. Robert Kowalczyk, psycholog i seksuolog kliniczny, profesor z Katedry Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. - To nie tylko kwestia siły, ale też zdrowych, gęstych kości i profilaktyki osteoporozy.
- Niestety, z sarkopenii, czyli utraty masy mięśniowej, a przez to także siły, biorą się problemy z równowagą czy koordynacją. Ludzie zaczynają się bać ruchu, czują się coraz słabsi i przestają się ruszać, co tylko pogłębia problem - mówiła Aleksandra Laudańska.
Ekspertka tłumaczyła, na czym polega błędne koło starzenia się. - Powstaje tak zwany cykl geriatryczny. Człowiek boi się ruchu, więc się nie rusza, przez co traci jeszcze więcej siły. Zaczyna upadać, unika schodów, przestaje wychodzić z domu. W efekcie staje się więźniem własnego ciała - nie czwartego piętra bez windy, jak się zwykło mówić, ale mięśni, które przestały pracować.
Dr Robert Kowalczyk podkreślił, że ćwiczenia na siłowni pomagają także w utrzymaniu równowagi i stabilności postawy. - Zachowanie mobilności ma nie tylko znaczenie fizyczne, ale przede wszystkim psychologiczne, gdzie kluczowe jest poczucie sprawczości - dodaje.
Korzyści z regularnych treningów są jednak znacznie szersze. - Aktywność fizyczna pozytywnie wpływa na samopoczucie. Wydzielane w czasie ćwiczeń substancje biochemiczne poprawiają nastrój i pomagają utrzymać dobrą kondycję psychiczną - wskazał dr Kowalczyk. - Ruch to także ochrona mózgu, wpływa na koncentrację, pamięć i uwagę.
Zardzewiały klucz, który nie pasuje do zamka
Dlaczego wraz z wiekiem organizm coraz słabiej regeneruje mięśnie? Czy ten proces można spowolnić? Próbują to ustalić naukowcy z Uniwersytetu Kiusiu w Japonii. Zespół prof. Ryuichiego Tatsumiego przyjrzał się mechanizmowi odbudowy tkanki mięśniowej.
Mięśnie szkieletowe należą do pierwszych tkanek, których sprawność pogarsza się wraz z wiekiem. Może to prowadzić do osłabienia, bliznowacenia, odkładania się tłuszczu wewnątrz mięśni oraz utraty włókien odpowiadających za szybkie i dynamiczne ruchy. Badacze z Wydziału Rolnictwa Uniwersytetu Kiusiu zidentyfikowali cząsteczkę, która może wspierać odbudowę mięśni i chronić je przed zmianami zachodzącymi wraz z wiekiem. Jej działanie sprawdzono dotychczas między innymi na mysim modelu zaniku mięśni.
W regeneracji mięśni ważną rolę odgrywa białko nazywane czynnikiem wzrostu hepatocytów (HGF). Działa ono jak sygnał uruchamiający naprawę uszkodzonej tkanki. W zdrowym mięśniu HGF pozostaje nieaktywne. Gdy dochodzi do urazu lub dużego wysiłku, białko zostaje uwolnione i łączy się z receptorem c-Met na powierzchni komórek macierzystych mięśni. Pobudza je w ten sposób do namnażania się i przekształcania w komórki potrzebne do odbudowy włókien mięśniowych.
Z wiekiem ten mechanizm działa jednak coraz gorzej. HGF może ulegać przemianie chemicznej nazywanej nitracją [chemiczna zmiana białek, która może zaburzać ich działanie, a w efekcie osłabiać funkcjonowanie i regenerację mięśni red.] i w efekcie przestaje prawidłowo działać. Naukowcy porównują to do zardzewiałego klucza, który nie pasuje już do zamka. Ich zdaniem może to być jedna z przyczyn słabszej regeneracji i zaniku mięśni u osób starszych.
Jak działa "super HGF"?
Japońscy badacze sprawdzili działanie dwóch związków o właściwościach antyoksydacyjnych. Oba częściowo chroniły białko HGF, które pomaga mięśniom się regenerować. Tylko jeden z nich, LASSS, czyli trisulfid kwasu liponowego, przyniósł jednak wyraźny efekt. Po zwiększeniu jego ilości HGF ponad dwa razy skuteczniej łączyło się z receptorem odpowiedzialnym za rozpoczęcie naprawy mięśni. Białko stało się również bardziej odporne na niekorzystne zmiany związane m.in. ze starzeniem organizmu.
- Wynik przekroczył nasze oczekiwania. Nie spodziewaliśmy się, że samo połączenie HGF z LASSS da tak wyraźny efekt - podkreśla prof. Ryuichi Tatsumi w komunikacie Uniwersytetu Kiusiu. Badacze przypuszczają, że LASSS nie tylko chroni HGF, ale też nieznacznie zmienia jego budowę i wzmacnia działanie. Dlatego nową formę białka nazwali "super HGF".
Związek przetestowano na myszach
Kolejnym krokiem było sprawdzenie, czy LASSS zadziała także w żywym organizmie. Badanie przeprowadzono na myszach, u których wywołano zanik mięśni wskutek długotrwałego odciążenia kończyn. U zwierząt, którym wcześniej podano LASSS, poziom niekorzystnych zmian chemicznych w HGF był znacznie niższy niż u myszy, które nie otrzymały tego związku. Wyniki są obiecujące, ale to dopiero wczesny etap badań.