Jak zmiany klimatu napędzają huragany? Jak tworzą się te zjawiska? Czym różni się huragan od tajfunu?

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl, The Conversation, AccuWeather
Huragany - najważniejsze informacje
Huragany - najważniejsze informacjeNASA/NOAA/NASA Earth Observatory/tvnmeteo.pl
wideo 2/2
Huragany - najważniejsze faktyNASA/NOAA/NASA Earth Observatory/tvnmeteo.pl

Sezon na huragany w pełni. W ostatnich dniach szczególnie odczuwają to mieszkańcy południowo-wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych. Co sprawia, że z roku na rok zjawiska te stają się coraz silniejsze? Jak wpływają na to zmiany klimatu? Jak powstają huragany i co odróżnia je od tajfunów i cyklonów? Spróbujemy odpowiedzieć na te i inne pytania.

Sezon huraganów na Atlantyku trwa od 1 czerwca do 30 listopada. W tym roku początek tego zwyczajowego okresu był jednak spokojny. W sierpniu po raz pierwszy od 25 lat nie odnotowano żadnej nazwanej burzy. Jednak tuż na początku września doszło do przebudzenia. W połowie września uformowała się burza tropikalna Fiona, która szybko stała się huraganem. Żywioł dał się we znaki, uderzając w Portoryko i Republikę Dominikany. Ostatnia na jego drodze była Kanada, gdzie okazał się "bezprecedensowym" huraganem, przynosząc kolejne zniszczenia.

Huragan Ian pustoszy wschodnie wybrzeże USA

Od początku tygodnia wzdłuż wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych trwa wędrówka huraganu Ian. Żywioł najpierw spustoszył Florydę, przynosząc katastrofalne powodzie i niszczycielskie porywy wiatru. Później dotarł także do Georgii oraz Karoliny Północnej i Południowej.

>>> Czytaj dalej: Kilkadziesiąt ofiar śmiertelnych huraganu Ian. "Dopiero zaczynamy widzieć skalę zniszczeń"

Chociaż naukowcom nie udało się jeszcze ustalić, czy zmiany klimatyczne wpłynęły na siłę i zachowanie tegorocznych huraganów, istnieją mocne dowody na to, że te niszczycielskie burze stają się coraz groźniejsze.

Czy zmiany klimatyczne wpływają na huragany? W jaki sposób?

Tak, zmiany klimatyczne sprawiają, że huraganom towarzyszy silniejszy wiatr, że są bardziej "mokre" i intensywniejsze. Istnieją również dowody na to, że te właśnie zmiany powodują, iż huragany przemieszczają się wolniej, co oznacza, że mogą zrzucić więcej wody w jednym miejscu.

Gdyby nie oceany, Ziemia byłaby znacznie gorętsza z powodu zmian klimatycznych. W ciągu ostatnich 40 lat ocean wchłonął 90 procent ciepła, pochodzącego z globalnego ocieplenia wywołanego emisją gazów cieplarnianych. Duża część ciepła pochodzącego z oceanów jest gromadzi się w pobliżu powierzchni wody, co może sprawiać, że burze są bardziej intensywne oraz towarzyszy im coraz większa prędkość wiatru.

Jak zmiany klimatyczne wpływają na ilość opadów, które towarzyszą burzom? Mogą je zwiększyć. Cieplejsza atmosfera może pomieścić więcej wilgoci, a para wodna gromadzi się aż do momentu, gdy chmury "pękają", powodując intensywne opady. Jak wykazały badania opublikowane w kwietniu 2021 w czasopiśmie naukowym "Nature Communications", w huraganowym sezoie na Atlantyku w 2020 r. - uznawanym za jeden z najbardziej aktywnych w historii - w wyniku zmian klimatycznych podczas huraganów spadło łącznie o 8-11 procent deszczu na godzinę więcej.

Świat ocieplił się już o 1,1 stopnia Celsjusza powyżej średniej temperatury względem epoki przedindustrialnej. Naukowcy z amerykańskiej Narodowej Administracji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA) spodziewają się, że przy ociepleniu rzędu 2 stopni prędkość wiatru towarzysząca huraganom może wzrosnąć o 10 procent. Skala tych zjawisk mierzona jest w pięciostopniowej, rosnącej skali Saffira-Simpsona. Im wyższa kategoria, tym wyższa prędkość wiatru i bardziej niszczycielskie skutki. NOAA przewiduje, że liczba huraganów, które są najbardziej intensywne - osiągają kategorię czwartą (jak ostatnio Ian) lub piątą - w tym stuleciu może wzrosnąć o 10 procent. Od 1851 roku do dzisiaj mniej niż jedna piąta huraganów osiągnęła taką intensywność.

CZYTAJ TEŻ: Huragany. Kiedy powstają, jaką mają siłę i dlaczego często są im nadawane kobiece imiona?

Siła huraganu IanAdam Ziemienowicz/PAP/Reuters

Jak jeszcze zmiany klimatu potęgują siłę huraganów?

Typowy sezon dla huraganów zmienia się, ponieważ zmiany klimatu stwarzają sprzyjające warunki częściej, w większej liczbie miesięcy. Huragany docierają również do takich regionów Atlantyku, gdzie historycznie wcześniej zdarzały się stosunkowo rzadko.

Według NOAA, w USA miejscem, gdzie huragany najczęściej schodzą na ląd, jest Floryda. Od 1851 roku odnotowano ich tam ponad 120. Jednak w ostatnich latach niektóre z nich osiągają szczytową intensywność i docierają dalej na północ niż w bywało w przeszłości. Przesunięcie w kierunku bieguna może być związane z rosnącą globalną temperaturą powietrza i oceanów, twierdzą naukowcy. Trend ten jest niepokojący dla miast położonych na średnich szerokościach geograficznych, takich jak Nowy Jork, Boston, Pekin i Tokio, gdzie - jak powiedziała w rozmowie z agencją Reuters Allison Wing z Uniwersytetu Stanowego Floryda - "infrastruktura nie jest przygotowana" na takie burze.

Huragan Fiona na zdjęciu satelitarnym w podczerwieniNOAA

Huragan Sandy uderzył w północno-wschodnie wybrzeże USA w 2012 roku. I choć miał pierwszą, najniższą kategorię, uznawany jest za czwarty najdroższy huragan w historii tego kraju. Straty wyrządzone przez żywioł szacuje się na 81 miliardów dolarów.

Aktywność huraganów w Ameryce Północnej osiąga szczyt we wrześniu, kiedy w lecie wody oceanów wchłoną duże ilości ciepła. Jednakże pierwsze nazwane burze, które docierają na ląd w USA, robią to ponad trzy tygodnie wcześniej niż w 1900 roku, co powoduje przesunięcie początku sezonu na maj - wynika z badań opublikowanych w sierpniu na łamach "Nature Communications".

Ten sam trend wydaje się widoczny na całym świecie. Zgodnie z badaniem opublikowanym w listopadzie 2021 roku w "Scientific Reports", w Zatoce Bengalskiej, będącej częścią Oceanu Indyjskiego, cyklony od 2013 roku tworzą się wcześniej niż zwykle - w kwietniu i maju, przed letnim monsunem.

Nie jest jednak jasne, czy zmiany klimatu wpływają na liczbę huraganów, które tworzą się co roku. Pewien zespół naukowców poinformował w grudniu na łamach pisma "Nature Communications" o wykryciu wzrostu częstotliwości huraganów na północnym Atlantyku w ciągu ostatnich 150 lat. Ale badania trwają.

Jak huragany się tworzą?

Huragan potrzebuje dwóch głównych składników - ciepłej wody oceanicznej i wilgotnego powietrza. Kiedy ciepła woda morska paruje, jej energia cieplna jest przekazywana do atmosfery. To sprawia, że siła wiatru w huraganach wzmacnia się. Bez tego huragany nie mogą się nasilać i gasną.

Jak powstaje huragan?Maria Samczuk, Adam Ziemienowicz/PAP

Co niosą ze sobą huragany?

W zależności od wielkości i siły huraganu, miejsca, w którym znajduje się ląd i kształtu wybrzeża, w które uderza, skutki tych kataklizmów mogą być bardzo różne. Oprócz dużych fal i fal sztormowych, huragany przynoszą również obfite opady deszczu, zalewając powierzchnię ziemi i wpływając na przybrzeżne systemy wód gruntowych. Żywioły te wywołują silne prądy, które mogą powodować erozję osadów i zmieniać kształt i formę wybrzeża. Mogą one również wpływać na jakość wody poprzez rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń w portach.

Huragan, cyklon, tajfun. Gdzie jest różnica?

Te ogromne żywioły, będące technicznie tym samym zjawiskiem, nazywane są różnie w zależności od tego, gdzie i jak się uformowały. Burze, które tworzą się nad Oceanem Atlantyckim lub centralnym i północno-wschodnim Pacyfikiem, nazywane są huraganami, gdy ich stała prędkość wiatru osiąga co najmniej 119 kilometrów na godzinę. Jeśli nie osiągną tej prędkości, zwane są burzami tropikalnymi.

W Azji Wschodniej gwałtowne burze, tworzące się nad północno-zachodnim Oceanem Spokojnym, nazywane są tajfunami. Natomiast określenie cyklon używane jest dla żywiołów występującym nad Oceanem Indyjskim i Południowym Pacyfikiem.

Nazwy dla huraganów na Oceanie Atlantyckim w 2022 rokutvnmeteo.pl za NOAA

Autorka/Autor:dd//rzw

Źródło: Reuters, tvnmeteo.pl, The Conversation, AccuWeather

Źródło zdjęcia głównego: NASA

Pozostałe wiadomości

Pogoda na jutro. Piątek 23.02 upłynie pod znakiem opadów deszczu w części kraju. Miejscami spadnie do 10 litrów wody na metr kwadratowy. W części kraju silniej powieje. Termometry pokażą do 10 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - piątek 23.02. Kolejna porcja deszczu, do 10 stopni

Pogoda na jutro - piątek 23.02. Kolejna porcja deszczu, do 10 stopni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Kolejne dni upłyną pod znakiem deszczu, który nawiedzi wiele regionów kraju. W weekend dodatkowo pojawią się porywy wiatru. Będzie robić się coraz cieplej. Na początku przyszłego tygodnia na termometrach zobaczymy nawet 15 stopni Celsjusza.

Pogoda na weekend. Deszczowo, wietrznie i ciepło. Ile wyniesie temperatura?

Pogoda na weekend. Deszczowo, wietrznie i ciepło. Ile wyniesie temperatura?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda w kolejnych dniach w Europie będzie niebezpieczna. Za sprawą rozległego i głębokiego niżu islandzkiego w części kontynentu powieje silny wiatr, a miejscami spadną obfite opady śniegu. W Polsce aura nie okaże się jednak tak gwałtowna. Jakiej pogody możemy się spodziewać?

"Głównym graczem w Europie będzie głęboki niż islandzki". Co przyniesie w Polsce

"Głównym graczem w Europie będzie głęboki niż islandzki". Co przyniesie w Polsce

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Lądownik księżycowy Nova-C tej nocy dotrze na powierzchnię Księżyca. Planowaną godzinę wylądowania przekładano dwukrotnie. Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, będzie to pierwsze amerykańskie lądowanie na Srebrnym Globie od ponad 50 lat i zarazem pierwsze w historii z wykorzystaniem prywatnego statku kosmicznego.

Historyczna próba lądowania USA na Księżycu. Dwukrotnie zmieniano jej godzinę

Historyczna próba lądowania USA na Księżycu. Dwukrotnie zmieniano jej godzinę

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

Tej nocy w części kraju pogoda będzie stwarzać zagrożenie. Synoptycy IMGW ostrzegają przed silnymi porywami wiatru, a także ulewnym deszczem. Sprawdź, gdzie należy uważać.

Alerty IMGW w pięciu województwach

Alerty IMGW w pięciu województwach

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

U osób przebywających w zanieczyszczonym powietrzu występowały częściej oznaki kojarzone z chorobą Alzheimera - wynika z badania przeprowadzonego przez amerykańskich naukowców. Badacze przyjrzeli się stężeniu cząsteczek pyłu zawieszonego PM2,5, związanym z ruchem drogowym.

Smog powiązany z większą liczbą oznak choroby Alzheimera

Smog powiązany z większą liczbą oznak choroby Alzheimera

Źródło:
sciencedaily.com, American Academy of Neurology

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) konstruuje lądownik księżycowy, którego zadaniem będzie dostawa różnego rodzaju ładunków na powierzchnię naszego naturalnego satelity. Najważniejszy element konstrukcji, czyli ramię robotyczne, stworzy polska firma PIAP Space.

Kosmiczny sukces Polaków. Zbudują kluczowy element lądownika

Kosmiczny sukces Polaków. Zbudują kluczowy element lądownika

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24 BiS

W tym roku luty liczy 29 dni. Oznacza to, że 2024 jest rokiem przestępnym. Zwykle lata przestępne wypadają mniej więcej co cztery lata, ale nie zawsze tak się dzieje.

Ile dni ma luty 2024? Co to jest rok przestępny?

Ile dni ma luty 2024? Co to jest rok przestępny?

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, forbes.com

Trąba powietrzna przetoczyła się przez indonezyjskie miasto Sumedang na Jawie. Na skutek żywiołu, który w tej części świata prawie nie występuje, ranne zostały co najmniej 33 osoby. Wiele domów zostało uszkodzonych.

W Indonezji to się prawie nie zdarza. "Dach natychmiast odleciał"

W Indonezji to się prawie nie zdarza. "Dach natychmiast odleciał"

Źródło:
Reuters, thejakartapost.com

Już za kilka miesięcy rozpocznie się na Atlantyku sezon huraganowy. Zdaniem ekspertów z amerykańskiego serwisu meteorologicznego AccuWeather, zmiana anomalii pogodowej z El Nino na La Nina spowoduje, że gwałtownych zjawisk może być wyjątkowo dużo.

La Nina i coraz cieplejsze wody Atlantyku będą napędzać gwałtowne zjawiska

La Nina i coraz cieplejsze wody Atlantyku będą napędzać gwałtowne zjawiska

Źródło:
AccuWeather

Śnieżyce, które przetoczyły się przez północne i środkowe Chiny, wywołały paraliż komunikacyjny. Przez śnieg odwołano zajęcia w szkołach. W samym tylko Pekinie na drogi wyjechało siedem tysięcy pługów. Z kolei południowe regiony kraju przygotowują się na mróz i temperaturę wynoszącą -20 stopni.

Śnieżyce paraliżują Chiny. Siedem tysięcy pługów na ulicach Pekinu

Śnieżyce paraliżują Chiny. Siedem tysięcy pługów na ulicach Pekinu

Źródło:
Reuters, PAP

W australijskim stanie Wiktoria szaleją pożary buszu, które wymknęły się spod kontroli. Z uwagi na niebezpieczną sytuację władze nakazały ewakuację ponad dwóm tysiącom mieszkańców miast Raglan i Beaufort.

Pożary wymknęły się spod kontroli. Nakaz ewakuacji dla dwóch tysięcy osób

Pożary wymknęły się spod kontroli. Nakaz ewakuacji dla dwóch tysięcy osób

Źródło:
Reuters, PAP, abc.net.au

Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że fiszbinowce mogą wydawać z siebie co najmniej dwa różne dźwięki jednocześnie. Umożliwia im to specyficzna budowa krtani, która wykształciła się w drodze ewolucji.

Te wieloryby mogą wydawać co najmniej dwa różne dźwięki jednocześnie

Te wieloryby mogą wydawać co najmniej dwa różne dźwięki jednocześnie

Źródło:
PAP, nature.com, eurekalert.org

Pogoda na marzec 2024. Zgodnie z przewidywaniami synoptyków IMGW, początek miesiąca ma być cieplejszy niż zazwyczaj, jednak później aura wróci do normy. Miejscami w marcu może być nawet chłodniej niż zazwyczaj. W większości regionów spodziewane są także wysokie jak na ten miesiąc opady.

Pogoda na marzec. Co przyniesie nam początek wiosny?

Pogoda na marzec. Co przyniesie nam początek wiosny?

Źródło:
IMGW CMM, tvnmeteo.pl

ERS-2, czyli satelita obserwacyjny wystrzelony w kosmos prawie 30 lat temu, w środę ponownie wszedł w atmosferę Ziemi - poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Zanim doszło do tego nad północną częścią Oceanu Spokojnego, obiekt krążył po orbicie przez ponad godzinę.

Satelita wszedł w ziemską atmosferę między Hawajami a Alaską

Satelita wszedł w ziemską atmosferę między Hawajami a Alaską

Aktualizacja:
Źródło:
ESA, tvnmeteo.pl, The Independent

Dwa samochody wpadły do ogromnej dziury, która utworzyła się w drodze w Neapolu. Jednym z tych aut podróżowało dwóch mężczyzn, w tym radny miasta. - To cud, że żyjemy - przyznał Giulio Delle Donne.

Ogromna dziura pochłonęła dwa samochody w Neapolu. W jednym z nich był miejski radny

Ogromna dziura pochłonęła dwa samochody w Neapolu. W jednym z nich był miejski radny

Źródło:
Corriere Napoli, Reuters, tvn24.pl

Nowy gatunek żachwy, żyjący u wybrzeży Japonii, został niedawno opisany przez naukowców. Morskie stworzenie podbiło serca internautów, ponieważ wygląda jak komiksowe skrzyżowanie pandy i szkieletu.

Jak skrzyżowanie pandy i szkieletu. Opisano niezwykłe podwodne stworzenie

Jak skrzyżowanie pandy i szkieletu. Opisano niezwykłe podwodne stworzenie

Źródło:
Reuters

Jakość powietrza w Stanach Zjednoczonych za 30 lat może zdecydowanie się pogorszyć. Jako główną przyczynę wskazuje się coraz częstsze pożary lasów w Kanadzie i zachodnich stanach. Naukowcy obawiają się, że poziom zanieczyszczenia wróci do wartości z początku XX wieku.

"Czerwonych dni" w USA może być coraz więcej. "Przygnębiający trend"

"Czerwonych dni" w USA może być coraz więcej. "Przygnębiający trend"

Źródło:
ABC News, First Street Foundation

Obfite opady śniegu spowodowały zawalenie się dachu szpitala w Suqian w północnych Chinach. Jak przekazały lokalne media, do zdarzenia doszło w środku nocy, gdy ta część budynku była pusta. Śnieg dał się we znaki także rolnikom - jego gruba, ciężka pokrywa uszkodziła część szklarni.

Pod śniegiem zawalił się dach szpitala. Było o krok od tragedii

Pod śniegiem zawalił się dach szpitala. Było o krok od tragedii

Źródło:
Reuters, guancha.cn, Xinhua

Ulewny deszcz nawiedził hrabstwo Del Norte w Kalifornii. Doprowadził do powstania tam osuwiska. Na jedną z dróg ze zbocza osunęły się drzewa, co zostało zarejestrowane na nagraniu.

Drzewa osuwają się ze zbocza na drogę. Nagranie

Drzewa osuwają się ze zbocza na drogę. Nagranie

Źródło:
CNN, Reuters

Smog od kilku dni unosi się nad Mediolanem. Władze wprowadzają ograniczenia, by załagodzić sytuację, między innymi zakazują używania pieców opalanych drewnem. Jak zauważają eksperci, problemy z zanieczyszczonym powietrzem są spowodowane działalnością rolniczą i przemysłową, a także tym, że miasto położone jest w dolinie.

"Śmierdzi! Czuję pieczenie w gardle, kaszlę"

"Śmierdzi! Czuję pieczenie w gardle, kaszlę"

Aktualizacja:
Źródło:
ANSA, Reuters

Strażacy umacniają zaporę na Jeziorze Wonieskim w powiecie kościańskim. Służby obawiają się przerwania tamy i niekontrolowanego wycieku wody, który stanowić może zagrożenie dla położonych zaledwie dwa kilometry dalej miejscowości.

Strażacy umacniają zaporę i układają worki z piaskiem. Woda zagraża domom

Strażacy umacniają zaporę i układają worki z piaskiem. Woda zagraża domom

Źródło:
TVN24, IMGW

Japonię nawiedziła fala ciepła. We wtorek w Tokio na termometrach pojawiła się wartość 23,7 stopni Celsjusza, typowa raczej dla maja niż dla lutego. Ocieplenie nie potrwa jednak długo.

Wiosna zajrzała do Japonii. "Wczoraj było zimno, a dziś już jest ciepło"

Wiosna zajrzała do Japonii. "Wczoraj było zimno, a dziś już jest ciepło"

Źródło:
Reuters, The Japan News

Osuwisko zeszło na wioskę w Afganistanie, niszcząc 20 domów i grzebiąc ich mieszkańców pod zwałami śniegu i błota. Do katastrofy doszło za sprawą ulew i śnieżyc, które nawiedziły region. W katastrofie mogło zginąć nawet 25 osób, zaś akcja ratunkowa okazała się bardzo trudna.

Osuwisko pogrzebało domy, ratownicy nie mogli dotrzeć na miejsce. Nie żyje 25 osób

Osuwisko pogrzebało domy, ratownicy nie mogli dotrzeć na miejsce. Nie żyje 25 osób

Źródło:
Reuters, PAP, Al Arabiya, Daily Sabah

Samiec wilka pokonał trasę z zachodnich Niemiec do Hiszpanii. Jak wynika z analizy odchodów, zwierzę przeszło co najmniej 1240 kilometrów, co jest najdłuższą udokumentowaną podróżą przedstawiciela tego gatunku. Takie długie wyprawy wśród wilków nie są wcale przypadkiem.

Wilk pokonał trasę z Niemiec do Hiszpanii

Wilk pokonał trasę z Niemiec do Hiszpanii

Źródło:
Reuters, Generalitat de Catalunya

W zoo w Kopenhadze urodziło się we wtorek słoniątko. Jest to dziecko 16-letniej Kumari, która również przyszła na świat w ogrodzie zoologicznym. Poród przebiegł sprawnie i bez żadnych komplikacji.

W kopenhaskim zoo urodziło się słoniątko

W kopenhaskim zoo urodziło się słoniątko

Źródło:
Reuters

Poznanie składu chemicznego smogu może ułatwić walkę z zanieczyszczeniami powietrza. Amerykańscy naukowcy przeanalizowali dane z lat 2006-2020 dotyczące pyłów zawieszonych PM2,5 i odkryli, że ich stężenie uległo zmniejszeniu, a lokalnie zmienił się również skład zanieczyszczeń. Poznanie tych zależności może wpłynąć na stworzenie regionalnych strategii poprawy jakości powietrza.

Aby skutecznie walczyć ze smogiem, trzeba znać jego skład

Aby skutecznie walczyć ze smogiem, trzeba znać jego skład

Źródło:
UNC Chapel Hill, New York Times

Najjaśniejszy kwazar we Wszechświecie został zidentyfikowany przez badaczy. Obiekt ma średnicę siedmiu lat świetlnych, a w jego centrum znajduje się czarna dziura pożerająca każdego dnia tyle materii, ile znajduje się w naszym Słońcu.

Jest 500 bilionów jaśniejszy od Słońca, a jego czarna dziura rośnie w rekordowym tempie

Jest 500 bilionów jaśniejszy od Słońca, a jego czarna dziura rośnie w rekordowym tempie

Źródło:
ESO