To, co dzieje się z polskimi rzekami i jeziorami, jest "niepokojące, a może już nawet niebezpieczne"

Źródło:
tvnmeteo.pl
"To co obserwujemy jest co najmniej niepokojące, a może już nawet niebezpieczne"
"To co obserwujemy jest co najmniej niepokojące, a może już nawet niebezpieczne"
wideo 2/3
"To co obserwujemy jest co najmniej niepokojące, a może już nawet niebezpieczne"

Sytuacja hydrologiczna w naszym kraju od lat nie jest optymistyczna, a przechodzące obecnie fale upałów tylko pogłębiają problem. Jak opowiadał na antenie TVN24 hydrobiolog Szymon Pukos, niska ilość wody w rzekach i jeziorach to nie tylko problem dla człowieka, lecz także dla rodzimych gatunków zwierząt.

Poziom wody w wielu polskich rzekach jest zatrważająco niski. Jak przekazał Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, tylko na Lubelszczyźnie i w południowej części Śląska nie obowiązują obecnie alerty dotyczące suszy hydrologicznej. Sytuacja najgorzej wygląda na zachodzie i północnym wschodzie kraju, gdyż ostrzeżeniem objęto niemal całe województwa lubuskie, wielkopolskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie.

IMGW

Kryzys wodny w polskich rzekach

Niepokojąco wygląda także stan najdłuższej polskiej rzeki - Wisły. Tylko miejscami u jej źródła i ujścia poziom wody jest określany jako średni.

- Obserwujemy już od ośmiu-dziewięciu lat kryzys wodny na Wiśle i wydaje mi się, że z racji tego, że Wisła jest największą polską rzeką, możemy traktować ją jako pewien obraz, symbol tego, co w ogóle się dzieje z wodą u nas w kraju - mówił w programie "Wstajesz i wiesz" Szymon Pukos, hydrobiolog i redaktor TVN24.

Jak dodał, podobny los spotyka także inne mniejsze lub większe cieki oraz zbiorniki śródlądowe. - To, co obserwujemy, jest co najmniej niepokojące, a może już nawet niebezpieczne. Chyba najbardziej zdają sobie z tego sprawę rolnicy, bo kryzys wodny dotyka wód gruntowych. To właśnie tam najwięcej jest niebezpieczeństwa jeśli chodzi o uprawy i plony - powiedział.

>>> Czytaj dalej: Zagrożenie dla "polskiej Amazonki". "Tam wszędzie jest sucho"

Problem dla ludzi i zwierząt

Pukos zauważył, że problem może dotyczyć nas już bezpośrednio. Dlatego w sytuacjach największych fal ciepła, w wielu gminach wydawane są ostrzeżenia dotyczące racjonalnego korzystania z zasobów wodnych, a w skrajnych sytuacjach - jak przed kilkoma laty w Skierniewicach - nawet decyzje o zatrzymaniu dostaw wody do gospodarstw domowych.

Jak dodał ekspert, brak wody oddziałuje nie tylko na zdrowie człowieka czy gospodarkę, lecz także na wiele innych sektorów, takich jak żywność, energetyka. Cierpią także organizmy wodne.

- Tutaj bezpośrednich przykładów wpływu jest o wiele mniej niż pośrednich, bo to często są zjawiska, które następują po sobie wielokrotnie i dopiero na końcu jest ten negatywny skutek. Przykład - Odra w zeszłym roku. Tam mieliśmy sytuację, w której poziom wody odpadł i i automatycznie wzrosło stężenie rozpuszczonych w tym momencie soli. Łatwo sobie wyobrazić sytuację, w której mamy szklankę wypełnioną w całości wodą i szklankę wypełnioną w połowie, i jeżeli wsypiemy do obu tę samą ilość cukru na przykład, to w szklance, w której będzie mniej wody, stężenie będzie zdecydowanie większe - opisał.

>>> Sprawdź też TVN24 Premium: Co tak naprawdę wydarzyło się na Odrze? "Od lat cięliśmy gałąź, na której siedzieliśmy. Ta gałąź pękła"

Oprócz soli wzrosnąć mogły także ilości innych pierwiastków lub metali ciężkich. - Wzrost takich stężeń substancji toksycznych może powodować zmianę gatunkową. To oznacza, że do danego ekosystemu wchodzą organizmy, które normalnie nie występowały. Zmieniają się proporcje, nie tylko w organizmach ryb czy bezkręgowców, ale wśród mikroorganizmów, fitoplanktonu - powiedział Pukos.

Tymczasem w naturze wszystko powinno działać jak w szwajcarskim zegarku, a dodanie bądź odjęcie jakiegoś jej elementu może skutkować zaburzeniem całego ekosystemu. Dlatego tak ważna jest ochrona gatunkowa.

- Warto też wziąć pod uwagę to, że możemy mówić o gatunkach inwazyjnych, które z racji swojej szerokiej tolerancji na przykład na wahania temperatury, są o wiele bardziej niebezpieczne dla gatunków rodzimych - dodał Pukos.

Taka sytuacja spotkała na przykład raki szlachetne, które na przestrzeni lat zostały wyparte przez inwazyjne raki amerykańskie oraz ryby okoniokształtne, których obecność w Polsce jest coraz bardziej znikoma z powodu babki rzecznej.

- To jest wpływ zmian klimatu, czyli tego, że woda robi się coraz cieplejsza. A w dodatku ona robi się coraz cieplejsza, kiedy jest jej mniej. Bo nagrzewa się zdecydowanie szybciej - powiedział.

Poziom wody w polskich rzekach. 19.07.23IMGW

Co można zrobić?

Pukos powiedział, że aby powstrzymać negatywne procesy w naszych rzekach, konieczne jest zwrócenie uwagi na retencję i dbanie o obszary takie jak mokradła czy torfowiska.

- Po wojnie, w latach 50., 60. i 70., był pik czynności związanych z melioracją. Polegały one na wykopaniu rowu i generalnie były to czynności związane z radzeniem sobie z nadmiarem wody. Bo kiedyś było jej w nadmiarze. Teraz sytuacja się odwróciła o 180 stopni, teraz musimy sobie radzić z niedomiarem - mówił. Oznacza to, że polityka dotycząca zasobów wodnych, także powinna się zmienić, by dostosować się do nowej rzeczywistości i wstrzymywać spływ wody, by ją retencjonować.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku jezior.

- Tutaj musimy wziąć pod uwagę procesy związane ze zlewnią. Nie ma zdrowego jeziora bez zdrowej zlewni. Jeżeli będziemy tuż nad samym jeziorem prowadzić rolnictwo, związane z intensywnym wykorzystaniem związków fosforu i azotu, które są podstawowymi pierwiastkami do eutrofizacji, czyli zazielenienia się wód, wzrośnie poziom żyzności danego jeziora - mówił.

Pukos dodał także, że z perspektywy naukowej takie jezioro jest fantastycznym obiektem badań. Jednak w przypadku turystyki już niekoniecznie, gdyż taki zbiornik przestaje być atrakcyjny. Jak więc można zaradzić tym szkodliwym procesom? Na przykład poprzez wstrzymanie wycinku szuwarów, które stanowią biofiltr przed napływem groźnych związków.

- Tego nie unikniemy, my potrzebujemy rolnictwa i nie chcemy z nim walczyć, tylko chcemy zachować pewne kompromisy. [...] Jeżeli puścimy ludzi i pozwolimy im budować się nad samymi brzegami, co się często wiąże z wycięciem szuwaru, to zmniejszamy powierzchnię biofiltra naturalnego. I tutaj następuje to użyźnienie. Jeżeli mamy już takie eutroficzne jezioro, to warto jest też się nie poddawać, dlatego że istnieją sposoby na to, żeby je odżyźnić, renaturyzować. Bo proces użyźniania jeziora jest naturalny, tylko że my jako ludzie przyspieszamy ten proces i to jest bardzo niekorzystne - podsumował.

Całość rozmowy z Szymonem Pukosem zobaczysz tutaj:

Szymon Pukos o stanie polskich wód
Szymon Pukos o stanie polskich wódTVN24

Autorka/Autor:kw/map

Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Przed nami trudny czas w pogodzie. W weekend zawita do nas prawdziwa zima. Temperatura mocno spadnie, a z nieba będzie padać śnieg z deszczem i śnieg. Opady mogą być intensywne, niewykluczone są burze.

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nadchodząca noc w wielu regionach kraju przyniesie przymrozki. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia. Nadchodzący czas w pogodzie zapowiada się jednak pod znakiem znacznie trudniejszej aury. Z prognozy zagrożeń wynika, że w weekend powrócić mają do nas opady śniegu, oblodzenia, a także silny wiatr.

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli piątek, 4.04. W nocy lokalnie mogą pojawić się silne mgły oraz zamglenia. W dzień termometry pokażą nawet 21 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - piątek, 4.04. W nocy miejscami zrobi się mglisto

Pogoda na jutro - piątek, 4.04. W nocy miejscami zrobi się mglisto

Źródło:
tvnmeteo.pl

Tej nocy warto spojrzeć w niebo - jest szansa, że pojawi się na nim zorza polarna. O możliwości zobaczenia zjawiska poinformował popularyzator astronomii Karol Wójcicki. Pogoda powinna sprzyjać obserwacjom.

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

Źródło:
tvnmeteo.pl

W ostatnim czasie w Peru padał intensywny deszcz. Do tragicznego zdarzenia doszło w prowincji Chanchamayo, gdzie trzech robotników zginęło w wyniku osuwiska.

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Źródło:
Reuters, elbuho.pe, hytimes.pe, pachamamaradio.org

Susza panuje w Kampinoskim Parku Narodowym. Przepływ wody w biegnącym przez jego teren cieku osiągnął w środę rekordowo niską wartość. Jak przekazali w mediach społecznościowych przedstawiciele parku, jest to szczególnie niebezpieczne dla wrażliwych na ogień kampinoskich ekosystemów.

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

Źródło:
KPN, Regionalne Centrum Ekologiczne REC Polska

Kot został odnaleziony podczas telewizyjnej relacji na żywo. Zwierzak zaginął podczas tornada, które w środę przeszło nad stanem Arkansas.

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

Źródło:
fox13memphis.com, tvnmeteo.pl
Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Źródło:
CNN, iScience

Polska misja IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną wystartuje najwcześniej w maju - przekazała NASA. W jej tamach na ISS poleci astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski, który przeprowadzi szereg badań zaproponowanych przez krajowe przedsiębiorstwa i ośrodki naukowe.

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Źródło:
PAP, NASA

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba sfotografował asteroidę 2024 YR4. Do niedawna istniało niewielkie ryzyko, że obiekt mógłby uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Obecnie to prawdopodobieństwo oceniane jest na bliskie zeru.

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Źródło:
ESA, phys.org

Samce muszki owocowej, które "piją" alkohol, są bardziej atrakcyjne dla samic. Jak wynika z badań, ten związek chemiczny powoduje zwiększoną produkcję hormonów płciowych. Co jeszcze ciekawsze - w mózgach muszek owocowych naukowcy zidentyfikowali mechanizm pozwalający na kontrolę konsumpcji alkoholu.

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Źródło:
PAP, BBC

Tornada przetoczyły się w środę nad centralnymi i południowymi Stanami Zjednoczonymi. Trąby powietrzne spowodowały spore zniszczenia w stanach Missouri i Arkansas. Meteorolodzy ostrzegają, że to nie koniec zagrożeń - kolejne dni mają przynieść wyjątkowo obfite ulewy.

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Źródło:
Reuters, CNN

Część Ameryki Północnej powoli kapie w głąb Ziemi. Jak wyjaśnili naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego, proces ten zachodzi bardzo głęboko pod powierzchnią, na granicy skorupy i płaszcza Ziemi. Modelowanie komputerowe pomogło im też w ustaleniu, co powoduje cieknięcie skał.

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Źródło:
University of Texas - Austin

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 nawiedziło południowe wybrzeże Birmy (Mjanmy) - przekazało niemieckie centrum informacyjne GFZ. Azjatycki kraj nadal zmaga się ze skutkami ubiegłotygodniowych wstrząsów, które wystąpiły w okolicy miasta Mandalaj. Jak podała agencja AP, liczba ofiar kataklizmu przekroczyła 3 tysiące.

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Źródło:
PAP, Reuters

Rząd Słowacji zatwierdził plan odstrzału 350 niedźwiedzi oraz wprowadził stan nadzwyczajny w 55 z 79 powiatów kraju. Z decyzją władz nie zgadzają się obrońcy przyrody. Według nich planowany odstrzał kilkakrotnie przekracza dopuszczalny poziom.

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Źródło:
PAP, TVN24

Po raz pierwszy naukowcy wykazali, że niektóre gatunki porostów mogłyby przetrwać warunki panujące na Marsie. W badaniu, prowadzonym przez Polaków, organizmy poddano symulacji, której rezultat zaprzeczył wcześniejszym założeniom dotyczącym życia na Czerwonej Planecie.

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Źródło:
phys.org, zpe.gov.pl

W dolinie Biebrzy panuje susza. Wystarczy iskra, żeby doszło do pożaru. Susza może mieć także katastrofalny wpływ na tamtejsze ptaki, które do lęgu potrzebują rozlewisk.

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Ogromne fale nawiedziły we wtorek wschodnie wybrzeże Australii. Na popularnej wśród surferów plaży Bondi ocean poważnie uszkodził klub surfingowy. Trudna sytuacja panowała także na południe od Sydney, gdzie przypływ podmył promenadę.

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

Źródło:
Reuters, ABC News

Potężne ulewy nawiedziły w ubiegłym tygodniu australijski Queensland. Według szacunków władz, pod wodą znalazło się około 500 tysięcy kilometrów kwadratowych terenu. Ponad 100 tysięcy sztuk bydła zatonęło. Meteorolodzy nie mają dobrych wieści, bo prognozowane są kolejne opady.

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Źródło:
AFP, PAP

W okolicach Grindaviku na Islandii trwa erupcja wulkaniczna. Prewencyjnie ewakuowano mieszkańców miasta i turystów przebywających w słynnej Błękitnej Lagunie. Od samego rana w regionie trwa wzmożona aktywność sejsmiczna. Wstrząsy były odczuwalne w wielu regionach kraju.

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, RUV

W ostatnich dniach wiele regionów Stanów Zjednoczonych nawiedziły niszczycielskie burze, którym towarzyszyły tornada. Zginęło co najmniej siedem osób. Wiatr niszczył domy, drzewa i zrywał linie energetyczne. Meteorolodzy ostrzegają, że to jeszcze nie koniec gwałtownych zjawisk.

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Źródło:
PAP, NBC News, CNN

Strażacy z Kalifornii od kilku dni walczą z pożarem przy granicy z Nevadą. Udało się powstrzymać rozprzestrzenianie się żywiołu, jednak to nie koniec zmagań służb. Jak podała gazeta "Los Angeles Times", płomienie nadal są potencjalnym zagrożeniem dla znajdujących się w pobliżu drzew, których wiek szacowany jest na ponad 4000 lat.

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Źródło:
PAP, Los Angeles Times, AP, tvnmeteo.pl

W Birmie trwa akcja poszukiwawczo-ratunkowa po trzęsieniu ziemi, jakie nawiedziło kraj w zeszłym tygodniu. Bilans ofiar wzrósł do ponad 2,7 tysięcy. Jak opowiadali na antenie TVN24 wolontariusze z organizacji Humanosh Emergency Medical Team, koordynację pomocy utrudnia brak usług komunikacyjnych, a przez zniszczone drogi służby mają problemy z dotarciem do potrzebujących.

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

Źródło:
Reuters, PAP, TVN24

Ulewy nawiedziły w poniedziałek południową Brazylię. Najtrudniejsza sytuacja panowała w rejonie Sao Paulo, gdzie woda zalała kilka ważnych arterii komunikacyjnych. Transport miejski został wstrzymany, a tysiące domów pozostało bez dostępu do prądu.

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Źródło:
PAP, G1 Globo

Wystartowała misja Fram2. Załoga kapsuły Crew Dragon "Resilience" spędzi cztery dni na orbicie polarnej - to pierwsza załogowa misja, której trasa przebiega nad obszarami okołobiegunowymi. Cywilni astronauci mają w planach przeprowadzenie ponad 20 eksperymentów.

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Źródło:
Reuters, SpaceX, CNN, "Z głową w gwiazdach", "O kosmosie i astronautyce"

Drastyczne ochłodzenie przerwie ciepłą, wiosenną pogodę. Jak bardzo spadnie temperatura? Sprawdź, co przewiduje Tomasz Wasilewski w swojej prognozie długoterminowej na kolejne 16 dni.

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Źródło:
tvnmeteo.pl

Z analiz Centrów Kontroli i Prewencji Chorób w USA wynika, że może być więcej gatunków kleszczy, które powodują u ludzi rzadką alergię na czerwone mięso. Głównym jej sprawcą pozostaje jednak niesławny Amblyomma americanum.

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Źródło:
Live Science, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w weekend przez środkowo-wschodnie Stany Zjednoczone. Towarzyszył im porywisty wiatr, który powalał drzewa. Narodowa Służba Pogodowa ostrzega przed tornadami, które mogą się pojawić w poniedziałek w centralnej części Missisipi i w dolinie rzeki Ohio.

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Źródło:
CNN, USA Today