Grzyby jadalne – lista gatunków i sposób przyrządzania

[object Object]
Jak bezpiecznie zbierać grzyby?tvn24
wideo 2/6

Grzyby jadalne rosną dziko w naturze, ale niektóre, takie jak pieczarka czy boczniak, są hodowane sztucznie. Jadalne grzyby rosnące w lasach nie zawsze jest łatwo rozpoznać. W razie wątpliwości, czy dany grzyb jest jadalny, należy zasięgnąć rady w terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

W Polsce dopuszczone do sprzedaży są 42 gatunki grzybów jadalnych.

Grzyby jadalne (z nielicznymi wyjątkami) należy przed zjedzeniem poddać obróbce termicznej.

W razie wątpliwości, czy grzyb jest jadalny, nie należy go zrywać.

Grzyby jadalne cenione są przede wszystkim ze względu na walory smakowe. Można je poddawać obróbce termicznej, smażąc, dusząc lub gotując. Można marynować grzyby w octowej zalewie, suszyć, a niektóre (np. pieczarki) jeść na surowo. Grzyby jadalne są niskokaloryczne i kuszą aromatem, należy jednak pamiętać, że są też ciężkostrawne i z tego powodu nie powinno się ich podawać dzieciom. Co więcej, nawet grzyb jadalny może szkodzić zdrowiu i powodować zatrucia pokarmowe, jeśli jest robaczywy, nieodpowiednio przygotowany lub przejrzały.

Grzyby jadalne w Polsce

W Polsce rośnie ponad tysiąc gatunków grzybów jadalnych. Aż 54 gatunki objęte są ścisłą ochroną (m.in. boczniak mikołajkowy, sarniaki, maślak trydencki). Częściową ochroną objęte są 63 gatunki grzybów jadalnych, m.in. borowiczak dęty i maślak żółtawy. Pewne gatunki grzybów jadalnych można zbierać, uzyskawszy uprzednio zgodę Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Są to m.in. niektóre smardze. Oficjalnie do handlu dopuszcza się 42 gatunki grzybów.

>> Sprawdź też: Kiedy na grzyby? Kalendarz grzybiarza, sezon na grzybobranie

Grzyby jadalne: lista gatunków

Do najbardziej cenionych gatunków jadalnych grzybów w Polsce należą:

Borowik szlachetny (prawdziwek) – ten grzyb jadalny jest jednym z najsmaczniejszych i najbardziej cenionych przez grzybiarzy. Okres zbierania borowika szlachetnego jest wyjątkowo długi, bo trwa od czerwca aż do grudnia. Najlepiej prawdziwków szukać u podnóży świerków, sosen i buków.

Pieprznik jadalny (kurka) – potocznie nazywany kurką, jest jednym z najczęściej spotykanych grzybów jadalnych w polskich lasach. Sezon na kurki trwa od czerwca do października i najłatwiej spotkać je pod świerkami, wśród mchu.

Opieńki – rosną w gęstych kępach na drzewach liściastych i iglastych, porastają też pniaki. Sezon na opieńki zaczyna się we wrześniu, trwa do połowy listopada. W Polsce rośnie pięć gatunków opieniek, a najpopularniejszym z nich jest opieńka miodowa.

Borowik ceglastopory (grzyb wilczy czy ceglak) – ceniony przez grzybiarzy, ale jadany dość rzadko ze względu na to, że trudno go spotkać. Najczęściej rośnie pod jodłami i świerkami. Zbierany jest latem.

Podgrzybek brunatny – bardzo ceniony grzyb jadalny. Podgrzybek brunatny rośnie w lasach iglastych od czerwca do października. Równie popularne są inne gatunki podgrzybków, np. żeberkowaty i złotawy.

Maślaki – maślak zwyczajny i maślak ziarnisty uważane są za przysmaki, z kolei najbardziej pospolity maślak sitarz nie jest szczególnie ceniony za swój smak i najczęściej spożywa się go w połączeniu z innymi grzybami. Maślaki zbiera się od maja do października – listopada.

Czubajka kania (potocznie: kania) – rośnie od lipca do października. Ten grzyb jadalny jest w Polsce bardzo popularny, ponieważ jest łatwo dostępny i smaczny. Kania najczęściej rośnie w lasach liściastych i mieszanych pod bukami, ale można ją też spotkać w parkach, na poboczach i na łąkach. Uwaga: czubajkę kanię łatwo pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym!

Grzyby trujące i jadalne bywają do siebie bardzo podobnePAP

Gąska zielonka – grzyb gąska uważany jest za jadalny, chociaż zdarzają się zatrucia po jego spożyciu. Gąski trudno wypatrzeć w lesie, bo nad powierzchnię ziemi wystaje zaledwie fragment kapelusza, często ukryty wśród runa. Najbezpieczniej jest gąski najpierw mrozić, a dopiero później smażyć, dusić lub marynować. Uwaga: gąskę zieloną można łatwo pomylić z trującą gąską siarkową i śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym!

Koźlarz babka (kozak) – to pospolity grzyb jadalny, który najczęściej rośnie od lipca do listopada w pobliżu brzóz w lasach, parkach i ogrodach.

Koźlarz czerwony (borowik czerwony) – równie często spotykany, co koźlarz babka, rośnie pod osikami od lipca do października.

Siedzuń sosnowy (kozia broda, szmaciak) – grzyb jadalny zbierany od lipca do listopada. Szmaciak ostatnio cieszy się wielką popularnością, ponieważ dopiero od 2014 roku nie jest pod ochroną. Najczęściej rośnie na korzeniach sosny (stąd nazwa) lub świerku.

Podgrzybek zajączek (grzyby zajączki) – grzyb jadalny, który jest o tyle bezpieczny do zbierania, że nie przypomina żadnego z grzybów trujących. Tak naprawdę wcale nie jest podgrzybkiem, a borowikiem. Można go zbierać od czerwca do października. Zajączki rosną najczęściej pod dębami, sosnami i świerkami, krzewami borówek i czarnych jagód.

Grzyby jadalne hodowlane

Nie wszystkie grzyby jadalne rosną dziko. Niektóre można hodować na skalę przemysłową, a nawet amatorsko w domu. Do jadalnych grzybów hodowlanych zalicza się m.in.:

- pieczarki białe,

- boczniaki ostrygowate,

- opieńki miodowe,

- japońskie grzyby Shiitake,

- czubajki kanie

Jak przyrządzać grzyby jadalne?

Ponieważ grzyby są ciężkostrawne, to nawet gatunki jadalne mogą powodować zatrucia pokarmowe. Trzeba więc wiedzieć, jak przyrządzać każdy gatunek grzyba, by nie ryzykować zdrowiem. Do najczęstszych sposobów obróbki grzybów jadalnych zalicza się, oprócz mrożenia:

duszenie: rydze, maślaki, borowiki, prawdziwki, pieczarki, siedzuń,

smażenie: kurki, opieńki, pieczarki, boczniaki, siedzuń,

gotowanie: różne gatunki, których używamy do przygotowania zupy lub gulaszu,

blanszowanie: kanie, rydze,

suszenie: borowiki, prawdziwki, kurki,

marynowanie: kurki, borowiki, prawdziwki, pieczarki, smardze.

Na surowo można jeść trufle, pieczarki hodowlane i polne, borowika szlachetnego.

Grzyby jadalne: zasady bezpieczeństwa

Podstawowa zasada podczas grzybobrania jest zawsze taka sama – zbieraj tylko te grzyby, które są ci dobrze znane. O śmiertelną w skutkach pomyłkę jest nadzwyczaj łatwo. Inna rada, której warto się trzymać, wybierając się na grzyby, to zbieranie wyłącznie grzybów dojrzałych. Jeśli nie są w pełni wykształcone, można popełnić błąd. Warto też mieć przy sobie atlas grzybów. Mimo to należy stosować zasadę ograniczonego zaufania do swoich kompetencji w rozpoznawaniu gatunków.

Autor: ks/mro / Źródło: lasy.gov.pl, encyklopedialesna.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Gdzie jest burza? W środę 24.07 nad Polską pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Wiatr w porywach rozpędza się do 80 kilometrów na godzinę. Śledź aktualną sytuację pogodową w kraju na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Grzmoty i błyski w kolejnych miejscach

Gdzie jest burza? Grzmoty i błyski w kolejnych miejscach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega przed burzami, które możliwe są w środę wieczorem na wschodzie Polski. Synoptycy prognozują silne opady deszczu.

Ostrzeżenia IMGW w pięciu województwach

Ostrzeżenia IMGW w pięciu województwach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

W Parku Narodowym Yellowstone w USA wybuchł gejzer, gdy w pobliżu stała grupa ludzi. Na dużą wysokość z ziemi wystrzeliła gorąca para i fragmenty skał. Świadkowie zarejestrowali ten moment na nagraniu. Według służb nikomu nic się nie stało. Obszar w pobliżu gejzeru jest tymczasowo zamknięty.

Nagła eksplozja w parku narodowym. Ludzie rzucili się do ucieczki

Nagła eksplozja w parku narodowym. Ludzie rzucili się do ucieczki

Źródło:
CNN, volcanoes.usgs.gov, tvnmeteo.pl

W środę przez Polskę przechodzą burze i intensywne opady deszczu. Woda dostała się do przejścia podziemnego na dworcu kolejowym w Gdyni. W czasie nawałnicy na Podhalu zalane zostały posesje i piwnice.

Zalane przejście na dworcu w Gdyni, drogi pod wodą w Ustce

Zalane przejście na dworcu w Gdyni, drogi pod wodą w Ustce

Źródło:
tvnmeteo.pl

Temperatura w kolejnych dniach będzie rosnąć aż do weekendu. Na termometrach zobaczymy wtedy nawet 32 stopnie Celsjusza. Możliwe są również burze z silnym wiatrem.

Upał wróci już za kilka dni

Upał wróci już za kilka dni

Źródło:
tvnmeteo.pl

W południowych krajach Europy, ogarniętych 40-stopniowymi upałami, płoną lasy. W środę z powodu dużego pożaru ewakuowano ponad tysiąc turystów z ośrodka wakacyjnego we włoskiej Apulii. W jednej z gmin w Aragonii na północnym wschodzie Hiszpanii zagrożone tereny musiały opuścić dziesiątki osób, w tym goście hotelu.

Ewakuowano 1200 osób z ośrodka wakacyjnego

Ewakuowano 1200 osób z ośrodka wakacyjnego

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Humbak wyskoczył z wody, spadł na rufę łodzi motorowej i przewrócił ją wraz z załogą - do takiego zdarzenia doszło u wybrzeży amerykańskiego stanu New Hampshire. Całe zajście zostało uchwycone na nagraniu.

Wieloryb wywraca łódź, dwie osoby wpadają do wody. Nagranie

Wieloryb wywraca łódź, dwie osoby wpadają do wody. Nagranie

Źródło:
ENEX, BBC, The Post Business Insider

Pogoda na jutro. W czwartek 25.07 na termometrach zobaczymy od 22 do 26 stopni Celsjusza. W części kraju możliwe są opady deszczu i burze.

Pogoda na jutro - czwartek 25.07. Nie u wszystkich będzie pogodnie

Pogoda na jutro - czwartek 25.07. Nie u wszystkich będzie pogodnie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Poniedziałek 22 lipca to najcieplejszy dzień na świecie w historii pomiarów - wynika ze wstępnych danych europejskiej agencji Copernicus Climate Change Service (C3S). Tym samym dzień ten wyprzedził niedzielę 21 lipca, która zdobyła ten tytuł zaledwie wczoraj.

Ziemia się gotuje. Kolejny dzień, kolejny rekord

Ziemia się gotuje. Kolejny dzień, kolejny rekord

Źródło:
Reuters

W mięśniach i wątrobach ryb z rodziny żarłaczowatych u wybrzeży Brazylii wykryto wysokie stężenie kokainy. - To bardzo ważne i potencjalnie niepokojące odkrycie - powiedziała Sara Novais, ekotoksykolożka morska.

"Kokainowe ryby" u wybrzeży Brazylii

"Kokainowe ryby" u wybrzeży Brazylii

Źródło:
BBC, Science

Co najmniej 13 osób zginęło na Filipinach w wyniku obfitych opadów deszczu wywołanych przez tajfun Gaemi. Żywioł zmierza obecnie w kierunku Tajwanu, gdzie z powodu zagrożenia jakie niesie zamknięto szkoły, biura i instytucje finansowe oraz postawiono wojsko w stan gotowości.

Gaemi sieje spustoszenie. "Woda dotarła do drugiego piętra"

Gaemi sieje spustoszenie. "Woda dotarła do drugiego piętra"

Źródło:
Reuters, PAP

We wtorek doszło do erupcji Etny. Chmura popiołów wzbiła się na wysokość ośmiu kilometrów. Pył wulkaniczny pokrył Katanię na Sycylii. Chroniąc się przed nim, wiele osób chodziło po tym sycylijskim mieście pod parasolem.

Gruba warstwa pyłu pokryła miasto. Ludzie chodzili pod parasolami

Gruba warstwa pyłu pokryła miasto. Ludzie chodzili pod parasolami

Źródło:
PAP, Quotidiano Nazionale, tvnmeteo.pl

Liczba ofiar śmiertelnych dwóch osuwisk, do których doszło w poniedziałek w Etiopii, przekroczyła 200 - przekazały lokalne władze. Trwają poszukiwania zaginionych.

"Nie wiem, kiedy to się skończy. Wciąż odnajdujemy ciała"

"Nie wiem, kiedy to się skończy. Wciąż odnajdujemy ciała"

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Reuters

Coraz bardziej dotkliwa susza panuje na Sycylii. Tam, gdzie jest najgorzej, woda z kranów nie płynie od kilkudziesięciu dni. Poważne straty notuje się w rolnictwie i turystyce. Burmistrz miasta Agrigento oświadczył, że to "najgorszy kryzys hydrologiczny w ostatnich latach".

Czarny rynek wody i protesty na Sycylii. "Najgorszy kryzys w ostatnich latach"

Czarny rynek wody i protesty na Sycylii. "Najgorszy kryzys w ostatnich latach"

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Z powodu trwającej od kilku tygodni suszy władze Wiednia wprowadziły zakaz grillowania. Miasto ostrzega przed wysokim ryzykiem pożarów lasów i apeluje o ostrożność.

Zakaz grillowania w europejskiej stolicy

Zakaz grillowania w europejskiej stolicy

Źródło:
PAP

Ponad 180 osób zmarło w Hiszpanii od początku wakacji z powodu panujących wysokich temperatur - wynika z danych madryckiego Instytutu Zdrowia imienia Karola III. Około połowę z tych zgonów odnotowano w ostatnich kilkunastu dniach.

Piekielny żar. Od początku wakacji w Hiszpanii zmarło ponad 180 osób

Piekielny żar. Od początku wakacji w Hiszpanii zmarło ponad 180 osób

Źródło:
PAP, thelocal.es, eltiempo.es

Norweski region Telemark, który jest położony około 100 kilometrów na zachód od Oslo, nawiedziły ulewne deszcze. Doszło tam do powodzi, w wyniku której zawalił się most. Służby ewakuowały około 350 mieszkańców i turystów z terenów zagrożonych osunięciami ziemi.

Zawalony most, zalane drogi. Osunięcie ziemi zagraża mieszkańcom i turystom

Zawalony most, zalane drogi. Osunięcie ziemi zagraża mieszkańcom i turystom

Źródło:
PAP, nrk.no

Piorun śmiertelnie poraził 47-letniego mężczyznę i jego 11-letnią córkę na górze Zhaltets w Bułgarii. Drugie dziecko, które zaalarmowało służby ratunkowe, ocalało i zostało śmigłowcem przetransportowane do szpitala.

Ojciec i córka śmiertelnie porażeni piorunem

Ojciec i córka śmiertelnie porażeni piorunem

Źródło:
PAP, breaking.bg

Stres ludzi wpływa na samopoczucie psów. Przeprowadzone przez brytyjskich naukowców badanie wykazało, że zapachy wydzielane przez zdenerwowane osoby sprawiały, że zwierzaki wykazywały się pesymizmem.

Psy czują zapach naszego stresu. Przez niego stają się pesymistami

Psy czują zapach naszego stresu. Przez niego stają się pesymistami

Źródło:
University of Bristol

Lecąca w kierunku Jowisza sonda JUICE, aby nabrać prędkości, przeleci w przyszłym miesiącu pomiędzy Ziemią a Księżycem - poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). To pierwszy tego typu manewr w historii lotów kosmicznych.

Sonda JUICE przeleci między Ziemią a Księżycem   

Sonda JUICE przeleci między Ziemią a Księżycem   

Źródło:
PAP, ESA

Lawina błotna zalała w niedzielę miasto w północno-wschodniej Francji. Do zdarzenia doszło w departamencie Górna Marna, gdzie weekend przyniósł gwałtowne opady deszczu i burze. Osiem osób zostało rannych.

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Źródło:
France TV, BFMTV

Za nami kolejna noc obserwacji Koźlego Księżyca. Letnie pełnie są szczególnie efektowne - tarcza naszego naturalnego satelity wydaje się wtedy większa i złotawa. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Aktualizacja:
Źródło:
space.com, timeanddate.com, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Chorwacka policja zatrzymała mężczyznę podejrzanego o podłożenie ognia w okolicach Trogiru. W czwartek pożar podszedł bardzo blisko kompleksów hotelowych, zagrażając bezpieczeństwu ponad 4000 ludzi, a w niedzielę wciąż trwało jego dogaszanie.

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Źródło:
PAP, index.hr, tvnmeteo.pl

Intensywne opady deszczu spowodowały, że na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro - Płociduga Duża. Zbiornik ten osuszono w XIX wieku, by uzyskać łąki do wypasu koni. Zdaniem naukowców jezioro to jednak wkrótce znowu zniknie.

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Źródło:
PAP