Grzyby jadalne – lista gatunków i sposób przyrządzania

[object Object]
Jak bezpiecznie zbierać grzyby?tvn24
wideo 2/6

Grzyby jadalne rosną dziko w naturze, ale niektóre, takie jak pieczarka czy boczniak, są hodowane sztucznie. Jadalne grzyby rosnące w lasach nie zawsze jest łatwo rozpoznać. W razie wątpliwości, czy dany grzyb jest jadalny, należy zasięgnąć rady w terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

W Polsce dopuszczone do sprzedaży są 42 gatunki grzybów jadalnych.

Grzyby jadalne (z nielicznymi wyjątkami) należy przed zjedzeniem poddać obróbce termicznej.

W razie wątpliwości, czy grzyb jest jadalny, nie należy go zrywać.

Grzyby jadalne cenione są przede wszystkim ze względu na walory smakowe. Można je poddawać obróbce termicznej, smażąc, dusząc lub gotując. Można marynować grzyby w octowej zalewie, suszyć, a niektóre (np. pieczarki) jeść na surowo. Grzyby jadalne są niskokaloryczne i kuszą aromatem, należy jednak pamiętać, że są też ciężkostrawne i z tego powodu nie powinno się ich podawać dzieciom. Co więcej, nawet grzyb jadalny może szkodzić zdrowiu i powodować zatrucia pokarmowe, jeśli jest robaczywy, nieodpowiednio przygotowany lub przejrzały.

Grzyby jadalne w Polsce

W Polsce rośnie ponad tysiąc gatunków grzybów jadalnych. Aż 54 gatunki objęte są ścisłą ochroną (m.in. boczniak mikołajkowy, sarniaki, maślak trydencki). Częściową ochroną objęte są 63 gatunki grzybów jadalnych, m.in. borowiczak dęty i maślak żółtawy. Pewne gatunki grzybów jadalnych można zbierać, uzyskawszy uprzednio zgodę Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Są to m.in. niektóre smardze. Oficjalnie do handlu dopuszcza się 42 gatunki grzybów.

>> Sprawdź też: Kiedy na grzyby? Kalendarz grzybiarza, sezon na grzybobranie

Grzyby jadalne: lista gatunków

Do najbardziej cenionych gatunków jadalnych grzybów w Polsce należą:

Borowik szlachetny (prawdziwek) – ten grzyb jadalny jest jednym z najsmaczniejszych i najbardziej cenionych przez grzybiarzy. Okres zbierania borowika szlachetnego jest wyjątkowo długi, bo trwa od czerwca aż do grudnia. Najlepiej prawdziwków szukać u podnóży świerków, sosen i buków.

Pieprznik jadalny (kurka) – potocznie nazywany kurką, jest jednym z najczęściej spotykanych grzybów jadalnych w polskich lasach. Sezon na kurki trwa od czerwca do października i najłatwiej spotkać je pod świerkami, wśród mchu.

Opieńki – rosną w gęstych kępach na drzewach liściastych i iglastych, porastają też pniaki. Sezon na opieńki zaczyna się we wrześniu, trwa do połowy listopada. W Polsce rośnie pięć gatunków opieniek, a najpopularniejszym z nich jest opieńka miodowa.

Borowik ceglastopory (grzyb wilczy czy ceglak) – ceniony przez grzybiarzy, ale jadany dość rzadko ze względu na to, że trudno go spotkać. Najczęściej rośnie pod jodłami i świerkami. Zbierany jest latem.

Podgrzybek brunatny – bardzo ceniony grzyb jadalny. Podgrzybek brunatny rośnie w lasach iglastych od czerwca do października. Równie popularne są inne gatunki podgrzybków, np. żeberkowaty i złotawy.

Maślaki – maślak zwyczajny i maślak ziarnisty uważane są za przysmaki, z kolei najbardziej pospolity maślak sitarz nie jest szczególnie ceniony za swój smak i najczęściej spożywa się go w połączeniu z innymi grzybami. Maślaki zbiera się od maja do października – listopada.

Czubajka kania (potocznie: kania) – rośnie od lipca do października. Ten grzyb jadalny jest w Polsce bardzo popularny, ponieważ jest łatwo dostępny i smaczny. Kania najczęściej rośnie w lasach liściastych i mieszanych pod bukami, ale można ją też spotkać w parkach, na poboczach i na łąkach. Uwaga: czubajkę kanię łatwo pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym!

Grzyby trujące i jadalne bywają do siebie bardzo podobnePAP

Gąska zielonka – grzyb gąska uważany jest za jadalny, chociaż zdarzają się zatrucia po jego spożyciu. Gąski trudno wypatrzeć w lesie, bo nad powierzchnię ziemi wystaje zaledwie fragment kapelusza, często ukryty wśród runa. Najbezpieczniej jest gąski najpierw mrozić, a dopiero później smażyć, dusić lub marynować. Uwaga: gąskę zieloną można łatwo pomylić z trującą gąską siarkową i śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym!

Koźlarz babka (kozak) – to pospolity grzyb jadalny, który najczęściej rośnie od lipca do listopada w pobliżu brzóz w lasach, parkach i ogrodach.

Koźlarz czerwony (borowik czerwony) – równie często spotykany, co koźlarz babka, rośnie pod osikami od lipca do października.

Siedzuń sosnowy (kozia broda, szmaciak) – grzyb jadalny zbierany od lipca do listopada. Szmaciak ostatnio cieszy się wielką popularnością, ponieważ dopiero od 2014 roku nie jest pod ochroną. Najczęściej rośnie na korzeniach sosny (stąd nazwa) lub świerku.

Podgrzybek zajączek (grzyby zajączki) – grzyb jadalny, który jest o tyle bezpieczny do zbierania, że nie przypomina żadnego z grzybów trujących. Tak naprawdę wcale nie jest podgrzybkiem, a borowikiem. Można go zbierać od czerwca do października. Zajączki rosną najczęściej pod dębami, sosnami i świerkami, krzewami borówek i czarnych jagód.

Grzyby jadalne hodowlane

Nie wszystkie grzyby jadalne rosną dziko. Niektóre można hodować na skalę przemysłową, a nawet amatorsko w domu. Do jadalnych grzybów hodowlanych zalicza się m.in.:

- pieczarki białe,

- boczniaki ostrygowate,

- opieńki miodowe,

- japońskie grzyby Shiitake,

- czubajki kanie

Jak przyrządzać grzyby jadalne?

Ponieważ grzyby są ciężkostrawne, to nawet gatunki jadalne mogą powodować zatrucia pokarmowe. Trzeba więc wiedzieć, jak przyrządzać każdy gatunek grzyba, by nie ryzykować zdrowiem. Do najczęstszych sposobów obróbki grzybów jadalnych zalicza się, oprócz mrożenia:

duszenie: rydze, maślaki, borowiki, prawdziwki, pieczarki, siedzuń,

smażenie: kurki, opieńki, pieczarki, boczniaki, siedzuń,

gotowanie: różne gatunki, których używamy do przygotowania zupy lub gulaszu,

blanszowanie: kanie, rydze,

suszenie: borowiki, prawdziwki, kurki,

marynowanie: kurki, borowiki, prawdziwki, pieczarki, smardze.

Na surowo można jeść trufle, pieczarki hodowlane i polne, borowika szlachetnego.

Grzyby jadalne: zasady bezpieczeństwa

Podstawowa zasada podczas grzybobrania jest zawsze taka sama – zbieraj tylko te grzyby, które są ci dobrze znane. O śmiertelną w skutkach pomyłkę jest nadzwyczaj łatwo. Inna rada, której warto się trzymać, wybierając się na grzyby, to zbieranie wyłącznie grzybów dojrzałych. Jeśli nie są w pełni wykształcone, można popełnić błąd. Warto też mieć przy sobie atlas grzybów. Mimo to należy stosować zasadę ograniczonego zaufania do swoich kompetencji w rozpoznawaniu gatunków.

Autor: ks/mro / Źródło: lasy.gov.pl, encyklopedialesna.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia pierwszego i drugiego stopnia przed burzami. W trakcie wyładowań wiatr może rozpędzać się do 80 kilometrów na godzinę. Lokalnie może też sypnąć gradem.

Przed nami niespokojna noc. IMGW ostrzega przed burzami

Przed nami niespokojna noc. IMGW ostrzega przed burzami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli wtorek 23.07. W nocy przez kraj przetoczy się fala przelotnych opadów deszczu z możliwymi burzami. Dzień będzie pochmurny, również z opadami deszczu. Na termometrach maksymalnie zobaczymy 27 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - wtorek, 23.07. Temperatura w całym kraju spadnie poniżej 30 stopni Celsjusza

Pogoda na jutro - wtorek, 23.07. Temperatura w całym kraju spadnie poniżej 30 stopni Celsjusza

Źródło:
tvnmeteo.pl

Piorun śmiertelnie poraził 47-letniego mężczyznę i jego 11-letnią córkę na górze Zhaltets w Bułgarii. Drugie dziecko, które zaalarmowało służbę ratowniczą, ocalało i zostało śmigłowcem przetransportowane do szpitala.

Ojciec i córka śmiertelnie porażeni piorunem

Ojciec i córka śmiertelnie porażeni piorunem

Źródło:
PAP, breaking.bg

Lecąca w kierunku Jowisza sonda JUICE, aby nabrać prędkości, przeleci w przyszłym miesiącu pomiędzy Ziemią a Księżycem - poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). To pierwszy tego typu manewr w historii lotów kosmicznych.

Sonda JUICE przeleci między Ziemią a Księżycem   

Sonda JUICE przeleci między Ziemią a Księżycem   

Źródło:
PAP, ESA

W nadchodzących dniach gorące zwrotnikowe powietrze zostanie wyparte znad Polski. Pojawią się burze, podczas których będzie mocno wiać i obficie padać. Już w pierwszy dzień weekendu rozpogodzi się i temperatura sięgnie 32 stopni Celsjusza.

Czeka nas kilka dni bez upału. Co z burzami?

Czeka nas kilka dni bez upału. Co z burzami?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Ogień pojawił się na przedmieściach Lizbony. Pożar wybuchł w niedzielę wczesnym popołudniem, a walkę z nim utrudniał upał i silny wiatr. 14 osób, w tym 11 strażaków, odniosło obrażenia. Niebezpieczeństwo pożarowe nie mija.

Wiatr dodał sił pożarowi nieopodal Lizbony. 14 osób rannych

Wiatr dodał sił pożarowi nieopodal Lizbony. 14 osób rannych

Źródło:
SIC Noticias, observador.pt

Cypryjski departament meteorologii (DOM) ostrzega przed spiekotą. Trzy osoby zmarły, a co najmniej kilka trafiło do szpitali w trakcie trwającej właśnie fali upałów na wyspie. Miejscami temperatura może przekroczyć 40 stopni Celsjusza.

Upały na Cyprze. Skwar zabił trzy osoby

Upały na Cyprze. Skwar zabił trzy osoby

Źródło:
PAP, DOM, Cyprus Mail

Po całej serii upalnych dni temperatura coraz rzadziej będzie przekraczać 30 stopni. Jaka pogoda będzie towarzyszyła nam na przełomie lipca i sierpnia? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni przygotowaną przez Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Źródło:
tvnmeteo.pl

Fala upałów utrzymuje się nad Japonią. W poniedziałek rano termometry na wyspie Honsiu pokazywały ponad 37 stopni Celsjusza. Gorąco było także w weekend, a mieszkańcy Tokio starali się schłodzić na różne sposoby.

37 stopni przed południem, a będzie jeszcze goręcej

37 stopni przed południem, a będzie jeszcze goręcej

Źródło:
NHK, Reuters

Lawina błotna zalała w niedzielę miasto w północno-wschodniej Francji. Do zdarzenia doszło w departamencie Górna Marna, gdzie weekend przyniósł gwałtowne opady deszczu i burze. Osiem osób zostało rannych.

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Źródło:
France TV, BFMTV

Za nami kolejna noc obserwacji Koźlego Księżyca. Letnie pełnie są szczególnie efektowne - tarcza naszego naturalnego satelity wydaje się wtedy większa i złotawa. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Aktualizacja:
Źródło:
space.com, timeanddate.com, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Wypadek w Tatrach. Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie z akcji ratunkowej przeprowadzonej w sobotę przez ratowników Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Dotyczyła ona mężczyzny, który upadł na szlaku i rozbił sobie głowę.

Upadł na szlaku, rozbił sobie głowę i stracił przytomność. Wypadek w Tatrach

Upadł na szlaku, rozbił sobie głowę i stracił przytomność. Wypadek w Tatrach

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Chorwacka policja zatrzymała mężczyznę podejrzanego o podłożenie ognia w okolicach Trogiru. W czwartek pożar podszedł bardzo blisko kompleksów hotelowych, zagrażając bezpieczeństwu ponad 4000 ludzi, a w niedzielę wciąż trwało jego dogaszanie.

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Źródło:
PAP, index.hr, tvnmeteo.pl

Intensywne opady deszczu spowodowały, że na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro - Płociduga Duża. Zbiornik ten osuszono w XIX wieku, by uzyskać łąki do wypasu koni. Zdaniem naukowców jezioro to jednak wkrótce znowu zniknie.

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Źródło:
PAP

Położone w środkowym Chile jezioro Laguna del Maule wydaje z siebie dźwięki brzmiące jak piosenki z kosmosu. - Są one spowodowane ruchem lub pękaniem cienkich warstw lodu - powiedział glacjolog Andres Rivera.

To chilijskie jezioro śpiewa

To chilijskie jezioro śpiewa

Źródło:
Reuters

Trzęsienie ziemi odnotowano u wybrzeży Krety w niedzielny poranek. Wstrząsy miały magnitudę 5,3. Od soboty aktywność sejsmiczna w regionie wzrosła, a sytuacja jest na bieżąco monitorowana.

Trzęsienie o magnitudzie 5,3 u wybrzeży Krety

Trzęsienie o magnitudzie 5,3 u wybrzeży Krety

Źródło:
ERT News, naftemporiki.gr

Wzrosła liczba ofiar śmiertelnych zawalenia się mostu w północno-środkowych Chinach. Jak podały lokalne media, do rzeki wpadło 25 pojazdów. Do zdarzenia doszło po ulewach, jakie wystąpiły w piątek nad tą częścią Państwa Środka. Nad kraj nadciągają dalsze burze.

Samochody wpadły do rzeki. Los dziesiątek osób pozostaje nieznany

Samochody wpadły do rzeki. Los dziesiątek osób pozostaje nieznany

Źródło:
PAP, Reuters

Temperaturę w miastach można kształtować poprzez zmianę użytkowania terenów dookoła nich. Zespół naukowców z Chin i Wielkiej Brytanii odkrył, że szeroki pas terenów zielonych naokoło metropolii może przyczyniać się do znaczącego obniżenia temperatury w centrum.

"Zielony pierścień" może schłodzić miasto w upały

"Zielony pierścień" może schłodzić miasto w upały

Źródło:
University of Surrey

Grecja mierzy się z kolejnym dniem fali upałów. W związku z temperaturą dochodzącą do około 40 stopni Celsjusza ponownie zamknięto niektóre obiekty archeologiczne, a także popularny wśród turystów Ogród Narodowy w Atenach. Strażacy walczą z pożarami w różnych regionach kraju.

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Źródło:
PAP, .ekathimerini.com, wetteronline.de

Słowackie pogotowie górskie (HZS) poinformowało o śmierci polskiego wspinacza, który w piątek nie przeżył upadku z Czarnego Szczytu. Tego dnia w Tatrach Wysokich zginął również inny turysta z Polski.

Kolejny śmiertelny wypadek Polaka w słowackich Tatrach

Kolejny śmiertelny wypadek Polaka w słowackich Tatrach

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Niedźwiedź zaatakował 63-letniego pasterza owiec, ciężko raniąc go w nogę - poinformował w sobotę portal "digi24.ro". Do zdarzenia doszło w południowych Karpatach w Rumunii.

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, adevarul.ro, news.ro

Na 20 lipca 2024 roku przypada 55 rocznica historycznej misji Apollo 11, pierwszego lądowania człowieka na Księżycu. Ostatni żyjący z jej uczestników, Buzz Aldrin, opowiedział z tej okazji, jakie znaczenie miał dla niego spacer po powierzchni Srebrnego Globu.

55 lat temu ludzkość zrobiła wielki skok

55 lat temu ludzkość zrobiła wielki skok

Źródło:
NASA, tvnmeteo.pl

Naukowcy z NASA byli oszołomieni, gdy skała, po której przejechał 30 maja łazik Curiosity, pękła, ujawniając coś, czego nigdy wcześniej nie widziano na Czerwonej Planecie: żółte kryształy siarki.

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Źródło:
NASA, phys.org

Seria tornad nawiedziła w poniedziałek hrabstwo Cook w Stanach Zjednoczonych. Jak podaje Krajowa Służba Pogodowa (NWS), odnotowano ich aż 24. Tym samym padł nowy rekord liczby powstałych tornad na tym terenie jednego dnia.

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Źródło:
PAP,wgntv.com

Fala upałów nawiedziła Hiszpanię. W andaluzyjskim mieście Écija temperatura przekroczyła w piątek 40 stopni Celsjusza. Ministerstwo Zdrowia w Madrycie apeluje do ludzi, aby pili wodę i chronili się przed słońcem.

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

Źródło:
Reuters

Pożary w zastraszającym tempie rozprzestrzeniają się w Europie. Zgodnie z danymi Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasu, do połowy lipca spłonęło ponad trzykrotnie więcej terenów zielonych, niż wynosi średnia dla tego okresu. Naukowcy ostrzegają, że zagrożenie pożarowe będzie coraz bardziej rosnąć.

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Źródło:
EFFIS, EC, El Garroussi et al. (2024), Springer Nature

Za nami spektakularne burze i gorące dni. Zapanowało lato w pełnej krasie, choć dla wielu upał jest nieznośny. Wyliczenia europejskich i amerykańskich modeli meteorolgicznych szacują, że w trzeciej dekadzie lipca w Polsce się ochłodzi. Rejsowiec "Aura" zawinąć ma do spokojnego portu. Pytanie tylko na jak długo? Sprawdza to synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Źródło:
tvnmeteo.pl