Nemesio Oseguera Cervantes zmarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas niedzielnej operacji wojskowej przeciwko kartelowi Jalisco New Generation (CJNG) - poinformował meksykański resort obrony. Biały Dom potwierdził, że Stany Zjednoczone udzieliły wsparcia wywiadowczego rządowi Meksyku, by pomóc w operacji, podczas której "wyeliminowano" barona narkotykowego.
Znany pod pseudonimem El Mencho, odegrał kluczową rolę w rozwoju CJNG - zwraca uwagę portal BBC. Wcześniej przez lata piął się po szczeblach "kariery". Urodzony w 1966 roku, pochodzący z ubogiej rolniczej rodziny, pierwsze kontakty z przestępcami, którzy uprawiali marihuanę w jego rodzinnym stanie Michoacán, nawiązał już jako nastolatek. Wykorzystał to, gdy w latach 80. przybył do Stanów Zjednoczonych jako nielegalny imigrant.
Na przełomie lat 80. i 90. utrzymywał się z przemytu nielegalnych substancji do USA. Był kilkukrotnie deportowany do Meksyku. Najpierw został zatrzymany z marihuaną, później - gdy sprzedawał heroinę.
Na zdjęciu, które amerykańska policja zrobiła mu po jednym z zatrzymań, "wygląda bardziej jak nastolatek zatrzymany za palenie trawki niż człowiek, który stanie się najbardziej poszukiwanym przez DEA [Amerykańska Agencja do Walki z Narkotykami - red.] szefem kartelu" - napisze po latach hiszpański dziennik "El Pais".
W 1992 roku, po tym, jak został zatrzymany pod zarzutem posiadania narkotyków, trafił za kratki na trzy lata. Amerykańscy prokuratorzy ostrzegli go, że jeśli nie przyjmie na siebie odpowiedzialności, jego starszy brat Abraham - również zaangażowany w działalność przestępczą - może zostać skazany na dożywocie.
Baron znany z okrucieństwa
Przez lata pracował jako płatny zabójca jednej z frakcji powiązanych z kartelem Sinaloa. W 2009 roku, dzięki zdradzeniu własnego szefa i strategicznym sojuszom, zyskał przychylność jednego z baronów Sinaloa i stał się jego zaufanym człowiekiem. W 2010 roku - z pozostałości po kartelu Milenio - powstał Jalisco New Generation Cartel, jedno ze skrzydeł Sinaloa. El Mencho stanął na jego czele.
Szybko zyskał reputację wyrachowanego i okrutnego szefa. Okrucieństwo - to słowo powraca w niejednym tekście poświęconym Meksykaninowi. Magazyn "Rolling Stone" swego czasu porównał El Mencho do innego barona narkotykowego, El Chapo. "Dla brutalnego Chapo zabijanie było nieodłączną częścią działalności. W przypadku Mencho wygląda to raczej na sadyzm jako publiczne widowisko" - czytamy.
W 2011 roku przestępcy z CJNG zablokowali ruchliwą ulicę w portowym mieście Boca del Rio nad Zatoką Meksykańską, porzucając na oczach przerażonych kierowców 35 ciał swoich ofiar, prawdopodobnie członków wrogiego gangu. Dwa lata później zgwałcili, zabili i podpalili 10-letnią dziewczynkę, którą błędnie uznali za córkę rywala. W 2015 roku zamordowali mężczyznę i jego nieletniego syna, detonując dynamit przyklejony taśmą klejącą do ich ciał. Makabryczną scenę nagrali telefonami.
"Dzięki połączeniu ekspansji terytorialnej i umiejętności modyfikowania działalności tak, by kartel wchodził w nowe, lukratywne sfery, [El Mencho] zmienił grupę w to, czym jest dzisiaj - prawdopodobnie dominującą siłą przestępczą w Meksyku" - pisze portal BBC. "El Pais" podkreśla, że "macki" Cervantesa dosięgały sędziów, polityków i wojskowych w całym kraju. Jego ludzie potrafili paraliżować całe miasta, zatrudniać zagranicznych najemników, zestrzeliwać wojskowe helikoptery. Ekstradycja syna El Mencho, Rubéna Oseguery, ps. El Menchito, zakończyła się zabójstwem sędziego, który go oskarżał. Został zastrzelony w swoim domu w Colima.
Kierowany przez Cervantesa kartel ma "największy potencjał" w zakresie przemytu kokainy, heroiny, metamfetaminy oraz fentanylu - dowiadujemy się ze strony Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych, w którym informowano o 15 mln dolarów nagrody za pomoc w jego schwytaniu.
Dlaczego tak długo pozostawał nieuchwytny?
W ostatnich latach w ręce wymiaru sprawiedliwości wpadła m.in. córka El Mencho, która w 2021 roku przyznała się do prowadzenia transakcji z meksykańskimi firmami w celu finansowania kartelu, oraz żona - zatrzymana przez meksykańskie wojsko również w 2021 roku.
Sam El Mencho długo pozostawał nieuchwytny. To "naprawdę zdumiewające" - przyznała w rozmowie z agencją Reuters po jego śmierci Vanda Felbab-Brown, ekspertka ds. bezpieczeństwa z Brookings Institution. Jedną z przyczyn jego nieuchwytności mogło być to, że Cervantes - w przeciwieństwie do El Chapo, który był "medialną gwiazdą" - stronił od kamer i blasku fleszy. Poza policyjnymi zdjęciami z przełomu lat 80. i 90. trudno znaleźć jakiekolwiek jego fotografie.
Opracował Maciej Wacławik / az
Źródło: BBC, El Pais, Rolling Stone, tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: DEA