Sputniki kontra Coca-Cola. Tak odpowiedziano imperialistycznym Amerykanom

Źródło:
TVN 24 Poznań
Międzynarodowe Targi Poznańskie w 1958 r.
Międzynarodowe Targi Poznańskie w 1958 r.Archiwum MTP
wideo 2/12
Międzynarodowe Targi Poznańskie w 1958 r.Archiwum MTP

Były pickupy, coca-cola i nowoczesny pawilon. A wszystko rok po tym, gdy robotnicy wyszli na ulice, żądając chleba. "Amerykański cios" wyprowadzony w 1957 roku na Międzynarodowych Targach Poznańskich musiał spotkać się z ripostą. A czym się nie pochwalić jak nie programem kosmicznym, w którym strona radziecka była o kilka długości dalej niż USA? Zapraszamy na podróż na targi w Poznaniu w 1958 roku.

Co to był za debiut! W 1957 roku po raz pierwszy na Międzynarodowych Targach Poznańskich Amerykanie. Zrobili to z przytupem. Zbudowali w Poznaniu swój własny pawilon wzorowany na kopule Fullera. Był on bardzo nowatorski i znacznie odbiegał od komunistycznych standardów.

Pawilon amerykański w 1957 r.Archiwum MTP

– To było wręcz uderzenie w siermiężny socjalizm. Z jednej strony kryta nylonem zachwycająca hala, z drugiej stojące przed nią półciężarówki, motorówki i "typowy amerykański dom" z wyposażeniem - rzeczami dostępnymi wtedy dla amerykańskiego robotnika, jak lśniące tostery czy nowoczesne lodówki. A to wszystko rok po wydarzeniach czerwcowych. To był po prostu kosmos! – mówił nieżyjący już Tomasz Mikszo, archiwista Międzynarodowych Targów Poznańskich.

Wyposażenie domu typowego amerykańskiego farmera z 1957 r.Archiwum MTP

To nie był koniec - na Targach, po raz pierwszy oficjalnie w PRL, pojawiła się Coca-Cola. Na ogólnodostępne półki sklepowe trafiła dopiero 15 lat później - licencję na jej rozlewanie w Polsce podpisano za rządów Edwarda Gierka. W Poznaniu jej jednak nie można było nabyć. Polskę podzielono bowiem na strefy "wpływów" Coca-Coli i Pepsi-Coli. Ta pierwsza trafiła do Polski wschodniej i na Śląsk, a druga do zachodniej i środkowej części kraju oraz Małopolski. W latach 60. Coca-Colę można było zdobyć jedynie w sklepach walutowych - Pewexie i Baltonie.

Akcja-reakcja

Takie wejście Amerykanów w dobie zimnowojennej rywalizacji, musiało spotkać się z reakcją Związku Radzieckiego. Trzeba było czymś odpowiedzieć i zaskoczyć zwiedzających Międzynarodowe Targi Poznańskie w 1958 roku. Tym czymś były repliki Sputnika 1 i Sputnika 2, które rok wcześniej wystrzelono w kosmos. Tym drugim na orbitę dotarło pierwsze zwierzę – pies Łajka. Lot czworonoga na orbitę okołoziemską poprzedzał wysłanie w przestrzeń kosmiczną pierwszego człowieka. Czworonóg przeżył tylko kilka godzin, jednak to nie przeszkadzało obwieścić światu o kolejnym wielkim sukcesie radzieckiego programu kosmicznego.

W pawilonie ZSRR można było podziwiać makiety sputnikówArchiwum MTP

Amerykanie prezentowali się w nowym miejscu. Kopuła Fullera miała charakter tymczasowy i trafiła na Triennale w Mediolanie, wielką imprezę poświęconą architekturze i designowi. Teraz ich wystawę można było oglądać w pawilonie numer 15, przeszklonej kostce, zaprojektowanej przez Reino Aarnio, amerykańskiego architekta fińskiego pochodzenia, którą postawiła włoska firma Feal. Był to jeden z najnowocześniejszych obiektów na targach.

ZOBACZ TEŻ: Toster jak kamień z księżyca. "Szok"

Wewnątrz prezentowano głównie urządzenia dla fabryk i rolnictwa. Nic tak spektakularnego jak rok wcześniej. No może poza maszyną do produkcji spodni drelichowych, która dziennie produkowała 300 par ogrodniczek czy kolorowych telewizorów.

Czujni propagandyści zwrócili na to uwagę. "Zeszłoroczna próba zaimponowania polskiemu widzowi poziomem życia w Stanach dała chyba odwrotny efekt propagandowy i na XXVII MTP kraj ten zademonstrował praktycznie dopasowany do polskich potrzeb przemysłowych obraz nowoczesnej tkalni, fabryki odzieżowej i fermy kurzej" – pisał w Kronice Miasta Poznania Jerzy Żelisławski.

Wnętrze amerykańskiego pawilonu w 1958 rokuArchiwum MTP

Anglicy zaskoczyli skarpetami

Na MTP w 1958 roku doszło do zachwiania dotychczasowej proporcji na obszarze wystawienniczym. Związek Radziecki, który przez ostatnie lata zajmował największą powierzchnię, tym razem przygotował znacznie mniejszą ekspozycję, zajmującą 3554 metrów kwadratowych.

Cztery razy większy teren zajmowała Niemiecka Republika Federalna (14 312 metrów kwadratowych). Tu zobaczyć można było m.in. sportową wersję wartburga.

Goście z RFN prezentowali m.in. mercedesyArchiwum MTP

Stany Zjednoczone miały niemal dwa razy większą ekspozycję niż ZSRR (6726 metrów kwadratowych). Większy plac zajmowała też Wielka Brytania (4613 metrów kwadratowych), która zaskakiwała zwiedzających pokazem produkcji kolorowych skarpet.

Aż 74 procent powierzchni przeznaczonej dla zagranicznych wystawców zajęły kraje kapitalistyczne. Szok? Jak to wytłumaczyć? Znów sięgnijmy do Kroniki Miasta Poznania. Zdaniem Żelisławskiego, różnica ta wynikała z... organizacji handlu zagranicznego w krajach socjalistycznych i kapitalistycznych.

"Jeżeli w tym drugim układzie w zasadzie każda firma produkcyjna reprezentuje handlowo tylko siebie, to jedna centrala handlu zagranicznego np. Związku Radzieckiego posiada zaplecze dosłownie tysiąca fabryk, których wybory eksportuje. Stąd dla jedynie reprezentatywnego charakteru ekspozycji targowej często ta sama powierzchnia wystawiennicza zajmowana jest przez pojedynczą firmę kapitalistyczną i przez wielką centralę monopolistyczną z kraju socjalistycznego" – czytamy.

Drugim wyjaśnieniem była… "znacznie staranniej przygotowana" przestrzeń i asortyment przez państwa socjalistyczne.

Plakat MTP z 1958 rokuCYRYL

Polski kret zachwycał gości z zagranicy

A co można było podziwiać na polskiej części? Wystawcy zaprezentowali głównie sprzęt techniczny. Zagranicznych gości zachwyciła polska żywność i wódka oraz "kret" - maszyna do wiercenia otworów w ziemi.

ZOBACZ TEŻ: Kamień z Księżyca, amerykański dom i Coca Cola. Tu uchylała się żelazna kurtyna i znikał szary PRL

Chwalono się głównie przeznaczonymi na eksport wyrobami przemysłu maszynowego: obrabiarkami, tokarkami, prasami i dźwigami. "Polski eksport przemysłu maszynowego w tym również kompletnych obiektów przemysłowych, sprzętu i wyposażenia górniczego znajduje odbiorców z 70 krajów świata" - podkreślał lektor targowej kroniki.

Prezentowano radar okrętowy o zasięgu 50 mil morskich.

Sporo było też nowości z branży motoryzacyjnej: prototyp nysy N57, zbudowanej na zespołach warszawy, nowy ciągnik z Ursusa czy przyczepy kempingowe z zakładów MST Lublin.

Dużym zainteresowaniem cieszył się przemysł muzyczny i sprzęt elektrotechniczny. Pokazano fortepiany Calisii, radioodbiorniki z zakładów Kasprzaka oraz z Dzierżoniowa "cieszące się rosnącym zainteresowaniem najwybredniejszych nabywców za granicą" - jak zapewniał lektor kroniki.

W sumie na MTP w 1958 roku wystawiło się 38 krajów z czterech kontynentów.

Goście targowi po raz pierwszy mogli skorzystać z targowej restauracji Adria, a wrażenie na zwiedzających robił nowy pawilon zaprojektowany przez Jerzego Staniszkisa, nazywany "parasolem".

"Parasol" w 1963 rokuArchiwum MTP

ZOBACZ TEŻ: Na weselu w Adrii zagrało Iron Maiden

Autorka/Autor:Filip Czekała

Źródło: TVN 24 Poznań

Źródło zdjęcia głównego: Archiwum MTP

Pozostałe wiadomości

IMGW ostrzega przed gwałtownymi burzami, które wystąpią w nocy z piątku na sobotę. Obowiązują alarmy pierwszego, drugiego, a nawet i trzeciego stopnia. Zjawiskom towarzyszyć będzie silny wiatr i ulewny deszcz.

Najwyższy stopień ostrzeżeń w części Polski. Pogoda "zagrożeniem dla życia i zdrowia"

Najwyższy stopień ostrzeżeń w części Polski. Pogoda "zagrożeniem dla życia i zdrowia"

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Gdzie jest burza? W piątek 21.06 nad Polską pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Zjawiskom towarzyszą ulewne opady deszczu oraz porywisty wiatr. Śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Wieczór głośny od grzmotów

Gdzie jest burza? Wieczór głośny od grzmotów

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Dochodziło do manipulowania wynikami konkursów, ręcznie sterowano przydzielaniem dotacji - tak o wnioskach po kontroli w Narodowym Instytucie Wolności mówił wiceminister ds. społeczeństwa obywatelskiego Marek Krawczyk. Przekazał, że "nie zachowała się" dokumentacja dotycząca losowania ekspertów oceniających wnioski. Mówił też o pieniądzach, które płynęły z Instytutu. - Nasze kontrole wskazują jednoznacznie: szereg pieniędzy płynął do organizacji pozarządowych bezpośrednio związanych z poprzednią władzą - powiedział.

"Miażdżące" wyniki kontroli, wniosek o prokuratury. Nieprawidłowości w Narodowym Instytucie Wolności

"Miażdżące" wyniki kontroli, wniosek o prokuratury. Nieprawidłowości w Narodowym Instytucie Wolności

Źródło:
TVN24

Mam teraz złamany kręgosłup, noszę pas, który mnie stabilizuje - oznajmił w piątek Cezary Pazura w RMF FM. Nie zdradził jednak więcej szczegółów na temat stanu zdrowia. Jego żona i agentka, Edyta Pazura, wyjaśniała w rozmowie z Wirtualną Polską, że "to konsekwencja wieloletniej pracy na planach, często bez wspomagania się dublerami, kaskaderami". Według jej słów aktor jest pod stałą opieką specjalistów, dba o siebie i normalnie pracuje.

Cezary Pazura ma "złamany kręgosłup". Żona aktora: jest pod opieką specjalistów i normalnie pracuje

Cezary Pazura ma "złamany kręgosłup". Żona aktora: jest pod opieką specjalistów i normalnie pracuje

Źródło:
RMF FM, Wirtualna Polska

Słowacki resort obrony zapowiedział w piątek złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez byłego premiera Eduarda Hegera i byłego ministra Jaroslava Nada. Chodzi o przekazanie Ukrainie 13 myśliwców MIG-29 i systemu obrony powietrznej Kub w marcu 2023 roku. Nad powiedział w piątek, że obecnie podjąłby taką samą decyzję.

Przed rokiem Słowacja przekazała Ukrainie myśliwce. Teraz resort obrony składa zawiadomienie o przestępstwie

Przed rokiem Słowacja przekazała Ukrainie myśliwce. Teraz resort obrony składa zawiadomienie o przestępstwie

Źródło:
PAP

W piątkowym losowaniu Eurojackpot nie padła główna wygrana. Kumulacja rośnie do 220 milionów złotych. W Polsce padła wygrana drugiego stopnia w wysokości ponad 3,5 miliona złotych. Oto liczby, jakie wylosowano 21 czerwca.

Duża wygrana w Eurojackpot w Polsce

Duża wygrana w Eurojackpot w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Wielka awaria energetyczna dotknęła w piątek Czarnogórę, Bośnię, Albanię i większość chorwackiego wybrzeża, zakłócając działalność firm, wyłączając sygnalizację świetlną i pozostawiając ludzi bez klimatyzacji w środku fali upałów.

Chaos na ulicach, padły klimatyzatory. "W tym upale tylko czekaliśmy, kiedy to się wydarzy"

Chaos na ulicach, padły klimatyzatory. "W tym upale tylko czekaliśmy, kiedy to się wydarzy"

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl

Podczas majowego posiedzenia Rady Polityki Pieniężnej padła propozycja znaczącej podwyżki stóp procentowych. Jedyną osobą, która poparła wniosek, była Joanna Tyrowicz.

Padła propozycja dużej podwyżki stóp procentowych. Są wyniki głosowania

Padła propozycja dużej podwyżki stóp procentowych. Są wyniki głosowania

Źródło:
tvn24.pl

Prokuratura Okręgowa w Gliwicach skierowała do Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju akt oskarżenia przeciwko Małgorzacie F. Lekarce zarzucono narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia - w wyniku nieudzielenia pomocy na izbie przyjęć Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 2 w Jastrzębiu-Zdrój zmarł mężczyzna.

Lekarka nie zbadała pacjenta, a potem wysłała do domu. Mężczyzna zmarł

Lekarka nie zbadała pacjenta, a potem wysłała do domu. Mężczyzna zmarł

Źródło:
tvn24.pl, gov.pl

Oddamy wszystkie opłaty pobrane we wtorek za wypłaty gotówki w urządzeniach Euronetu - przekazał mBank w komunikacie skierowanym do klientów. Ma to związek z akcją protestacyjną sieci bankomatów, w ramach której obniżony został limit wypłaty gotówki do 200 złotych podczas jednej transakcji.

Wielki bank zapowiedział zwrot opłat

Wielki bank zapowiedział zwrot opłat

Źródło:
tvn24.pl

Średnia cena zakupu metra kwadratowego mieszkania w Świnoujściu wyniosła w maju ponad 28 tysięcy złotych - informują eksperci z portalu RynekPierwotny. To znacznie więcej niż w Warszawie, w której za metr trzeba zapłacić 17,6 tysiąca złotych. W górach najdroższe było Zakopane, a na Mazurach - Mikołajki.

Tu ceny są kosmiczne. "Płacą bajońskie sumy, jeśli mają bajeczny widok z okna"

Tu ceny są kosmiczne. "Płacą bajońskie sumy, jeśli mają bajeczny widok z okna"

Źródło:
tvn24.pl

Kończymy sprzedaż produktów hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem opartym na WIRON-ie - przekazał redakcji biznesowej tvn24.pl Piotr Utrata, rzecznik prasowy ING Bank Śląskiego. Wyjaśnił przy tym, czego mają się spodziewać osoby, które taki kredyt już zaciągnęły. ING to pierwszy bank w Polsce, który wprowadził do swojej oferty kredyty hipoteczne oparte na WIRON-ie.

To miała być rewolucja w kredytach. Bank wycofuje ofertę

To miała być rewolucja w kredytach. Bank wycofuje ofertę

Źródło:
tvn24.pl

W Lęborku doszło do kolejnego pożaru na nielegalnym i nieczynnym złomowisku. Strażacy przez całą noc walczyli z żywiołem. Problem nie jest nowy, bo to był trzeci pożar w ciągu miesiąca na złomowisku, ale tym razem jest przełom - seryjny podpalacz wpadł w ręce policji.

Seria pożarów na nielegalnym złomowisku w Lęborku. Policja zatrzymała podejrzanego dzięki fotopułapce

Seria pożarów na nielegalnym złomowisku w Lęborku. Policja zatrzymała podejrzanego dzięki fotopułapce

Źródło:
Fakty TVN

Dla wielu pacjentów onkologicznych system ochrony zdrowia jest najgorszym wrogiem. Szukając ratunku, błądzą, a kiedy na barki spada diagnoza, to na walkę z kolejnym przeciwnikiem brakuje już sił. Dlatego dzięki Onkofundacji Alivia powstała specjalna platforma dla chorych na raka, a Narodowy Instytut Onkologii przygotował specjalny film.

Osoby, u których zdiagnozowano raka, często nie wiedzą, co mają robić dalej. Powstał specjalny serwis

Osoby, u których zdiagnozowano raka, często nie wiedzą, co mają robić dalej. Powstał specjalny serwis

Źródło:
Fakty TVN

Jesteśmy przygnieceni bieżącymi sprawami, tego jest mnóstwo. Pani minister Nowacka, wchodząc do tego resortu, zastała z jednej strony puste szuflady, ale z drugiej strony ogrom wyzwań - mówił w "Faktach po Faktach" prezes ZNP Sławomir Broniarz. Powiedział też, że przed edukacją stoją nowe wyzwania w związku z rozwojem sztucznej inteligencji. - Musimy się zastanowić, jacy nauczyciele będą nam potrzebni za pięć, dziesięć, piętnaście lat - powiedział.

"Pani minister zastała puste szuflady i ogrom wyzwań"

"Pani minister zastała puste szuflady i ogrom wyzwań"

Źródło:
TVN24

Musimy zrozumieć, że szczepionka przeciwko HPV, tak jak wszystkie inne szczepionki, zapobiega chorobom i powikłaniom, które mogą być tak drastyczne jak nowotwór czy nawet śmierć z tego powodu - mówił w "Tak jest" doktor nauk medycznych Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. Ocenił przy tym, że program szczepień przeciwko temu wirusowi "niestety jest na razie obrazem porażki".

"Można zapobiec chorobie nowotworowej". Lekarz podaje jeden sposób

"Można zapobiec chorobie nowotworowej". Lekarz podaje jeden sposób

Źródło:
TVN24

Strażnicy miejscy otrzymali zgłoszenie o zaginięciu dwóch chłopców w wieku pięciu i siedmiu lat. Obaj mieli się bawić na placu zabaw na Pradze, ale zniknęli. Chłopców odnaleziono około 2,5 kilometra dalej. Pojechali do sklepu, bo zgłodnieli.

Szymek i Leoś zniknęli z placu zabaw

Szymek i Leoś zniknęli z placu zabaw

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie prowadzi śledztwo w sprawie zawarcia umowy i wykorzystania systemu szpiegowskiego Hermes przez Prokuraturę Krajową. Zabezpieczono komputery pracowników PK, a w charakterze świadków przesłuchano kilkanaście osób. Śledztwo ma trzy główne wątki: ewentualną niegospodarność, sposób wykorzystania systemu oraz sprawę bezpieczeństwa związaną z instalacją i obsługą. Oprogramowanie Hermes Prokuratura Krajowa zakupiła w 2021 roku.

Oprogramowanie szpiegowskie w Prokuraturze Krajowej. Jest śledztwo

Oprogramowanie szpiegowskie w Prokuraturze Krajowej. Jest śledztwo

Źródło:
PAP

Generalny Inspektor Informacji Finansowej wykrył podejrzane transakcje w fundacji Ex Bono i przesłał do Prokuratury Krajowej zawiadomienie o podejrzeniu prania pieniędzy - ustalił Artur Warcholiński, reporter "Czarno na białym". Ex Bono to organizacja, która wygrała dwa konkursy w Funduszu Sprawiedliwości w czasie, kiedy resortem kierował Zbigniew Ziobro.

Pranie pieniędzy w fundacji Ex Bono? Jest zawiadomienie

Pranie pieniędzy w fundacji Ex Bono? Jest zawiadomienie

Źródło:
TVN24

Prokuratorzy wspólnie z biegłymi i funkcjonariuszami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zabezpieczyli urządzenia wchodzące w skład systemu Pegasus - dowiedział się dziennikarz "Superwizjera" TVN i tvn24.pl Maciej Duda. Informację potwierdził na konferencji rzecznik Prokuratury Krajowej dodając, że "prokuratorzy mieli ze sobą postanowienie o przeszukaniu, ale system został wydany dobrowolnie".

Pegasus zabezpieczony. Co zabrała prokuratura

Pegasus zabezpieczony. Co zabrała prokuratura

Źródło:
TVN24

Piątek w części kraju upływa pod znakiem burz. To, jak jest niebezpiecznie, widać na nagraniu uchwyconym w Legnicy (woj. dolnośląskie). Miejscami spadł też grad.

Nawalny deszcz, grad. Burzowy piątek w Polsce

Nawalny deszcz, grad. Burzowy piątek w Polsce

Źródło:
tvnmeteo.pl, Sieć Obserwatorów Burz

Indie zmagają się z falami upałów. Temperatura na północy kraju wzrosła prawie do 50 stopni Celsjusza. Jest tak gorąco, że z drzew spadają martwe nietoperze.

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Jest tak gorąco, że nietoperze spadają martwe z drzew

Źródło:
Reuters

Wąż wpełzł do domu przy Wieśniaczej na Bemowie i dotarł do salonu. Przestraszeni mieszkańcy zawiadomili policję, która poprosiła o pomoc Ekopatrol straży miejskiej.

W salonie zauważyli "groźnie wyglądającego węża"

W salonie zauważyli "groźnie wyglądającego węża"

Źródło:
PAP

Zdjęcia do kolejnego prequela "Gry o tron" ruszyły - przekazało we wtorek HBO. Fabuła produkcji zostanie oparta na treści jednego z opowiadań autorstwa George'a R.R Martina. Ten będzie też producentem wykonawczym serialu. W jego głównych rolach wystąpią Peter Claffey i Dexter Sol Ansell.  

Nowy prequel "Gry o tron". Rusza ekranizacja opowiadania George'a R.R. Martina 

Nowy prequel "Gry o tron". Rusza ekranizacja opowiadania George'a R.R. Martina 

Źródło:
HBO

Sąd w Kielcach ogłosił upadłość właściciela marki sklepów Active - informuje portal dlahandlu.pl. W placówkach handlowych firmy można było nabyć między innymi odzież czy sprzęt sportowy.

Jest upadłość polskiej sieci sklepów sportowych

Jest upadłość polskiej sieci sklepów sportowych

Źródło:
tvn24.pl