Literacka Nagroda Nobla 2023. Jon Fosse laureatem

Źródło:
tvn24.pl
Laureaci Nagrody Nobla ogłaszani są w październiku, rozdanie nagród następuje w grudniu
Laureaci Nagrody Nobla ogłaszani są w październiku, rozdanie nagród następuje w grudniuReuters Archiwum
wideo 2/2
Laureaci Nagrody Nobla ogłaszani są w październiku, rozdanie nagród następuje w grudniuReuters Archiwum

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury 2023 przyznano. Laureatem został norweski pisarz i dramatopisarz Jon Fosse "za nowatorskie sztuki teatralne i prozę, które dają wyraz temu, co niewypowiedziane".

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznawana jest przez Akademię Szwedzką. W Sali Giełdy w siedzibie Akademii w Sztokholmie jej sekretarz Mats Malm ogłosił w czwartek, że 120. laureatem literackiej Nagrody Nobla został Jon Fosse.

Malm przekazał, że Fosse nagrodzony został za "nowatorskie sztuki teatralne i prozę, które dają wyraz temu, co niewypowiedziane".

- Jestem przytłoczony i w pewien sposób przerażony. Postrzegam to jako nagrodę dla literatury, która przede wszystkim jest literaturą, bez żadnych innych względów - powiedział Fosse w oświadczeniu przekazanym przez sekretarza Akademii. 

Jon FosseMarkus Wissmann/Shutterstock

64-letni noblista pisze, korzystając z nynorsk - jednego z dwóch oficjalnych standardów piśmienniczych języka norweskiego. Jak zaznaczył w czwartkowym oświadczeniu, trofeum postrzega również jako uznanie dla języka oraz jako ruch dla jego promocji. Zaznaczył, że ostatecznie zawdzięcza Nagrodę Nobla temu właśnie językowi. 

Nynorsk jest używany - jak podaje Reuters - przez zaledwie 10 proc. społeczeństwa norweskiego. Powstał w XIX wieku na bazie dialektów wiejskich jako alternatywa do dominującego języka duńskiego, co było związane z 400-letnią unią norwesko-duńską.

Fosse debiutował w 1983 roku powieścią "Raud, svart". W 1994 roku po raz pierwszy wystawiono i opublikowano jego sztukę teatralną "Og aldri skal vi skiljast". W swoim dorobku Norweg ma również poezję, książki dla dzieci i eseje. Jest również autorem przekładów tekstów literackich innych twórców. Był jednym z konsultantów literackich norweskiego wydania Biblii z 2011 roku. 

Jego teksty przełożone zostały na ponad 40 innych języków. Doczekał się również ponad tysiąca różnych produkcji teatralnych na podstawie swoich sztuk.  

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Mieli swój system, typowali zwycięzców. Do czasu. Jaką szansę na literackiego Nobla ma Polak?

Na na łamach sierpniowego numeru czasopisma "Książki. Magazyn do czytania" Norweg tak komentował przewidywania, że otrzyma Nagrodę Nobla:

- Powiedziałbym, że mam wobec tego mieszane uczucia, podobnie jak kiedyś Beckett (Samuel Beckett dostał literackiego Nobla w 1969 roku - red.). Oczywiście, dzięki temu powracającemu na przełomie września i października zainteresowaniu Jonem Fossem moje książki znajdują nowych odbiorców, są tłumaczone na nowe języki. Cieszą się moi wydawcy, autorzy przekładów. W Norwegii król przyznał mi nawet rezydencję, mam mieszkanie w bezpośredniej bliskości jego pałacu! Ale jest też druga strona medalu. Po pierwsze, nie ma sensu ukrywać, że pozostawanie wiecznym kandydatem może być nieco frustrujące. Staram się mieć do tego dystans, ale nawet gdybym chciał o tym wszystkim zapomnieć, świat i tak mi przypomni. Po drugie zaś, cenię sobie prywatne życie i ten rodzaj samotności, którego wymaga praca pisarza.

Nagroda Nobla 2023 - dotychczas ogłoszeni laureaci

Poniedziałkowe ogłoszenie laureatów z dziedziny fizjologii lub medycyny rozpoczęło serię konferencji prasowych, podczas których poznajemy kolejnych laureatów. Laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny zostali: Katalin Karikó - węgierska biochemiczka i Drew Weissman - amerykański biolog molekularny "za ich odkrycia dotyczące modyfikacji zasad nukleozydowych, które umożliwiły opracowanie skutecznych szczepionek mRNA przeciwko COVID-19".

We wtorek Królewska Szwedzka Akademia Nauk poinformowała, że w dziedzinie fizyki docenieni zostali: Francuz Pierre Agostini (Uniwersytet Stanu Ohio), Węgier Ferenc Krausz (Instytut Optyki Kwantowej im. Maxa Plancka, Monachijski Uniwersytet Techniczny) oraz Francuzka Anne L'Huillier (Uniwersytet w Lund) za utworzenie nowych narzędzi do badania świata elektronów wewnątrz atomów i cząsteczek.

W środę Królewska Szwedzka Akademia Nauk oświadczyła, że w dziedzinie chemii w tym roku Nagrodę Nobla przyznano: Moungiemu G. Bawendiemu z Francji, Louisowi E. Brusowi z USA i Aleksiejowi Jekimowowi z Rosji "za odkrycie i syntezę kropek kwantowych".

Profesor Demkowicz-Dobrzański o Nagrodzie Nobla z fizyki
Profesor Demkowicz-Dobrzański o Nagrodzie Nobla z fizykiTVN24

Literacka Nagroda Nobla - polskie akcenty

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymało dotychczas 119 osób, z czego 17 to kobiety. Statystyki historii literackiego Nobla wyglądają bardzo ciekawie z perspektywy polskiej. Akademia Szwedzka doceniła pięciu polskojęzycznych twórców: Henryka Sienkiewicza (1905 r.), Władysława Reymonta (1924 r.), Czesława Miłosza (1980 r.), Wisławę Szymborską (1996 r.) oraz Olgę Tokarczuk (za rok 2018, przyznana w 2019 r.).

Do tego grona - zgodnie z wieloma głosami historyków literatury - należy dodawać Isaaca Bashevisa Singera, który pisał w jidysz. Singer, który urodził się w 1902 roku niedaleko Nowego Dworu Mazowieckiego - chociaż wyjechał do Stanów Zjednoczonych w 1935 - nigdy nie odrzucił polskiej tożsamości i uważał się za warszawiaka. W 1978 roku Akademia Szwedzka doceniła go za "pełną uczucia sztukę prozatorską, która, wyrastając z polsko-żydowskich tradycji kulturowych, porusza jednocześnie odwieczne problemy".

Nominacje do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury pozostają niejawne przez 50 lat. Z ujawnionych dotychczas dokumentów wynika, że najczęściej nominowaną polską pisarką była Maria Dąbrowska (1939, 1957, 1959, 1960, 1965) i Henryk Sienkiewicz (rokrocznie w latach 1901-1905). Stefan Żeromski uzyskał cztery nominacje (lata 1921-24), tyle samo Jarosław Iwaszkiewicz (1957, 1963, 1965, 1966). Władysław Reymont nominowany był również czterokrotnie: w latach 1919, 1920 i 1922 i 1924.

ZOBACZ TEŻ: Dlaczego najwięksi pisarze nie dostali Nobla. Kronika wypadków wstydliwych 

Autorka/Autor:

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Markus Wissmann/Shutterstock

Tagi:
Raporty:
Pozostałe wiadomości

Kiedyś był zagorzałym krytykiem Trumpa, nazwał go "kulturową heroiną", a nawet "amerykańskim Hitlerem". Jednak teraz 39-letni J.D. Vance, przeciwnik amerykańskiej pomocy dla Ukrainy, staje u boku Trumpa jako jego kandydat na wiceprezydenta. Dzieli ich niemal 40 lat, czy połączy prezydentura?

Napisał bestseller, dla Trumpa nie miał litości. Teraz chce zostać jego wiceprezydentem

Napisał bestseller, dla Trumpa nie miał litości. Teraz chce zostać jego wiceprezydentem

Źródło:
New York Times, Reuters

Marcin Romanowski, poseł Suwerennej Polski i były wiceminister sprawiedliwości, usłyszał zarzuty dotyczące jego działań związanych z Funduszem Sprawiedliwości. Romanowski został zatrzymany w poniedziałek po południu w swoim mieszkaniu przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego na polecenie Prokuratury Krajowej. 

Były wiceminister Marcin Romanowski usłyszał zarzuty

Były wiceminister Marcin Romanowski usłyszał zarzuty

Aktualizacja:
Źródło:
tvn24.pl, PAP, TVN24

Jeff Bezos, Bernard Arnault i Bill Gates - miliarderzy z czołówki rankingu najbogatszych na świecie - przypłynęli superjachtami na wakacje na Sardynię - informują lokalne media. Luksusowe jednostki warte są w sumie setki milionów dolarów.

Trzech miliarderów i superjachty. Sensacja na wyspie

Trzech miliarderów i superjachty. Sensacja na wyspie

Źródło:
PAP, Bloomberg

Muzyka płynąca przez dwie weekendowe noce z Toru Wyścigów Konnych na Służewcu oburzyła okolicznych mieszkańców. Pisali o drżących od hałasu oknach, a nawet meblach. Powracały pytania, dlaczego stołeczny ratusz godzi się na tak głośne imprezy trwające do rana.

Drżały szyby i meble, mieszkańcy nie mogli spać. Oburzenie po rapowym festiwalu na Służewcu

Drżały szyby i meble, mieszkańcy nie mogli spać. Oburzenie po rapowym festiwalu na Służewcu

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Fala upałów dotrze w środę do Hiszpanii, przynosząc ze sobą temperaturę sięgającą 45 stopni Celsjusza. Gorąco utrudni pracę strażaków, którzy już w poniedziałek walczyli z ogniem w kilkudziesięciu miejscach. Najtrudniejsza sytuacja panuje na południu kraju.

Potężny skwar nadciąga nad Hiszpanię, a część kraju już płonie

Potężny skwar nadciąga nad Hiszpanię, a część kraju już płonie

Źródło:
PAP, eltiempo.es, INFOCA

Daniel Obajtek przekonuje, że upublicznione nagranie jego rozmowy z dziennikarzem Piotrem Nisztorem nie jest prawdziwe, bo "prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania". Według niego to właśnie jest dowód, że "nie ma żadnych nagrań". Były prezes Orlenu manipuluje. Powód decyzji prokuratury był inny. Śledczy w ogóle nie badali prawdziwości nagrań.

Taśmy Obajtka. Prokuratura potwierdziła, że "nie ma żadnych nagrań"? Wcale nie

Taśmy Obajtka. Prokuratura potwierdziła, że "nie ma żadnych nagrań"? Wcale nie 

Źródło:
Konkret24

Rada Dialogu Społecznego nie wypracowała wspólnego stanowiska w sprawie propozycji podwyżki najniższej krajowej w 2025 roku. Rząd ma czas do 15 września na podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie wysokości płacy minimalnej.

Najniższa krajowa 2025. Spór o podwyżkę płacy minimalnej. "Apelujemy bardzo mocno"

Najniższa krajowa 2025. Spór o podwyżkę płacy minimalnej. "Apelujemy bardzo mocno"

Źródło:
PAP

Sprawa wydaje się tak oczywista, że aż dziwne, że dotąd takich przepisów resort pracy nie przygotował. Chodzi o to, w jakiej temperaturze można pracować, a powyżej ilu stopni już nie, i na co może liczyć pracownik oprócz wody - chodzi o przerwę i odpoczynek w chłodnym miejscu.

Rząd planuje uregulować maksymalną temperaturę miejsc pracy. "Ze względu na zmiany klimatu"

Rząd planuje uregulować maksymalną temperaturę miejsc pracy. "Ze względu na zmiany klimatu"

Źródło:
Fakty TVN

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział, że potrzeba 25 systemów obrony powietrznej Patriot, aby całkowicie "zamknąć niebo" nad krajem i uniemożliwić rosyjskie ataki lotnicze i rakietowe. Zapewnił też, że zamierza współpracować z Donaldem Trumpem, jeśli ten wygra tegoroczne wybory prezydenckie w USA.

Zełenski o tym, ile trzeba Patriotów, żeby "zamknąć niebo"

Zełenski o tym, ile trzeba Patriotów, żeby "zamknąć niebo"

Źródło:
PAP

- Ojciec Rydzyk ich dlatego broni, że sam dostał od poprzedniej władzy ponad 400 milionów złotych - mówił w "Faktach po Faktach" Marcin Bosacki (KO), komentując niedzielne wystąpienie redemptorysty na Jasnej Górze dotyczące posła klubu PiS Marcina Romanowskiego. - Należy się modlić za każdego. Na pewno za pana Romanowskiego, któremu w tej chwili stawiane są bardzo poważne zarzuty - stwierdził Władysław Teofil Bartoszewski (PSL).

"Ojciec Rydzyk ich dlatego broni, że sam dostał od poprzedniej władzy ponad 400 milionów złotych"

"Ojciec Rydzyk ich dlatego broni, że sam dostał od poprzedniej władzy ponad 400 milionów złotych"

Źródło:
TVN24

Inspekcja pracy może wkrótce otrzymać nowe uprawnienie. To nakaz zamiany umowy B2B, umowy zlecenia czy umowy o dzieło na umowę o pracę. - To priorytet. Prace nad projektem trwają - poinformował w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl Tomasz Zalewski, pełniący obowiązki rzecznika prasowego Głównego Inspektora Pracy. Jak wyjaśnił, regulacja szykowana jest w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

To może być rewolucja. Nowe uprawnienia w sprawie etatów

To może być rewolucja. Nowe uprawnienia w sprawie etatów

Źródło:
tvn24.pl

Policjanci poszukują mężczyzny, który w czerwcu w warszawskim Ursusie uderzył i kopnął czekającą na taksówkę kobietę. Komenda rejonowa opublikowała zdjęcia mężczyzny z psem, który może mieć związek ze sprawą. Prosi o pomoc w jego identyfikacji.

Atak na kobietę czekającą na taksówkę. Policja szuka mężczyzny ze zdjęcia

Atak na kobietę czekającą na taksówkę. Policja szuka mężczyzny ze zdjęcia

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Kenijska policja aresztowała mężczyznę, który miał się przyznać do zabójstwa 42 kobiet. - Mamy do czynienia z seryjnym zabójcą, psychopatycznym seryjnym zabójcą, który nie ma szacunku dla ludzkiego życia - mówi szef tamtejszych śledczych, cytowany przez media.

Policja: 33-latek przyznał się do zabójstwa 42 kobiet. "Psychopatyczny seryjny zabójca"

Policja: 33-latek przyznał się do zabójstwa 42 kobiet. "Psychopatyczny seryjny zabójca"

Źródło:
PAP, CNN, Reuters

- W amerykańskiej polityce głośne wydarzenia polityczne interpretuje się w kategoriach zerojedynkowych, a to sprzyja rozpowszechnianiu teorii spiskowych - uważa prof. Małgorzata Zachara-Szymańska z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Według profesor, te zaś powstają zwykle na zamówienie polityczne. Nie inaczej jest po zamachu na Donalda Trumpa w Pensylwanii.

"Ustawka", "rozkazy CIA", "spóźniony snajper". Teorie spiskowe po zamachu na Donalda Trumpa

"Ustawka", "rozkazy CIA", "spóźniony snajper". Teorie spiskowe po zamachu na Donalda Trumpa

Źródło:
Konkret24

Perseidy już w tym tygodniu pojawią się na polskim niebie. Ten popularny rój meteorów, zwany także "łzami świętego Wawrzyńca", powiązany jest z kometą Swift-Tuttle, która po raz ostatni zawitała do nas w 1992 roku. Na maksimum zjawiska przyjdzie nam jednak trochę poczekać.

Perseidy wracają! Wiemy, kiedy na niebie pojawi się najwięcej "łez świętego Wawrzyńca"

Perseidy wracają! Wiemy, kiedy na niebie pojawi się najwięcej "łez świętego Wawrzyńca"

Źródło:
Time And Date, tvnmeteo.pl

Blisko miesiąc po zaginięciu dziewiętnastoletniego brytyjskiego turysty na Teneryfie, miejscowe władze poinformowały o odnalezieniu ciała młodego mężczyzny.

Poszukiwania 19-latka na Teneryfie. Służby odnalazły ciało młodego mężczyzny

Poszukiwania 19-latka na Teneryfie. Służby odnalazły ciało młodego mężczyzny

Źródło:
BBC, tvn24.pl

Coolcation to jeden z nowych trendów w turystyce, który cieszy się coraz większą popularnością. W związku z nim szczególnie zadowoleni będą przedstawiciele branży z północnych regionów Europy. W obliczu zmian klimatu coolcation może przyciągać coraz więcej ludzi. Magazyn "Condé Nast Traveler" umieścił go wśród największych trendów turystycznych na rok 2024.

Już nie wakacje pod palmami. Nowy trend w turystyce

Już nie wakacje pod palmami. Nowy trend w turystyce

Źródło:
Euronews, Bloomberg, Visit Sweden, tvn24.pl

Trwa przebudowa drogi krajowej numer 7 pomiędzy Płońskiem a Czosnowem. Warszawski oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad poinformował o kolejnych zmianach w organizacji ruchu na odcinku położonym najbliżej Warszawy, czyli pomiędzy Modlinem a Czosnowem. Utrudnień będzie nieco mniej. Z kolei policja apeluje do kierowców o ostrożność. Na przebudowywanym fragmencie trasy dochodzi do wielu kolizji.

Kolejne odcinki "siódemki" gotowe, ale są też gorsze wieści w sprawie ekspresówki nad morze

Kolejne odcinki "siódemki" gotowe, ale są też gorsze wieści w sprawie ekspresówki nad morze

Źródło:
tvnwarszawa.pl, PAP

Dogi, które pod koniec czerwca zagryzły na posesji w Barczewie (woj. warmińsko-mazurskie) siedmioletnią dziewczynkę, wróciły do gospodarstwa. Jednak, jako że zostały uznane za dowód rzeczowy, właścicielka nie może nimi dobrowolnie rozporządzać, np. sprzedać. W sprawie prowadzone jest śledztwo. Na razie nikt nie usłyszał zarzutów. 

Psy, które zagryzły siedmiolatkę, wróciły do właścicielki

Psy, które zagryzły siedmiolatkę, wróciły do właścicielki

Źródło:
PAP

We Wrocławiu motocyklista pobił się z kierowcą samochodu osobowego. Awantura wywiązała się na światłach na ulicy Ślężnej. Informację i nagranie otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Pobili się na skrzyżowaniu. Nagranie

Pobili się na skrzyżowaniu. Nagranie

Źródło:
tvn24.pl

Dwóch mężczyzn zostało aresztowanych w związku z zabójstwem 39-letniej mieszkanki Chorzowa. Policja poinformowała w poniedziałek, że zwłoki kobiety uważanej za zaginioną po ponad dwóch miesiącach znaleziono w Piekarach Śląskich.

Zaginiona 39-latka znaleziona martwa. Aresztowano dwóch mężczyzn

Zaginiona 39-latka znaleziona martwa. Aresztowano dwóch mężczyzn

Źródło:
PAP

Kuwait Petroleum Corporation (KPC) przekazała w niedzielę informację o odkryciu "gigantycznego" złoża ropy naftowej na wschód od wyspy Fajlaka. Spółka szacuje, że złoża wynoszą około 3,2 miliarda baryłek, co odpowiada trzyletniej produkcji całego kraju.

Kuwejt ogłosił odkrycie ogromnego złoża ropy

Kuwejt ogłosił odkrycie ogromnego złoża ropy

Źródło:
PAP, Bloomberg

Polskę można zwiedzać wzdłuż i wszerz na wiele sposobów. Jednym z nich jest podążanie szlakiem polskich zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajduje się na niej aż 17 obiektów. Pierwszy trafił na nią w 1978 roku.

Miejsca, które warto odwiedzić w Polsce

Miejsca, które warto odwiedzić w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Od weekendu Łazienki Królewskie są zamknięte z powodu usuwania skutków nawałnicy. Początkowo planowano, że zostaną otwarte w poniedziałek w południe, ale ze względów bezpieczeństwa tego samego dnia zapadła decyzja o nieotwieraniu zabytkowego parku.

Łazienki Królewskie jednak zamknięte. "Niespotykana dotąd skala zniszczeń"

Łazienki Królewskie jednak zamknięte. "Niespotykana dotąd skala zniszczeń"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnwarszawa.pl

Nowości filmowe, hitowe seriale oraz kultowe produkcje, tak najkrócej można streścić listę piętnastu najchętniej wybieranych pozycji programowych serwisu Max w ciągu pierwszego miesiąca funkcjonowania w Polsce.

Pierwszy miesiąc Max w Polsce. Oto 15 najchętniej oglądanych pozycji na platformie

Pierwszy miesiąc Max w Polsce. Oto 15 najchętniej oglądanych pozycji na platformie

Źródło:
prasa.wbdpoland.pl