Prawna batalia o atom z Polską w tle

Źródło:
PAP
Minister Moskwa o potencjalnych lokalizacjach elektrowni atomowej
Minister Moskwa o potencjalnych lokalizacjach elektrowni atomowejTVN24
wideo 2/4
Minister Moskwa o potencjalnych lokalizacjach elektrowni atomowejTVN24

Transfer technologii jądrowych z Korei Południowej między innymi do Polski to przedmiot prawnego sporu między amerykańską spółką Westinghouse Electric Company (WEC) a Korea Hydro and Nuclear Power (KHNP). Według WEC wymagane do tego są zgody władz USA i samej firmy. KHNP uważa, że nie musi nikogo pytać.

Obie firmy są zaangażowane w dwa różne projekty w Polsce. Westinghouse Electric Company (WEC) ma dostarczyć technologię do budowy pierwszej elektrowni jądrowej z rządowego Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ), która ma powstać na Pomorzu, oraz zabiega o udział w budowie drugiej z elektrowni w ramach PPEJ. Z kolei KHNP angażuje się w budowę, wraz z PGE i ZE PAK, w projekt w Pątnowie. Koreańczycy deklarują, obok dostarczenia technologii, także zaangażowanie kapitałowe. W Czechach WEC i KHNP rywalizują bezpośrednio, obok francuskiego EDF, w przetargu na rozbudowę elektrowni Dukovany.

Skąd spór między Amerykanami i Koreańczykami?

Westinghouse stoi na stanowisku, że aby Koreańczycy mogli zgodnie z prawem dokonać przekazania informacji technicznych oraz technologii za granicę, muszą mieć zgodę amerykańskiego rządu. Firma uważa też, że własność intelektualna niektórych rozwiązań technicznych stosowanych przez Koreańczyków ciągle należy do WEC - dlatego, zgodnie z amerykańskimi przepisami, to Westinghouse powinno zwrócić się do Departamentu Energii USA o taką zgodę. KHNP z kolei uważa, że całość praw należy do koreańskiej firmy i nie musi nikogo o żadną zgodę pytać. Amerykańska technologia jądrowa pojawiła się w Korei Płd. na początku budowy energetyki jądrowej w tym kraju na początku lat 70. XX w. Pierwsze trzy reaktory zbudowało "pod klucz" Westinghouse. Kolejne sześć w technologii WEC powstało już z udziałem miejscowych firm. Koreańczykom dwa bloki w latach 80. zbudowali też Francuzi, a trzy w latach 90. - Kanadyjczycy we własnej ciężkowodnej technologii CANDU.

Elektrownia atomowa w DukovanachCEZ GROUP

W latach 80. XX w. Koreańczycy postanowili ustandaryzować konstrukcję kolejnych reaktorów i wybrali jako podstawę standardu rozwiązania amerykańskiej firmy Combustion Engineering (CE), określane jako System 80. Opracowali na ich podstawie serię własnych reaktorów OPR1000, których od lat 90. zbudowali 12. Następnym krokiem ewolucji był wywodzący się z OPR projekt APR1000 i reaktor APR1400. Pierwszy APR1400 ruszył w 2016 r.; obecnie w Korei Płd. pracują trzy takie bloki, a kolejne są w budowie. KHNP zbudowało też cztery takie jednostki w Zjednoczonych Emiratach Arabskich; pracują już trzy z nich.

Polsce i Czechom KHNP zaproponowało zmodyfikowany pod kątem europejskich wymagań reaktor określany jako EU-APR1400.

W 1990 r. firma Combustion Engineering została przejęta przez koncern Asea Brown Boveri (ABB). W 2001 r. "atomową" część ABB kupiło Westinghouse'a i stąd wywodzą się roszczenia WEC do własności intelektualnej Systemu 80, który stał się podstawą technologii koreańskiej. System 80 był też punktem wyjścia dla zaprojektowanych przez WEC na początku XXI w. niektórych rozwiązań reaktora AP1000, który spółka zaoferowała także Polsce i Czechom.

Czytaj także: "Koreańska elektrownia w Polsce nigdy nie powstanie"

Pozew WEC

KHNP uważa jednak, że roszczenia WEC są bezzasadne. Koreański koncern stoi na stanowisku, że dawny System 80 został już na tyle zmodyfikowany, że całość rozwiązań jest już własnością KHNP i firma nie potrzebuje do eksportu tych technologii ani zgody, ani zgłoszenia - ani do Westinghouse'a, ani do władz USA. 21 października 2022 r. WEC złożyło w sądzie okręgowym dla Dystryktu Kolumbia w USA pozew przeciwko KHNP, domagając się zakazania przekazania szczegółowych informacji technicznych o APR1400 Polsce, Czechom oraz Arabii Saudyjskiej. W pozwie wskazano, że powodem jego złożenia jest zamiar podpisania listu intencyjnego między KHNP a "konsorcjum z udziałem polskiego rządu", oraz zamiar złożenia przez Koreańczyków ofert w przetargach w Czechach i Arabii Saudyjskiej. 10 dni po złożeniu pozwu KHNP, PGE i ZE PAK podpisały w Seulu list intencyjny ws. opracowania planu budowy w Pątnowie elektrowni jądrowej w oparciu o koreańską technologię. Jednocześnie podpisano też porozumienie między polskim Ministerstwem Aktywów Państwowych a resortem handlu, przemysłu i energii Korei Płd. o wsparciu przedsięwzięcia oraz zacieśnieniu współpracy w zakresie wymiany niezbędnych informacji. W pozwie Westinghouse wnosi o uznanie, że rozwiązania użyte w APR1400 to tzw. technologie kontrolowane w rozumieniu paragrafu 810 amerykańskiej ustawy o energii atomowej i przekazywanie informacji o nich musi się odbyć w zgodzie z regulacjami tego paragrafu. Argumentuje, że przekazanie przez Koreańczyków informacji bez odpowiedniej autoryzacji będzie równoznaczne ze złamaniem przez WEC amerykańskich przepisów, i firma może ponieść z tego tytułu konsekwencje prawne w USA. Według powodów na podobnym stanowisku stoi również Departament Energii USA. Sprawa jest w toku. Z dokumentów sądowych wynika, że KHNP złożyło w sądzie wniosek o odrzucenie pozwu i nakazanie arbitrażu, a potem wniosek o zawieszenie postępowania w celu przeprowadzenia negocjacji ugody. Prezes spółki Westinghouse Patrick Fragman przekazał jednak ostatnio polskim dziennikarzom, że jeżeli cała sprawa przybrała formę pozwu sądowego, to oznacza, że pole do negocjacji jest ograniczone. Jak dodał Fragman, WEC stoi na stanowisku, że eksport przez koreańską firmę technologii jądrowych bez zgody Westinghouse'a i rządu USA byłby złamaniem prawa międzynarodowego i amerykańskich przepisów. Zaznaczył, że "nie jest w stanie sobie wyobrazić, że praworządny kraj, jak Polska, mógłby dopuścić u siebie technologię, której transfer narusza prawo własności intelektualnej". W odpowiedzi KHNP oświadczyło, że "nieprawidłowe są stwierdzenia, które wskazują, że KHNP naruszyło prawa własności intelektualnej Westinghouse'a, oraz nie może eksportować własnej technologii jądrowej do Polski bez uprzedniej zgody Westinghouse'a".

"Nie ma żadnych przeszkód dla realizacji projektu elektrowni jądrowej przez KHNP w Polsce" - podkreślił koncern. KHNP zaznaczyło również, że "nie jest prawdą, że uzyskano zgodę Westinghouse'a na eksport technologii w celu budowy elektrowni jądrowej w Zjednoczonych Emiratach Arabskich". W pozwie sądowym w USA WEC napisało bowiem, że w przypadku elektrowni w ZEA firma zawczasu wystąpiła do Departamentu Energii o stosowne zezwolenie na transfer i je otrzymała. Przedstawiciele polskiego rządu w kwestii sporu prawnego zadeklarowali, że Polska nie jest jego stroną, a do porozumienia musi dojść między dwiema firmami.

Autorka/Autor:JW/dap

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: CEZ GROUP

Pozostałe wiadomości

Chińskie ministerstwo handlu poinformowało w poniedziałek, że wszczęło dochodzenie antydumpingowe w sprawie importu wieprzowiny i produktów wieprzowych z Unii Europejskiej. UE oświadczyła w odpowiedzi, że "nie jest zaniepokojona" działaniami Pekinu.

Chiny odpowiadają na unijne cła na elektryki. Na celowniku europejskie mięso

Chiny odpowiadają na unijne cła na elektryki. Na celowniku europejskie mięso

Źródło:
PAP

Inflacja bazowa, czyli po wyłączeniu cen żywności i energii, w maju 2024 roku wyniosła 3,8 procent procent rok do roku - poinformował Narodowy Bank Polski (NBP). W kwietniu ten wskaźnik wynosił 4,1 procent.

Najnowsze dane o inflacji bazowej w Polsce

Najnowsze dane o inflacji bazowej w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Przejęcie wyłącznej kontroli w VeloBanku przez fundusze zarządzane przez Cerberus Capital Management zostało zaakceptowane przez Komisję Europejską - podano na stronie KE. Fundusz zaoferował łączną kwotę inwestycji w wysokości ponad miliarda złotych. VeloBank powstał w wyniku przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Banku.

Przejęcie VeloBanku ze zgodą Komisji Europejskiej

Przejęcie VeloBanku ze zgodą Komisji Europejskiej

Źródło:
PAP

Od lipca urzędnicy miejscy w Lesznie będą pracować 35 zamiast 40 godzin tygodniowo przy zachowaniu dotychczasowej wysokości wynagrodzenia i wymiaru urlopu wypoczynkowego - podał urząd w informacji prasowej.

Wprowadzą 35-godzinny tydzień pracy. "Pilotażowe działanie"

Wprowadzą 35-godzinny tydzień pracy. "Pilotażowe działanie"

Źródło:
PAP

Paulina Hennig-Kloska, szefowa resortu klimatu i środowiska, ostrzega przed fałszywymi reklamami z jej wizerunkiem, zachęcającymi do zakupu udziałów w Baltic Pipe bądź informujące o rzekomych sposobach na obniżenie cen gazu.

Ministra: To oszustwo. Uważajcie i zgłaszajcie

Ministra: To oszustwo. Uważajcie i zgłaszajcie

Źródło:
tvn24.pl

Umowy o dzieło, które są jedynym źródłem dochodu, powinny zostać oskładkowane - uważa ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. W jej przekonaniu pełne ozusowanie umów-zleceń nie budzi kontrowersji ani pracodawców, ani pracowników.

Duża zmiana dla części pracowników. Wpływ na pensje

Duża zmiana dla części pracowników. Wpływ na pensje

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Od poniedziałku 17 czerwca wszyscy kierowcy z taksówek na aplikację muszą już posiadać polskie prawo jazdy. Zmiana zasad ma poprawić bezpieczeństwo przewozu osób i ułatwić pracę policji.

Rewolucja w przewozach. Nowy obowiązek w sprawie prawa jazdy

Rewolucja w przewozach. Nowy obowiązek w sprawie prawa jazdy

Źródło:
PAP

W 2025 roku ma wzrosnąć najniższa krajowa, czyli minimalne wynagrodzenie. Wpłynie to na wysokość składek na preferencyjny tak zwany mały ZUS - wyjaśnia Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy w firmie inFakt.

Szykuje się podwyżka dla firm. Mamy wyliczenia

Szykuje się podwyżka dla firm. Mamy wyliczenia

Źródło:
tvn24.pl

Prezydent Serbii Aleksandar Vuczić przygotowuje zgodę na otwarcie największej w Europie kopalni litu - przekazał "Financial Times". Projekt eksploatacji "białego złota" w Serbii wstrzymano kilka lata temu po masowych protestach społecznych.

Gigantyczna kopalnia "białego złota". Ma być największa w Europie

Gigantyczna kopalnia "białego złota". Ma być największa w Europie

Źródło:
PAP

Prezydent USA Joe Biden jest gotowy udostępnić więcej ropy ze strategicznych zapasów państwowych, aby powstrzymać możliwe skoki cen benzyny w okresie letnim – podał w poniedziałek dziennik "Financial Times".

Ta decyzja ma powstrzymać skoki cen paliw

Ta decyzja ma powstrzymać skoki cen paliw

Źródło:
PAP

Dane około 10 milionów pacjentów przez lata były narażone na kradzież. Dzięki zgłoszeniu sygnalisty udało się załatać luki w aplikacjach używanych przez apteki i lekarzy - poinformował w poniedziałkowym wydaniu "Dziennik Gazeta Prawna". Zastrzegł jednak, że nie ma gwarancji, że dane nie wyciekły.

O krok od katastrofy. Zagrożone były dane milionów osób

O krok od katastrofy. Zagrożone były dane milionów osób

Źródło:
PAP, "Dziennik Gazeta Prawna"

Na mój wniosek na polską listę sankcyjną trafiło kilka kolejnych podmiotów. Obecnie nie jest to takie proste, jak na początku wojny, bo powiązania kapitałowe firm są bardziej wyrafinowane - przekazał wiceminister finansów i szef Krajowej Administracji Skarbowej Marcin Łoboda.

Nowe podmioty na polskiej liście sankcyjnej

Nowe podmioty na polskiej liście sankcyjnej

Źródło:
PAP

Piszą, że kierowca jest chory, w tym tygodniu kursów nie będzie. Aktualizują tę informację kilka dni później: kierowca nadal jest chory, więc w kolejnym tygodniu autobus także nie przyjedzie - tak o problemach z transportem w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl opowiada Olga Gitkiewicz, autorka książki "Nie zdążę". - Nie każdy jest w stanie jeździć dwadzieścia pięć kilometrów rowerem, zwłaszcza zimą - zauważa. Z szacunków wynika, że problem wykluczenia komunikacyjnego może dotyczyć nawet czternastu milionów Polaków.

Problem dotyczy milionów Polaków. "Szósta i siódma rano, potem nic"

Problem dotyczy milionów Polaków. "Szósta i siódma rano, potem nic"

Źródło:
tvn24.pl

Na autostradach A1 i A2 w rejonie Łodzi od poniedziałku szykują się duże utrudnienia dla kierowców. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad przekazała, że związane to będzie z odnawianiem oznakowania jezdni. Prace na obu odcinkach zostaną przeprowadzone w godzinach wieczornych i nocnych.

Duże utrudnienia dla kierowców. Ostrzeżenie

Duże utrudnienia dla kierowców. Ostrzeżenie

Źródło:
PAP

Obniżki na stacjach paliw wkrótce mogą dobiec końca w związku z osłabieniem złotego oraz wzrostem cen ropy naftowej - przewidują eksperci e-petrol. Podkreślają jednak, że w przyszłym tygodniu ceny utrzymają się na dotychczasowym poziomie.

Przecena może dobiec końca

Przecena może dobiec końca

Źródło:
PAP

We włoskiej miejscowości Sambuca di Sicilia wystawiono na sprzedaż kilkanaście domów w cenie wywoławczej trzech euro. Lokalne władze liczą, że w ten sposób uda się ograniczyć liczbę pustostanów i zapobiec wyludnieniu.

Dom we Włoszech za trzy euro. "Moment jest idealny"

Dom we Włoszech za trzy euro. "Moment jest idealny"

Źródło:
tvn24.pl

W czasie wysokich rachunków za prąd sposobem na ich zmniejszenie może być zmiana sprzedawcy energii. Wyjaśniamy, jak wygląda procedura w tej sprawie.

Jak zmienić sprzedawcę prądu?

Jak zmienić sprzedawcę prądu?

Źródło:
tvn24.pl

W sobotę w Lotto nie padła szóstka. Odnotowano natomiast czterdzieści sześć wygranych drugiego stopnia, czyli piątek. Oto wyniki Lotto oraz Lotto Plus z 15 czerwca 2024 roku.

Wyniki Lotto z 15 czerwca 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Wyniki Lotto z 15 czerwca 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Źródło:
tvn24.pl

Za chwilę będzie tak, że dowolny filmik z osobą, która idzie ulicą, będzie mógł być szybko przerobiony tak, że zobaczymy tę samą osobę, te same ruchy, ale nagą - mówi w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl Michał Koźbiał, badacz sztucznej inteligencji w NASK. Problem dotyczy głównie kobiet, ale narażony jest każdy. - Celem tego typu fejków mogą być szantaże, okupy, wyłudzenia – komentuje Michał Wendt, szef firmy informatycznej Elsii.

Zagrożony jest każdy. "Zobaczymy tę samą osobę, te same ruchy, ale nagą"

Zagrożony jest każdy. "Zobaczymy tę samą osobę, te same ruchy, ale nagą"

Źródło:
tvn24.pl

Propozycja rządu zakładająca wzrost pensji minimalnej o 7,6 procent w 2025 roku to zła wiadomość - twierdzi Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Adam Abramowicz. Jak dodaje, szybkie tempo podwyżek przyniesie wiele negatywnych skutków, w tym przerzucenie rosnących kosztów zatrudnienia na ceny produktów. 

"Zła wiadomość" w sprawie pensji minimalnej

"Zła wiadomość" w sprawie pensji minimalnej

Źródło:
PAP

Tak zwany podatek inflacyjny przekroczył w ubiegłym roku sto miliardów złotych - wynika z szacunków Najwyższej Izby Kontroli. To koszt utraty wartości oszczędności, w tym gotówki i pieniędzy na bankowych rachunkach, w związku z wysoką inflacją.

Ten podatek płacą wszyscy. Olbrzymia kwota

Ten podatek płacą wszyscy. Olbrzymia kwota

Źródło:
PAP, tvn24.pl

W sobotę nastąpiło oficjalne otwarcie brakującego fragmentu obwodnicy Koszalina oraz Sianowa w ciągu drogi S6. Ruch jednak odbywa się ze zwężeniem do jednej jezdni na 800-metrowym odcinku, gdzie trwają ostatnie prace, a także trwa procedura uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Procesowi budowy nowej obwodnicy towarzyszyło też wiele komplikacji.

"Trasa szczególnie ważna dla ruchu turystycznego". Otwarto kolejny odcinek

"Trasa szczególnie ważna dla ruchu turystycznego". Otwarto kolejny odcinek

Źródło:
PAP

Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych ostrzega, że nowe unijne cła na chińskie elektryki mogą doprowadzić do wojny handlowej, co uderzy między innymi w polski przemysł. - Ostatnie, czego potrzebujemy, to wojna handlowa, która dotknie także firmy działające w Polsce. Tego typu działania to miecz obosieczny i możemy szybko pożałować tej decyzji - mówi prezes SDCM Tomasz Bęben.

Wojna handlowa wisi w powietrzu. "Możemy szybko pożałować tej decyzji"

Wojna handlowa wisi w powietrzu. "Możemy szybko pożałować tej decyzji"

Źródło:
PAP

Wells Fargo zwolnił grupę pracowników po kontroli związanej z zarzutami udawania służbowej aktywności przy komputerze. Według banku osoby te korzystały ze specjalnych symulatorów klawiatury. Firma w oświadczeniu podkreśliła, że "nie toleruje zachowań nieetycznych".

"Stwarzali wrażenie aktywnej pracy". Zostali zwolnieni

"Stwarzali wrażenie aktywnej pracy". Zostali zwolnieni

Źródło:
Bloomberg