Żółte plamy pojawiające się najczęściej symetrycznie na górnych powiekach lub w okolicy oczu mogą być kępkami żółtymi, czyli żółtakami. To płaskie albo lekko wypukłe zmiany skórne, które powstają, gdy komórki układu odpornościowego, nazywane makrofagami, gromadzą cholesterol i inne tłuszcze. Najczęściej występują w pobliżu wewnętrznych kącików oczu.
Żółtaki zwykle nie bolą i same w sobie nie są groźne. Mogą jednak współwystępować z zaburzeniami lipidowymi oraz wskazywać na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Zmiany te często, choć nie zawsze, występują u osób z podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi, który z kolei może skutkować powstawaniem miażdzycy.
Naukowcy szukają związku z chorobami
Miażdżyca polega na odkładaniu się blaszek tłuszczowych w tętnicach, co ogranicza przepływ krwi. Odpowiada za większość zawałów serca i udarów, ale często rozwija się powoli i bezobjawowo. Pierwszym sygnałem choroby może być dopiero poważne zdarzenie medyczne.
Naukowcy poszukują więc łatwych do zauważenia oznak, które pozwoliłyby wcześniej rozpoznać osoby narażone na choroby układu sercowo-naczyniowego. Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie "Atherosclerosis" przyjrzeli się żółtakom powiek. - Postanowiliśmy ocenić związek między żółtakami a poważnymi zdarzeniami sercowo-mózgowo-naczyniowymi MACCE [ang. Major Adverse Cardiac and Cerebrovascular Events; oznacza poważne niepożądane zdarzenia sercowo-naczyniowe i mózgowo-naczyniowe, red.] w dużej populacji - pisze współautorka badania Negin Yavari z Uniwersytetu Stanford.
Przeanalizowano dane niemal 36 tysięcy osób
Badacze przeanalizowali dane medyczne 17 925 osób, u których zdiagnozowano żółtaki powiek. Następnie porównali je z informacjami dotyczącymi takiej samej liczby odpowiednio dobranych pacjentów z grupy kontrolnej.
Do grupy kontrolnej wybrano osoby ze starczowzrocznością, czyli związanymi z wiekiem problemami z widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko. Pacjenci ci musieli przejść badanie okulistyczne, dzięki czemu można było potwierdzić, że nie mieli żółtaków powiek.
W pierwszym roku objętym analizą zawału serca doznał 1 proc. osób z żółtakami powiek, czyli 178 pacjentów. W grupie kontrolnej odsetek ten wyniósł 0,35 proc., co odpowiadało 63 przypadkom.
Udar wystąpił u 0,95 proc. pacjentów z żółtakami i u 0,3 proc. osób z grupy kontrolnej. W przypadku przemijającego napadu niedokrwiennego (TIA), określanego również jako "miniudar", odsetki wyniosły odpowiednio 0,6 proc. i 0,19 proc.
Choć wartości bezwzględne były niskie, ryzyko w grupie osób z żółtakami powiek okazało się kilkukrotnie wyższe. Różnica między grupami zmniejszała się z upływem czasu, ale pozostawała wyraźna także po pięciu i dziesięciu latach obserwacji.
Ryzyko było wyższe niezależnie od poziomu tłuszczów we krwi
- Żółtaki powiek wiążą się z wyższą krótko- i długoterminową częstością występowania poważnych zdarzeń sercowo-mózgowo-naczyniowych w okresie nawet dziesięciu lat. Podkreśla to ich znaczenie jako klinicznego wskaźnika, pozwalającego ocenić ryzyko oraz wdrożyć działania profilaktyczne - piszą badacze.
Co ważne, częstość występowania zawałów, udarów i przemijających napadów niedokrwiennych wśród pacjentów z żółtakami powiek była podobna niezależnie od tego, czy mieli oni nieprawidłowo wysoki poziom tłuszczów we krwi. Zdaniem autorów sugeruje to, że podwyższony cholesterol nie jest jedynym czynnikiem odpowiadającym za zaobserwowaną zależność.
Większość pacjentów z żółtakami powiek zgłasza się do dermatologów ze względów estetycznych, choć mogą mieć niezdiagnozowane lub niewłaściwie kontrolowane czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, które mogą prowadzić do zawału serca, udaru lub TIA. Badanie wykazało związek, ale oczywiście nie dowodzi, że zmiany wokół oczu bezpośrednio powodują te zdarzenia.
Pojawienie się żółtaków nie musi świadczyć o podwyższonym cholesterolu, jednak warto je skonsultować z lekarzem oraz wykonać lipidogram i podstawowe badania metaboliczne.