Nadciśnienie tętnicze dotyka ponad miliarda ludzi na całym świecie i jest główną przyczyną chorób serca oraz udaru. Często bezobjawowo przez wiele lat. Nieleczone prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych, i przez to zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz przewlekłej choroby nerek. Częstość występowania nadciśnienia różni się w zależności od płci i wieku.
Okazuje się, że:
- kobiety przed menopauzą rzadziej mają podwyższone ciśnienie krwi
- po menopauzie ryzyko nadciśnienia gwałtownie rośnie
- w starszym wieku częstość choroby u kobiet i mężczyzn wyrównuje się.
Te obserwacje od lat sugerowały, że kluczową rolę w ochronie układu krążenia może odgrywać właśnie estrogen, kojarzony najczęściej z funkcjami reprodukcyjnymi organizmu kobiety. Wiadomo było między innymi, że ten hormon działa ochronnie na neurony i wspiera funkcje poznawcze, wpływając na hipokamp i korę przedczołową, czyli te obszary w mózgu, które odpowiadają za pamięć roboczą i koncentrację. Kiedy jego poziom się obniża, może pojawić się mgła mózgowa. Mówiła o tym w rozmowie z tvn24.pl neurolożka Joanna Piotrowska.
Dokładny sposób dobroczynnego działania estrogenu na układ krążenia pozostawał jednak niejasny. Badacze z Uniwersytetu Waterloo w Kanadzie w ramach programu Health Futures pochylili się nad tym właśnie zagadnieniem.
"Estrogen wpływa na reakcję naczyń krwionośnych"
Kanadyjscy naukowcy opracowali szczegółowy model matematyczny układu sercowo-naczyniowego i nerek, który pozwala analizować wpływ różnych procesów biologicznych na regulację ciśnienia krwi. W ten sposób rozpoznali i ocenili, które mechanizmy działania estrogenu odgrywają największą rolę w ochronie przed nadciśnieniem. Ich wyniki sugerują, że kluczowym czynnikiem jest zdolność estrogenu do rozluźniania i poszerzania mięśni gładkich ściany naczyń krwionośnych, znane jako rozszerzenie naczyń. W konsekwencji prowadzi to do:
- zmniejszenia oporu przepływu krwi
- spadku ciśnienia tętniczego
- poprawy przepływ krwi w całym organizmie.
Właśnie dzięki temu estrogen pomaga utrzymywać prawidłowe ciśnienie krwi u kobiet w wieku reprodukcyjnym. Gdy naturalnie spada u kobiet po menopauzie, nie zapewnia już takiej równowagi. Dlatego wzrasta wtedy ryzyko nadciśnienia, rośnie ryzyko chorób układu krążenia i zwiększa się podatność na udary mózgu.
Zrozumienie mechanizmów działania estrogenu może przyczynić się do opracowania skutecznych terapii dla kobiet po menopauzie.
- Estrogen często postrzegany jest wyłącznie w kontekście zdrowia reprodukcyjnego, ale odgrywa znacznie szerszą rolę w funkcjonowaniu organizmu. Wpływa na reakcję naczyń krwionośnych, regulację płynów przez nerki oraz komunikację różnych układów. Okazało się, że jego wpływ na naczynia krwionośne jest szczególnie istotny dla regulacji ciśnienia krwi - komentuje Anita Layton, laureatka katedry badawczej Canada 150 w dziedzinie biologii matematycznej i medycyny oraz profesor matematyki stosowanej, cytowana w artykule w "News Medical Life Science".
Model przewidział, które leki są skuteczniejsze
Zespół naukowczyni od lat pracuje nad swoim nagradzanym modelem matematycznym nerek kobiet i układu sercowo-naczyniowego. Ten model pozwala na znacznie większą elastyczność i precyzję niż metody możliwe do zastosowania w laboratorium czy w badaniach z ludźmi. "Możemy włączyć jeden efekt, potem drugi, i dokładnie zobaczyć, jak każdy z nich wpływa na ciało", tłumaczy Layton. Chociaż żaden model matematyczny nie jest doskonały, ten opiera się na istniejących danych laboratoryjnych, a jego wyniki są stale weryfikowane w porównaniu z rzeczywistymi obserwacjami, co sugeruje jego dokładność i wiarygodność.
Model przewidział na przykład, że w leczeniu kobiet z nadciśnieniem, nawet po spadku poziomu estrogenu po menopauzie, skuteczniejsze będą blokery receptorów angiotensynowych (czyli tzw. sartany) niż inhibitory enzymów konwertujących angiotensynę (ACEI). A to wskazuje, że leczenie nadciśnienia powinno uwzględniać różnice biologiczne między kobietami i mężczyznami.
"Zbyt długo zdrowie kobiet, zwłaszcza starszych kobiet, było pomijane przez medycynę", uważa Layton. "Zrozumienie, jak wiek i płeć wpływają na ciało, a tym samym na leczenie, to kwestia równości", dodaje.
Badania pokazują również, jak ważna jest współpraca ekspertów z dziedzin takich jak matematyka, inżynieria i nauki o zdrowiu. Może ona posłużyć opracowaniu nowych narzędzi analitycznych i technologii medycznych i lepszemu zrozumieniu złożonych procesów biologicznych.
Opracowała Agnieszka Pióro/annabie
Źródło: PAP, tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock