Żył prawie 100 milionów lat temu. Pomoże nam przygotować się na to, co czeka nas w przyszłości

Źródło:
PAP, CNN, PLOS One
Odcisk łapy dinozaura z Yorkshire
Odcisk łapy dinozaura z YorkshireUniversity of Manchester/Marie Woods/James McKay
wideo 2/4
Odcisk łapy dinozaura z YorkshireUniversity of Manchester/Marie Woods/James McKay

Międzynarodowy zespół naukowców odkrył nowy gatunek roślinożernego dinozaura. Nazwano go Iani smithi. Żył na terenach dzisiejszego amerykańskiego stanu Utah, około 100 milionów lat temu. Zdaniem ekspertów może on być brakującym ogniwem z czasów, gdy zmieniający się klimat na naszej planecie spowodował znaczące zmiany w funkcjonowaniu populacji dinozaurów.

Szczątki dinozaura znaleziono w 2014 roku w obrębie formacji geologicznych Cedar Mountain Formation we wschodniej części stanu Utah. Badacze odkryli tam większość szkieletu młodego osobnika, w tym czaszkę, kręgi i kończyny. Dinozaura nazwano Iani smithi - na cześć rzymskiego boga o dwóch twarzach, Janusa, który był patronem wszelkich początków i zmian, opiekunem drzwi, bram, przejść i mostów, a także umów i układów sojuszniczych.

Naukowcy z Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej i Uniwersytetu Minnesoty w USA oraz Stellenbosch University w RPA opublikowali na początku czerwca wnioski z analiz skamieniałości, dotyczące między innymi przystosowania tego dinozaura do środowiska. Artykuł na ten temat opublikowano na łamach czasopisma "PLOS One".

Dinozaur Iani smithi

Zwierzę zakwalifikowano do wczesnych ornitopodów, czyli dinozaurów ptasionogich - grupy, z której wywodziły się bardziej znane tak zwane dinozaury kaczodziobe (hadrozaury), jak np. parazaurolof czy edmontozaur. Iani smithi żył w okresie środkowej kredy, około 100 milionów lat temu. Miał silną szczękę z zębami przeznaczonymi do żucia twardego materiału roślinnego. Środkowa kreda była czasem wielkich zmian, które silnie wpłynęły na populację dinozaurów. Wzrastająca ilość dwutlenku węgla w atmosferze spowodowała wzrost temperatury na Ziemi i podnoszenie się poziomu mórz, ograniczając tym samym powierzchnię lądów, na których mogły żyć dinozaury. Było tak ciepło, że na biegunach zaczęły rosnąć lasy deszczowe, a wybrzeża morskie porosły kwiatami. W Ameryce Północnej zaczęły znikać potężne roślinożerne zauropody wraz z drapieżnikami, jakimi były allozaury. W tym samym okresie mniejsi roślinożercy, jak dinozaury kaczodziobe czy ceratopsy, a także teropody i owiraptory, przybyli z Azji.

- Im lepiej rozumiemy, w jaki sposób te zmiany klimatu wpłynęły na te pradawne zwierzęta, tym lepiej możemy przygotować się na to, z czym przyjdzie nam się zmierzyć w przyszłości - powiedziała profesor Lindsay Zanno z Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej, szefowa działu paleontologii w North Carolina Museum of Natural Sciences i główna autorka artykułu.

"Może symbolizować zmieniającą się planetę"

Iani smithi jest wyjątkowy nie tylko ze względu na to, że jako gatunek jest znany od niedawna, ale również dlatego, że rzadko udaje się natrafić na jego szczątki i ze względu na jego pozycję w historii.

Naukowcy ocenili, że znalezienie skamieniałości było wyjątkowym szczęściem. Wcześniej to tu, to tam znajdowali pojedyncze zęby, które mogły należeć do osobników tego gatunku, ale nie spodziewali się, że natrafią na cały szkielet.

- Zdobycie niemal kompletnej czaszki było nieocenione, by złożyć tę historię w całość - powiedziała profesor Zanno. Według niej Iani mógł być ostatnim elementem linii dinozaurów, które dominowały wówczas w Ameryce Północnej i ostatecznie zostały wyparte przez dinozaury kaczodziobe. - Iani żył w tamtych czasach, może więc naprawdę symbolizować zmieniającą się planetę - dodała badaczka.

Trójwymiarowa rekonstrukcja czaszki Iani smithiZanno et al., PLOS One

Autorka/Autor:anw

Źródło: PAP, CNN, PLOS One

Źródło zdjęcia głównego: Lindsay Zanno, Twitter

Pozostałe wiadomości

Alert RCB został wysłany do osób przebywających na terenie 10 województw. W ciągu dnia spodziewane są burze i intensywne opady deszczu. Eksperci radzą, by w miarę możliwości pozostać w domu.

Alert RCB w 10 województwach. Tu sytuacja może być szczególnie trudna

Alert RCB w 10 województwach. Tu sytuacja może być szczególnie trudna

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Gdzie jest burza? W niedzielę 26.05 w części Polski pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Burz przybywa. Śledź aktualną sytuację pogodową na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Grzmi w trzech regionach

Gdzie jest burza? Grzmi w trzech regionach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

IMGW opublikował aktualizację ostrzeżeń meteorologicznych. W dziesięciu województwach obowiązują alarmy drugiego stopnia, a to oznacza, że burze znów będą szczególnie groźne.

Uwaga, podwyższono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Uwaga, podwyższono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

, między innymi za sprawą zastąpienia anomalii pogodowej El Nino przez La Ninę. Amerykańska Narodowa Służba do spraw Oceanu i Atmosfery podała, że od czerwca do listopada możemy spodziewać się nawet 13 huraganów, z czego siedem może być silnych. Meteorolodzy ogłosili także listę imion dla tych zjawisk.

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

Źródło:
Reuters, NOAA, tvnmeteo.pl

Do 670 wzrosła szacowana liczba ofiar śmiertelnych osuwiska, które w piątek zeszło w Papui-Nowej Gwinei. Pod zwałami kamieni i ziemi mogło znaleźć się nawet 2000 osób. Akcja ratunkowa jest bardzo trudna, ponieważ na miejsce katastrofy można dostać się tylko drogą powietrzną.

Zwały ziemi mogły pogrzebać prawie 700 osób. Jak dotąd znaleziono pięć ciał

Zwały ziemi mogły pogrzebać prawie 700 osób. Jak dotąd znaleziono pięć ciał

Źródło:
PAP, postcourier.com.pg, tvnmeteo.pl

Zalane ulice, zerwane linie wysokiego napięcia, grad na ulicach - tak wyglądała Polska po burzach, które przetoczyły się przez kraj w sobotę. Strażacy byli wzywani do interwencji ponad 260 razy, a w województwie wielkopolskim jeden z funkcjonariuszy odniósł niegroźne obrażenia. Burzowe zdjęcia i nagrania otrzymaliśmy również na Kontakt 24.

Ranny strażak, powalone drzewa, zalane drogi. Bilans sobotnich burz

Ranny strażak, powalone drzewa, zalane drogi. Bilans sobotnich burz

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Meksyk zmaga się z wielotygodniową falą upałów, przynoszącą rekordy temperatury. Zalegająca nad krajem masa gorącego powietrza przyczyniła się do śmierci prawie 50 osób. Kraj zmaga się także z uciążliwą suszą. W wielu miastach regularnie odcinane są dostawy wody, co doprowadziło do protestów ludności.

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Źródło:
PAP, Reuters, CONAGUA

Pogoda na dziś. W niedzielę 26.05 ryzyko wystąpienia burz jest na przeważającym obszarze kraju. Synoptycy zapowiadają intensywne opady deszczu i grad. Będzie bardzo ciepło, a nawet gorąco.

Pogoda na dziś - niedziela 26.05. Kolejny dzień z burzami. Niebezpiecznie niemal wszędzie

Pogoda na dziś - niedziela 26.05. Kolejny dzień z burzami. Niebezpiecznie niemal wszędzie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Burze nie odpuszczają. Pogoda w ciągu kolejnych dni nadal będzie dynamiczna. Spodziewajmy się ulew, gradobić i silnego wiatru. Temperatura w drugiej połowie tygodnia trochę się obniży, ale wciąż będzie bardzo ciepło.

"Sytuacja typowa dla lata". Co nas czeka w najbliższych dniach

"Sytuacja typowa dla lata". Co nas czeka w najbliższych dniach

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend czerwcowy. Na przełomie maja i czerwca czekają nas ciepłe, ale i deszczowe dni. Sprawdź wstępną prognozę pogody przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Artura Chrzanowskiego.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Deszczowy las Borrowdale w północnej Anglii doczekał się statusu Narodowego Rezerwatu Przyrody. Ten typ ekosystemu charakteryzuje się bogatą, gęstą roślinnością i właściwie całorocznym okresem wegetacyjnym. Na dodatek lasy te są coraz rzadsze, przez co konieczna jest ich odpowiednia ochrona.

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

Źródło:
ENEX, gov.uk

Dwie grupy cykad wieloletnich zaczynają wylęgać się w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne zjawisko ma wyjątkowy charakter, ponieważ po raz pierwszy od ponad 200 lat doszło do jednoczesnego dojrzenia tych lęgów. Naukowcy i mieszkańcy spodziewają się jednego - przeraźliwie głośnych owadzich koncertów.

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Źródło:
USA Today, Reuters, University of Connecticut, CNN

Tornado przeszło w środę nad środkowym Teksasem, przynosząc ze sobą porywy wiatru przekraczające 190 kilometrów na godzinę. Żywioł uderzył w miasto Temple, niszcząc ponad 500 budynków i raniąc 30 osób. W pamięci świadków najmocniej zapisał się ogłuszający ryk, jaki towarzyszył trąbie powietrznej.

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Źródło:
Reuters, NBC DFW

Na plaży w Ustce w czwartek znaleziono martwą fokę. Zgłoszenie o zwierzęciu otrzymał Błękitny Patrol WWF. Zdjęcia dostaliśmy na Kontakt 24.

Martwa foka na plaży w Ustce

Martwa foka na plaży w Ustce

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Poniedziałkowa burza w Gnieźnie spowodowała wiele strat, a także wywołała wiele emocji, zresztą bardzo uzasadnionych. Tego dnia podobnych komórek burzowych nad północno-zachodnią częścią kraju było więcej, jednak to właśnie wielkopolskie miasto najmocniej odczuło załamanie pogody. O tym, co stało się 20 maja w Gnieźnie, pisze dla nas synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pakistan od pewnego czasu zmaga się z falą upałów. Są miejsca, gdzie temperatura sięga blisko 50 stopni Celsjusza. Taka pogoda w dramatyczny sposób wpływa na mieszkańców - szpitale przyjmują setki osób z objawami udaru słonecznego. Według meteorologów spiekota ma utrzymać się jeszcze co najmniej tydzień.

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Źródło:
PAP, AP, tvnmeteo.pl

W rosyjskim Komsomolsku nad Amurem trzymany w mieszkaniu koczkodan napił się alkoholu i wydostał na ulicę. Zanim zwierzę udało się złapać, pogryzło kilka osób.

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Źródło:
PAP, Russian Traveler, fontanka.ru

W amerykańskim stanie Iowa tornado przewróciło tira na autostradzie. Zdarzenie zarejestrowała kamera. W związku ze zniszczeniami spowodowanymi gwałtowną pogodą gubernator stanu w 15 hrabstwach ogłosił stan wyjątkowy.

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Źródło:
ENEX, tvn24.pl

50-latek z Auckland w Nowej Zelandii został ukarany grzywną po tym, jak w mediach społecznościowych pojawiło się nagranie, na którym widać, jak skacze z łodzi do wody wprost na orki pływające w pobliżu. Działanie mężczyzny oceniono jako "celowe, szokujące i głupie".

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Źródło:
ABC News, DOC

Co najmniej pięć osób zginęło, a kilkadziesiąt zostało rannych - to bilans ofiar po przejściu potężnego tornada we wtorek przez miasteczko Greenfield w amerykańskim stanie Iowa. Duża część miejscowości została zniszczona. - To trwało kilka sekund - mówią mieszkańcy, którzy przy pomocy służb usuwają skutki żywiołu. 

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

Źródło:
CNN, Reuters, tvnmeteo.pl

Starship, czyli najpotężniejsza rakieta świata, czeka na swój czwarty testowy lot. Ma się on odbyć za około dwa tygodnie - poinformował Elon Musk, właściciel firmy SpaceX, która skonstruowała statek kosmiczny.

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Lokalne władze apelują o spokój po poniedziałkowym trzęsieniu ziemi we Włoszech, w wyniku którego konieczna była ewakuacja mieszkańców. Chociaż zniszczenia okazały się niewielkie, aktywność sejsmiczna budzi niepokój - została bowiem odnotowana w rejonie największego superwulkanu Europy, Pól Flegrejskich.

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

Źródło:
PAP, The Guardian, La Reppublica

Od trzech miesięcy odwiedzający zoo w Walencji w Hiszpanii widzą poruszające zachowanie jednej z mieszkających tam szympansic. Zwierzę o imieniu Natalia straciło młode kilka dni po narodzinach i od tego czasu nie chce się z nim rozstać.

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Źródło:
Reuters, abc.es, The Olive Press

Rośnie liczba ofiar śmiertelnych trwającej od początku maja ogromnej powodzi w stanie Rio Grande do Sul na południu Brazylii. Zginęło prawie 160 osób, niemal 90 osób jest poszukiwanych - podały władze. Utrzymujące się opady i wysoka woda doprowadziły do pojawienia się drapieżnych zwierząt na zalanych ulicach miast tego regionu.

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl