Tutejsze burze są tak wielkie, że ich skutki utrzymują się przez setki lat

Źródło:
eurekalert.org
Saturn widziany teleskopem Hubble'a
Saturn widziany teleskopem Hubble'aNASA Goddard
wideo 2/10
Saturn

Naukowcy wykryli zaskakujące anomalie w atmosferze Saturna. Ich prawdopodobną przyczyną są burze, które setki lat temu występowały na północnej półkuli gazowego olbrzyma.

Saturn to szósta planeta Układu Słonecznego i druga pod względem wielkości. Jest najbardziej charakterystyczna, z uwagi na lodowo-skaliste pierścienie, które ją otaczają. I chociaż to Jowisz uważany jest za najbardziej "burzowe" ciało niebieskie z powodu ogromnego antycyklonu zwanego Wielką Czerwoną Plamą, na Saturnie także nie jest zbyt spokojnie.

Według najnowszych badań, także na Saturnie zachodzą megaburze, które mogą utrzymywać się przez stulecia.

Saturn w obiektywie Teleskopu WebbaNASA/ESA/CSA/Matthew Tiscareno/Matthew Hedman/Maryame El Moutamid/Mark Showalter/Leigh Fletcher/Heidi Hammel/Joseph DePasquale

Zaburzenia w emisji

Badanie, które ukazało się w piątek w czasopiśmie naukowym "Science Advances", zostało przeprowadzone przez astronomów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley oraz Uniwersytetu Michigan. Za pomocą radioteleskopów naukowcy chcieli zobaczyć, co dzieje się na planecie po burzy, którą zaobserwowano w 2010 roku. Zamiast tego znaleziono dowody na to, że w atmosferze Saturna nadal były ślady zjawisk, które zdarzyły się w 1876 roku, a być może nawet wcześniej.

Atmosfera Saturna składa się głównie z wodoru i helu, ale także z metanu, wody i amoniaku. Co około 20-30 lat występują w niej megaburze, przypominające ziemskie huragany, choć o wiele większej skali. Naukowcy nie są w stanie jednak stwierdzić, co je wywołuje.

- Zrozumienie mechanizmów powstawania największych burz w Układzie Słonecznym sprawia, że teoria huraganów zyskuje szerszy, kosmiczny kontekst i rzuca wyzwanie naszej obecnej wiedzy, przesuwając granice ziemskiej meteorologii - stwierdził główny autor badań Cheng Li.

- Dzięki falom radiowym sondujemy niskie warstwy chmur na gigantycznych planetach. Ponieważ reakcje chemiczne i dynamika zmieniają skład atmosfery planety, ich obserwacje są niezbędne do ustalenia rzeczywistego składu atmosfery planety - kluczowego parametru dla modeli formowania się ciał niebieskich. Obserwacje radiowe pomagają scharakteryzować procesy dynamiczne, fizyczne i chemiczne, w tym transport ciepła, tworzenie się chmur i konwekcję w atmosferach gazowych olbrzymów - tłumaczyła Imke de Pater, która od ponad 40 lat zajmuje się badaniem dalszych planet Układu Słonecznego, wykorzystując radioteleskopy Very Large Array w Nowym Meksyku.

Saturn w obiektywie teleskopu Hubble'a. Z lewej strony widoczne są dwie ciemniejsze "szprychy" na pierścieniu BNASA/ESA/Amy Simon (NASA-GSFC)/Alyssa Pagan (STScI)

Opada i się podnosi

Wspólnie z Chrisem Moeckelem, de Pater i Li odkryli zaskakującą anomalię w emisjach amoniaku w atmosferze Saturna. Powiązali ją z megaburzami, które występowały w przeszłości na północnej półkuli planety.

Naukowcy dostrzegli, że stężenie amoniaku jest niższe na średnich wysokościach atmosfery, tuż poniżej najwyższej warstwy chmur amoniakowo-lodowych, a niżej - około 100-200 kilometrów głębiej w atmosferze - jest większe. Stwierdzili, że związek chemiczny jest transportowany poprzez opady i ponowne parowanie.

- Na Ziemi, gdy pada ulewny deszcz, woda gromadzi się w kałużach. Ale na planetach-olbrzymach, które nie mają powierzchni, gdzie ma się gromadzić? Po prostu wyparowuje - powiedział Li.

Zjawisko to może utrzymywać się przez setki lat.

- Wiemy, że burze są duże, ale w oparciu o nasze doświadczenia z pogodą nigdy nie braliśmy pod uwagę możliwości, że mogą pozostawić po sobie skutki trwające setki lat. Na Ziemi pogoda nadchodzi i odchodzi, a na Saturnie się trzyma - dodał Li.

Sposób, w jaki anomalie zachowywały się od czasu aktywności burzowej, może pomóc naukowcom dowiedzieć się więcej o pogodzie na Saturnie.

Badanie ujawniło także, że chociaż Jowisz i Saturn - dwie największe planety Układu Słonecznego - składają się z wodoru, tak naprawdę są zupełnie inne. I chociaż na Jowiszu także dochodzi do anomalii w atmosferze, są one związane raczej z obecnością "stref" (białych pasm) oraz "pasów" (ciemnych pasm), a nie jak w przypadku Saturna - z burzami. Najnowsze odkrycie podaje w wątpliwość dotychczasową wiedzę o gazowych olbrzymach i innych planetach, sugerując, że "zjawiska atmosferyczne" jakie na nich zachodzą, mogą mieć różne przyczyny i skutki.

Saturn w obiektywie sondy CassiniNASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Autorka/Autor:kw

Źródło: eurekalert.org

Źródło zdjęcia głównego: NASA/ESA/Amy Simon (NASA-GSFC)/Alyssa Pagan (STScI)

Pozostałe wiadomości

Weekend zapowiada się wiosennie. W całej Polsce temperatura przekroczy 10 stopni Celsjusza, a miejscami termometry mogą pokazać nawet 18 stopni. Lokalnie pojawią się opady, ale niewielkie.

Weekend nie wszędzie będzie pogodny

Weekend nie wszędzie będzie pogodny

Źródło:
tvnmeteo.pl

Luty był średnio o 6 stopni Celsjusza cieplejszy niż zazwyczaj. Jak wynika z danych IMGW, miesiąc pobił już dotychczasowy rekord ustanowiony w 1990 roku. W środę anomalia temperatury sięgnęła miejscami 10 st. C.

Mapa Polski jest miejscami nie czerwona, tylko bordowa. To "ewenement"

Mapa Polski jest miejscami nie czerwona, tylko bordowa. To "ewenement"

Źródło:
IMGW, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Przegotowanie kranówki pomaga w pozbyciu się z niej mikroplastiku - informują chińscy naukowcy. Najskuteczniej proces ten przebiega w twardej wodzie, zawierającej wyższą zawartość węglanu wapnia.

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Źródło:
PAP

Katowice zmagają się z problemem zanieczyszczenia dwutlenkiem azotu. Na bardzo słabą jakość powietrza skarżą się mieszkańcy domów położonych w sąsiedztwie autostrady A4. Jak tłumaczył Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego, to nie tylko problem stolicy Śląska - normy dla tego gazu przekraczane są w każdym dużym mieście.

Dwutlenek azotu dusi mieszkańców Katowic

Dwutlenek azotu dusi mieszkańców Katowic

Źródło:
TVN24, GIOŚ

Frytki to najbardziej przyjazne bioróżnorodności danie. W badaniu uwzględniającym ponad 150 potraw z całego świata, naukowcy z Singapuru przeanalizowali to, które z nich mają wpływ na największą liczbę gatunków zwierząt. Wśród najbardziej "obciążających" środowisko dań znalazło się wiele potraw mięsnych, ale też kilka opcji wegetariańskich i wegańskich.

Chcesz zapobiec wymieraniu gatunków? Jedz frytki

Chcesz zapobiec wymieraniu gatunków? Jedz frytki

Źródło:
PLOS

Szwajcaria chce globalnej dyskusji na temat technologii umożliwiających wpływanie na ziemski klimat, zwłaszcza ograniczających ilość światła słonecznego docierającego do naszej planety. Debata ma mieć miejsce na trwającej w Kenii szóstej Sesji Zgromadzenia ONZ ds. Środowiska. Technologie te jednak wywołują ogromne kontrowersje i dzielą naukowców.

Szwajcaria proponuje zasłonięcie Słońca. Kontrowersyjny pomysł dzieli naukowców

Szwajcaria proponuje zasłonięcie Słońca. Kontrowersyjny pomysł dzieli naukowców

Źródło:
Guardian, tvn24.pl

Misja IM-1 może zostać uznana za sukces - przekazała w środę NASA. Chociaż lądowaniu sondy Odyseusz towarzyszył szereg problemów technicznych, naukowcom udało się odebrać dane z umieszczonych na jej pokładzie instrumentów pomiarowych. Producent lądownika ma nadzieję, że sprzęt nie powiedział jeszcze ostatniego słowa.

Połamał nogi, ale przesłał dane. "Przeprowadziliśmy bardzo udaną misję"

Połamał nogi, ale przesłał dane. "Przeprowadziliśmy bardzo udaną misję"

Źródło:
NASA, space. com, Reuters

Rekordowa liczba pożarów została zanotowana w lutym w brazylijskiej części Amazonii. Naukowcy przekazali, że płomienie zaobserwowano tam prawie trzy tysiące razy - to najwyższa wartość od momentu rozpoczęcia pomiarów. Winę za to ponosi susza, która od miesięcy nawiedza ten rejon świata.

W Amazonii padł smutny rekord. Tak wielu pożarów jeszcze tam nie było

W Amazonii padł smutny rekord. Tak wielu pożarów jeszcze tam nie było

Źródło:
PAP, CAMS, Correio Braziliense

Pogoda na dziś. W czwartek 29.02 termometry wskażą od 5 do 16 stopni Celsjusza. Opady deszczu synoptycy zapowiadają tylko dla południowo-wschodniej części kraju.

Pogoda na dziś - czwartek 29.02. Duże różnice temperatury. W części kraju spadnie deszcz

Pogoda na dziś - czwartek 29.02. Duże różnice temperatury. W części kraju spadnie deszcz

Źródło:
tvnmeteo.pl

Sonda DART, która niemal półtora roku temu, w pierwszym teście obrony planetarnej, uderzyła w asteroidę Dimorphos, nie pozostawiła na niej krateru uderzeniowego, ale prawdopodobnie zmieniła jej kształt - twierdzą naukowcy na łamach pisma "Nature Astronomy". Przeprowadzili setki symulacji, aby odtworzyć skutki tej celowej kolizji.

Sonda uderzyła w asteroidę. Zmieniła ją w "zupełnie inne ciało"

Sonda uderzyła w asteroidę. Zmieniła ją w "zupełnie inne ciało"

Źródło:
CNN, space.com, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze i tornada przeszły w środę przez stany Illinois, Ohio i Michigan w USA. Wielu ludzi zostało pozbawionych prądu, a z utrudnieniami musieli liczyć się pasażerowie korzystający z chicagowskiego lotniska O'Hare.

Tornada, wichury i grad wielkości piłek golfowych. Żywioł niszczył domy i wyrywał drzewa z korzeniami

Tornada, wichury i grad wielkości piłek golfowych. Żywioł niszczył domy i wyrywał drzewa z korzeniami

Źródło:
Reuters, BBC

We wschodniej Australii nie ustają pożary buszu. Ogień zagraża co najmniej 30 tysiącom mieszkańców stanu Wiktoria, a rozprzestrzenianiu się żywiołu sprzyja silny, porywisty wiatr. Mieszkańcy coraz to nowych regionów zachęcani są do ewakuacji.

Katastrofalne zagrożenie pożarowe. Suche burze mogą pogorszyć sytuację

Katastrofalne zagrożenie pożarowe. Suche burze mogą pogorszyć sytuację

Źródło:
PAP, Reuters, ABC News

Intensywne opady deszczu na północy Hiszpanii doprowadziły do wylania kilku rzek. W niektórych miejscowościach ulice znalazły się pod wodą. Największe problemy występują w Kraju Basków, Kastylii i Leonie oraz w regionie Nawarra.

Wylewają rzeki w Hiszpanii. Zalania i podtopienia

Wylewają rzeki w Hiszpanii. Zalania i podtopienia

Źródło:
ENEX, elmundo.es, 20minutos.es

Pożar szaleje w północnym Teksasie. Jak przekazali strażacy, od poniedziałku spłonęło ponad 121 tysięcy hektarów terenów zielonych, a ogień nie został opanowany. W wielu hrabstwach wydano nakazy ewakuacji, jednak miejscami płomienie podeszły tak blisko zabudowań, że władze nakazały mieszkańcom natychmiastowe poszukanie schronienia.

Jest za późno na ewakuację. "Domy płoną właściwie z każdej strony"

Jest za późno na ewakuację. "Domy płoną właściwie z każdej strony"

Źródło:
Reuters, CNN

Trzeci stopień zagrożenia lawinowego obowiązuje w wysokich partiach Tatr. Jak wyjaśnili ratownicy, wzrost zagrożenia ma związek z bardzo dużym ociepleniem, odczuwalnym także wysoko w górach. Eksperci apelują o ostrożność podczas wycieczek.

W Tatrach panują "nietypowe" warunki. Uważajcie na siebie

W Tatrach panują "nietypowe" warunki. Uważajcie na siebie

Źródło:
TPN, TOPR

Silny boczny wiatr uniemożliwił w poniedziałek lądowanie na lotnisku Heathrow w Londynie. Na nagraniu widać, jak podmuchy miotają samolotem linii British Airways, a pilot decyduje się na przerwanie próby lądowania.

Wiatr miotał samolotem, pilot przerwał lądowanie. Nagranie

Wiatr miotał samolotem, pilot przerwał lądowanie. Nagranie

Źródło:
BBC, Reuters, FlightRadar 24

Niezwykle wysoka temperatura, jaką przyniósł nam tegoroczny luty, przyniosła spore ożywienie wśród roślin i zwierząt. Przyroda zbudziła się do życia także w ogrodzie prezenterki tvnmeteo.pl Doroty Gardias, która na antenie TVN24 zaprezentowała pierwsze w tym roku okazy rabarbaru.

Wiosna w lutym. W ogrodzie Doroty Gardias wyrósł już rabarbar

Wiosna w lutym. W ogrodzie Doroty Gardias wyrósł już rabarbar

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Do środkowej Europy, w tym do Polski, napływa wyjątkowo ciepłe powietrze. We wtorek na południu kraju temperatura przekraczała aż 19 stopni Celsjusza, a w kilku miastach odnotowano rekordy. W Warszawie było cieplej niż w stolicy Hiszpanii.

Posypały się rekordy, Warszawa była cieplejsza od Madrytu

Posypały się rekordy, Warszawa była cieplejsza od Madrytu

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW, wetteronline.de

Meksykański wulkan Popocatepetl znów się przebudził, wyrzucając w powietrze kłęby pyłu i dymu. Z tego powodu niektóre linie lotnicze zdecydowały się na odwołanie lotów ze stołecznego lotniska. W regionie ogłoszono alert ostrzegający przed aktywnością wulkaniczną.

77 wyziewów z krateru. Alert w Meksyku

77 wyziewów z krateru. Alert w Meksyku

Źródło:
PAP, El Pais, CENAPRED

Pierwszy bocian przyleciał do wsi Krutyń na Mazurach - poinformował we wtorek w mediach społecznościowych Mazurski Park Krajobrazowy. To ptak, który od trzech lat zjawia się w tej miejscowości wcześniej niż inne bociany.

Do mazurskiej wsi przyleciał bocian. Wcześniej niż rok temu

Do mazurskiej wsi przyleciał bocian. Wcześniej niż rok temu

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Metalową bliznę zauważono na powierzchni białego karła WD 0816-310. Dawniej obiekt ten był wielkości naszego Słońca, jednak zakończył swoje życie pochłaniając otaczające go planety i planetoidy. To właśnie ten proces pozostawił po sobie unikatowy ślad.

Po kosmicznym kanibalizmie na powierzchni gwiazd pozostaje blizna

Po kosmicznym kanibalizmie na powierzchni gwiazd pozostaje blizna

Źródło:
ESO

Pożary lasu szaleją w stanie Missisipi. W poniedziałek strażacy walczyli z ogniem, który pochłonął ponad 600 hektarów lasu. Funkcjonariusze apelowali do mieszkańców o powstrzymanie się od rozpalania ognia w wietrzne dni.

Od trzech dni walczą z żywiołem

Od trzech dni walczą z żywiołem

Źródło:
Reuters, MS Forestry Commission

Dzud - zjawisko uniemożliwiające wypas zwierząt - opanował około 80 procent terenu Mongolii. Do tej pory przyczynił się on do śmierci ponad 2,9 milionów sztuk bydła. Wszystko wskazuje na to, że przez zmiany klimatyczne do podobnych katastrof będzie dochodziło coraz częściej.

"Biel i żelazo" zabiły prawie trzy miliony zwierząt

"Biel i żelazo" zabiły prawie trzy miliony zwierząt

Źródło:
PAP, Daily Sabah

Osuwisko całkowicie pogrzebało wioskę w środkowej Boliwii. Do zdarzenia doszło, gdy woda przelała się przez tamę pobliskiego zbiornika wodnego. To nie jedyne miejsce w kraju, gdzie obfite opady deszczu

Fale błota pochłonęły całą miejscowość. "Co zrobić, gdy straciliśmy wszystko?"

Fale błota pochłonęły całą miejscowość. "Co zrobić, gdy straciliśmy wszystko?"

Źródło:
Reuters, opinion.com.bo, urgente.bo

Ariane 6, nowa rakieta nośna Europejskiej Agencji Kosmicznej, dotarła do Gujany Francuskiej. Budowana przez kilkaset firm z 13 krajów konstrukcja ma zapewnić Europie niezależność w dostępie do orbity. Pierwszy lot zapowiadany jest na lato bieżącego roku.

Rakieta Ariane 6 przypłynęła do portu kosmicznego

Rakieta Ariane 6 przypłynęła do portu kosmicznego

Źródło:
PAP, ESA

Zima w tym roku przypomina wiosnę, a przyroda zaczęła budzić się do życia z wyprzedzeniem. Jak tłumaczy synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek, natura wcale nie dała się całkowicie wyprowadzić w pole ciepłej aurze. Niewykluczone także, że w tym roku jeszcze liźnie nas jęzor zimna "Bestii ze Wschodu".

Ekstremalnie ciepły luty. Czy "Bestia ze Wschodu" przegoni wiosnę?

Ekstremalnie ciepły luty. Czy "Bestia ze Wschodu" przegoni wiosnę?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Japoński lądownik SLIM przetrwał noc księżycową, choć nie był zaprojektowany do "przeżycia" w tak ekstremalnych warunkach - poinformowała w poniedziałek agencja kosmiczna JAXA. To pierwszy w historii lądownik, który precyzyjnie wylądował na powierzchni Srebrnego Globu.

Na Księżycu stał się "cud"

Na Księżycu stał się "cud"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Mieszkańcy wsi Piasek pod Cedynią (województwo zachodniopomorskie) proszą o pomoc, ponieważ wody opadowe i gruntowe zatrzymują się na ich podwórkach, a niektórym zalewa też piwnice. Jak zaznaczają, to przez nową zaporę przeciwpowodziową. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie mówi, że "wał został wykonany zgodnie z dokumentacją projektową".

Wał chroni przed powodzią, ale podwórka i piwnice zalane. "Coś nie zagrało"

Wał chroni przed powodzią, ale podwórka i piwnice zalane. "Coś nie zagrało"

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, IMGW

Zanieczyszczenia powietrza mają przełożenie na ilość opadów. Jak wynika z badań amerykańskich naukowców, znajdujące się w atmosferze cząsteczki sprawiają, że powietrze staje się chłodniejsze i suchsze. Zjawisko to może maskować pełną skalę zmian klimatycznych poprzez ukrywanie ekstremalnych opadów związanych z ocieplaniem się planety.

Zagadka "zaginionego" deszczu nareszcie rozwiązana

Zagadka "zaginionego" deszczu nareszcie rozwiązana

Źródło:
Berkeley Lab