Powstała nowa mapa Zelandii - zatopionego ósmego kontynentu

Źródło:
phys.org, BBC
Płyty tektoniczne
Płyty tektoniczneNASA
wideo 2/4
Płyty tektoniczneNASA

Zelandia - kontynent, którego większość znajduje się pod wodą - doczekał się nowej mapy. Naukowcy opracowali ją w oparciu o próbki z odwiertów w oceanicznym dnie. Badanie to pozwoli nam lepiej poznać historię zatopionego lądu.

Około 83 milionów lat temu superkontynent Gondwana został rozerwany przez siły geologiczne, co dało początek istniejącym dziś kontynentom. Spowodowało to również powstanie innego kontynentu, Zelandii, który obecnie jest zatopiony. Zelandia znajduje się w około 94 procentach pod powierzchnią morza, a pozostałe sześć procent tworzy Nową Zelandię i otaczające ją wyspy. Teraz na łamach czasopisma "Tectonics" ukazała się kompletna mapa tego tajemniczego miejsca.

Zatopiony ląd

Ponieważ większa część Zelandii znajduje się głęboko pod wodami Pacyfiku, nie jest ona tak dobrze zbadana jak większość kontynentów, co prowadzi do nieścisłości przy określaniu jej granic.

Międzynarodowy zespół naukowców postanowił udoskonalić istniejące mapy kontynentu, opierając się na badaniu skał i próbek osadów z dna morskiego oraz brzegów wysp tworzących Zelandię. Wiele materiału pochodziło z dennych odwiertów. Następnie badacze przeprowadzili kolejną analizę z wykorzystaniem danych sejsmicznych zarejestrowanych w regionie.

Nowa mapa pozwoliła naukowcom dokładnie wytyczyć granice zajmującego 5 milionów kilometrów kwadratowych kontynentu oraz znajdujących się na nim formacji geologicznych - płaskowyżów, wzniesień i zagłębień. Próbki skał pobrane wzdłuż wschodniego wybrzeża Zelandii niemal idealnie odpowiadały geologii Antarktydy Zachodniej, co oznaczało, że w przeszłości te dwie masy lądowe były połączone niczym Ameryka Południowa i Afryka.

Badania historii sejsmicznej i anomalii magnetycznych wykazały natomiast, że w przeszłości kontynent został poddany silnym naprężeniom - to one prawdopodobnie spowodowały, że masa lądowa stała się cienka, rozciągnięta i uległa częściowemu zatopieniu.

Zelandia - wizja artystycznaShutterstock

W poszukiwaniu Zelandii

Pierwsze wskazówki, że Nowa Zelandia może stanowić wycinek większej masy lądowej pojawiły się w 2002 roku, kiedy naukowcy przeprowadzili badanie głębokości oceanu w tamtym regionie. Pacyfik okazał się tam płytszy niż w innych miejscach, co sugeruje, że znajdował się on nie na cienkiej płycie oceanicznej, ale na grubszej kontynentalnej.

W 2019 r. międzynarodowy zespół naukowców zmapował geologię południowej części kontynentu. Ich badania ujawniły, że w pewnym momencie Zelandia została rozciągnięta przez siły tektoniczne. W tym procesie masa lądowa straciła również swój pierwotny kształt, co utrudniło badania nad jej geologiczną historią.

Autorka/Autor:as

Źródło: phys.org, BBC

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Pogoda na dziś. Poniedziałek 04.03 zapowiada się pochmurno, miejscami deszczowo. W części kraju wystąpią warunki sprzyjające powstawaniu burz. Na termometrach zobaczymy od 4 do 16 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - poniedziałek 04.03. Niebo spowiją chmury, miejscami burzowe

Pogoda na dziś - poniedziałek 04.03. Niebo spowiją chmury, miejscami burzowe

Źródło:
tvnmeteo.pl

W marcu czasami będzie chłodniej niż w lutym. Jakiej temperatury możemy się spodziewać w najbliższych dniach? Czy ciepło powróci? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni.

Pogoda na 16 dni: na północy rodzi się mroźny wyż

Pogoda na 16 dni: na północy rodzi się mroźny wyż

Źródło:
tvnmeteo.pl

Zorza polarna zalśniła nad Polską w nocy z niedzieli na poniedziałek. Zjawisko najlepiej widoczne było w północnej części kraju, gdzie dopisały także warunki atmosferyczne. Jego zdjęcia otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Zorza polarna rozświetliła niebo nad Polską

Zorza polarna rozświetliła niebo nad Polską

Źródło:
Kontakt 24, Z głową w gwiazdach

IMGW opublikował prognozę zagrożeń meteorologicznych na kolejne dni. W przyszłym tygodniu w większości kraju prognozowane są przymrozki, a miejscami drogi mogą być oblodzone. Sprawdź, gdzie może być niebezpiecznie.

Prognoza alertów IMGW. Powrócą zimowe zagrożenia

Prognoza alertów IMGW. Powrócą zimowe zagrożenia

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW, tvnmeteo.pl

Po okresie spokojnej i łagodnej aury czeka nas chwilowy powrót gwałtownych zjawisk. System niżów zalegających nad Europą sprowadzi do naszego kraju opady deszczu, lokalnie deszczu ze śniegiem. Miejscami spodziewane są nawet burze. Kolejne dni zapowiadają się dużo chłodniej niż ostatnio.

Pogoda na 5 dni. Idzie ochłodzenie. Powrócą zimowe opady

Pogoda na 5 dni. Idzie ochłodzenie. Powrócą zimowe opady

Źródło:
tvnmeteo.pl

Zima zawitała do Kalifornii - i to bezpośrednio pod drzwi. Pracownicy ośrodka narciarskiego w górach Sierra Nevada przekonali się o tym na własnej skórze, gdy rano otworzyli drzwi i zobaczyli warstwę śniegu sięgającą niemal górnej framugi. W ciągu doby spadło tam niemal 90 centymetrów śniegu.

Taki widok zastali po otwarciu drzwi

Taki widok zastali po otwarciu drzwi

Źródło:
CNN, Sugar Bowl Resort

Rekordowo ciepły luty nie jest zwykłą anomalią, ale skutkiem zmian klimatycznych zachodzących na całym świecie. Profesor Bogdan Chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu tłumaczył, że w walce z globalnym ociepleniem coraz trudniej będzie nam liczyć na oceany - ta naturalna "chłodnica" naszej planety sama staje się coraz cieplejsza. Naukowiec ostrzegł, że skutki zmian klimatycznych odczujemy wszyscy.

Ciepły luty nie był wyjątkiem, ale nową regułą. "Nie cieszyłbym się z tych zmian"

Ciepły luty nie był wyjątkiem, ale nową regułą. "Nie cieszyłbym się z tych zmian"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Lawiny porwały turystów na północy Japonii. Jak przekazali funkcjonariusze policji, w niedzielę doszło do dwóch niepowiązanych ze sobą wypadków. Zginęły dwie osoby.

Dwie lawiny, dwie ofiary śmiertelne

Dwie lawiny, dwie ofiary śmiertelne

Źródło:
PAP, NHK, The Japan News

Strażacy walczą z "potwornym" pożarem, który od prawie tygodnia szaleje w Teksasie. W wyniku żywiołu życie straciły co najmniej dwie osoby. Ogień pochłonął obszar liczący ponad 400 tysięcy hektarów, co czyni go największym pożarem odnotowanym w tym stanie.

Pożary w Teksasie. Ogień strawił ponad 400 tysięcy hektarów ziem

Pożary w Teksasie. Ogień strawił ponad 400 tysięcy hektarów ziem

Źródło:
Reuters, CNN

Wulkan Popocatepetl jest drugą najwyższą górą Meksyku. W sobotę znów dał o sobie znać i wyrzucił w powietrze chmurę dymu i popiołu. Wzbiła się ona na wysokość kilku kilometrów.

Popocatepetl znowu niepokoi

Popocatepetl znowu niepokoi

Źródło:
ENEX, volcanodiscovery.com, gob.mx

Zambia i sąsiednie Zimbabwe zmagają się z niespotykaną od dekad suszą. Wodospady Wiktorii, uznawane za jeden z siedmiu naturalnych cudów świata, po wielu tygodniach suszy, zamiast kaskad wody pokazują turystom skalne ściany. Prezydent Zambii ogłosił stan wyjątkowy.

Jeden z naturalnych cudów świata wysycha. Ogłoszono stan wyjątkowy

Jeden z naturalnych cudów świata wysycha. Ogłoszono stan wyjątkowy

Źródło:
PAP, Reuters, AP

Za nami miesiąc, który zapisał się w historii meteorologii. Choć w kalendarzu był luty, to pogodowo przenieśliśmy się do kwietnia. Zwłaszcza w ostatnich dniach, kiedy termometry pokazywały blisko 20 stopni Celsjusza.

Oto wykres, który powinien nas niepokoić

Oto wykres, który powinien nas niepokoić

Źródło:
IMGW, tvnmeteo.pl

Śnieżyce nawiedziły Kalifornię. Gwałtowna aura spowodowała, że tysiące domów zostało pozbawionych prądu. Miejscami pokrywa śnieżna może przekraczać trzy metry.

Tysiące domów bez prądu. Śnieżyce w USA

Tysiące domów bez prądu. Śnieżyce w USA

Źródło:
Reuters, The Guardian

Wiosna w Tatry przyszła wyjątkowo wcześnie. Po rekordowo ciepłym lutym śniegu w dolinach w większości miejsc już próżno szukać. Ten leży w wyższych partiach gór, gdzie obowiązuje drugi stopień zagrożenia lawinowego.

Śnieg w lutym leżał w Zakopanem zaledwie kilka dni

Śnieg w lutym leżał w Zakopanem zaledwie kilka dni

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, PAP

Brazylijski stan Acre zmaga się z powodziami. W mieście Brasielia sytuacja nigdy nie była tak trudna. Setki mieszkańców zostało bez dachu nad głową, a tysiące przesiedlono. Skutki żywiołu można zobaczyć na nagraniach z drona.

"Wszystko zostało zalane. Niczego nie udało się uratować

"Wszystko zostało zalane. Niczego nie udało się uratować

Źródło:
Reuters

Do Polski zbliża się ochłodzenie. Zima nie wraca, ale jak podkreślił rzecznik prasowy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Grzegorz Walijewski, zapanuje "wczesna wiosna". Po niespotykanie ciepłym lutym pogoda zacznie pasować do kalendarza. Synoptyk przekazał również, jakiej aury możemy spodziewać się w czasie Wielkanocy i na początku kwietnia.

Jaki będzie marzec i co z pogodą w Wielkanoc? IMGW prognozuje

Jaki będzie marzec i co z pogodą w Wielkanoc? IMGW prognozuje

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Śnieg pokrył w sobotę rano niektóre obszary zachodniej Anglii. Warunki do podróżowania były trudne. Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie zimowych opadów w Bristolu.

"Taka pogoda dziś przywitała nas w Bristolu"

"Taka pogoda dziś przywitała nas w Bristolu"

Źródło:
BBC, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Testy systemu ostrzegania przed tsunami przeprowadzono w piątek w Lizbonie przy Placu Handlowym. Specjaliści podkreślają, że stolica Portugalii jest w znacznym stopniu narażona na trzęsienie ziemi, które może doprowadzić do powstania groźnych fal.

Lizbona testuje system ostrzegania przed tsunami. "Duże ryzyko trzęsienia ziemi"

Lizbona testuje system ostrzegania przed tsunami. "Duże ryzyko trzęsienia ziemi"

Źródło:
PAP

Sycylia zmaga się z poważną suszą. Brak opadów zimą sprawił, że dostęp do słodkiej wody jest mocno ograniczony. Mieszkańcy muszą magazynować deszczówkę.

Po wodę chodzą do fontanny, wanny napełniają na zapas

Po wodę chodzą do fontanny, wanny napełniają na zapas

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

Tak ciepłego lutego w Polsce nie było od ponad 100 lat. Już na samym początku miesiąca zaczęły pojawiać się pierwsze oznaki wiosny. - Właściwie można powiedzieć, że nie tyle wiosna przychodzi wcześniej, co skraca się zima - skomentował rzecznik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Grzegorz Walijewski. - To już nie będzie to, co kiedyś, gdy temperatura ujemna utrzymywała się kilkanaście czy kilkadziesiąt dni. To już się zmieniło - powiedział.

Zima się skróciła. "To już nie będzie to, co kiedyś"

Zima się skróciła. "To już nie będzie to, co kiedyś"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Studenci z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie mają w planach wysłanie w kosmos własnego satelity o nazwie HYPE. Trwa faza projektowania urządzenia, które na orbitę dotrzeć ma na jesieni tego roku. Sprzęt pozwoli na monitorowanie zmian klimatu, a młodzi inżynierowie chcą skupić się na problemie smogu.

Studenci budują satelitę, będzie miał swój selfie stick

Studenci budują satelitę, będzie miał swój selfie stick

Źródło:
TVN24 GO, "Kijek w kosmosie"

Internet jest pełen mitów dotyczących klimatu. Niektórzy powielają je, nie mając zupełnie świadomości. Inni zaś, także politycy, świadomie kłamią. W "Rozmowach o końcu świata" w TVN24 GO i w TVN24 co miesiąc będziemy obalać te największe manipulacje. W pierwszym odcinku tego minicyklu sprawdzamy, jak ludzkość wpływa na obecną zmianę klimatu.

Ludzkość nie ma żadnego wpływu na zmianę klimatu? Obalamy mity

Ludzkość nie ma żadnego wpływu na zmianę klimatu? Obalamy mity

Źródło:
TVN24 GO, "Rozmowy o końcu świata"

Bóbr, który zamieszkał nad Morskim Okiem, przetrwał zimę - przekazał leśniczy Tatrzańskiego Parku Narodowego Grzegorz Bryniarski. Obecność tych gryzoni w Tatrach jest obserwowana dopiero od trzech lat.

Wiemy, co słychać u bobra znad Morskiego Oka

Wiemy, co słychać u bobra znad Morskiego Oka

Źródło:
PAP

Odyseusz, pierwszy amerykański statek kosmiczny, który wylądował na Księżycu od pół wieku, stracił w czwartek zasilanie i przeszedł w stan uśpienia. W mroźną księżycową noc zakończył misję - poinformowała firma Intuitive Machines, projektant lądownika. Choć komunikacja z pojazdem i realizacja celów naukowych były utrudnione z powodu jego kłopotów z lądowaniem, to udało się uzyskać potrzebne dane, a NASA uznała misję za sukces.

"Dobranoc, Odie. Mamy nadzieję, że jeszcze coś od ciebie usłyszymy"

"Dobranoc, Odie. Mamy nadzieję, że jeszcze coś od ciebie usłyszymy"

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Wiosna meteorologiczna się rozpoczęła. To oznacza, że już niedługo przywitamy także wiosnę kalendarzową i astronomiczną. Tę ostatnią wyznacza moment równonocy wiosennej. Kiedy wypada w tym roku? Sprawdź, aby nie przegapić.

Pierwszy dzień wiosny 2024. Wiosna meteorologiczna się zaczęła. Kiedy początek kalendarzowej i astronomicznej wiosny

Pierwszy dzień wiosny 2024. Wiosna meteorologiczna się zaczęła. Kiedy początek kalendarzowej i astronomicznej wiosny

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Grupa fizyków z powodzeniem wykryła słabe przyciąganie grawitacyjne maleńkiej cząsteczki. Ma to nam pomóc zrozumieć, czym jest grawitacja kwantowa. Naukowcy planują dalsze eksperymenty, chcąc zejść do poziomu rządzonego przez mechanikę kwantową, by lepiej zrozumieć naturę grawitacji i prawa rządzące Wszechświatem.

Ten pomiar grawitacji pobił rekord. "Jesteśmy o krok bliżej"

Ten pomiar grawitacji pobił rekord. "Jesteśmy o krok bliżej"

Źródło:
PAP, EurekAlert, University of Southampton

Przegotowanie kranówki pomaga w pozbyciu się z niej mikroplastiku - informują chińscy naukowcy. Najskuteczniej proces ten przebiega w twardej wodzie, zawierającej wyższą zawartość węglanu wapnia.

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Źródło:
PAP

Pogoda we Włoszech w ostatnich dniach była niebezpieczna. Miejscami padał intensywny deszcz, a w górach - śnieg. W Trydencie-Górnej Adydze lawina porwała narciarzy, jeden z nich zginął. W innych regionach kraju po ulewach rzeki wystąpiły z brzegów, a strażacy śmigłowcem i pontonami ratowali uwięzionych ludzi.

Potężne opady deszczu i śniegu we Włoszech

Potężne opady deszczu i śniegu we Włoszech

Źródło:
Reuters, ENEX, ANSA