Naukowcy są bliżej odkrycia tajemnicy burz piaskowych na Marsie

Źródło:
USRA, PNAS
Zdjęcia powierzchni Marsa wykonane przez łazik Spirit
Zdjęcia powierzchni Marsa wykonane przez łazik SpiritNASA
wideo 2/6
Zdjęcia powierzchni Marsa wykonane przez łazik SpiritNASA

Prowadzenie badań na Czerwonej Planecie nie jest łatwe. Wysyłane na Marsa łaziki i lądowniki są zasilane energią słoneczną, więc w przypadku jej odcięcia, cała misja staje w obliczu niepowodzenia. Jednym z największych zagrożeń dla maszyn okazały się przysłaniające słońce burze piaskowe. Dotychczas stanowiły one tajemnicę, ale najnowsze badanie rzuca odrobinę światła na przyczyny ich występowania.

Burze piaskowe pojawiają się na powierzchni Marsa sezonowo, ale ich zasięg bywa różny - od lokalnych zakłóceń, po gwałtowne zjawiska ogarniające całą planetę, niemal całkowicie odcinające dopływ światła słonecznego. Do takiej właśnie burzy doszło w czerwcu 2018 roku. W jej wyniku NASA utraciła kontakt z łazikiem Opportunity, kończąc trwającą ponad 15 lat misję. Odkrycie przyczyny występowania tego zjawiska jest zatem kluczowe dla nauki, a w przyszłości również dla bezpieczeństwa marsjańskich astronautów.

Łazik Opportunity w środku piaskowej burzyNASA

Burze piaskowe na Marsie. Planeta "charakteryzuje się brakiem równowagi energetycznej"

Rozwiązaniem tej zagadki zajął się zespół naukowców pod przewodnictwem Ellen Creecy, doktorantki z Uniwersytetu Houston. Badacze przeanalizowali dane zgromadzone przez lata badań, pochodzące z wielu misji, w tym Mars Global Surveyor, Curiosity oraz InSight.

Na ich podstawie stworzyli oni model marsjańskiego klimatu oraz obliczyli jego energetyczny bilans - różnicę pomiędzy zaabsorbowaną energią słoneczną a energią cieplną wyemitowaną z powierzchni. To jeden z najważniejszych parametrów pozwalający scharakteryzować klimat danej planety oraz jej cykle pogodowe.

- Zauważyliśmy, że Mars charakteryzuje się brakiem równowagi energetycznej - opowiada Creecy. - W przypadku Ziemi, bilans energetyczny pozostaje niemal stały pomiędzy porami roku, a różnice wynoszą zaledwie 0,4 procenta. Na Marsie, wartość ta wzrasta do 15,3 procenta. To właśnie nadwyżka energii, gdy więcej jest pochłaniane niż emitowane, może być jednym z mechanizmów warunkujących powstawanie burz - dodała.

Szczególnie wyraźnie widać to na przykładzie gigantycznej burzy piaskowej z 2001 roku, kiedy to planeta emitowała o 22 procent mniej energii niż zwykle w dzień, ale o 29 procent więcej podczas marsjańskiej nocy. Tak duże zmiany mogły przyczynić się do zaostrzenia gwałtowności zjawiska.

W 2001 roku, burze (po prawo) ogarnęły całą powierzchnię planetyNASA

Badania ważne nie tylko dla astronautów

Jak zaznaczają naukowcy, wyniki badania posłużą do poznania warunków klimatycznych na Marsie, w szczególności, gdy zostaną one zestawione z istniejącymi numerycznymi modelami klimatu. Informacje te będą kluczowe, gdy na powierzchni Czerwonej Planety wylądują pierwsze misje załogowe - jak przewidują NASA oraz chińska agencja kosmiczna CNSA, może to nastąpić już w kolejnej dekadzie.

Na dodatek badania nad stabilnością bilansu energetycznego innych planet przyczynią się do lepszego zrozumienia tego zjawiska na Ziemi. Przykładowo, naukowcy mogą wykorzystać je do przewidzenia, jakie niebezpieczeństwa mogą wystąpić na naszej planecie w przyszłości.

Krater Jezero, zdjęcie wykonane przez łazik PerseveranceNASA

Autorka/Autor:as/dd

Źródło: USRA, PNAS

Źródło zdjęcia głównego: NASA

Pozostałe wiadomości

Pogoda na jutro. W sobotę 15.06 w wielu regionach kraju możliwe są opady deszczu. Najwięcej słońca będzie na wschodzie i południu. Zrobi się cieplej, a miejscami nawet gorąco.

Pogoda na jutro - sobota 15.06. Deszcz w połowie kraju

Pogoda na jutro - sobota 15.06. Deszcz w połowie kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

Weekend przyniesie zmianę pogody. Zacznie robić się cieplej, a w niektórych regionach Polski zagrzmi. W następnym tygodniu spodziewamy się gwałtownych burz i ulew przy ponad 30-stopniowych upałach.

W weekend wrócą burze. Później będzie ich więcej

W weekend wrócą burze. Później będzie ich więcej

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa usuwanie skutków nawałnic i powodzi, jakie w weekend nawiedziły południe i wschód Austrii. Wstępnie straty szacuje się na co najmniej pięć milionów euro. W pomoc poszkodowanym zaangażował się rząd oraz organizacje pozarządowe i osoby prywatne.

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Źródło:
PAP

Uderzenie gorąca spodziewane jest już w przyszłym tygodniu. Z prognoz wynika, że miejscami temperatura wyniesie 33 stopnie Celsjusza. Jak wyjaśniła synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek, w niektórych regionach będzie jednak zdecydowanie chłodniej.

Nadciąga pierwsza fala upałów. Jak długo potrwa?

Nadciąga pierwsza fala upałów. Jak długo potrwa?

Źródło:
tvnmeteo.pl

W ostatnim czasie Grecję nęka fala upałów. Służby skarżą się, że turyści przyjeżdżają nieprzygotowani i wyruszają na spacery bez nakryć głowy, podczas gdy temperatura przekracza 40 stopni Celsjusza. Ponieważ podczas wędrówek zmarło czworo zagranicznych turystów, a dwóch jest zaginionych, lokalne media ostrzegają przed tragicznymi skutkami upalnej pogody.

Turyści umierają podczas wędrówek. Greckie media: nie zdają sobie sprawy z ryzyka

Turyści umierają podczas wędrówek. Greckie media: nie zdają sobie sprawy z ryzyka

Źródło:
PAP, The Independent, tvnmeteo.pl

Powrót kapsuły Starliner z dwojgiem astronautów na pokładzie został po raz kolejny przesunięty. Amerykanie mają wrócić na Ziemię nie wcześniej niż 22 czerwca - podała w piątek NASA.

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w nocy z czwartku na piątek przez Rumunię. W różnych częściach kraju mocno padało i silnie wiało, co doprowadziło do poważnych zniszczeń.

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Źródło:
ENEX

Żmija nosoroga ugryzła siedmioletnie dziecko w Chorwacji. Ten silnie jadowity gatunek staje się coraz większym problemem nie tylko w okolicach Splitu, gdzie doszło do ataku - węże te znajdowane są coraz bliżej ludzkich siedzib także w innych popularnych wśród turystów regionach.

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Źródło:
PAP, Dnevnik, TPortal

Ulewne deszcze nawiedziły południowe i środkowe Chile. W wyniku żywiołu zginęła jedna osoba, a tysiące ludzi musiało opuścić swoje domy. Władze wprowadziły w pięciu regionach stan katastrofy.

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Źródło:
Reuters, phys.org

W Tajlandii urodziły się bliźnięta słoni. Ciąża bliźniacza u tego gatunku jest niezwykle rzadka. - To cud - powiedziała w rozmowie z BBC weterynarz Lardthongtare Meepan, która odbierała poród.

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Źródło:
BBC

Osuwiska i powodzie zabiły co najmniej sześć osób w północno-wschodnich Indiach i spowodowały uwięzienie ponad 2000 turystów w górskim regionie Sikkim. Doszło do nich po ulewnych opadach deszczu, które od kilku dni nawiedzają tę część Azji. Niebezpiecznie jest również w sąsiednim Nepalu, gdzie zginęły cztery osoby.

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Źródło:
Reuters, CNN, Times of India

NASA wyróżniła zdjęcie zorzy polarnej i obserwatorium na Śnieżce tytułem fotografii dnia. Zdjęcie powstało spontanicznie i dzięki ogromnemu szczęściu - mówi jego autor, Daniel Koszela. Jak podkreśla zorza, którą uwiecznił, "przejdzie do historii".

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Źródło:
PAP

Niektóre rośliny wykazują inteligentne zachowania. Badanie naukowców ze Stanów Zjednoczonych wskazało, że nawłoć potrafi informować otaczające ją rośliny o ataku roślinożercy - ale tylko te należące do tego samego gatunku. Odbiór takiego sygnału warunkuje dalsze zachowanie rośliny.

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Źródło:
ScienceAlert, Cornell University

Nie biorą wolnego, nie proszą o podwyżkę i nie chodzą na L4 - urząd miasta w Katowicach wykorzystuje owce do koszenia trawy. Trawniki skoszone równo, niczym boisko piłkarskie, to w miastach już wcale nie norma. Jeśli sami zastanawiacie się, czy kosić trawę, czy nie, odpowiedzi znajdziecie w materiale magazynu "Polska i Świat".

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

Źródło:
TVN24

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej podsumował maj pod względem temperatury i opadów atmosferycznych. Z raportu wynika, że był to miesiąc ekstremalnie ciepły - ze średnią temperaturą wynoszącą 16 stopni Celsjusza. A jak wyglądały kwestie związane z opadami?

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Źródło:
IMGW

Pięcioletni chłopiec zginął, a drugi został ranny, gdy w kraju związkowym Styria we wschodniej Austrii doszło do niewielkiego osunięcia się ziemi - poinformowały miejscowe media.

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Źródło:
spegiel.de, derstandard.at, AFP, ENEX

Biały bizon urodził się w amerykańskim Parku Narodowym Yellowstone. Według ekspertów, taki przypadek zdarza się raz na 10 milionów narodzin. Tymczasem zamieszkujący okoliczne tereny rdzenni Amerykanie uznali te narodziny za znak i spełnienie ich dawnej przepowiedni.

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Źródło:
CBS News, BBC, tvn24.pl

- Doszło do poważnego zachorowania, niestety rokowania dowódcy są niepewne - między innymi takie słowa było słychać podczas środowej transmisji na żywo z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, po czym transmisja została przerwana. Zdarzenie zaniepokoiło internautów, jednak NASA wydała już w tej sprawie wyjaśniający wszystko komunikat.

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

Mierzący 3,6 metra krokodyl terroryzował społeczność Aborygenów zamieszkujących północ Australii. Jak podała australijska policja, zwierzę zostało odstrzelone, a następnie zjedzone przez lokalną społeczność.

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Źródło:
abc.net.au, PAP

Delos już niedługo zatonie w Morzu Egejskim. Wyspa, na której znajdują się ruiny świątyń, domów mieszkalnych i amfiteatrów, jest coraz bardziej narażona na skutki rosnącego poziomu morza, a część budynków już uległa zniszczeniu. Archeolodzy przewidują, że zniknięcie Delos to kwestia dekad.

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Źródło:
AFP, Greek City Times

Kamera znajdująca się w autobusie miejskim uchwyciła dramatyczny moment, w którym jeleń uderza w przednią szybę pojazdu i ją rozbija. Zwierzę prawie wpadło na pasażerów siedzących w środku. Do zdarzenia doszło w mieście Warwick w stanie Rhode Island.

Uderzył w przednią szybę i wpadł do autobusu. Nagranie

Uderzył w przednią szybę i wpadł do autobusu. Nagranie

Źródło:
Reuters, eu.usatoday.com, abc7.com

Pierwsza ofiara śmiertelna małpiej ospy została odnotowana w Republice Południowej Afryki. Jak przekazał minister zdrowia RPA, w kraju potwierdzono pięć przypadków zarażenia ludzi tym wirusem. To niejedyny kraj, który zmaga się z tą niebezpieczną chorobą.

Wirus małpiej ospy zabija w kolejnym kraju

Wirus małpiej ospy zabija w kolejnym kraju

Źródło:
PAP, Sowetan Live

Około 1000 zwierząt spłonęło w pożarze targowiska w Bangkoku. Ogień wybuchł we wtorek na skutek zwarcia instalacji elektrycznej w części bazaru, w której mieściły się sklepy zoologiczne.

Spłonęło około 1000 zwierząt z ponad 100 sklepów zoologicznych

Spłonęło około 1000 zwierząt z ponad 100 sklepów zoologicznych

Źródło:
BBC, Reuters, Khaosod

Pożar wybuchł na południu Francji. Ogień strawił ponad 600 hektarów. W akcji gaszenia biorą udział samoloty i śmigłowce gaśnicze oraz 137 pojazdów. - Siła, z jaką wybuchł ten pożar, zaskoczyła nas wszystkich - powiedział Michel Persoglio, strażak. 

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

Źródło:
tf1info.fr, francetvinfo.fr

Lej kondensacyjny pojawił się w środę nad Bałtykiem w rejonie Mielna (Zachodniopomorskie). Zalążek trąby wodnej udało się uchwycić na zdjęciach.

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Na Cyprze wybuchł pożar, który zmusiły mieszkańców pięciu miejscowości do ewakuacji. Co najmniej trzy domy zostały zniszczone, a kilka innych uszkodzonych - podały lokalne media.

Pożar na Cyprze. "Ogień przeleciał przez naszą miejscowość jak huragan, nic nie zostało"

Pożar na Cyprze. "Ogień przeleciał przez naszą miejscowość jak huragan, nic nie zostało"

Źródło:
ENEX, cyprus-mail.com

Mieszkaniec Bydgoszczy zauważył na parapecie swojego okna pustułkę. Nagranie, na którym widać młodego osobnika, przesłał na Kontakt 24. - W tej fazie wciąż jest jeszcze karmiona przez rodziców, ale za kilka tygodni się usamodzielni - powiedział ornitolog Przemysław Chylarecki.

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

Źródło:
Kontakt 24

Kenijski rząd zapowiedział plan eliminacji wron orientalnych. Według krajowych służb ochrony dzikiej przyrody, ten inwazyjny gatunek wypiera rodzime gatunki, przenosi choroby oraz zakłóca spokój mieszkańców i turystów. Jak tłumaczą władze, eliminacja tych ptaków mieści się w ramach środków prawnych mających na celu kontrolę problematycznego szkodnika.

Chcą wybić milion wron

Chcą wybić milion wron

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Kobiety mogą być bardziej odporne na stres związany z lotem w kosmos niż mężczyźni - wynika z opublikowanych badań. Zdaniem naukowców, aktywność genów u astronautów jest bardziej zaburzona niż u astronautek, a powrót do normy po wylądowaniu na Ziemi zajmuje im więcej czasu.

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Źródło:
PAP, nature.com, The Guardian

Zaczął się sezon na obłoki srebrzyste. Lśniące chmury, najwyższe spośród wszystkich, jakie da się zobaczyć z powierzchni naszej planety, dostrzegł nocą z wtorku na środę Reporter 24 w Suwałkach.

Niebo w Suwałkach zalśniło

Niebo w Suwałkach zalśniło

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

W sąsiedztwie popularnych wśród turystów plaż Portugalii coraz częściej jest obserwowana obecność atlantyckich wielorybów - informują biolodzy, cytowani przez miejscowe media. Według specjalistów może to wynikać z podnoszącej się temperatury wody u wybrzeża.

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Źródło:
PAP, Publico

Około dwa miliony lat temu Układ Słoneczny przeszedł przez gęsty obłok międzygwiazdowy i to mogło doprowadzić do zmian klimatu na Ziemi - wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie "Nature Astronomy".

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Źródło:
PAP, eurekalert.org