Topinambur - co to za roślina? Właściwości i przepisy

Źródło:
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
"Jeśli nie będzie roślin, nie będzie życia"
"Jeśli nie będzie roślin, nie będzie życia""Polska i Świat" TVN24
wideo 2/3
"Jeśli nie będzie roślin, nie będzie życia""Polska i Świat" TVN24

Topinambur był niegdyś bardzo popularnym warzywem, które zostało wyparte przez ziemniaki. Ma jednak szereg właściwości prozdrowotnych, które warto wykorzystać. A aby to zrobić, można go włączyć do swojej diety. Podpowiadamy, jak przygotować topinambur.

● Topinambur do Polski trafił w XVIII wieku. ● Inna nazwa topinambura to słonecznik bulwiasty. ● W Polsce uprawia się dwie odmiany topinambura. 

Jak wygląda topinambur? 

Topinambur (słonecznik bulwiasty) naturalnie pochodzi z Ameryki Północnej. W Polsce uprawiany jest od 1730 roku. Co ciekawe - topinambur spokrewniony jest ze słonecznikiem zwyczajnym, należy do rodziny astrowatych. W Polsce uprawia się dwie odmiany - Albik i Rubik. Albik ma białe, maczugowate bulwy, a Rubik bardziej owalne, fioletowe. Topinambur ma owalne liście, które są u szczytu zaostrzone. Topinambur kwitnie późnym latem i wypuszcza wtedy piękne, delikatne, żółte kwiaty. Jest to roślina miododajna.

Topinambur w smaku podobny jest do karczocha lub orzechów brazylijskich, jest słodki, orzechowy. Część naziemna osiąga wysokość od dwóch do czterech metrów. 

Topinambur - właściwości

W bulwach topinamburu znajdują się składniki mineralne i witaminy. Ma przede wszystkim wysoką zawartość potasu i inuliny (podobnie jak cykoria). Warto podkreślić, że w topinamburze znajdują się też wapń, żelazo, selen, cynk, sód, miedź, fosfor, ale również witamina C, niacyna, witamina E i B-karoten.

Najważniejsza dla właściwości prozdrowotnych topinamburu jest obecność inuliny. Ma ona właściwości błonnika. Dzięki dużej zawartości potasu topinambur zalecany jest w profilaktyce chorób układu krążenia i przy niewydolności nerek. Spożywanie bulw obniża poziom cholesterolu HDL, reguluje ciśnienie krwi i pracę przewodu pokarmowego. Jest też niskokaloryczny, więc zaleca się go osobom z nadwagą i otyłością.

Sok z bulw topinamburu zalecany jest leczeniu chorób jelita grubego, zapaleniu spojówek, skóry i powiek, łuszczycy czy owrzodzeniach oraz hemoroidach. 

Topinambur - przepisy

Jak jeść topinambur? Można dodawać go do wielu dań. Może być po prostu alternatywą dla ziemniaka - świetnie smakuje na przykład puree z topinamburu. Bulwy mogą trafić do zupy czy sałatki, a popularny jest nawet kiszony topinambur. W sklepach można również znaleźć kawę z topinamburu, często jest z dodatkiem mniszka pospolitego.

Ile gotować topinambur? Można go traktować jak ziemniaki. Gotuje się go do miękkości. 

Popularnym daniem z wykorzystaniem topinamburu jest zupa krem. Aby ją przygotować wystarczy dokładnie oczyścić topinambur i pokroić go na niewielkie kawałki. Nie należy go obierać. Następnie warzywo do miękkości podpieka się w piekarniku lub gotuje na parze. Można go wcześniej delikatnie posolić i skropić oliwą. W garnku można podsmażyć cebulę i czosnek. Podpieczony topinambur dodaje się do garnka. W tym momencie można dodać swoje ulubione przyprawy, a nawet dodać mleczko kokosowe lub serki topione czy śmietanę. Zalewa się całość wodą i gotuje przez kilkanaście minut. Na koniec należy wszystko zblendować i zupa krem jest gotowa do jedzenia. 

Jako przekąska sprawdzi się natomiast topinambur pieczony. Wystarczy go dokładnie umyć, pokroić na mniejsze części, na blaszce skropić oliwą i dodać zioła oraz ulubione przyprawy. Następnie blaszka ląduje w piekarniku, gdzie wszystko piecze się do miękkości. Jeżeli topinambur zostanie pokrojony na cieńsze plastry, wtedy przekąska przybierze formę chipsów z topinamburu.

Jak przechowywać topinambur? Można go przez kilka dni trzymać w lodówce lub chłodnej piwnicy. Dokładne mycie i czyszczenie warto sobie zostawić na ostatnią chwilę przed przygotowywaniem potrawy.

Należy pamiętać, że spożycie zbyt dużej ilości topinamburu może zaszkodzić i spowodować zatrucie. W przypadku topinamburu będzie to spowodowane prawdopodobnie spożyciem zbyt dużej ilości inuliny. Zakłada się, że nie powinno się na raz zjadać więcej niż 100 gram topinambura. Przekroczenie tej dawki może wywołać ból brzucha, biegunkę, wzdęcia lub zaparcia

Topinambur - uprawa

Najlepsza gleba dla topinamburu to gleba średnio żyzna, gleby brunatne właściwe i lepsze gleby bielicowe i płowe. Kiedy sadzić? Zalecane są dwa terminy - jesienią (dopiero listopad-grudzień) lub wiosną (kwiecień-maj). Jest to roślina, która nie wymaga zmianowania, może dawać plony nawet przez kilka lat po posadzeniu. Kiedy zbierać? Najlepszym momentem będzie późna jesień.

W Polsce topinambur uznawany jest za gatunek inwazyjny. Przez swoje niewielkie wymagania i dużą zdolność do szybkiego rozprzestrzeniania może stanowić zagrożenie dla roślinności nad brzegami rzek i jezior. Wydziela ona też związki toksyczne, które są trujące dla innych roślin.

Topinambur - cena

Topinambur jest coraz bardziej dostępny. Jego bulwy można kupić już nie tylko w sklepach ze zdrową żywność, ale nawet w supermarketach czy w sklepach internetowych. W tych ostatnich ceny kilograma topinamburu wahają się od 8 do 10 złotych, a czasem nawet 20 złotych za kilogram. Dostępny jest też topinambur w proszku dla osób, które chcą wykorzystać jego probiotyczne właściwości.

Autorka/Autor:aw//mro

Źródło: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Już jutro rozpoczyna się długi weekend czerwcowy. Czy pogoda dopisze? Sprawdź prognozę przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Daniela Kowalczyka.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Zapomnimy o gorącu, ale nie o burzach

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Zapomnimy o gorącu, ale nie o burzach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Erupcja wulkaniczna na półwyspie Reykjanes może zniszczyć wszystkie drogi do Grindaviku. Jak przekazali geolodzy, to największa i najgroźniejsza erupcja w tym cyklu wulkanicznym. Wcześniej konieczna była ewakuacja mieszkańców Grindaviku oraz turystów odwiedzających pobliskie kąpielisko termalne Błękitna Laguna.

Tej nocy lawa może odciąć miasto od świata

Tej nocy lawa może odciąć miasto od świata

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, RUV, PAP

IMGW wydał prognozę alarmów meteorologicznych. Kolejne dni przyniosą powrót gwałtownych zjawisk, a miejscami spodziewane jest ogłoszenie pomarańczowych ostrzeżeń przed burzami. Sprawdź, gdzie będzie niebezpiecznie.

Prognoza ostrzeżeń IMGW. Długi weekend z pomarańczowymi alarmami

Prognoza ostrzeżeń IMGW. Długi weekend z pomarańczowymi alarmami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli na czwartek 30.05. Przed nami pochmurne godziny - niebo nad Polską będzie zasnute w dużym i umiarkowanym stopniu, miejscami będzie padać deszcz i zagrzmi. W dzień termometry pokażą maksymalnie 26 stopni Celsjusza, ale w ciepłym powietrzu po południu mogą tworzyć się kolejne burze.

Pogoda na Boże Ciało. Nocą burze i opady wygasną, jednak powrócą w dzień

Pogoda na Boże Ciało. Nocą burze i opady wygasną, jednak powrócą w dzień

Źródło:
tvnmeteo.pl

Wyraźny, jasny punkt był widoczny w nocy z wtorku na środę na polskim niebie. Jak się okazuje, był on powiązany z początkiem bardzo ważnej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej. Materiał otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Tajemnicze światło przemknęło po polskim niebie. Czym było?

Tajemnicze światło przemknęło po polskim niebie. Czym było?

Źródło:
O kosmosie i astronautyce, tvnmeteo.pl

W Indiach i Bangladeszu rośnie liczba ofiar śmiertelnych cyklonu Remal, który w niedzielę uderzył w oba te kraje. Zniszczone są dziesiątki tysięcy domów. Straty w sektorze rybołówstwa w Bangladeszu sięgają blisko 15 miliardów dolarów - podały lokalne media.

Wzrosła liczba zabitych po przejściu cyklonu. "Jeden z najdłuższych w historii kraju"

Wzrosła liczba zabitych po przejściu cyklonu. "Jeden z najdłuższych w historii kraju"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Naukowcy korzystają ze sztucznej inteligencji w poszukiwaniu rodzaju żeńskiego dla sagowca Encephalartos woodii (E. woodii) w lasach Republiki Południowej Afryki. Choć to gatunek istniejący jeszcze przed dinozaurami, na całym świecie odkryto tylko jeden męski okaz, a obecnie znane egzemplarze są jego klonami.

Sztuczna inteligencja szuka partnerki dla "najbardziej samotnej rośliny świata"

Sztuczna inteligencja szuka partnerki dla "najbardziej samotnej rośliny świata"

Źródło:
PAP, BBC, University of Southampton

Na jednym z poznańskich osiedli zauważono rzadki gatunek ptaka - orłosępa brodatego. Ptak ten zazwyczaj nie występuje w Polsce. Dzięki specjalnemu nadajnikowi wiemy, że ten osobnik wykluł się dwa lata temu we Francji, skąd też przyleciał. Gatunek ten jest wpisany do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody.

Potężny ptak wylądował nagle na parapecie. Wiadomo, skąd przyleciał. Nagranie

Potężny ptak wylądował nagle na parapecie. Wiadomo, skąd przyleciał. Nagranie

Źródło:
tvn24.pl, ptakipolski.pl

Z raportu opublikowanego we wtorek przez Komisję Europejską wynika, że tylko 55 procent kąpielisk w Polsce jest bardzo dobrej jakości. To najgorszy wynik w Unii Europejskiej.

Polska ma najbrudniejsze kąpieliska w UE. Raport

Polska ma najbrudniejsze kąpieliska w UE. Raport

Źródło:
PAP

We wtorek na zachodzie kraju przechodziły burze. Towarzyszyły im nie tylko silne porywy wiatru, intensywne opady deszczu i gradobicia. W okolicach miejscowości Smolec na Dolnym Śląsku pojawił się zalążek trąby powietrznej.

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Źródło:
Sieć Obserwatorów Burz, tvnmeteo.pl

Strażacy walczą z szybko rozprzestrzeniającym się pożarem lasu w okolicach miasta Kearny w południowej Arizonie. Zniszczone zostały dwa budynki, część mieszkańców ewakuowano.

Zniszczone budynki, ewakuacje. Ogień szybko się rozprzestrzenia

Zniszczone budynki, ewakuacje. Ogień szybko się rozprzestrzenia

Źródło:
Reuters, abc15.com, tvnmeteo.pl

Zorze polarne mogą powrócić w czerwcu na nasze niebo. Aktywny region słoneczny AR3664, odpowiedzialny za silną burzę magnetyczną z początku maja, już wkrótce znów zwróci się w stronę Ziemi. Co istotne, w obserwacjach pomoże nam także Księżyc.

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Źródło:
Live Science, Z głową w gwiazdach, tvnmeteo.pl

Na orbitę okołoziemską został wyniesiony satelita EarthCARE - podała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Głównym celem misji jest badanie wpływu chmur i aerozoli na ochładzanie oraz ogrzewanie ziemskiej atmosfery, co ma pozwolić na lepsze zrozumienie zmian klimatu na Ziemi.

ESA wystrzeliła satelitę do obserwacji Ziemi

ESA wystrzeliła satelitę do obserwacji Ziemi

Źródło:
PAP

Nawałnica przeszła we wtorek przez Wielkopolskę. Na skutek ulewnych opadów deszczu zalane zostały niektóre drogi. Strażacy interweniowali kilkadziesiąt razy.

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, Kontakt 24

We wtorek różnica temperatury pomiędzy Piłą a Toruniem, które są od siebie oddalone o około 140 kilometrów, wyniosła prawie 14 stopni. Zapytaliśmy o to Tomasza Wasilewskiego, prezentera tvnmeteo.pl.

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

15 osób zginęło na skutek osunięcia się zbocza kamieniołomu w Indiach. Osuwisko zostało spowodowane przez ulewy związane z cyklonem Remal, który nadciągną nad południową Azję.

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Źródło:
PAP, Reuters, Times of India tvnmeteo.pl

Niedźwiedź wtargnął do domku w Arizonie, w którym przebywał 15-letni chłopiec, i zaatakował go, uderzając i drapiąc. Tylko dzięki reakcji starszego brata nie doszło do tragedii. Po ataku zwierzę miało "usiąść na werandzie na kanapie i się rozglądać".

Niedźwiedź wszedł do domu i zaatakował nastolatka. Potem usiadł na kanapie

Niedźwiedź wszedł do domu i zaatakował nastolatka. Potem usiadł na kanapie

Źródło:
NBC News, AZGFD

Fiński Instytut Meteorologiczny wydał pierwsze w tym roku ostrzeżenia przed upałami. W ostatnie dni maja temperatura może lokalnie przekroczyć 30 stopni, a nawet pobić dotychczasowe rekordy. Meteorolodzy podkreślili, że upałom niestety nie towarzyszą wyczekiwane opady deszczu.

W weekend Finów czekają tropikalne noce

W weekend Finów czekają tropikalne noce

Źródło:
YLE, FMI, ess.fi

Osuwisko, które przyczyniło się do śmierci nawet dwóch tysięcy osób, zagraża kolejnym tysiącom mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. W kraju ogłoszono stan klęski żywiołowej, zaś akcję poszukiwawczo-ratunkową mają wesprzeć australijscy ratownicy.

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Źródło:
PAP, postcourier.com.pg, tvnmeteo.pl

Tajfun Ewiniar szaleje na Pacyfiku. W południowych prowincjach Filipin, w które uderzył jako burza tropikalna, żywioł przyczynił się do śmierci co najmniej siedmiu osób i wywołał niszczycielskie powodzie. Zjawisko nabiera intensywności, a w ciągu kilku dni może dotrzeć do Japonii.

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Źródło:
PAP, The Straits Times

Pakistan doświadcza ekstremalnej fali upałów. Temperatura na południu kraju wzrosła powyżej 52 stopni Celsjusza, co jest wartością bliską rekordu ciepła w skali całego kraju - podał tamtejszy departament meteorologiczny. Setki osób trafiają do szpitali z objawami udaru cieplnego.

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

W Dżibuti we wschodniej Afryce w ubiegłym tygodniu do środowiska uwolniono zmodyfikowane genetycznie komary, które mają pomóc w walce z malarią. To już kolejna taka próba na świecie i zapowiadane są kolejne. Od 2019 roku na całym świecie do środowiska trafił ponad miliard komarów GMO - wynika z danych amerykańskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (CDC).

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Źródło:
PAP

"Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie. Kwiaty tego gatunku charakteryzują się niezbyt przyjemnym dla ludzkiego nosa zapachem zgniłego mięsa. Pełni on jednak bardzo ważną rolę w rozmnażaniu się rośliny.

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Źródło:
PAP, rhs.org.uk

Meksykańskie miasto Puebla nawiedziła potężna burza gradowa. Ulice zasypała miejscami półtorametrowa warstwa lodu. Do zjawiska doszło nagle, podczas trwającej w kraju fali upałów.

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Źródło:
Reuters, El Pais

Jeszcze w maju na termometrach zobaczymy prawie 30 stopni. A jakie wartości przyniesie nam pierwszy miesiąc meteorologicznego lata? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

, między innymi za sprawą zastąpienia anomalii pogodowej El Nino przez La Ninę. Amerykańska Narodowa Służba do spraw Oceanu i Atmosfery podała, że od czerwca do listopada możemy spodziewać się nawet 13 huraganów, z czego siedem może być silnych. Meteorolodzy ogłosili także listę imion dla tych zjawisk.

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

Źródło:
Reuters, NOAA, tvnmeteo.pl

Meksyk zmaga się z wielotygodniową falą upałów, przynoszącą rekordy temperatury. Zalegająca nad krajem masa gorącego powietrza przyczyniła się do śmierci prawie 50 osób. Kraj zmaga się także z uciążliwą suszą. W wielu miastach regularnie odcinane są dostawy wody, co doprowadziło do protestów ludności.

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Źródło:
PAP, Reuters, CONAGUA