Czarny bez - właściwości, owoce, kwiaty, przepisy na sok, syrop i nalewkę z czarnego bzu

Źródło:
tvnmeteo.pl
Czym są flawanole?
Czym są flawanole?pixabay.com/Shutterstock
wideo 2/5
Czym są flawanole?pixabay.com/Shutterstock

Czarny bez to roślina jadalna i lecznicza. Do spożycia nadają się jej owoce (po obróbce termicznej lub ususzeniu) oraz kwiaty. Czarny bez działa m.in. oczyszczająco, napotnie, przeciwbólowo, moczopędnie, wykrztuśnie. Z kwiatów czarnego bzu sporządza się syrop i nalewkę, a z owoców sok. Podpowiadamy, na jakie dolegliwości stosować owoce i kwiaty czarnego bzu, kiedy je zbierać i jak zrobić z nich sok, syrop i nalewkę.

● Czarny bez (Sambucus nigra L.) to pospolicie rosnący w Polsce krzew, dorastający do 10 m wysokości. ● Czarny bez kwitnie od maja, a jego kwiaty są białe lub kremowe. Można z nich przygotować leczniczy syrop, napar i nalewkę. ● Owoce czarnego bzu pojawiają się w sierpniu, zjedzone na surowo są trujące. Można z nich przygotować sok o właściwościach m.in. moczopędnych i wykrztuśnych. ● Czarny bez stosowany jest jako wsparcie leczenia chorób wątroby i nerek, reumatyzmu, infekcji górnych dróg oddechowych oraz jako profilaktyka chorób układu krążenia.

Czarny bez - co to za roślina?

Czarny bez (Sambucus nigra L.) to duży krzew z rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), wcześniej przypisywany także do rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Czarny bez rośnie w całej Polsce, jest też powszechnie spotykany w innych krajach Europy. Kwiaty i owoce czarnego bzu są jadalne, ale owoców nie wolno jeść na surowo. Bez czarny wykorzystywany jest także jako roślina lecznicza. Znajduje również zastosowanie w kosmetyce.

Jak wygląda czarny bez?

Czarny bez jest dużym krzewem, który może dorosnąć nawet do 10 m wysokości. Ma kremowe lub białe, pięciopłatkowe drobne kwiaty, które rosną w dużych baldachach. W sierpniu na krzakach czarnego bzu pokazują się owoce - czarno-granatowe jagody o silnie brudzącym soku.  Czarny bez, zarówno jego kwiaty, jak i owoce, mają szereg właściwości zdrowotnych. Wśród właściwości czarnego bzu wymienia się działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i oczyszczające. Poprawia trawienie, działa uspokajająco

Owoce czarnego bzu

Z owoców czarnego bzu robi się soki i syropy. Owoce czarnego bzu można zbierać już w sierpniu, powinno zbierać się owoce dojrzałe. Stosowane są leczniczo. Owoce czarnego bzu działają rozkurczowo, napotnie, moczopędnie, przeciwwirusowo, przeczyszczająco. Zawierają m.in. witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B3) i witaminę C. W przeciwieństwie do kwiatów, owoców czarnego bzu nie wolno spożywać na surowo. Są trujące przez zawartość sambunigryny, glikozydu, który neutralizuje się poprzez obróbkę termiczną lub suszenie. 

Owoce czarnego bzu stosuje się w chorobach wątroby, niestrawności, kamicy moczowej, żółtaczce, stanach zapalnych żołądka. Pomagają też na zaparcia. 

Kwiaty czarnego bzu

Kwiaty czarnego bzu mają cytrusowy smak i są jadalne. Czarny bez kwitnie w maju. Jego kwiaty można smażyć w cieście naleśnikowym i dodawać do sałatek. To jednak nie wszystko. Kwiat czarnego bzu zawiera cenne olejki eteryczne, garbniki, witaminy z grupy B, witaminę C, karoten, składniki mineralne. Jest dobrym źródłem flawonoidów, które uszczelniają naczynia krwionośne. Z tego też powodu właściwości kwiatów czarnego bzu wykorzystywane są w ziołolecznictwie: - zwiększają elastyczność i zmniejszają przepuszczalność naczyń włosowatych, - działają przeciwzapalnie, - detoksykująco, - przeciwgorączkowo, - napotnie, - moczopędne, - wykrztuśnie, - rozgrzewająco.

Napar z suszonych kwiatów bzu zalecany jest przy przeziębieniu i infekcjach górnych dróg oddechowych. Stosuje się go także przy reumatyzmie. Można go pić dwa lub trzy razy dziennie lub robić z niego inhalacje przy katarze i kaszlu.

ZOBACZ >> Domowe sposoby na przeziębienie - co pomoże na ból gardła, chrypę, kaszel i katar?

Syrop z kwiatów czarnego bzu

Syrop z kwiatów czarnego bzu smakuje wspaniale jako dodatek do herbaty, a także do... drinków na bazie ginu lub prosecco. Przede wszystkim jednak syrop z kwiatów czarnego bzu warto pić leczniczo, jako środek pomagający w walce z przeziębieniem, kaszlem, gorączką. Możesz pić go bezpośrednio, w dawce 1 łyżka dziennie. Najczęściej jednak syrop z czarnego bzu pije się z herbatą lub wodą.

Czarny bez zaczyna kwitnąć w maju i to wtedy najlepiej zbierać jego kwiaty do zrobienia syropu. Kwiatów potrzebnych będzie sporo - nawet kilkadziesiąt baldachów.

Syrop z kwiatów czarnego bzu - składniki

- kwiaty czarnego bzu - ok. 50-60 baldachów, - litr wody, - sok z pięciu cytryn, - 1 kg cukru.

Jak zrobić syrop z kwiatów czarnego bzu?

Aby zrobić sok z kwiatów czarnego bzu, oddziel kwiaty od łodyżek i zalej wrzątkiem. Pozostaw namoczone przez ok. 12 godzin. Po tym czasie odcedź kwiaty, ale nie wylewaj wody. Dodaj do niej cukier i sok z cytryn, podgrzewaj do rozpuszczenia cukru. Nie gotuj, wystarczy doprowadzić sok do wrzenia. Gorący sok przelej do wyparzonych butelek, zapasteryzuj. Jeśli nie będziesz pasteryzować syropu, możesz przechowywać go w lodówce i wypić w ciągu kilku dni.

ZOBACZ >> Jak pasteryzować słoiki?

Sok z czarnego bzu

Sok z czarnego bzu przygotowuje się z dojrzałych owoców zbieranych na przełomie sierpnia i września. Pomaga zwalczać przeziębienie (zawiera dużo witaminy C!), wzmacnia odporność i uszczelnia naczynia krwionośne. Działa moczopędnie, wspomaga pracę nerek, pomaga przy biegunkach. Sok z czarnego bzu można rozcieńczać z wodą lub herbatą albo pić bezpośrednio w dawce ok. dwóch łyżek dwa razy dziennie.

Składniki na sok z czarnego bzu

- 1 kg owoców czarnego bzu, - litr wody, - łyżeczka imbiru i cynamonu, - kilka goździków, - cztery łyżki miodu.

Przygotowanie soku z czarnego bzu

Umyj dokładnie owoce czarnego bzu i przełóż do garnka. Dodaj pozostałe składniki, oprócz miodu. Doprowadź do wrzenia i gotuj na wolnym ogniu przez ok. 45 minut. Gdy przestygnie, przecedź sok, dodaj miód (możesz też dodać sok z połowy cytryny) i przelej do czystych i suchych słoików lub butelek. Przechowuj w lodówce i zużyj w ciągu kilku dni lub poddaj pasteryzacji, by zrobić zapasy na zimę. 

Czarny bez - owoceShutterstock

Nalewka z kwiatu czarnego bzu 

Nalewka z kwiatów czarnego bzu to aromatyczny alkohol, który ociepli zimowe wieczory, a dodany do herbaty pomoże rozprawić się z przeziębieniem. Przygotowanie nalewki z kwiatu czarnego bzu nie jest trudne, wymaga jednak czasu i cierpliwości.

Nalewka z kwiatów czarnego bzu - składniki

- kwiaty czarnego bzu: 50 baldachów - litr spirytusu - sok i skórka z dwóch niewoskowanych cytryn - 500 g miodu Jak zrobić nalewkę z kwiatu czarnego bzu?

Najpierw przygotuj syrop z kwiatów czarnego bzu (patrz wyżej). Miód rozpuść w ok. pół szklanki ciepłej (nie gorącej) wody i dodaj do syropu. W dużym czystym słoju połącz syrop (nie wyjmuj kwiatów!) z otartą skórką i sokiem z cytryn. Pozostaw w ciepłym miejscu na ok. dwa tygodnie. Po tym czasie przecedź sok i wymieszaj ze spirytusem. Przelej do czystych i suchych butelek. Nalewka powinna stać w ciepłym miejscu przez ok. sześć tygodni. Co kilka dni wstrząsaj naczyniem. Kiedy osad opadnie na dno butelki, zlej czysty płyn do nowego naczynia, zakręć i odstaw na kilka miesięcy. Im dłużej nalewka dojrzewa, tym jest smaczniejsza.

ZOBACZ >> Pigwa - co z niej zrobić? Przetwory z pigwy i uprawa

Autorka/Autor:ks//mro

Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

"Przed nami rasowa letnia pogoda. Jako że Polska leży w klimacie umiarkowanym o nieumiarkowanej zmienności, taki też będzie początek lata w tym roku - wybuchowy, gorący i burzowy. W modelach meteorologicznych pojawiają się chwilami objawy szaleństwa, ale wszystkie trzeba traktować poważnie" - pisze dla nas synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Jeden z modeli ociera się o 40 stopni Celsjusza. Czeka nas "wybuchowy" początek lata

Jeden z modeli ociera się o 40 stopni Celsjusza. Czeka nas "wybuchowy" początek lata

Źródło:
tvnmeteo.pl

IMGW ostrzega przed pogodowymi zagrożeniami. O poranku w części kraju intensywnie pada deszcz, a miejscami może zagrzmieć. Burze powrócą także w drugiej części dnia.

IMGW ostrzega. Niedziela pod znakiem burz

IMGW ostrzega. Niedziela pod znakiem burz

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW, tvnmeteo.pl

Pogoda na dziś. Niedziela 16.06 okaże się deszczowa w wielu regionach. Miejscami spodziewane są także burze, którym towarzyszyć będą silniejsze opady a także porywisty wiatr. Termometry pokażą od 19 do 26 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - niedziela 16.06. Deszcz pojawi się w wielu miejscach, może zagrzmieć

Pogoda na dziś - niedziela 16.06. Deszcz pojawi się w wielu miejscach, może zagrzmieć

Źródło:
tvnmeteo.pl

Ulewne deszcze nawiedziły wschodni Meksyk. Oberwanie chmury trwało dwie godziny i spowodowało lokalne podtopienia. W mieście Tizimin podnoszący się poziom wody uwięził starszą kobietę w jej własnym domu. Konieczna była interwencja strażaków.

Padało dwie godziny. 90-latka zabrana z zalanego domu

Padało dwie godziny. 90-latka zabrana z zalanego domu

Źródło:
The Yucatan Times, El Univeral, ENEX

Popularne wśród turystów plaże na singapurskiej wyspie Sentosa zostały zamknięte w sobotę. Na wodzie i piasku unosi się czarna maź. Powodem jest wyciek ropy naftowej z pobliskiego terminalu żeglugowego.

Ostrzeżenie na plażach w turystycznym raju. "Trzymajcie się z dala od wody"

Ostrzeżenie na plażach w turystycznym raju. "Trzymajcie się z dala od wody"

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

W sobotę na Wrotach Chałubińskiego zginął turysta. Jak przekazał ratownik TOPR Stanisław Krzeptowski-Sabała, mężczyzna najprawdopodobniej poślizgnął się na płacie zmrożonego śniegu i upadł z dużej wysokości, doznając śmiertelnych obrażeń. W wyższych partiach Tatr panują bardzo trudne warunki.

Dziesięć wypadków w Tatrach, w tym jeden śmiertelny

Dziesięć wypadków w Tatrach, w tym jeden śmiertelny

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

W sobotę na greckiej wyspie Samos znaleziono ciało holenderskiego turysty. Mężczyzna był poszukiwany od ubiegłej niedzieli, kiedy widziano go tam spacerującego w upale. Do tej pory w podobny sposób w ostatnim czasie w Grecji, która zmagała się z bardzo wysoką temperaturą, zmarły cztery osoby. Trwają poszukiwania kolejnych.

Kolejna ofiara śmiertelna wędrówek w upałach

Kolejna ofiara śmiertelna wędrówek w upałach

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, AP, Greek Reporter

Ulewne deszcze nawiedziły w piątek japońską wyspę Okinawa. Opady były tak intensywne, że drogi zamieniały się w rzeki, co znacznie utrudniało podróż - auta utknęły w korkach. Władze wydały ostrzeżenia meteorologiczne dla mieszkańców, a także nakazy ewakuacji.

Okinawa pod wodą. Spadło rekordowo dużo deszczu

Okinawa pod wodą. Spadło rekordowo dużo deszczu

Źródło:
Okinawa Times, ENEX, NHK

El Nino oficjalnie dobiegło końca, a to, co po nim nastąpi, może wstrząsnąć pogodą na całym świecie - donosi CNN. Stany Zjednoczone mogą doświadczyć wyjątkowo gorącego lata, obfitującego w huragany.

El Nino oficjalnie dobiegło końca. Amerykanie drżą

El Nino oficjalnie dobiegło końca. Amerykanie drżą

Źródło:
Reuters, cpc.ncep.noaa.gov

1344 metry - na taką głębokość zanurkował pewien żółw skórzasty z rejonu Wysp Salomona. Jeśli wynik ten zostanie potwierdzony badaniami naukowymi, zostanie uznany za rekord Guinnessa.

"Spektakularny" wyczyn żółwia może trafić do Księgi rekordów Guinnessa

"Spektakularny" wyczyn żółwia może trafić do Księgi rekordów Guinnessa

Źródło:
livescience.com, tvnmeteo.pl

W lipcu i sierpniu w Chorwacji spodziewane jest prawdziwie piekielne lato. Wysoka temperatura powietrza i brak opadów spowodują, że wzrośnie ryzyko suszy - ostrzegł w sobotę dziennik "Jutarnji list", powołując się na prognozy meteorologa Zorana Vakuli.

To lato w Chorwacji ma być "piekielne". Meteorolog alarmuje

To lato w Chorwacji ma być "piekielne". Meteorolog alarmuje

Źródło:
PAP, vecernji.hr

Para turystów, która wybrała się na pieszą wycieczkę na kalifornijską pustynię, w ostatniej chwili zdołała wezwać pomoc. Byli wyczerpani i odwodnieni - podają lokalne media. Kobieta w ciężkim stanie została przetransportowana do szpitala.

Wycieńczona para utknęła na pustyni. Szeryf: mieli dużo szczęścia

Wycieńczona para utknęła na pustyni. Szeryf: mieli dużo szczęścia

Źródło:
PAP, ktla.com

Trwa usuwanie skutków nawałnic i powodzi, jakie w weekend nawiedziły południe i wschód Austrii. Wstępnie straty szacuje się na co najmniej pięć milionów euro. W pomoc poszkodowanym zaangażował się rząd oraz organizacje pozarządowe i osoby prywatne.

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Największe opady od 40 lat. Tysiące zalanych domów w Austrii

Źródło:
PAP

Powrót kapsuły Starliner z dwojgiem astronautów na pokładzie został po raz kolejny przesunięty. Amerykanie mają wrócić na Ziemię nie wcześniej niż 22 czerwca - podała w piątek NASA.

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Pechowa misja. Powrót astronautów znów przełożony

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w nocy z czwartku na piątek przez Rumunię. W różnych częściach kraju mocno padało i silnie wiało, co doprowadziło do poważnych zniszczeń.

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Grad dziurawił elewacje i szyby samochodów, deszcz zamienił stolicę w "małą Wenecję"

Źródło:
ENEX

Żmija nosoroga ugryzła siedmioletnie dziecko w Chorwacji. Ten silnie jadowity gatunek staje się coraz większym problemem nie tylko w okolicach Splitu, gdzie doszło do ataku - węże te znajdowane są coraz bliżej ludzkich siedzib także w innych popularnych wśród turystów regionach.

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Najbardziej jadowity wąż Europy ukąsił dziecko w Chorwacji

Źródło:
PAP, Dnevnik, TPortal

Ulewne deszcze nawiedziły południowe i środkowe Chile. W wyniku żywiołu zginęła jedna osoba, a tysiące ludzi musiało opuścić swoje domy. Władze wprowadziły w pięciu regionach stan katastrofy.

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Stan "katastrofy" po ulewach. "Potrzebujemy łodzi, aby wydostać ludzi"

Źródło:
Reuters, phys.org

W Tajlandii urodziły się bliźnięta słoni. Ciąża bliźniacza u tego gatunku jest niezwykle rzadka. - To cud - powiedziała w rozmowie z BBC weterynarz Lardthongtare Meepan, która odbierała poród.

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Urodziły się bliźnięta słoni. "To cud"

Źródło:
BBC

Osuwiska i powodzie zabiły co najmniej sześć osób w północno-wschodnich Indiach i spowodowały uwięzienie ponad 2000 turystów w górskim regionie Sikkim. Doszło do nich po ulewnych opadach deszczu, które od kilku dni nawiedzają tę część Azji. Niebezpiecznie jest również w sąsiednim Nepalu, gdzie zginęły cztery osoby.

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Tysiące turystów ugrzęzły w górach. "Pada nieprzerwanie od 36 godzin"

Źródło:
Reuters, CNN, Times of India

NASA wyróżniła zdjęcie zorzy polarnej i obserwatorium na Śnieżce tytułem fotografii dnia. Zdjęcie powstało spontanicznie i dzięki ogromnemu szczęściu - mówi jego autor, Daniel Koszela. Jak podkreśla zorza, którą uwiecznił, "przejdzie do historii".

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Zjawisko, które "przejdzie do historii". NASA wyróżnia zdjęcie Polaka

Źródło:
PAP

Niektóre rośliny wykazują inteligentne zachowania. Badanie naukowców ze Stanów Zjednoczonych wskazało, że nawłoć potrafi informować otaczające ją rośliny o ataku roślinożercy - ale tylko te należące do tego samego gatunku. Odbiór takiego sygnału warunkuje dalsze zachowanie rośliny.

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Nawłoć to bardzo inteligentna i komunikatywna roślina

Źródło:
ScienceAlert, Cornell University

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej podsumował maj pod względem temperatury i opadów atmosferycznych. Z raportu wynika, że był to miesiąc ekstremalnie ciepły - ze średnią temperaturą wynoszącą 16 stopni Celsjusza. A jak wyglądały kwestie związane z opadami?

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Maj 2024 roku był w Polsce ekstremalnie ciepły

Źródło:
IMGW

Nie biorą wolnego, nie proszą o podwyżkę i nie chodzą na L4 - urząd miasta w Katowicach wykorzystuje owce do koszenia trawy. Trawniki skoszone równo, niczym boisko piłkarskie, to w miastach już wcale nie norma. Jeśli sami zastanawiacie się, czy kosić trawę, czy nie, odpowiedzi znajdziecie w materiale magazynu "Polska i Świat".

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

W Katowicach trawniki przycinają owce, w Warszawie ryk kosiarek słychać rzadziej

Źródło:
TVN24

Pięcioletni chłopiec zginął, a drugi został ranny, gdy w kraju związkowym Styria we wschodniej Austrii doszło do niewielkiego osunięcia się ziemi - poinformowały miejscowe media.

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Tragedia w czasie spaceru. Nie żyje dziecko

Źródło:
spegiel.de, derstandard.at, AFP, ENEX

Biały bizon urodził się w amerykańskim Parku Narodowym Yellowstone. Według ekspertów, taki przypadek zdarza się raz na 10 milionów narodzin. Tymczasem zamieszkujący okoliczne tereny rdzenni Amerykanie uznali te narodziny za znak i spełnienie ich dawnej przepowiedni.

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Przypadek jeden na miliony. Rdzenni Amerykanie mówią o spełnieniu przepowiedni

Źródło:
CBS News, BBC, tvn24.pl

- Doszło do poważnego zachorowania, niestety rokowania dowódcy są niepewne - między innymi takie słowa było słychać podczas środowej transmisji na żywo z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, po czym transmisja została przerwana. Zdarzenie zaniepokoiło internautów, jednak NASA wydała już w tej sprawie wyjaśniający wszystko komunikat.

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Rokowania dowódcy są "niepewne". Zerwana transmisja ze stacji kosmicznej, NASA tłumaczy

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

Mierzący 3,6 metra krokodyl terroryzował społeczność Aborygenów zamieszkujących północ Australii. Jak podała australijska policja, zwierzę zostało odstrzelone, a następnie zjedzone przez lokalną społeczność.

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Terroryzował społeczność. Postanowiono go zjeść

Źródło:
abc.net.au, PAP

Delos już niedługo zatonie w Morzu Egejskim. Wyspa, na której znajdują się ruiny świątyń, domów mieszkalnych i amfiteatrów, jest coraz bardziej narażona na skutki rosnącego poziomu morza, a część budynków już uległa zniszczeniu. Archeolodzy przewidują, że zniknięcie Delos to kwestia dekad.

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Tę grecką wyspę za 50 lat pochłoną morskie fale

Źródło:
AFP, Greek City Times