TVN24 | Polska

Immunitet – co to jest, komu przysługuje i kiedy może zostać uchylony

TVN24 | Polska

Autor:
red.
Źródło:
TVN24
Banaś: forma zatrzymania połączona z wnioskiem o uchylenie immunitetu ma nieprawdopodobnie mocny kontekst polityczny
Banaś: forma zatrzymania połączona z wnioskiem o uchylenie immunitetu ma nieprawdopodobnie mocny kontekst politycznyTVN24
wideo 2/6
TVN24Banaś: forma zatrzymania połączona z wnioskiem o uchylenie immunitetu ma nieprawdopodobnie mocny kontekst polityczny

Immunitet chroni osobę pełniącą ważną funkcję od odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwa. W Polsce immunitety przysługują m.in. posłom i sędziom. Immunitet może gwarantować stałe uchylenie karalności lub czasowe zwolnienie z możliwości wszczęcia postępowania karnego.

Immunitet to zwolnienie określonej grupy osób od możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za popełnione wykroczenia lub przestępstwa.Immunitety dzielą się na materialne (stałe) i formalne (czasowe).W Polsce immunitety przysługują m.in. prezydentowi, posłom, senatorom, prokuratorom i sędziom.

Immunitet – co to jest i komu przysługuje

Immunitet (łac. immunitas „uwolnienie od obciążeń”) to czasowe lub stałe wyłączenie możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej grupy osób z powodu popełnienia przestępstwa. Prawo konstytucyjne przewiduje dwa rodzaje immunitetów: immunitet materialny (stały) oraz immunitet formalny – (czasowy).

W Polsce immunitet przysługuje w różnym zakresie m.in. posłom, senatorom, sędziom, prokuratorom, Prezydentowi RP, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, dyplomatom (na mocy prawa międzynarodowego), adwokatom, radcom prawnym, Rzecznikowi Praw Dziecka, Prezesowi NIK i pracownikom NIK.

Immunitet poselski (parlamentarny)

Posłowie i senatorowie objęci są immunitetami materialnymi i formalnymi w następujących zakresach:

Immunitet parlamentarny materialny (stały) – poseł lub senator nie może odpowiadać karnie za działania, które podjął w ramach wykonywania swoich funkcji parlamentarnych (np. głosowania, wystąpienia, zgłaszane wnioski) w czasie trwania jego mandatu i po jego wygaśnięciu. Jeśli jego czyny szkodzą innym osobom, Sejm i Senat mogą jednak uchylić jego immunitet.

Immunitet parlamentarny formalny (czasowy) – obejmuje posłów i senatorów, którzy nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej bez zgody Sejmu i Senatu, chyba że sami wyrażą na to zgodę. Oznacza to, że bez zgody Sejmu i Senatu parlamentarzysty nie można zatrzymać ani aresztować, poza sytuacjami, w której zostanie ujęty na gorącym uczynku i zatrzymanie jest konieczne. Wtedy Marszałek Sejmu lub Senatu jest natychmiast powiadamiany o zatrzymaniu posła lub senatora i może nakazać jego niezwłoczne zwolnienie. 

Immunitet parlamentarny – zarówno formalny, jak i materialny – przysługuje także posłom Parlamentu Europejskiego.

Immunitet sędziowski

Sędziowie, w tym sędziowie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, objęci są immunitetami materialnymi i formalnymi.

● W ramach sędziowskiego immunitetu materialnego (stałego) za wykroczenia sędzia oraz sędzia Sądu Najwyższego odpowiadają tylko dyscyplinarnie, ale mogą wyrazić zgodę na przyjęcie mandatu karnego lub zapłacenie grzywny za wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego odpowiadają za wykroczenia wyłącznie dyscyplinarnie.

Immunitet sędziowski formalny (czasowy) oznacza, że sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani zatrzymany bez zgody sądu dyscyplinarnego (w przypadku sędziego Trybunału Konstytucyjnego zgodę musi wyrazić Zgromadzenie Ogólne), z wyjątkiem zatrzymania na gorącym uczynku i jeżeli zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu sędziego powiadamia się prezesa właściwego miejscowo sądu apelacyjnego. O zatrzymaniu sędziego Sądu Najwyższego powiadamia się Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oraz Prezesa Sądu Najwyższego, a o zatrzymaniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego zawiadamia się Prezesa TK. Mogą oni nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Immunitet dyplomatyczny i konsularny

W ramach immunitetu dyplomatycznego orzecznictwu polskich sądów karnych nie podlegają:

– ambasadorowie i konsulowie, – osoby należące do personelu dyplomatycznego ambasad i konsulatów, – osoby należące do personelu administracyjnego i technicznego tych przedstawicielstw dyplomatycznych państw obcych, – członkowie rodzin mieszkający z osobami wymienionymi wyżej, –inne osoby korzystające z immunitetów dyplomatycznych na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych.

Uchylenie immunitetu

Immunitet formalny można stracić całkowicie tylko w przypadku utraty stanowiska, w innych przypadkach pozbawia się daną osobę immunitetu wyłącznie w konkretnej sprawie, poza nią immunitet nadal obowiązuje. 

Akty prawne: art. 105 i 108 Konstytucji RP, art. 6a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora; art. 105 i 108 Konstytucji RP, art. 7-10b ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora; art. 80 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych; art. 81 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych; art. 196 Konstytucji, art. 20 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego; art. 24 ust. 2 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego; art. 55 ustawy o Sądzie Najwyższym; art. 72 § 3-5 ustawy o Sądzie Najwyższym

Autor:red.

Źródło: TVN24

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości