Polscy archeolodzy odkryli budowlę sprzed ośmiu tysięcy lat

Źródło:
PAP
Konstrukcja odkryta przez polskich archeologów w Turcji
Konstrukcja odkryta przez polskich archeologów w Turcji
Mateusz Dembowiak
Konstrukcja odkryta przez polskich archeologów w TurcjiMateusz Dembowiak

Polscy archeolodzy odkryli - jak podkreślają - "nietypową" konstrukcję na terenie jednego z najstarszych miast na świecie i jednego z najsłynniejszych stanowisk archeologicznych. W Çatalhöyük w środkowej Turcji znajduje się "zdecydowanie większa budowla niż typowe konstrukcje mieszkalne" z okresu neolitu. Była prawdopodobnie miejscem spotkań wspólnoty żyjącej w osadzie, a także chowano tam zmarłych.

Położone w centralnej Turcji Çatalhöyük to jedno z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych na świecie. Miejsce to było zamieszkiwane nieprzerwanie przez niemal 1200 lat pomiędzy 7100 a 5950 rokiem przed naszą erą. Badacze szacują, że w okresie największego rozkwitu gęsto zabudowane osiedle o powierzchni kilkudziesięciu hektarów zamieszkiwało około dwóch tysięcy ludzi. Stało się słynne dzięki charakterystycznej zabudowie składającej się z domostw wzniesionych z cegły mułowej. Ich ściany przylegały do bezpośrednio do siebie, a do wnętrza wchodzono przez płasko zwieńczone dachy. Wnętrza części domów były bogato dekorowane między innymi malowidłami. W 2012 r. miejsce to wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Polscy archeolodzy z Wydziału Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zbadali w sierpniu konstrukcję sprzed ponad ośmiu tysięcy lat, czyli z końca funkcjonowania osady. Znajduje się ona na wschodnim skraju osady, kilkaset metrów od jej centralnej części.

Polacy zbadali "nietypową" konstrukcję

- Budowla była zdecydowanie większa niż typowe konstrukcje mieszkalne z tego okresu. Była kwadratowa w planie, a jej powierzchnia wynosiła około 30 metrów kwadratowych. Nietypowe było też jej wnętrze - opisał kierujący badaniami profesor Arkadiusz Marciniak.

Uwagę archeologów zwróciło to, że niemal cała powierzchnia konstrukcji jest zabudowana. Składa się na nią 12 platform-wywyższeń pokrytych gliną, z których dziewięć jest usytuowanych wzdłuż wszystkich ścian budynku. - Prawdopodobnie pod większością z nich znajdują się pochówki ludzkie, ale odpowiedź na to pytanie uzyskamy w czasie wykopalisk planowanych na przyszły rok - powiedział naukowiec.

Krawędź wschodniej platformy jest zdobiona dwoma pilastrami, czyli elementem architektonicznym w formie płaskiego filara. Po obydwu stronach każdego z nich umieszczono bycze możdżenie, czyli wyrostki kości czołowej. Na każdej z czterech ścian znajdowała się półkolumna, jedna z nich dekorowana reliefem. Duża część zachodniej ściany była pokryta malowidłem, głównie w kolorze czerwonym. Przy ścianie południowej znajdował się duży piec. W centralnej części domu archeolodzy dopatrzyli się pozostałości po palenisku. Do wnętrza prowadziły dwa otwory w ścianach.

Typowy budynek mieszkalny z tamtego okresu był mniejszy i znajdowały się w nim miejsca do przechowywania żywności i produkcji narzędzi. Wejście prowadziło przez otwór w dachu.

Plan ogólny konstrukcjiMateusz Dembowiak
Otwór wejściowyMateusz Dembowiak

"Niektórzy doświadczyli zaszczytu bycia tam pogrzebanym"

Zdaniem prof. Marciniaka budowla nie pełniła funkcji mieszkalnej, chociaż wcześniejsi mieszkańcy miasta chowali część swoich zmarłych pod posadzkami domów.

- Wiemy, że budowla była wykorzystywana w czasie, kiedy nie było już megaosady zamieszkiwanej przez kilka tysięcy osób. Mieszkańcy żyli w rozproszeniu. Wracali do miejsca swoich przodków. Niektórzy doświadczyli zaszczytu bycia tam pogrzebanym - opowiadał badacz. Dodał, że "nie wiadomo jeszcze ile, i jakiego typu pochówki znajdują się w tym budynku".

Naukowiec stwierdził jednak, że budowla pełniła bardziej rolę integrującą społeczeństwo niż sakralną. Duża liczba zagadkowych platform, ich zdobienia i nietypowe rozplanowanie konstrukcji mają świadczyć o tym, że była ona wykorzystywana przez całą wspólnotę żyjącą w osadzie. - Palenisko na środku sugeruje, że wokół niego gromadzili się ludzie - wskazał prof. Marciniak.

Dwa pilastry z możdżeniamiMateusz Dembowiak

Naukowiec: odkrycie potwierdza znaczące zmiany społeczne

Archeolog z UAM podkreślił, że jest to pierwszy tego typu budynek odkryty w tej osadzie, chociaż podczas wcześniejszych badań zostały odnalezione budowle odbiegające od standardowych domów ze starszych faz istnienia osady, które uznawano między innymi za świątynie.

- Çatalhöyük był dotychczas jedyną dużą osadą neolityczną na Bliskim Wschodzie, na którym nie znano takiej budowli - zaznaczył. Stwierdził, że znalezisko podważa dotychczasową wizję egalitarnej populacji zamieszkującej osadę pod koniec jej istnienia. - Odkrycie potwierdza znaczące zmiany społeczne, które zaszły pod koniec zasiedlenia osady. Prowadziły one do powstania lokalnych społeczności, które cechowały się różnym dostępem do dóbr i przedmiotów prestiżu - wyjaśnił.

Autorka/Autor:ps

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Mateusz Dembowiak

Pozostałe wiadomości

W kolejnych dniach czeka nas stopniowe odejście od zimnej, wilgotnej aury, w której kłębią się deszczowe chmury. Wraz z weekendem do Polski zawita fala cieplejszego powietrza. Przyniesie temperaturę sięgającą 27 stopni Celsjusza, ale również powrót gwałtownych zjawisk.

W weekend cieplej, ale i z gwałtownymi zjawiskami. Pogoda na 5 dni

W weekend cieplej, ale i z gwałtownymi zjawiskami. Pogoda na 5 dni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Weekend miejscami może przynieść gwałtowną aurę. Synoptycy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydali prognozę zagrożeń, z której wynika, że pojawią się burze. Sprawdź, gdzie może zagrzmieć.

Na horyzoncie powrót burz. Tu IMGW może wydać ostrzeżenia

Na horyzoncie powrót burz. Tu IMGW może wydać ostrzeżenia

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

W związku z ponad 40-stopniowymi upałami w Grecji władze wprowadziły różne ograniczenia. Część osób pracuje zdalnie, w Atenach uczniowie nie poszli do szkół. W środę przez część dnia zamknięty dla zwiedzających będzie Akropol.

"Mały lockdown" w Grecji

"Mały lockdown" w Grecji

Źródło:
PAP, ekathimerini.com, tvnmeteo.pl

Pożar wybuchł na południu Francji. Ogień strawił ponad 600 hektarów. W akcji gaszenia biorą udział samoloty i śmigłowce gaśnicze oraz 137 pojazdów. - Siła, z jaką wybuchł ten pożar, zaskoczyła nas wszystkich - powiedział Michel Persoglio, strażak. 

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

"Siła, z jaką wybuchł, zaskoczyła nas wszystkich"

Źródło:
tf1info.fr, francetvinfo.fr

Mieszkaniec Bydgoszczy zauważył na parapecie swojego okna pustułkę. Nagranie, na którym widać młodego osobnika, przesłał na Kontakt 24. - W tej fazie wciąż jest jeszcze karmiona przez rodziców, ale za kilka tygodni się usamodzielni - powiedział ornitolog Przemysław Chylarecki.

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

"Pierwszy raz widziałem takiego ptaka, na dodatek siedzącego na oknie". Nagranie z Bydgoszczy

Źródło:
Kontakt 24

Lej kondensacyjny pojawił się w środę nad Bałtykiem w rejonie Mielna (Zachodniopomorskie). Zalążek trąby wodnej udało się uchwycić na zdjęciach.

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Lej kondensacyjny pojawił się nad Bałtykiem

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Kenijski rząd zapowiedział plan eliminacji wron orientalnych. Według krajowych służb ochrony dzikiej przyrody, ten inwazyjny gatunek wypiera rodzime gatunki, przenosi choroby oraz zakłóca spokój mieszkańców i turystów. Jak tłumaczą władze, eliminacja tych ptaków mieści się w ramach środków prawnych mających na celu kontrolę problematycznego szkodnika.

Chcą wybić milion wron

Chcą wybić milion wron

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Pierwsza fala upałów może nawiedzić Polskę już w przyszłym tygodniu. Z modeli meteorologicznych wynika, że w niektórych regionach temperatura maksymalna może wzrosnąć powyżej 30 stopni Celsjusza. Jak wyjaśnił prezenter tvnmeteo.pl Tomasz Wasilewski, kulminacja ciepła spodziewana jest na środek tygodnia.

Nadciągają upały. Kiedy uderzy afrykańskie powietrze

Nadciągają upały. Kiedy uderzy afrykańskie powietrze

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Kobiety mogą być bardziej odporne na stres związany z lotem w kosmos niż mężczyźni - wynika z opublikowanych badań. Zdaniem naukowców, aktywność genów u astronautów jest bardziej zaburzona niż u astronautek, a powrót do normy po wylądowaniu na Ziemi zajmuje im więcej czasu.

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Kobiety mogą znosić loty kosmiczne lepiej niż mężczyźni

Źródło:
PAP, nature.com, The Guardian

Zaczął się sezon na obłoki srebrzyste. Lśniące chmury, najwyższe spośród wszystkich, jakie da się zobaczyć z powierzchni naszej planety, dostrzegł nocą z wtorku na środę Reporter 24 w Suwałkach.

Niebo w Suwałkach zalśniło

Niebo w Suwałkach zalśniło

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

W sąsiedztwie popularnych wśród turystów plaż Portugalii coraz częściej jest obserwowana obecność atlantyckich wielorybów - informują biolodzy, cytowani przez miejscowe media. Według specjalistów może to wynikać z podnoszącej się temperatury wody u wybrzeża.

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Pojawiają się w pobliżu portugalskich plaż coraz częściej

Źródło:
PAP, Publico

Około dwa miliony lat temu Układ Słoneczny przeszedł przez gęsty obłok międzygwiazdowy i to mogło doprowadzić do zmian klimatu na Ziemi - wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie "Nature Astronomy".

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Obłok międzygwiazdowy mógł wpłynąć na ziemski klimat dwa miliony lat temu

Źródło:
PAP, eurekalert.org

Pogoda na dziś. Środa 12.06 w całym kraju przyniesie pochmurną, ale spokojną aurę. Tylko w niektórych regionach spodziewane są słabe opady. Na termometrach zobaczymy od 17 do 22 stopni Celsjusza, a warunki biometeorologiczne będą neutralne.

Pogoda na dziś - środa 12.06. Pochmurno, ale przeważnie bez deszczu

Pogoda na dziś - środa 12.06. Pochmurno, ale przeważnie bez deszczu

Źródło:
tvnmeteo.pl

Ulewy sparaliżowały największe lotnisko na Majorce. Woda opadowa wdarła się do hali budynku, zalewając sklepy i poczekalnie, oraz całkowicie pokryła płytę lotniska. Przez kilka godzin ruch na lotnisku był wstrzymany.

Kaskady wody w terminalu, jezioro na płycie lotniska

Kaskady wody w terminalu, jezioro na płycie lotniska

Źródło:
PAP, Reuters, Ser100, AENA

Najwyższa góra Układu Słonecznego od czasu do czasu bywa oszroniona. Dane zebrane przez sondę ExoMars TGO pokazały, że na wulkanie Olympus Mons w porannych godzinach pojawia się wodny szron. To pierwsze takie odkrycie w pobliżu marsjańskiego równika i niezwykle ważny szczegół w kontekście przyszłych misji załogowych na Marsa.

Na marsjańskich wulkanach o poranku pojawia się szron

Na marsjańskich wulkanach o poranku pojawia się szron

Źródło:
ESA, UNIBE

Służby w amerykańskim stanie Kalifornia uratowały kitesurfera, który utknął na plaży u wybrzeży hrabstwa Santa Cruz. W odnalezieniu pomógł napis z kamieni ułożony przez mężczyznę.

Utknął na plaży. Uratował go napis ułożony z kamieni

Utknął na plaży. Uratował go napis ułożony z kamieni

Źródło:
CBS News

Jaka pogoda czeka nas w wakacje? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) opublikował eksperymentalną, długoterminową prognozę na miesiące lipiec, sierpień, wrzesień i październik. Jak wynika z przewidywań synoptyków, dwa letnie miesiące mogą być cieplejsze niż zazwyczaj.

Jaka pogoda na wakacje? Najnowsza prognoza IMGW

Jaka pogoda na wakacje? Najnowsza prognoza IMGW

Źródło:
IMGW

Płonie równina Pantanal w Ameryce Południowej, czyli największe mokradła na świecie. W porównaniu do tego samego okresu ubiegłego roku pożarów jest więcej o niemal 1000 procent. - Najbardziej niepokojące jest to, że nawet w porze deszczowej mieliśmy do czynienia ze wzrostem liczby pożarów - podkreślił Vinicus Silguerio z organizacji pozarządowej Instituto Centro de Vida.

"Pustynia, wszędzie ogień, piekło"

"Pustynia, wszędzie ogień, piekło"

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

Ponad 40-stopniowe upały nadciągają do Grecji. Niektóre szkoły zamknięto, część pracowników budżetówki pracuje zdalnie, wydano ostrzeżenie przed pożarami.

Grecja szykuje się na uderzenie wielkiego upału

Grecja szykuje się na uderzenie wielkiego upału

Źródło:
PAP

Naukowcy odkryli, że słonie afrykańskie zwracają się do siebie pomrukami, które przypominają imiona używane przez ludzi. Wyniki wieloletnich badań zostały opublikowane w czasopiśmie "Nature".

Słonie zwracają się do siebie po imieniu

Słonie zwracają się do siebie po imieniu

Źródło:
PAP, CNN

W wyniku powodzi błyskawicznych w północnym Wietnamie zginęły co najmniej trzy osoby, w tym dziecko, a jedna zaginęła - poinformowały władze. Z powodu zalanych dróg setki turystów było uwięzionych w dystrykcie Dong Van.

Trzylatek z ojcem zginęli w powodzi

Trzylatek z ojcem zginęli w powodzi

Źródło:
Reuters

Indie zmagają się z najdłuższą falą upałów, jaką kiedykolwiek odnotowano w tym kraju. Temperatura przekracza 45 stopni Celsjusza. Szczególnie trudna sytuacja panuje w północnej części kraju. Według służb medycznych do końca maja upały przyczyniły się do śmierci dziesiątek osób.

"Nigdy dotąd kraju nie nawiedziła tak długa fala upałów"

"Nigdy dotąd kraju nie nawiedziła tak długa fala upałów"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Ulewny deszcz dał się w poniedziałek we znaki mieszkańcom wschodniej i południowej Polski. W województwie świętokrzyskim deszcz zalał drogę dojazdową do przedszkola. Konieczna była interwencja strażaków, którzy ewakuowali dzieci przy pomocy pontonu.

Ulewy odcięły drogę do przedszkola. Ewakuowano 40 dzieci

Ulewy odcięły drogę do przedszkola. Ewakuowano 40 dzieci

Źródło:
KW PSP Kielce, Państwowa Straż Pożarna

Grad poważnie uszkodził samolot lecący do Wiednia. W niedzielę nad krajem szalały gwałtowne burze, a w jedną z nich niespodziewanie wleciał Airbus A320 linii Austrian Airlines. Grad poważnie uszkodził przednią część samolotu - przednie szyby i fragment dziobu.

Tak wyglądał samolot po spotkaniu z potężnym gradobiciem

Tak wyglądał samolot po spotkaniu z potężnym gradobiciem

Źródło:
ABC News, Airlive

Wirusy o imponujących rozmiarach zostały znalezione na powierzchni pokrywy lodowej na Grenlandii. Ich występowanie jest prawdopodobnie powiązane z obecnością śnieżnych alg - glonów zamieszkujących najzimniejsze regiony świata, które podczas zakwitów przyspieszają topnienie pokrywy lodowej. Wiedza o tym, jak kontrolować te drobnoustroje, może pomóc ograniczyć utratę lodu.

Na lodowcu na Grenlandii znaleziono ogromne wirusy. Mogą być istotne dla ludzkości

Na lodowcu na Grenlandii znaleziono ogromne wirusy. Mogą być istotne dla ludzkości

Źródło:
PAP, Aarhus University

Ryba rzadko spotykanego gatunku została znaleziona na plaży nad Pacyfikiem w stanie Oregon na północnym zachodzie USA. Mierzący ponad dwa metry przedstawiciel rodzaju samogłowów zapuścił się daleko od swoich rodzinnych stron - zwierzęta te zamieszkują głównie wody południowej półkuli i okolice równika. Po raz pierwszy gatunek ten opisano niecałą dekadę temu.

Na plaży znaleziono rzadko spotykaną rybę

Na plaży znaleziono rzadko spotykaną rybę

Źródło:
CNN, ADW

Burze z gradem spowodowały poważne straty w Austrii. Intensywne ulewy nawiedziły w weekend południowe regiony kraju. Mieszkańcom Tyrolu we znaki dało się intensywne gradobicie, które zniszczyło wiele samochodów. W Styrii zalane zostały ulice i piwnice, pękła również tama - spiętrzona woda zatopiła miejscową remizę strażacką.

Grad niszczył auta, turyści utknęli w górach

Grad niszczył auta, turyści utknęli w górach

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, PAP, merkur.de

Czerwiec to miesiąc, w którym zaczyna kwitnąć w wielu miejscach barszcz Sosnowskiego. Jak piszą Lasy Państwowe, kontakt z tą rośliną może być niebezpieczny. W soku i w olejkach eterycznych występują substancje toksyczne, które pod wpływem promieniowania słonecznego powodują zmiany skórne przypominające oparzenia. Sprawdź, jak zachować bezpieczeństwo.

"W wielu miejscach zaczęła kwitnąć bardzo niebezpieczna roślina"

"W wielu miejscach zaczęła kwitnąć bardzo niebezpieczna roślina"

Źródło:
Lasy Państwowe, GIS, GDOŚ, tvnmeteo.pl

Ulewny deszcz doprowadził w weekend w Chile do osunięcia się ziemi. Na nagraniu z drona widać luksusowy kompleks apartamentów, stojący na skraju zapadliska. Osoby przebywające w budynku ewakuowano.

Luksusowy kompleks apartamentów tuż nad przepaścią

Luksusowy kompleks apartamentów tuż nad przepaścią

Źródło:
Reuters

W niedzielę w powiecie tarnowskim (Małopolskie) pojawił się zalążek trąby powietrznej. Nagranie, na którym widać wirujący lej w miejscowości Nieciecza, otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Lej kondensacyjny w Małopolsce. Nagranie

Lej kondensacyjny w Małopolsce. Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Najpierw zrobi się zimniej niż zwykle w czerwcu, a później uderzy gorąco. Co jeszcze czeka nas w pogodzie? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: dwie skrajności w pogodzie - jedna po drugiej

Pogoda na 16 dni: dwie skrajności w pogodzie - jedna po drugiej

Źródło:
tvnmeteo.pl