Alzheimer i demencja rzadkie wśród ludności Amazonii. "Coś w przedindustrialnym stylu życia ich chroni"

Źródło:
PAP, Alzheimer’s & Dementia
Choroba Alzheimera prowadzi do śmierci
Choroba Alzheimera prowadzi do śmierciShutterstock, tvnmeteo.pl
wideo 2/4
Choroba Alzheimera prowadzi do śmierciShutterstock, tvnmeteo.pl

Badania międzynarodowego zespołu naukowców wykazały, że na demencję cierpi tylko około jednego procenta starszych osób ze szczepów Tsimane i Moseten zamieszkujących boliwijską Amazonię. Dla porównania w USA na Alzheimera choruje 11 procent ludności w wieku 65 lat i starszych (dane Alzheimer’s Association).

Do diagnozowania demencji i zaburzeń poznawczych wśród ludności boliwijskiej Amazonii - Tsimane i Moseten naukowcy wykorzystali obrazy skanów mózgu wykonane metodą tomografii komputerowej (CT), oceny poznawcze i neurologiczne oraz odpowiednie kulturowo kwestionariusze - wspomagane przez lokalny zespół wyszkolonych tłumaczy i boliwijskich lekarzy.

Badanie wykazało tylko pięć przypadków demencji wśród 435 osób plemienia Tsimane i tylko jeden przypadek wśród 169 Moseten w wieku 60 lat i starszych.

- Coś w przedindustrialnym stylu życia wydaje się chronić starszych Tsimane i Moseten przed demencją - powiedziała Margaret Gatz, główna autorka badania opublikowanego na łamach "Alzheimer’s & Dementia" i profesor psychologii, gerontologii i medycyny prewencyjnej University of Southern California.

W tych samych grupach powyżej 60. roku życia zespół badawczy zdiagnozował łagodne zaburzenia poznawcze (MCI) u około 8 proc. Tsimane i 10 proc. Moseten. MCI zazwyczaj charakteryzują się utratą pamięci we wczesnym stadium lub spadkiem innych zdolności poznawczych, takich jak język lub percepcji przestrzennej. Autorzy badania wskazali, że wskaźniki te są bardziej porównywalne z MCI w krajach o wysokich dochodach, takich jak USA.

Ku zaskoczeniu badaczy uczestnicy, u których stwierdzono demencję lub MCI, często mieli nietypowe i wyraźne zwapnienia tętnic wewnątrzczaszkowych, wykazywali objawy parkinsonizmu podczas badań neurologicznych oraz deficyty poznawcze dotyczące uwagi, świadomości przestrzennej i funkcji wykonawczych.

Chociaż zwapnienia naczyniowe były częstsze wśród osób z upośledzeniem funkcji poznawczych, wykrywano je również w tomografii komputerowej osób bez demencji lub MCI. Zdaniem autorów potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć rolę czynników naczyniowych, a także zaburzeń infekcyjnych i zapalnych - które są wysoce rozpowszechnione w tych populacjach. W tym celu zespół badawczy obecnie powraca do wszystkich wiosek Tsimane i Moseten.

Wpływ trybu życia na zdrowie ludności Amazonii

Około 17 tysięcy Tsimane pozostaje bardzo aktywnych fizycznie przez całe życie - łowią ryby, polują, uprawiają ziemię za pomocą narzędzi ręcznych oraz zbierają żywność z lasu. Trzy tysiące Moseten mieszka również w wioskach i zajmuje się rolnictwem na własne potrzeby. W przeciwieństwie do bardziej odizolowanych Tsimane, mieszkają bliżej miast i mają szkoły, dostęp do czystej wody i usług medycznych oraz są bardziej skłonni do nauki czytania i pisania.

Autorzy porównali własne wyniki z systematycznym przeglądem 15 badań rdzennych populacji w Australii, Ameryce Północnej, na Guam i w Brazylii. Ten wcześniejszy przegląd wykazał, że częstość występowania demencji wśród osób starszych z rdzennych populacji wynosi od 0,5 do 20 proc. Wyższe wskaźniki demencji rdzennych populacji w innych częściach świata mogą wynikać z częstszych kontaktów z napływowymi sąsiadami i ich stylem życia, a także większego ryzyka cukrzycy, nadciśnienia tętniczego i chorób układu krążenia, otyłości i nadużywania alkoholu - czynników ryzyka bardzo rzadkich w przypadku Tsimane i Moseten.

Jak wykazały wcześniejsze badania opublikowane w "The Lancet", Tsimane mają wyjątkowo zdrowe serca w starszym wieku i najmniejszą częstość występowania miażdżycy naczyń wieńcowych wśród wszystkich populacji znanych nauce. Może to być związane z ich trybem życia.

Inne badanie opublikowane w zeszłym roku w "The Journal of Gerontology" - prowadzone przez adiunkta USC Andreia Irimię, również współautora nowej publikacji - wykazało, że Tsimane doświadczają mniejszej atrofii mózgu, niż ich amerykańscy i europejscy rówieśnicy.

Zdaniem badaczy czynniki związane ze stylem życia w krajach o wyższych dochodach - w tym brak aktywności fizycznej i dieta bogata w cukry i tłuszcze - przyczyniają się do chorób serca i mogą również przyspieszać starzenie się mózgu.

Alzheimer Maciej Zieliński/PAP

Globalne starzenie się populacji

Starzenie się jest najważniejszym znanym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera i innych demencji. Natomiast niski poziom wykształcenia formalnego, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca w wieku średnim, choroby układu krążenia, brak aktywności fizycznej oraz zanieczyszczenie powietrza zostały zidentyfikowane jako główne modyfikowalne czynniki ryzyka demencji i choroby Alzheimera.

Jak wskazują prognozy, do 2050 roku starzenie się globalnej populacji wraz z rozpowszechnieniem modyfikowalnych czynników ryzyka doprowadzi do potrojenia liczby osób z demencją na całym świecie - do ponad 152 milionów.

- Bierzemy udział w wyścigu o znalezienie rozwiązania rosnącej częstości występowania choroby Alzheimera i powiązanych demencji - powiedział Hillard Kaplan, współautor badania i profesor ekonomii zdrowia i antropologii na Uniwersytecie Chapman, który badał Tsimane przez dwie dekady. - Obserwowanie tych zróżnicowanych populacji zwiększa i przyspiesza nasze zrozumienie tych chorób i generuje nowe spostrzeżenia -dodała.

- Pracując z populacjami takimi jak Tsimane i Moseten, możemy lepiej zrozumieć globalną zmienność człowieka i jak wyglądało ludzkie zdrowie w różnych środowiskach przed industrializacją - powiedział Benjamin Trumble, współautor badania i profesor nadzwyczajny w School of Human Evolution and Social Change oraz Center for Evolution and Medicine na Arizona State University. - Wiemy, że siedzący tryb życia, miejski, przemysłowy jest całkiem nowy w porównaniu z tym, jak nasi przodkowie żyli przez ponad 99 procent istnienia ludzkości - dodał.

Choroba Alzheimera prowadzi do śmierci
Choroba Alzheimera prowadzi do śmierciChoroba Alzheimera prowadzi do śmierci.Shutterstock, tvnmeteo.pl

Autorka/Autor:anw

Źródło: PAP, Alzheimer’s & Dementia

Źródło zdjęcia głównego: SL-Photography/Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Pogoda na jutro. W czwartek 22.02 w większości kraju pojawią się przelotne opady deszczu. Rozpogadzać będzie się tylko na południowym wschodzie Polski. Termometry wskażą od 7 do 11 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - czwartek 22.02. Niewielka część kraju bez opadów

Pogoda na jutro - czwartek 22.02. Niewielka część kraju bez opadów

Źródło:
tvnmeteo.pl

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia dla części Dolnego Śląska. W czwartkowy poranek na obszarach górskich ma zacząć intensywnie padać deszcz.

Tu spadnie dużo deszczu. Alerty IMGW

Tu spadnie dużo deszczu. Alerty IMGW

Źródło:
IMGW

Niespotykane jak na luty ciepło nie opuści nas w ciągu najbliższych dni. Temperatura wszędzie będzie dodatnia, a w części kraju zbliży się nawet do 15 stopni Celsjusza. W prognozie pogody na 5 dni widać także dużo chmur i opady deszczu.

Jest i będzie ciepło. Jak bardzo? Pogoda na 5 dni

Jest i będzie ciepło. Jak bardzo? Pogoda na 5 dni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na marzec 2024. Zgodnie z przewidywaniami synoptyków IMGW, początek miesiąca ma być cieplejszy niż zazwyczaj, jednak później aura wróci do normy. Miejscami w marcu może być nawet chłodniej niż zazwyczaj. W większości regionów spodziewane są także wysokie jak na ten miesiąc opady.

Pogoda na marzec. Co przyniesie nam początek wiosny?

Pogoda na marzec. Co przyniesie nam początek wiosny?

Źródło:
IMGW CMM, tvnmeteo.pl

ERS-2, czyli satelita obserwacyjny wystrzelony w kosmos prawie 30 lat temu, w środę ponownie wszedł w atmosferę Ziemi - poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Zanim doszło do tego nad północną częścią Oceanu Spokojnego, obiekt krążył po orbicie przez ponad godzinę.

Satelita wszedł w ziemską atmosferę między Hawajami a Alaską

Satelita wszedł w ziemską atmosferę między Hawajami a Alaską

Aktualizacja:
Źródło:
ESA, tvnmeteo.pl, earthsky.org

Dwa samochody wpadły do ogromnej dziury, która utworzyła się w drodze w Neapolu. Jednym z tych aut podróżowało dwóch mężczyzn, w tym radny miasta. - To cud, że żyjemy - przyznał Giulio Delle Donne.

Ogromna dziura pochłonęła dwa samochody w Neapolu. W jednym z nich był miejski radny

Ogromna dziura pochłonęła dwa samochody w Neapolu. W jednym z nich był miejski radny

Źródło:
Corriere Napoli, Reuters, tvn24.pl

Nowy gatunek żachwy, żyjący u wybrzeży Japonii, został niedawno opisany przez naukowców. Morskie stworzenie podbiło serca internautów, ponieważ wygląda jak komiksowe skrzyżowanie pandy i szkieletu.

Jak skrzyżowanie pandy i szkieletu. Opisano niezwykłe podwodne stworzenie

Jak skrzyżowanie pandy i szkieletu. Opisano niezwykłe podwodne stworzenie

Źródło:
Reuters

Jakość powietrza w Stanach Zjednoczonych za 30 lat może zdecydowanie się pogorszyć. Jako główną przyczynę wskazuje się coraz częstsze pożary lasów w Kanadzie i zachodnich stanach. Naukowcy obawiają się, że poziom zanieczyszczenia wróci do wartości z początku XX wieku.

"Czerwonych dni" w USA może być coraz więcej. "Przygnębiający trend"

"Czerwonych dni" w USA może być coraz więcej. "Przygnębiający trend"

Źródło:
ABC News, First Street Foundation

Początek lutego okazał się w tym roku wyjątkowo ciepły - miejscami temperatura wyniosła ponad 7 stopni więcej niż wynosi średnia wieloletnia. Jak wyjaśnił w TVN24 prezenter tvnmeteo.pl Tomasz Wasilewski, jest to skutek napływu ciepłych mas powietrza z zachodu. Czy w najbliższym czasie możemy jednak spodziewać się ochłodzenia?

"Jesteśmy na przełomie marca i kwietnia". Czy aura  nadal będzie nas okłamywać?

"Jesteśmy na przełomie marca i kwietnia". Czy aura nadal będzie nas okłamywać?

Źródło:
TVN24, IMGW

Obfite opady śniegu spowodowały zawalenie się dachu szpitala w Suqian w północnych Chinach. Jak przekazały lokalne media, do zdarzenia doszło w środku nocy, gdy ta część budynku była pusta. Śnieg dał się we znaki także rolnikom - jego gruba, ciężka pokrywa uszkodziła część szklarni.

Pod śniegiem zawalił się dach szpitala. Było o krok od tragedii

Pod śniegiem zawalił się dach szpitala. Było o krok od tragedii

Źródło:
Reuters, guancha.cn, Xinhua

Ulewny deszcz nawiedził hrabstwo Del Norte w Kalifornii. Doprowadził do powstania tam osuwiska. Na jedną z dróg ze zbocza osunęły się drzewa, co zostało zarejestrowane na nagraniu.

Drzewa osuwają się ze zbocza na drogę. Nagranie

Drzewa osuwają się ze zbocza na drogę. Nagranie

Źródło:
CNN, Reuters

Smog od kilku dni unosi się nad Mediolanem. Władze wprowadzają ograniczenia, by załagodzić sytuację, między innymi zakazują używania pieców opalanych drewnem. Jak zauważają eksperci, problemy z zanieczyszczonym powietrzem są spowodowane działalnością rolniczą i przemysłową, a także tym, że miasto położone jest w dolinie.

"Śmierdzi! Czuję pieczenie w gardle, kaszlę"

"Śmierdzi! Czuję pieczenie w gardle, kaszlę"

Aktualizacja:
Źródło:
ANSA, Reuters

Lew zabił swojego opiekuna w uniwersyteckim zoo w Nigerii. Jak przekazały lokalne media, mężczyzna został zaatakowany podczas karmienia drapieżników. Zwierzę znało opiekuna przez całe swoje życie - podały władze uczelni.

Lew zaatakował i zabił opiekuna, którego znał całe życie

Lew zaatakował i zabił opiekuna, którego znał całe życie

Źródło:
Vanguard Nigeria, BBC

Strażacy umacniają zaporę na Jeziorze Wonieskim w powiecie kościańskim. Służby obawiają się przerwania tamy i niekontrolowanego wycieku wody, który stanowić może zagrożenie dla położonych zaledwie dwa kilometry dalej miejscowości.

Strażacy umacniają zaporę i układają worki z piaskiem. Woda zagraża domom

Strażacy umacniają zaporę i układają worki z piaskiem. Woda zagraża domom

Źródło:
TVN24, IMGW

Japonię nawiedziła fala ciepła. We wtorek w Tokio na termometrach pojawiła się wartość 23,7 stopni Celsjusza, typowa raczej dla maja niż dla lutego. Ocieplenie nie potrwa jednak długo.

Wiosna zajrzała do Japonii. "Wczoraj było zimno, a dziś już jest ciepło"

Wiosna zajrzała do Japonii. "Wczoraj było zimno, a dziś już jest ciepło"

Źródło:
Reuters, The Japan News

Zdaniem grupy naukowców naziemne planetarne systemy radarowe bardzo dobrze informują o zagrażających Ziemi asteroidach i kometach. To ważne, bo testy NASA potwierdziły, że umiemy zmieniać trajektorię niebezpiecznych obiektów w pobliżu naszej planety.

Radary chronią Ziemię. Rozpoznają i lokalizują niebezpieczne obiekty

Radary chronią Ziemię. Rozpoznają i lokalizują niebezpieczne obiekty

Źródło:
PAP

W zoo w Kopenhadze urodziło się we wtorek słoniątko. Jest to dziecko 16-letniej Kumari, która również przyszła na świat w ogrodzie zoologicznym. Poród przebiegł sprawnie i bez żadnych komplikacji.

W kopenhaskim zoo urodziło się słoniątko

W kopenhaskim zoo urodziło się słoniątko

Źródło:
Reuters

Ulewy nawiedzają Kalifornię. W hrabstwie Santa Barbara do poniedziałkowego poranka spadło ponad 270 litrów deszczu na metr kwadratowy. Tak obfite opady spowodowały liczne podtopienia i osuwiska. Jak przewidują służby meteorologiczne, aura pozostanie trudna co najmniej do środy.

Deszcz zatopił lotnisko, kilka dróg, autostrady. Nie przestaje lać

Deszcz zatopił lotnisko, kilka dróg, autostrady. Nie przestaje lać

Źródło:
Reuters, NWS

Osuwisko zeszło na wioskę w Afganistanie, niszcząc 20 domów i grzebiąc ich mieszkańców pod zwałami śniegu i błota. Do katastrofy doszło za sprawą ulew i śnieżyc, które nawiedziły region. W katastrofie mogło zginąć nawet 25 osób, zaś akcja ratunkowa okazała się bardzo trudna.

Osuwisko pogrzebało domy, ratownicy nie mogli dotrzeć na miejsce. Nie żyje 25 osób

Osuwisko pogrzebało domy, ratownicy nie mogli dotrzeć na miejsce. Nie żyje 25 osób

Źródło:
Reuters, PAP, Al Arabiya, Daily Sabah

Zbyt duża ilość białka w diecie może szkodzić tętnicom. Amerykańscy naukowcy przeprowadzili analizę z której wynikło, że spożywanie ponad 22 procent kalorii pochodzących z białek może zaburzać działanie niektórych komórek odpornościowych i prowadzić do miażdżycy.

Zbyt dużo białka w diecie może "zatykać" tętnice

Zbyt dużo białka w diecie może "zatykać" tętnice

Źródło:
PAP

Samiec wilka pokonał trasę z zachodnich Niemiec do Hiszpanii. Jak wynika z analizy odchodów, zwierzę przeszło co najmniej 1240 kilometrów, co jest najdłuższą udokumentowaną podróżą przedstawiciela tego gatunku. Takie długie wyprawy wśród wilków nie są wcale przypadkiem.

Wilk pokonał trasę z Niemiec do Hiszpanii

Wilk pokonał trasę z Niemiec do Hiszpanii

Źródło:
Reuters, Generalitat de Catalunya

Najjaśniejszy kwazar we Wszechświecie został zidentyfikowany przez badaczy. Obiekt ma średnicę siedmiu lat świetlnych, a w jego centrum znajduje się czarna dziura pożerająca każdego dnia tyle materii, ile znajduje się w naszym Słońcu.

Jest 500 bilionów jaśniejszy od Słońca, a jego czarna dziura rośnie w rekordowym tempie

Jest 500 bilionów jaśniejszy od Słońca, a jego czarna dziura rośnie w rekordowym tempie

Źródło:
ESO

Poznanie składu chemicznego smogu może ułatwić walkę z zanieczyszczeniami powietrza. Amerykańscy naukowcy przeanalizowali dane z lat 2006-2020 dotyczące pyłów zawieszonych PM2,5 i odkryli, że ich stężenie uległo zmniejszeniu, a lokalnie zmienił się również skład zanieczyszczeń. Poznanie tych zależności może wpłynąć na stworzenie regionalnych strategii poprawy jakości powietrza.

Aby skutecznie walczyć ze smogiem, trzeba znać jego skład

Aby skutecznie walczyć ze smogiem, trzeba znać jego skład

Źródło:
UNC Chapel Hill, New York Times

Ostatnie liczenie żubrów w Puszczy Białowieskiej wykazało, że na wolności żyje tam ponad 60 żubrów więcej niż rok temu. Dane pozyskano dzięki trwającym dwa dni obserwacjom.

Ile żubrów żyje w Puszczy Białowieskiej?

Ile żubrów żyje w Puszczy Białowieskiej?

Źródło:
PAP

Wygląda na to, że zima w Polsce już się poddała. Jaka będzie druga połowa lutego i początek marca? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni.

Pogoda na 16 dni: kolejna fala ciepła. Czy mróz powróci?

Pogoda na 16 dni: kolejna fala ciepła. Czy mróz powróci?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Występująca w południowej Brazylii żaba Brachycephalus pulex jest nie tylko najmniejszym żyjącym płazem, ale również najmniejszym kręgowcem na świecie - twierdzą naukowcy z brazylijskiej uczelni Universidade Estadual de Santa Cruz.

To prawdopodobnie najmniejszy kręgowiec na świecie

To prawdopodobnie najmniejszy kręgowiec na świecie

Źródło:
phys.org

Poniedziałek przyniósł w Sydney gwałtowną pogodę. W promieniu 100 kilometrów od miasta odnotowano ponad 75 tysięcy uderzeń piorunów. Cztery osoby, w tym nastolatek, zostały rażone piorunem i trafiły do szpitala z poparzeniami.

Stali pod drzewem, piorun uderzył. Cztery osoby ranne

Stali pod drzewem, piorun uderzył. Cztery osoby ranne

Źródło:
The Guardian

Puma zaatakowała grupę pięciu rowerzystów na jednym ze szlaków w stanie Waszyngton. Jedna osoba została ranna i trafiła do szpitala. W okolicy znajdował się także drugi osobnik tego gatunku zwierząt - trwają jego poszukiwania.

Puma zaatakowała rowerzystów na szlaku

Puma zaatakowała rowerzystów na szlaku

Źródło:
CNN, tvnmeteo.pl

Trąba wodna pojawiła się w niedzielę w rejonie południowej Florydy w USA. Zjawisko zostało uchwycone na nagraniu. Widać na nim, jak wirujący słup unosi się nad powierzchnią wody.

Trąba wodna wirowała w rejonie Florydy

Źródło:
Reuters