Deszcz meteorów – na czym polega to zjawisko? Kiedy można zaobserwować je w Polsce?

Źródło:
tvn24.pl
Orionidy na zdjęciach NASA
Orionidy na zdjęciach NASANASA
wideo 2/18
Orionidy, czyli rój meteorów związany z kometą Halleya, na zdjęciach NASANASA

Deszcz meteorów, nazywany też "deszczem spadających gwiazd", jest zjawiskiem oczekiwanym co roku przez wielu amatorów obserwacji nieba. Nie każdy zdaje sobie jednak sprawę czym właściwie jest to zjawisko. Czym są meteory i skąd się biorą ich "deszcze"? Kiedy są najlepsze okazje do zaobserwowania tego zjawiska w Polsce?

 "Spadające gwiazdy" to kosmiczne okruchy skalne, które spalają się wpadając w ziemską atmosferę. ● Gdy zjawisko to jest wyjątkowo intensywne, nazywamy je "deszczem spadających gwiazd" lub deszczem meteorów. ● Deszcze meteorów można zaobserwować w Polsce wiele razy w ciągu roku. ● Do najbardziej widowiskowych deszczów meteorów zalicza się Perseidy, Leonidy i Geminidy.

Deszcz meteorów, nazywany też deszczem spadających gwiazd, to zjawisko polegające na pojawianiu się wielu meteorów w krótkich odstępach czasu, czasem nawet jednocześnie. Dochodzi do niego, gdy nasza planeta przelatuje przez chmurę krążących wokół słońca okruchów skalnych pozostawionych przez np. rozpad komety. Okruchy te nazywa się meteoroidami, a taką chmurę - rojem meteoroidów.

Spadające gwiazdy

Gdy meteoroid z olbrzymią prędkością wchodzi w ziemską atmosferę, gwałtownie rozgrzewa się i przez krótki moment zaczyna świecić. Często widoczna jest przy tym ciągnięta przez niego świetlista smuga - właśnie takie widoczne na niebie zjawisko nazywane jest meteorem, nazywany również spadającą gwiazdą.

Jeżeli Ziemia przelatuje przez rój takich odłamków i meteory pojawiają się z dużą intensywnością, mówi się o deszczu meteorów lub deszczu spadających gwiazd. Podczas takiego deszczu możliwe jest zaobserwowanie na bezchmurnym niebie od kilkudziesięciu do nawet kilkuset takich zjawisk w ciągu godziny.

Meteoryty i meteoryZiemienowicz Adam/PAP

ZOBACZ TEŻ: Meteor, meteoryt i meteoroid - czym są? Jak rozpoznać znaleziony meteoryt?

Roje meteorów

W naszym układzie słonecznym znajduje się wiele rojów meteoroidów. Swoje nazwy zawdzięczają one najczęściej gwiazdozbiorom, z kierunku których - już jako widoczne meteory - zbliżają się do Ziemi. W rzeczywistości jednak wcale z nich nie pochodzą. Na przykład Perseidy widziane są na tle gwiazdy Eta Persei w gwiazdozbiorze Perseusza, ale faktycznie są pozostałościami po niezwiązanej z tym gwiazdozbiorem komecie Swift-Tuttle.

W Polsce możliwe jest zaobserwowanie deszczu meteorów kilkanaście razy w roku. Najbardziej znane i najlepiej widoczne deszcze meteorów swoje źródło mają w następujących rojach:

● Kwadrantydy – występuje między 1 a 5 stycznia, a swoje maksimum ma 3 stycznia; ● Lirydy – występuje między 15 a 28 kwietnia, a swoje maksimum ma 22 kwietnia; ● eta Akwarydy – występuje między 19 kwietnia a 28 maja, a swoje maksimum ma 6 maja; ● Camelopardalidy – występuje między 23 a 24 maja, a swoje maksimum ma 24 maja; ● Czerwcowe Bootydy – występuje między 22 czerwca a 2 lipca, a swoje maksimum ma 28 czerwca; ● Perseidy – występuje między 17 lipca a 24 sierpnia, a swoje maksimum ma 12 sierpnia; ● Drakonidy – występuje między 6 a 10 października, a swoje maksimum ma 8 października; ● Orionidy – występuje między 2 października a 7 listopada, a swoje maksimum ma 21 października; ● Leonidy – występuje między 14 a 21 listopada, a swoje maksimum ma 17 listopada; ● Geminidy – występuje między 7 a 17 grudnia, a swoje maksimum ma 14 grudnia; ● Ursydy – występuje między 17 a 26 grudnia, a swoje maksimum ma 22 grudnia.

Poza meteorami przypisanymi do poszczególnych rojów wyróżnia się także tzw. meteory sporadyczne. Są to meteory, które nie zostały przypisane do jakiegokolwiek roju, choć w praktyce są to meteory należące do starych rojów rozproszonych przez różnego rodzaju efekty grawitacyjne i niegrawitacyjne. Roje te są bardzo mało aktywne lub wręcz już nie istnieją. 

Perseidy, Geminidy, Leonidy

Jednym z najbardziej widowiskowych deszczów meteorów obserwowanych w Polsce jest rój Perseidów. Jego maksimum intensywności przypada na noc z 12 na 13 sierpnia, którą nazywa się często "nocą spadających gwiazd". Rój ten znany był już w starożytności. Z uwagi na termin maksimum nazywany jest także "łzami Świętego Wawrzyńca" – 10 sierpnia to bowiem data jego męczeńskiej śmierci.  

Równie atrakcyjny, bo uważany za najszybszy rój meteorów, jest listopadowy rój Leonidów, a także przypadający na grudzień rój Geminidów. Wyjątkowość drugiego z nich bierze się z faktu, że przy bezchmurnym niebie pozwala zaobserwować najczęściej ponad sto meteorów w ciągu godziny, poprzedza on przy tym okres świąt Bożego Narodzenia.

Nocne niebo w sierpniu - gdzie szukać roju PerseidówMarta Sitkiewicz - PAP / DPA

ZOBACZ TEŻ: Tau Herkulidy 2022. Deszcz meteorów także na polskim niebie

Autorka/Autor:red.//mm

Źródło: tvn24.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Alert RCB. W piątek 12.07 do osób przebywających na terenie 14 województw rozesłany został SMS z ostrzeżeniami przed burzami, ulewnym deszczem i silnym wiatrem. Ostrzeżenie obowiązywać będzie także w sobotę. Eksperci ostrzegają przed podtopieniami.

Alert RCB dla 14 województw

Alert RCB dla 14 województw

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

IMGW wydał ostrzeżenia przed zagrożeniami pogodowymi. Piątek będzie kolejnym burzowym dniem - w trzech województwach obowiązują alarmy trzeciego stopnia, a miejscami burzom towarzyszyć będą silne opady deszczu. Wiele województw pozostanie także pod panowaniem uciążliwego skwaru.

Uwaga na burze i ulewy. Czerwone ostrzeżenia IMGW w części kraju

Uwaga na burze i ulewy. Czerwone ostrzeżenia IMGW w części kraju

Źródło:
IMGW

Niebezpieczne zjawiska pogodowe nie opuszczą nas również w piątek. Jak tłumaczył na antenie TVN24 prezenter tvnmeteo.pl Tomasz Wasilewski, nad Polską przesunie się front atmosferyczny ze strefą ulewnych opadów i silnych podmuchów wiatru. W najbliższym czasie nie odpoczniemy również od gorąca.

Nad Polską przejdzie front, który "gwarantuje podtopienia"

Nad Polską przejdzie front, który "gwarantuje podtopienia"

Źródło:
TVN24

W czwartek polscy strażacy interweniowali ponad 3500 razy po nawałnicach, jakie przeszły nad krajem. Szczególnie niebezpiecznie było na Mazowszu i w Małopolsce. Do groźnej sytuacji doszło także w Białymstoku, gdzie do rzeki wpadł samochód.

Ponad 3500 interwencji po czwartkowych nawałnicach

Ponad 3500 interwencji po czwartkowych nawałnicach

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, PAP, KG PSP

Potężne burze przeszły nad Kapsztadem. W jednym z największych miast RPA wiatr i deszcz poważnie uszkodziły co najmniej 15 tysięcy domów. Niebezpieczna pogoda utrzyma się tam co najmniej do końca miesiąca.

Wiatr położył tysiące domów

Wiatr położył tysiące domów

Źródło:
PAP, Africa News, iol.co.za

Lawina ziemna zepchnęła dwa autobusy do rzeki w Nepalu. Pojazdami poruszało się ponad 60 osób, spośród których większość wciąż uznawana jest za zaginione. Akcję ratunkową utrudnia padający bez przerwy deszcz.

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Źródło:
PAP, The Kathmandu Post

Pogoda na jutro. W piątek 12.07 nad niektórymi regionami Polski przejdą gwałtowne burze. W innych częściach kraju przez cały dzień będzie dużo słońca. Termometry wskażą od 24 do 31 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - piątek 12.07. Nawałnice zagrażają części kraju

Pogoda na dziś - piątek 12.07. Nawałnice zagrażają części kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nawałnica przeszła w czwartek wieczorem przez Warszawę. Nagle zrobiło się ciemno, zaczęło bardzo silnie wiać i intensywnie padać. Doszło do podtopień na ulicach, a wiatr połamał drzewa. Zamknięto Łazienki Królewskie.

Oberwanie chmury nad Warszawą. Ściana deszczu

Oberwanie chmury nad Warszawą. Ściana deszczu

Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Słowackie media podały, że wśród ofiar lawiny błotnej w Tatrach na Słowacji nie było Polaków. W zdarzeniu życie straciły dwie kobiety, Czeszka i Słowaczka. Do zdarzenia doszło w czwartek, gdy zwały błota uderzyły w wiatę, pod którą stali turyści.

Lawina błotna w Tatrach. Słowackie media: wśród ofiar nie było Polaków

Lawina błotna w Tatrach. Słowackie media: wśród ofiar nie było Polaków

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, TVN24

Trąba powietrzna pojawiła się w czwartek w powiecie suskim (Małopolskie). W związku z pogodą straż pożarna interweniowała w regionie prawie 400 razy.

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, Kontakt 24

Kolejne dni przyniosą nam więcej aury, z którą ostatnio dobrze się zaznajomiliśmy - gorąco przetykane będzie gwałtownymi zjawiskami atmosferycznymi. W weekend na termometrach zobaczymy miejscami aż 35 stopni Celsjusza.

W pogodzie na razie nie przestanie się dziać. Zachowajcie ostrożność

W pogodzie na razie nie przestanie się dziać. Zachowajcie ostrożność

Źródło:
tvnmeteo.pl

Fala gorąca nawiedziła Hiszpanię. W dziesięciu regionach obowiązują alarmy drugiego stopnia przed skwarem, bo wartości na termometrach mają w czwartek wzrosnąć do nawet 41 stopni Celsjusza.

Punkt kulminacyjny fali upałów. Termometry pokażą ponad 40 stopni

Punkt kulminacyjny fali upałów. Termometry pokażą ponad 40 stopni

Źródło:
AEMET, El Tiempo

U wybrzeży Japonii uratowana została kobieta, która przez 36 godzin dryfowała na morzu. Unosząc się na wodzie dzięki asekuracyjnej bojce, pokonała kilkaset kilometrów. Jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo.

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Źródło:
PAP, The Guardian

37,1 stopni Celsjusza - taką wartość zanotowano w środę na termometrach we Wrocławiu. Był to najgorętszy jak do tej pory dzień roku. Nie we wszystkich zakątkach kraju temperatura przekroczyła jednak granicę 30 stopni, a w innych upał panował aż do wieczora.

Najgorętszy dzień w tym roku. Miejscami upał utrzymywał się do późnego wieczora

Najgorętszy dzień w tym roku. Miejscami upał utrzymywał się do późnego wieczora

Źródło:
IMGW, tvnmeteo.pl

Co czeka nas w pogodzie pod koniec lata i jesienią? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) opublikował długoterminową prognozę eksperymentalną na sierpień, wrzesień, październik i listopad. Dwa miesiące okażą się cieplejsze niż zazwyczaj, a dwa - bardziej wilgotne.

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Źródło:
IMGW

Pierwszy start rakiety Ariane 6 był widoczny na polskim niebie. Nietypowa smuga towarzysząca przelotowi okazała się efektem problemów technicznych, do których doszło podczas lotu. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Źródło:
Z głową w gwiazdach, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

19 osób zmarło na skutek udaru słonecznego w Japonii, z czego sześć w samym Tokio. Od początku lipca kraj mierzy się z falą upałów - w niedzielę w mieście Shizuoka termometry pokazały 40 stopni Celsjusza. Jak ostrzegła Japońska Agencja Meteorologiczna, gorąco połączone z wysoką wilgotnością jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia.

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Źródło:
CNA, NHK, The Japan Times

Osuwisko zabiło co najmniej 23 osoby na indonezyjskiej wyspie Celebes. Doszło do niego w niedzielę po ulewnych opadach deszczu. W regionie trwa akcja poszukiwawcza - zaginionych pozostaje 35 osób.

"Przez jakieś 50 metrów ciągnęła mnie poruszająca się ziemia. Było całkowicie ciemno, wszyscy nie żyją"

"Przez jakieś 50 metrów ciągnęła mnie poruszająca się ziemia. Było całkowicie ciemno, wszyscy nie żyją"

Źródło:
Reuters, PAP

Europejska Agencja Kosmiczna potwierdziła sukces pierwszego lotu rakiety Ariane 6. Nie obyło się bez problemów - w trakcie umieszczania satelitów na orbicie doszło do awarii jednego z systemów. Pojazd ma zapewnić Europie niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej i możliwość wynoszenia różnorodnych ładunków na orbitę.

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Aktualizacja:
Źródło:
ESA, PAP, space.com, Reuters, tvnmeteo.pl

W Andach Peruwiańskich zostały znalezione zwłoki amerykańskiego alpinisty, który w 2002 roku zginął podczas próby wejścia na szczyt Huascaran na zachodzie Peru. Lawina zabiła wówczas wszystkich trzech uczestników wyprawy, ciała jednego z nich wciąż nie odnaleziono.

Zginął 22 lata temu. Znaleziono zmumifikowane ciało alpinisty

Zginął 22 lata temu. Znaleziono zmumifikowane ciało alpinisty

Źródło:
PAP

Turysta z Hiszpanii zginął w niedzielę w Parku Narodowym Pilanesberg w RPA. Mężczyznę stratowały słonie. Stało się to po tym, jak zbyt blisko podszedł do stada zwierząt z młodymi - poinformowała we wtorek tamtejsza policja.

Słonie stratowały turystę na śmierć. "Nie posłuchał ostrzeżeń"

Słonie stratowały turystę na śmierć. "Nie posłuchał ostrzeżeń"

Źródło:
PAP

W Nowym Jorku doszło do awarii mostu obrotowego Third Avenue Bridge. Z powodu przegrzania "utknął w pozycji otwartej", a służby musiały go schłodzić, polewając strumieniami zimnej wody. W mieście w ostatnich dniach odnotowuje się bardzo wysokie temperatury.

Ważny most "utknął w pozycji otwartej". Wszystko przez upał

Ważny most "utknął w pozycji otwartej". Wszystko przez upał

Źródło:
NBC New York, FOX 5

W Wolbromiu doszło w poniedziałek do potężnego gradobicia. Lodowe kule miały kilka centymetrów średnicy, a ulice wyglądały tak, jakby pokrywała je gruba warstwa śniegu. Skąd wziął się tak wielki grad?

Wolbrom jak po ataku zimy. Skąd wzięły się tak wielkie opady gradu

Wolbrom jak po ataku zimy. Skąd wzięły się tak wielkie opady gradu

Źródło:
tvnmeteo.pl

Minionej nocy mieszkańcy części Polski mogli podziwiać wyjątkowy spektakl na niebie. Wszystko za sprawą obłoków srebrzystych. Zdjęcia tego zjawiska otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Niebo zaiskrzyło. Obłoki srebrzyste na Waszych zdjęciach

Niebo zaiskrzyło. Obłoki srebrzyste na Waszych zdjęciach

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Naksos, jedna z najpopularniejszych greckich wysp położonych na Morzu Egejskim, boryka się z niedoborem wody. Rolnicy są zaniepokojeni, ponieważ największy zbiornik na wyspie wysechł. Władze zdecydowały się na uzdatnianie wody morskiej, jednak nie zaspokoi to potrzeb wszystkich mieszkańców.

Susza na greckiej wyspie. "Teraz, kiedy jest mnóstwo turystów, obciążenie sieci wodnej jest ogromne"

Susza na greckiej wyspie. "Teraz, kiedy jest mnóstwo turystów, obciążenie sieci wodnej jest ogromne"

Źródło:
Reuters

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) przeleciała nad Polską. W nocy z poniedziałku na wtorek na niebie kilkukrotnie mogliśmy zaobserwować ruchomy, jasny punkt. Zdjęcie ISS otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Jasny punkt przeciął niebo. Przelot ISS

Jasny punkt przeciął niebo. Przelot ISS

Źródło:
tvnmeteo.pl, isstracker.pl

W Dolinie Śmierci w Kalifornii, jednym z najgorętszych miejsc na świecie, w sobotę zmarła jedna z osób uczestniczących w wycieczce motocyklowej - poinformowały służby. Tego dnia temperatura sięgała 53 stopni Celsjusza.

Były 53 stopnie. Śmierć od upału w Dolinie Śmierci

Były 53 stopnie. Śmierć od upału w Dolinie Śmierci

Źródło:
latimes.com, tvnmeteo.pl

16 gatunków owadów zostało zatwierdzonych do spożycia w Singapurze. Przeznaczone do tego celu stawonogi będą musiały spełnić odpowiednie wytyczne i być oznakowane. Wśród potencjalnych "przekąsek" znalazły się świerszcze, szarańcza czy jedwabniki.

Świerszcze, jedwabniki i inne owady dopuszczone do spożycia

Świerszcze, jedwabniki i inne owady dopuszczone do spożycia

Źródło:
PAP, The Straits Times

Ranny strażak został uratowany w Kalifornii. Do wypadku doszło podczas akcji gaśniczej w hrabstwie Fresno, gdzie pożar wybuchł ponad tydzień temu. Ogień spalił w tym regionie ponad 5,6 tysięcy hektarów i wciąż nie został opanowany.

Ranny strażak utknął na terenie pożaru. Nagranie z akcji ratunkowej

Ranny strażak utknął na terenie pożaru. Nagranie z akcji ratunkowej

Źródło:
Reuters, Cal Fire

Tegoroczny czerwiec był najcieplejszy w historii, kontynuując trwającą ponad rok serię, w której bite były miesięczne rekordy temperatury - podała europejska agencja Copernicus Climate Change Service (C3S).

Za nami najgorętszy czerwiec w historii. To dwunasty miesiąc z rzędu, w którym padł taki rekord

Za nami najgorętszy czerwiec w historii. To dwunasty miesiąc z rzędu, w którym padł taki rekord

Źródło:
Reuters, AP, The Guardian, Copernicus