Kolizja dwóch osobliwych obiektów w kosmosie. Czarna dziura pożera gwiazdę neutronową

[object Object]
Przełomowe odkrycie - pierwsze zdjęcie czarnej dziuryTVN24 BiS
wideo 2/6

Naukowcom udało się po raz pierwszy zarejestrować sygnał katastrofy, w której czarna dziura pochłania gwiazdę neutronową. W badaniach uczestniczyli między innymi naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Gwiazdy neutronowe i czarne dziury to bardzo osobliwe obiekty, występują w parach niezwykle rzadko. Te pierwsze są najgęstszymi stabilnymi obiektami we Wszechświecie, pozostałościami po gwiazdach. Są mniej więcej tak masywne jak Słońce, ale mają tylko kilkadziesiąt kilometrów średnicy. Natomiast czarne dziury to obszary czasoprzestrzeni z grawitacją tak silną, że uniemożliwiają ucieczkę nawet światłu.

Pierwszą parę gwiazd neutronowych zaobserwowano na Drodze Mlecznej w 1974 roku dzięki radioteleskopom (obserwując tak zwane pulsary, czyli obracające się gwiazdy neutronowe, emitujące wiązkę promieniowania radiowego). Istnienie par czarnych o masach gwiazdowych też jest potwierdzone (potwierdzenie uzyskano kilka lat temu dzięki obserwacjom na falach grawitacyjnych). Problemem nadal były jednak mieszane układy podwójne złożone z obu tych ciał - taki system nie był do tej pory zaobserwowany w sposób niebudzący wątpliwości.

- Do tej pory można było zaobserwować fale grawitacyjne, które pochodziły wyłącznie z połączenia dwóch czarnych dziur albo dwóch gwiazd neutronowych. Układ mieszany został zarejestrowany po raz pierwszy, choć już od dwudziestu lat razem z profesorem Krzysztofem Belczyńskim przewidywaliśmy taki scenariusz - powiedział profesor Tomasz Bulik z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Fale grawitacyjne wychwyciły nieznany sygnał

5 stycznia 2020 roku jeden z detektorów Advanced Ligo, znajdujący się w Luizjanie w USA, oraz detektor Advanced Virgo we Włoszech, zarejestrowały fale grawitacyjne, które pochodziły z nieznanego dotąd obiektu. Sygnał został wyemitowany przez układ, w którym wirujące wokół siebie gwiazda neutronowa i czarna dziura połączyły się w jeden zwarty obiekt. Naukowcy byli świadkami kilku ostatnich orbit przed połączeniem. Już dziesięć dni później wykryto sygnał od podobnego układu podwójnego. Poszczególne układy nazwano GW200105 i GW200115.

Analizy wykonane przez naukowców wskazują na to, że w GW200105 czarna dziura miała masę 8,9 masy Słońca, a gwiazda neutronowa 1,9 masy Słońca. Połączyły się około 900 milionów lat temu, a sygnał z tego zdarzenia dotarł teraz do nas. Z kolei w przypadku GW200115 masy wynoszą odpowiednio 5,7 oraz 1,5 razy więcej niż masa Słońca. Tutaj obiekty połączyły się blisko miliard lat temu.

W obu przypadkach masywniejsze obiekty pasują do przedziału przewidywanego w teorii ewolucji gwiazd dla czarnych dziur, a te o mniejszych masach pasują do przewidywań dla gwiazd neutronowych.

Połączenie czarnej dziury z gwiazdą neutronową, poza sygnałem fal grawitacyjnych, może skutkować także emisją promieniowania elektromagnetycznego. Nie udało się zaobserwować tego drugiego z powodu dużej odległości do źródeł i małej dokładności wyznaczenia pozycji na niebie. Ale naukowcy mają nadzieję, że w przyszłości uda się takie promieniowanie zarejestrować, w przypadku innych podobnych zdarzeń.

Artystyczna interpretacja fuzji czarnej dziury z gwiazdą neutronową (Carl Knox,OzGrav/Swinburne University)Carl Knox,OzGrav/Swinburne University

Niezwykłe połączenie

Opisane zdarzenia GW200105 i GW200115 to pierwsze pewne detekcje połączenia się par czarna dziura -gwiazda neutronowa. Wcześniej wykryto zdarzenia GW190814 i GW190426, które również mogą świadczyć o podobnych kolizjach, ale nie ma co do nich pewności i naukowcy określają je jedynie mianem kandydatek na pary obiektów tego typu.

Wyniki badań opublikowano we wtorek w czasopiśmie "The Astrophysical Journal Letters". W składzie międzynarodowego zespołu badawczego byli astronomowie z Uniwersytetu Warszawskiego: prof. Dorota Rosińska, prof. Tomasz Bulik, doktor Przemysław Figura, dr Bartosz Idzikowski oraz doktoranci Małgorzata Curyło, Neha Singh i Paweł Szewczyk.

Autor: anw/dd / Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Carl Knox,OzGrav/Swinburne University

Pozostałe wiadomości

IMGW ostrzega przed marznącymi opadami w połowie kraju. Na drogach w nocy z piątku na sobotę i w sobotę możliwa jest gołoledź. Sprawdź, gdzie obowiązują ostrzeżenia.

Uwaga, ślisko! Alerty IMGW w dziewięciu województwach

Uwaga, ślisko! Alerty IMGW w dziewięciu województwach

Aktualizacja:
Autor:
jdw,ps
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro. Sobota 09.12 przyniesie opady różnego rodzaju. Na przeważającym obszarze Polski będzie prószyć śnieg. Termometry wskażą od -4 do 4 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - sobota 09.12. Nocą w kilku regionach spadnie śnieg, za dnia miejsc z opadami przybędzie

Pogoda na jutro - sobota 09.12. Nocą w kilku regionach spadnie śnieg, za dnia miejsc z opadami przybędzie

Autor:
ps
Źródło:
tvnmeteo.pl

Ocieplenie, które przyjdzie do Polski w ciągu najbliższych dni, najbardziej odczują mieszkańcy zachodnich regionów. Temperatura wzrośnie tam znacznie powyżej zera, a jeżeli będzie padać, to głównie deszcz. W reszcie kraju nadal należy spodziewać się opadów śniegu.

Pogoda podzieli Polskę. Do części kraju wróci jesień

Pogoda podzieli Polskę. Do części kraju wróci jesień

Autor:
ps
Źródło:
tvnmeteo.pl

Ukraińscy policjanci na zachodzie kraju dokonali nieoczekiwanego odkrycia po zatrzymaniu jednego z aut. Pod maską samochodu znajdował się mały kot, który przejechał w ten sposób ponad 200 kilometrów.

Przejechał pod maską samochodu ponad 200 kilometrów

Przejechał pod maską samochodu ponad 200 kilometrów

Autor:
ps
Źródło:
PAP, rbc.ua

Ogromne ilości martwych ryb pokryły plażę w północnej Japonii. Władze poinformowały, że przyczyna masowej śmierci nie jest znana. Do mieszkańców zaapelowano o niejedzenie ich.

Morze wyrzuciło tysiące martwych ryb

Morze wyrzuciło tysiące martwych ryb

Autor:
ps
Źródło:
Reuters, AP

Mieszkańcy województw małopolskiego, opolskiego i śląskiego otrzymali informacje o możliwym przekroczeniu tam dobowych norm stężenia pyłu zawieszonego PM10. Niektórym z nich wysłano alert RCB.

Alert RCB. Tu oddychanie jest groźne dla zdrowia

Alert RCB. Tu oddychanie jest groźne dla zdrowia

Autor:
jdw
Źródło:
PAP

Podczas wykopalisk na terenie ruin starożytnych Pompejów archeolodzy znaleźli pozostałości piekarni. Niewolnicy razem z osłami byli w niej zamykani i zmuszani do mielenia ziarna do produkcji chleba - poinformowała w piątek dyrekcja parku archeologicznego.

Piekarnia, która była więzieniem. "Wstrząsający aspekt niewolnictwa"

Piekarnia, która była więzieniem. "Wstrząsający aspekt niewolnictwa"

Autor:
ps
Źródło:
PAP, Reuters

Ulewne deszcze nawiedziły Mahe, największą wyspę Seszeli. Opady doprowadziły do powodzi i osuwiska, w wyniku którego zniszczone zostały domy i budynki przemysłowe. Prezydent Wavel Ramkalawan ogłosił stan wyjątkowy. Zginęły trzy osoby.  

Głaz zwalił się na dom, zginęły dwie osoby. Potężne załamanie pogody na Seszelach

Głaz zwalił się na dom, zginęły dwie osoby. Potężne załamanie pogody na Seszelach

Autor:
jdw
Źródło:
Reuters, TVN24.pl

Na tle Europy jakość powietrza w Polsce wypadła w piątek o poranku najgorzej - wskazują dane serwisu Airly. W wybranych stacjach pomiaru poziom zanieczyszczeń był "ekstremalnie wysoki". Z rankingu serwisu IQair wynika też, że rano Kraków znalazł się w pierwszej szóstce miejsc z najgorszym powietrzem na świecie.

Polska wyróżniła się na tle Europy. I to w sposób, którym nie warto się chwalić

Polska wyróżniła się na tle Europy. I to w sposób, którym nie warto się chwalić

Autor:
jdw
Źródło:
airly.org

Małże z gatunku przyszynka szlachetna, których liczebność w rejonie wybrzeży Chorwacji gwałtownie spadała od 2016 roku, zaskoczyły biologów morskich wzrostem swojej liczebności.

Nawet 120-centymetrowe małże znów widywane w Chorwacji

Nawet 120-centymetrowe małże znów widywane w Chorwacji

Autor:
jdw
Źródło:
Reuters, TVN24.pl

Decydując się na montaż urządzeń zwiększających efektywność energetyczną budynku, takich jak pompy ciepła, moduły fotowoltaiczne czy nowoczesne kotły gazowe, warto skorzystać z programów dofinansowania do ich zakupu i montażu. Wśród nich znajdziemy programy oferujące dotacje zarówno skierowane do właścicieli nowych budynków, jak i tych poddawanych termomodernizacji. 

Dotacje do źródeł energii dla domów jednorodzinnych

Dotacje do źródeł energii dla domów jednorodzinnych

Autor:
red.
Źródło:
viessman.pl

Dobór pompy ciepła to zadanie, które należy zlecić wykwalifikowanemu specjaliście. Zaproponuje on urządzenie dostosowane do zapotrzebowania na ciepło budynku oraz potrzeb jego mieszkańców. Istnieje jednak kilka ważnych aspektów, na które przyszli użytkownicy powinni zwrócić szczególną uwagę przed podjęciem ostatecznej decyzji o zakupie urządzenia. 

Pompa ciepła - na co zwrócić uwagę przy jej doborze?

Pompa ciepła - na co zwrócić uwagę przy jej doborze?

Autor:
red.
Źródło:
viessmann.pl

Ostatni raz średni poziom dwutlenku węgla w atmosferze był równy jego obecnym wartościom 14-16 milionów lat temu - oceniają autorzy pracy opublikowanej w piątek w czasopiśmie naukowym "Science". Badacze przestrzegają przed dalszym zwiększaniem emisji gazów cieplarnianych. 

Naukowcy: dwutlenku węgla w atmosferze jest tyle, co nawet 16 milionów lat temu

Naukowcy: dwutlenku węgla w atmosferze jest tyle, co nawet 16 milionów lat temu

Autor:
jdw
Źródło:
Live Science, Science

Sygnał ostrzegający przed trzęsieniem ziemi zawył w Meksyku w czwartek po południu. Wstrząsy osiągnęły magnitudę 5,8. Były odczuwalne w stolicy kraju. Zaalarmowani mieszkańcy zebrali się na ulicach w centrum miasta. 

"Alarm wył długo". Silne trzęsienie ziemi w Meksyku

"Alarm wył długo". Silne trzęsienie ziemi w Meksyku

Autor:
ps,
jdw
Źródło:
Reuters, AP, CNN

Ulewy doprowadziły w czwartek do chaosu na drogach w Portugalii. Doszło do podtopień i wypadków. W jednym z nich, w miejscowości nieopodal Lizbony zginęły dwie osoby.

Auto wpadło w poślizg, spadło do oceanu. Nie żyją dwie osoby

Auto wpadło w poślizg, spadło do oceanu. Nie żyją dwie osoby

Autor:
ps
Źródło:
PAP, Kontakt 24, meteoalarm.org

W Zakopanem w nocy z czwartku na piątek będzie prowadzona akcja wywozu śniegu z terenu dróg publicznych. Władze miasta apelują o przeparkowanie aut z zatok postojowych i chodników.

Będą wywozić śnieg z Zakopanego. Apel do mieszkańców

Będą wywozić śnieg z Zakopanego. Apel do mieszkańców

Autor:
ps
Źródło:
PAP

Intensywne opady śniegu doprowadziły w Budapeszcie do licznych utrudnień w kursowaniu komunikacji miejskiej. Wstrzymano ruch wybranych linii autobusowych i tramwajowych, część przekierowano na nowe trasy. Szczególnie trudna sytuacja występuje na kolei.

Powalone drzewa, duże utrudnienia na kolei. Śnieżyca sparaliżowała miasto

Powalone drzewa, duże utrudnienia na kolei. Śnieżyca sparaliżowała miasto

Autor:
jdw
Źródło:
PAP

W najbliższą sobotę 9 grudnia słynna kometa Halleya znajdzie się w aphelium - punkcie najbardziej oddalonym od Słońca. Odległość między nimi wyniesie wówczas 35,14 AU (niemal 5,3 miliarda kilometrów).

Dalej od Słońca już nie będzie. Kometa Halleya zbliża się do aphelium

Dalej od Słońca już nie będzie. Kometa Halleya zbliża się do aphelium

Autor:
jdw
Źródło:
NASA, Universe Today

Jedno z miast w Pakistanie, Lahaur, spowiła warstwa gęstego smogu. Metropolia zajmowała w czwartek przed południem drugie miejsce w rankingu miast o najgorszej jakości powietrza. Lokalne przychodnie pediatryczne notują wzrost liczby pacjentów.

Oglądają świat zza szarej zasłony, coraz częściej chorują

Oglądają świat zza szarej zasłony, coraz częściej chorują

Autor:
jdw
Źródło:
Reuters, TVN24.pl

Pierwszy tydzień grudnia przyniósł w Bawarii obfite opady śniegu. W Monachium głębokość pokrywy śnieżnej miejscami wynosiła do 50 cm. Aura wywołała w mieście paraliż komunikacyjny, do teraz występują utrudnienia. Miasto nadal przykrywa gruba warstwa śniegu.

Zasypane śniegiem Monachium na zdjęciach satelitarnych

Zasypane śniegiem Monachium na zdjęciach satelitarnych

Autor:
jdw
Źródło:
TVN24.pl

Gdy 10-miesięczna suczka Luna zniknęła z oczu właścicieli, nikt nie spodziewał się, że należy szukać jej nie na ziemi, ale nad jej powierzchnią. Dokładnie na wysokości ośmiu metrów, na jednym z drzew, owczarka niemieckiego wypatrzył przyjaciel rodziny.

Owczarek niemiecki utknął na drzewie

Owczarek niemiecki utknął na drzewie

Autor:
jdw
Źródło:
CNN, TVN24

Mieszkańcy greckiej wioski Metamorfosi zagłosowali za jej przeniesieniem. Miejscowość trzy raz została zniszczona przez powódź, a ostatni raz do takiego kataklizmu doszło we wrześniu. - Można mieć nadzieję, że będziemy mieć bezpieczne domy - powiedział wójt Petros Kontogiannis.

Powodzie trzy razy zniszczyły wieś. Głosowanie w sprawie przenosin

Powodzie trzy razy zniszczyły wieś. Głosowanie w sprawie przenosin

Autor:
ps
Źródło:
PAP, Reuters

Rok 2023 zapisze się w historii jako najcieplejszy, odkąd prowadzone są pomiary - informują naukowcy. Średnia temperatura w ostatnich jedenastu miesiącach w skali całej planety była aż o 1,46 stopnia Celsjusza wyższa niż przeciętnie przed epoką industrialną. Rekordowo ciepłe okazało się aż sześć tegorocznych miesięcy.

2023 najcieplejszym rokiem w historii. Listopad pobił wszelkie rekordy

2023 najcieplejszym rokiem w historii. Listopad pobił wszelkie rekordy

Autor:
kgo//mm
Źródło:
Copernicus Climate Change Service, CBS News, tvn24.pl

Liczba ofiar śmiertelnych cyklonu Michaung, który we wtorek uderzył w Indie i poprzedzających jego nadejście ulewnych deszczy, wzrosła do 13. Ewakuowanych zostało kilkanaście tysięcy mieszkańców terenów nizinnych. Wybrane szkoły, przedsiębiorstwa i urzędy pozostają zamknięte.

25 miejscowości znalazło się pod wodą

25 miejscowości znalazło się pod wodą

Autor:
jdw
Źródło:
Times of India, Hindustan Times, BBC, TVN24.pl

Toby, 14-letni kot z Wielkiej Brytanii, po 11 latach od zaginięcia wrócił do swoich właścicieli. W powrocie do rodzinnego domu pomógł mu lokalny oddział organizacji Cats Protection. - Nigdy, przenigdy nie sądziłam, że jeszcze go zobaczę - przyznała jego właścicielka Justine Allan, nie kryjąc radości z ponownego spotkania z pupilem.  

Zaginiony przed 11 laty kot wrócił do właścicieli. "Nie sądziłam, że jeszcze go zobaczę"

Zaginiony przed 11 laty kot wrócił do właścicieli. "Nie sądziłam, że jeszcze go zobaczę"

Autor:
jdw
Źródło:
BBC, La Stampa, TVN24.pl

Rekin zaatakował 44-letnią Amerykankę, która pływała na desce SUP u wybrzeży Bahamów. Kobieta nie żyje - poinformowała we wtorek brytyjska stacja BBC. Wraz z nią pływał jej krewny, który nie odniósł obrażeń.

Atak rekina u wybrzeży Bahamów. Nie żyje 44-letnia Amerykanka

Atak rekina u wybrzeży Bahamów. Nie żyje 44-letnia Amerykanka

Autor:
anw
Źródło:
Reuters, PAP, BBC