Dziś przesilenie. 10 faktów, które musisz znać

Świętownie przesilenia letniego

Co powinieneś zrobić 21 czerwca? Iść na imprezę i rozpalić ognisko. Święto przesilenia letniego, obchodzone już od czasów starożytnych, nadal cieszy się popularnością.

1. Data i godzina

W tym roku przesilenie letnie ma miejsce 21 czerwca o godzinie 18:38. Dokładnie w tym momencie oś obrotu Ziemi będzie wychylona maksymalnie w kierunku Słońca.

2. Najdłuższy dzień roku

Przesilenie letnie to miażdżąca przewaga dnia nad nocą - jedyna taka w całym roku. Dzień potrwa 16 godzin i 46 minut i będzie dłuższy od najkrótszego dnia w roku o 9 godzin i 4 minuty. Wschód słońca nastąpi o 4:14, zachód o 21:00.

3. Początek astronomicznego lata

Moment przesilenia letniego to początek astronomicznego lata. Potrwa do momentu równonocy jesiennej (23 września). Lato rozpoczyna się każdego roku w trochę innym momencie, bo w kalendarzu liczba dni w ciągu roku to 365 lub 366, natomiast pełen obieg Ziemi dookoła Słońca zajmuje 365,24 doby.

Lata astronomicznego nie należy mylić z latem kalendarzowym, którego początek przypada zawsze 22 czerwca i jest niezależny od położenia Słońca względem Ziemi.

4. Święto ruchome

Przesilenie letnie zawsze występuje pod koniec czerwca, ale nie zawsze tego samego dnia. W 2016 r. przypadnie 20 czerwca. Czasami - ale bardzo rzadko - datuje się 22 czerwca. Ostatni taki przypadek miał miejsce w 1971 r., a następny będzie dopiero w 2203 r.

6. Solstycjum

Pierwsza nazwę przesileniu "solstitium" nadała łacina, od słowa "sol" czyli słońce i "sistere" czyli stać. W tym dniu słońce stoi najwyżej na niebie i wydaje się, że pozostaje na tej samej wysokości przez większość dnia.

7. Skąd się bierze przesilenie

Przesilenie letnie bierze się z odpowiedniego nachylenia osi obrotu naszej planety do płaszczyzny jej ruchu okołosłonecznego (ekliptyki). Oś obrotu tworzy z ekliptyką kąt 66,5 stopnia, dzięki czemu przez jedną połowę roku na działanie promieni słonecznych bardziej wystawiona jest półkula północna, a przez drugą połowę - półkula południowa. Dwa razy w roku Słońce znajduje się w punktach, w których ekliptyka przecina się z równikiem niebieskim (czyli rzutem równika ziemskiego na sferę niebieską). W momentach tych mamy do czynienia ze zrównaniem dnia z nocą i początkiem astronomicznej wiosny lub jesieni. Raz w roku Słońce znajduje się w maksymalnej odległości kątowej od równika niebieskiego. Jest wtedy na wysokości 23,5 stopnia ponad równikiem, wstępuje w znak Raka i na półkuli północnej mamy do czynienia z początkiem astronomicznego lata.

8. Przesilenie zimowe

W momencie naszego przesilenia letniego, na półkuli południowej do czynienia mamy z przesileniem zimowym i zaczyna się tam astronomiczna zima. Tym samym 21 czerwca jest tam najkrótszym dniem w roku.

9. Ogniska

Przesilenie letnie to - już od czasów starożytnych - czas wielkiego świętowania. Ateńczycy czcili tego dnia Kronosa. U Celtów święto nazywało się Litha. Druidzi czcili tego dnia Słońce. Po dziś dzień zbierają się wokół słynnego Stonehenge, którego najstarsza część pochodząca z połowy trzeciego tysiąclecia p.n.e była świątynią Słońca, zsynchronizowaną z letnim i zimowym przesileniem.

W krajach anglosaskich przesilenie letnie występuje pod nazwą Midsummer, germańskich Mittsommerfest, a słowiańskich znana jest pod nazwą Noc Kupały.

Wszystkie te święta charakteryzuje wspólny mianownik - ogień, a właściwie ognisko. Rozpalano je najczęściej na wzgórzach, dookoła gromadziły się społeczności, palono zioła i wszystko, co kojarzyło się z chorobami i negatywnymi zdarzeniami. Tańczono, śpiewano pieśni, wróżono i cieszono się ze zwycięstwa światła nad ciemnością.

10. Świat staje na głowie

Tego wyjątkowego dnia świat stawał na głowie, bo następowało odwrócenie ról. Ateńczycy podczas święta przesilenia odwracali role społeczne. Niewolnicy bawili się, a ich panowie ich obsługiwali. Podobne sceny odbywały się podczas staropolskich nocy sobótkowych, co opisał Jan Kochanowski. Szlachta bawiła się wspólnie z chłopami, dzięki czemu wszyscy czuli się równi.

Autor: mar/kka / Źródło: TVN Meteo

Pozostałe wiadomości

Smog snuje się nad Polską w środowy poranek. Miejscami na mapie jakości powietrza pojawiły się czerwone i pomarańczowe punkty. Sprawdź, jakim powietrzem oddychasz.

Najlepiej byłoby wstrzymać oddech. Gdzie jest smog

Najlepiej byłoby wstrzymać oddech. Gdzie jest smog

Źródło:
tvnmeteo.pl

Meksykański wulkan Popocatepetl znów się przebudził, wyrzucając w powietrze kłęby pyłu i dymu. Z tego powodu niektóre linie lotnicze zdecydowały się na odwołanie lotów ze stołecznego lotniska. W regionie ogłoszono alert ostrzegający przed aktywnością wulkaniczną.

77 wyziewów z krateru. Alert w Meksyku

77 wyziewów z krateru. Alert w Meksyku

Źródło:
PAP, El Pais, CENAPRED

Pogoda na dziś. W środę 28.02 na dużym terenie Polski należy spodziewać się słabych opadów deszczu. Termometry wskażą od 7 stopni Celsjusza na północy kraju do 18 stopni na południowym wschodzie.

Pogoda na dziś - środa 28.02. Duże różnice temperatury i deszcz w wielu miejscach

Pogoda na dziś - środa 28.02. Duże różnice temperatury i deszcz w wielu miejscach

Źródło:
tvnmeteo.pl

Na terenie dwóch województw w północnej Polsce obowiązują alerty Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Synoptycy ostrzegają przed gęstą mgłą.

Słaba widoczność w części kraju. Alerty IMGW

Słaba widoczność w części kraju. Alerty IMGW

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Do naszego kraju na przełomie lutego i marca nieprzerwanie będzie płynąć ciepłe powietrze. W pierwszy weekend kolejnego miesiąca nawet na północy kraju, w tym na Suwalszczyźnie, temperatura sięgnie kilkunastu stopni Celsjusza. W niektórych regionach pojawią się opady deszczu, ale będą słabe i przelotne.

Pogoda na 5 dni. Fala ciepła obejmie całą Polskę. Taki będzie początek marca

Pogoda na 5 dni. Fala ciepła obejmie całą Polskę. Taki będzie początek marca

Źródło:
tvnmeteo.pl

Do środkowej Europy, w tym do Polski, napływa wyjątkowo ciepłe powietrze. We wtorek na południu kraju temperatura przekraczała aż 19 stopni Celsjusza, a w kilku miastach odnotowano rekordy. W Warszawie było cieplej niż w stolicy Hiszpanii.

Posypały się rekordy, Warszawa była cieplejsza od Madrytu

Posypały się rekordy, Warszawa była cieplejsza od Madrytu

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW, wetteronline.de

Pokazano kolejne zdjęcia z historycznego lądowania na Księżycu, do którego doszło w ubiegłym tygodniu. Widać na nich powierzchnię naturalnego satelity Ziemi z bliskiej odległosci. Pozostały już prawdopodobnie tylko godziny, zanim sonda Odyseusz przestanie działać.

Odyseusz wysłał kolejne zdjęcia. To być może ostatnie godziny jego "życia"

Odyseusz wysłał kolejne zdjęcia. To być może ostatnie godziny jego "życia"

Źródło:
space.com, Reuters, tvnmeteo.pl

Pierwszy bocian przyleciał do wsi Krutyń na Mazurach - poinformował we wtorek w mediach społecznościowych Mazurski Park Krajobrazowy. To ptak, który od trzech lat zjawia się w tej miejscowości wcześniej niż inne bociany.

Do mazurskiej wsi przyleciał bocian. Wcześniej niż rok temu

Do mazurskiej wsi przyleciał bocian. Wcześniej niż rok temu

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Metalową bliznę zauważono na powierzchni białego karła WD 0816-310. Dawniej obiekt ten był wielkości naszego Słońca, jednak zakończył swoje życie pochłaniając otaczające go planety i planetoidy. To właśnie ten proces pozostawił po sobie unikatowy ślad.

Po kosmicznym kanibalizmie na powierzchni gwiazd pozostaje blizna

Po kosmicznym kanibalizmie na powierzchni gwiazd pozostaje blizna

Źródło:
ESO

Pożary lasu szaleją w stanie Missisipi. W poniedziałek strażacy walczyli z ogniem, który pochłonął ponad 600 hektarów lasu. Funkcjonariusze apelowali do mieszkańców o powstrzymanie się od rozpalania ognia w wietrzne dni.

Od trzech dni walczą z żywiołem

Od trzech dni walczą z żywiołem

Źródło:
Reuters, MS Forestry Commission

Dzud - zjawisko uniemożliwiające wypas zwierząt - opanował około 80 procent terenu Mongolii. Do tej pory przyczynił się on do śmierci ponad 2,9 milionów sztuk bydła. Wszystko wskazuje na to, że przez zmiany klimatyczne do podobnych katastrof będzie dochodziło coraz częściej.

"Biel i żelazo" zabiły prawie trzy miliony zwierząt

"Biel i żelazo" zabiły prawie trzy miliony zwierząt

Źródło:
PAP, Daily Sabah

Osuwisko całkowicie pogrzebało wioskę w środkowej Boliwii. Do zdarzenia doszło, gdy woda przelała się przez tamę pobliskiego zbiornika wodnego. To nie jedyne miejsce w kraju, gdzie obfite opady deszczu

Fale błota pochłonęły całą miejscowość. "Co zrobić, gdy straciliśmy wszystko?"

Fale błota pochłonęły całą miejscowość. "Co zrobić, gdy straciliśmy wszystko?"

Źródło:
Reuters, opinion.com.bo, urgente.bo

Ariane 6, nowa rakieta nośna Europejskiej Agencji Kosmicznej, dotarła do Gujany Francuskiej. Budowana przez kilkaset firm z 13 krajów konstrukcja ma zapewnić Europie niezależność w dostępie do orbity. Pierwszy lot zapowiadany jest na lato bieżącego roku.

Rakieta Ariane 6 przypłynęła do portu kosmicznego

Rakieta Ariane 6 przypłynęła do portu kosmicznego

Źródło:
PAP, ESA

Fala zimna dotknęła w weekend Hiszpanię. Temperatura gwałtownie się obniżyła, a w północnej części kraju spadł śnieg. W efekcie obfitych opadów drogi łączące północne regiony ze środkową częścią kraju zostały zamknięte dla ciężarówek. Hiszpanie zmagają się też z intensywnymi opadami deszczu i z silnym wiatrem.

Śnieg spadł w Hiszpanii

Śnieg spadł w Hiszpanii

Źródło:
ENEX, El Pais, elobservador.com.uy, AEMET

Zima w tym roku przypomina wiosnę, a przyroda zaczęła budzić się do życia z wyprzedzeniem. Jak tłumaczy synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek, natura wcale nie dała się całkowicie wyprowadzić w pole ciepłej aurze. Niewykluczone także, że w tym roku jeszcze liźnie nas jęzor zimna "Bestii ze Wschodu".

Ekstremalnie ciepły luty. Czy "Bestia ze Wschodu" przegoni wiosnę?

Ekstremalnie ciepły luty. Czy "Bestia ze Wschodu" przegoni wiosnę?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Japoński lądownik SLIM przetrwał noc księżycową, choć nie był zaprojektowany do "przeżycia" w tak ekstremalnych warunkach - poinformowała w poniedziałek agencja kosmiczna JAXA. To pierwszy w historii lądownik, który precyzyjnie wylądował na powierzchni Srebrnego Globu.

Na Księżycu stał się "cud"

Na Księżycu stał się "cud"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Mieszkańcy wsi Piasek pod Cedynią (województwo zachodniopomorskie) proszą o pomoc, ponieważ wody opadowe i gruntowe zatrzymują się na ich podwórkach, a niektórym zalewa też piwnice. Jak zaznaczają, to przez nową zaporę przeciwpowodziową. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie mówi, że "wał został wykonany zgodnie z dokumentacją projektową".

Wał chroni przed powodzią, ale podwórka i piwnice zalane. "Coś nie zagrało"

Wał chroni przed powodzią, ale podwórka i piwnice zalane. "Coś nie zagrało"

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, IMGW

Zanieczyszczenia powietrza mają przełożenie na ilość opadów. Jak wynika z badań amerykańskich naukowców, znajdujące się w atmosferze cząsteczki sprawiają, że powietrze staje się chłodniejsze i suchsze. Zjawisko to może maskować pełną skalę zmian klimatycznych poprzez ukrywanie ekstremalnych opadów związanych z ocieplaniem się planety.

Zagadka "zaginionego" deszczu nareszcie rozwiązana

Zagadka "zaginionego" deszczu nareszcie rozwiązana

Źródło:
Berkeley Lab

Pająk Joro, inwazyjny gatunek z Japonii, bardzo dobrze radzi sobie w miastach. Przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych badanie wykazało, że stawonogom tym nie przeszkadzają silne wibracje związane z ruchem drogowym. Ta cecha prawdopodobnie ułatwi im w przyszłości opanowanie kolejnych regionów.

Inwazyjny pająk radzi sobie w miejskiej dżungli i "nigdzie się nie wybiera"

Inwazyjny pająk radzi sobie w miejskiej dżungli i "nigdzie się nie wybiera"

Źródło:
CNN, UGA Today

Przed nami absolutnie niezwykła temperatura w ostatnich dniach lutego. A jak zacznie się marzec? Czy będzie równie wyjątkowo ciepło, czy jednak zima wróci? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni.

Pogoda na 16 dni: tak mógłby wyglądać koniec kwietnia

Pogoda na 16 dni: tak mógłby wyglądać koniec kwietnia

Źródło:
tvnmeteo.pl

Osuwisko porwało dwoje dzieci w Kalifornii. Jak poinformowała policja, do tragedii doszło na polu namiotowym w pobliżu zapory na rzece Sacramento. Chociaż do akcji natychmiast wkroczyły służby ratunkowe, dzieci nie udało się uratować.

Osuwisko w pobliżu gigantycznej tamy. Nie żyje dwoje dzieci

Osuwisko w pobliżu gigantycznej tamy. Nie żyje dwoje dzieci

Źródło:
San Francisco, ABC 7 News

Nowe księżyce Urana i Neptuna zostały zaobserwowane przez astronomów. Jak wyjaśnili odkrywcy, to prawdopodobnie najciemniejsze obiekty tego typu, jakie da się zaobserwować za pomocą ziemskich teleskopów. Ich znalezienie wymagało wykorzystania specjalnej techniki obróbki obrazu.

Odkryto kolejne księżyce Urana i Neptuna

Odkryto kolejne księżyce Urana i Neptuna

Źródło:
Carnegie Science

Na plaży na włoskiej wyspie Lido, oddzielającej Lagunę Wenecką od Morza Adriatyckiego, znaleziono zwłoki ogromnej ryby. Mierzyła 2,5 metra i ważyła tonę.

Morze wyrzuciło na brzeg ogromną martwą rybę

Morze wyrzuciło na brzeg ogromną martwą rybę

Źródło:
ANSA, tvnmeteo.pl

Lawina śnieżna zeszła w niedzielę w masywie Sancy położonym we francuskim departamencie Puy-de-Dome. W wyniku żywiołu zginęły cztery osoby, a trzy zostały ranne.

Lawina zeszła nad ośrodkiem narciarskim. Nie żyją cztery osoby

Lawina zeszła nad ośrodkiem narciarskim. Nie żyją cztery osoby

Źródło:
PAP, francetvinfo.fr

Gdyby kraje Unii Europejskiej przestrzegały wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), dotyczących norm zanieczyszczonego powietrza, to można by ograniczyć liczbę przedwczesnych zgonów o blisko 240 tysięcy rocznie. Badania na ten temat przeprowadzili eksperci z Cyprus Institute i niemieckiego Towarzystwa Maxa Plancka.

Dzięki temu można by uratować życie 238 tysięcy osób rocznie

Dzięki temu można by uratować życie 238 tysięcy osób rocznie

Źródło:
The Guardian, tvnmeteo.pl, WHO

Indyjska Organizacja Badań Kosmicznych (ISRO) planuje wysłać na Marsa swojego drona. Misja zaplanowana jest na początek lat trzydziestych XXI wieku. Czy pionierski wiropłat Ingenuity od amerykańskiej agencji kosmicznej NASA doczeka się następcy?

Ingenuity będzie mieć swojego następcę?

Ingenuity będzie mieć swojego następcę?

Źródło:
space.com, indiatoday.in