W sercu amazońskiej dżungli odkryli "zaginione miasta"

Źródło:
Nature, Smithsonian Institute
Zaginione miasta w Boliwii
Zaginione miasta w Boliwii
H. Prümers / DAI
Zaginione miasta w BoliwiiH. Prümers / DAI

Grupa naukowców z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego dokonała niespodziewanego odkrycia w sercu amazońskiej dżungli w Boliwii. Lot śmigłowcem nad gęstym lasem udowodnił, że tereny te były niegdyś zamieszkane.

Uwagę archeologów przykuły tajemnicze wzgórza o geometrycznych kształtach, przypominające dzieło człowieka. Struktury zlokalizowane w okolicy boliwijskiej wsi Casarabe po raz pierwszy zostały odkryte w 1999 roku. Z uwagi na trudne warunki terenowe ich dokładne zbadanie okazało się niemożliwe aż do teraz, ale dzięki technologii LIDAR badacze mogli dokładnie przyjrzeć się tajemniczemu miejscu.

Skan miasta Cotoca H. Prümers / DAI

W pełni zurbanizowany krajobraz w sercu lasu

Wyniki analizy przeszły najśmielsze oczekiwania naukowców. Na objętym badaniem obszarze 200 kilometrów kwadratowych, udało się odkryć aż 26 "zaginionych miast". Dwa z nich były szczególnie rozbudowane: jedno o powierzchni 147 hektarów i drugie, liczące 315 ha. Naukowcy nazwali je odpowiednio Cotoca i Landivar.

- Największa osada mierzyła półtora kilometra z północy na południe i kilometr ze wschodu na zachód - opowiada współautorka badania, profesor Carla Jaimes Betancourt. - W XVII wieku podobnej wielkości było Bonn.

Miasta były nie tylko zadziwiająco duże, ale także złożone pod względem urbanistycznym. Poszczególne budowle zlokalizowane były na czterech poziomach, a wśród nich znalazły się budynki użyteczności publicznej, miejsca kultu i infrastruktura techniczna doprowadzająca wodę dla mieszkańców. Największe miasta były połączone z tymi mniejszymi, satelitarnymi.

- Po raz pierwszy możemy mówić o założeniach urbanistycznych w Amazonii pochodzących z czasów przed kolonizacją. - podkreśla dr Heiko Prümers z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego, który bada okolice Casarabe od lat 90. ubiegłego wieku. - Sam układ osady pokazuje, że działali tu planiści i wielu budowniczych - dodaje.

Skan miasta Cotoca Source: H. Prümers / DAI
Skan miasta Cotoca H. Prümers / DAI

Zaginione miasta położone głęboko w dżungli

Odkryte miasta były najprawdopodobniej zamieszkane przez przedstawicieli kultury Casarabe, która rezydowała na terenach Amazonii pomiędzy VI a XV wiekiem. Mieszkańcy osad polowali, łowili ryby i uprawiali niektóre rośliny, w tym kukurydzę. Nie wiadomo, co przyczyniło się do upadku ich kultury, acz Prümers przypuszcza, że mogły to być dotkliwe susze.

Casarabe nie jest jedynym miejscem w Ameryce Południowej, gdzie znaleziono ślady kultur przedchrześcijańskich. Przedstawiciele różnych kultur zamieszkiwali wybrzeża brazylijskiej rzeki Xingu oraz okolice jeziora Ayauchi w Ekwadorze. Co ciekawe, badania nad osadnictwem w regionach Amazonii ruszyły dopiero w drugiej połowie XX wieku.

- Miasta w dżungli były mitem stworzonym przez Europejczyków, którzy tak naprawdę widzieli tam jedynie gigantyczne połacie terenu nietknięte ludzką ręką - dodaje Prümers. - Wiele osób nie chciało uwierzyć, że w głębi lasu kryją się godne uwagi stanowiska archeologiczne.

Mapa miasta LandivarH. Prümers / DAI
Zdjęcie stanowiska SalvatierraH. Prümers / DAI

Autorka/Autor:as

Źródło: Nature, Smithsonian Institute

Źródło zdjęcia głównego:  H. Prümers / DAI

Pozostałe wiadomości

Niedziela w wielu częściach kraju była burzowa. W okolicach miejscowości Grzędzice (województwo zachodniopomorskie) pojawiła się trąba powietrzna, na szczęście obyło się bez zniszczeń. Intensywne opady deszczu w Toruniu doprowadziły do podtopień.

Trąba powietrzna na Pomorzu Zachodnim

Trąba powietrzna na Pomorzu Zachodnim

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, PAP

Gdzie jest burza? W niedzielę 19.05 w Polsce pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Obficie pada, a wiatr w porywach mocno się rozpędza. Śledź aktualną sytuację pogodową w kraju na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? Grzmi, pada, wieje

Gdzie jest burza? Grzmi, pada, wieje

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Po weekendzie na termometrach zobaczymy prawie 30 stopni. Co jeszcze czeka nas w pogodzie? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: gorący początek tygodnia. Co dalej?

Pogoda na 16 dni: gorący początek tygodnia. Co dalej?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega przed burzami prawie w całej Polsce. Dla części województwa wielkopolskiego oraz zachodniopomorskiego podniesiono stopień ostrzeżeń do drugiego. Głównym zagrożeniem podczas burz będą obfite opady deszczu.

Uwaga! Tu podniesiono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Uwaga! Tu podniesiono stopień ostrzeżeń IMGW przed burzami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro. Poniedziałek 20.05 będzie kolejnym burzowym dniem. Czekają nas ulewne opady deszczu, pojawi się grad, a wiatr bardzo mocno się rozpędzi. Termometry wskażą od 20 do 26 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - poniedziałek 20.05. W porywach będzie wiać do 80 km/h

Pogoda na jutro - poniedziałek 20.05. W porywach będzie wiać do 80 km/h

Źródło:
tvnmeteo.pl

Śliniki luzytańskie mogą stanowić zagrożenie dla populacji wilków. Chociaż te inwazyjne ślimaki wyglądają niegroźnie, są wektorami wielu groźnych patogenów. Nie przepadają za nimi również rolnicy.

Ten ślimak skolonizował Polskę. "Choć trudno w to uwierzyć, może być zagrożeniem dla wilka!"

Ten ślimak skolonizował Polskę. "Choć trudno w to uwierzyć, może być zagrożeniem dla wilka!"

Źródło:
Karkonoski Park Narodowy, GDOŚ, WCVM

Niemcy zmagają się ze skutkami ulew, które nawiedziły zachodnią część kraju w piątek. W niedzielę służby ratunkowe z kraju związkowego Saary rozpoczęły prace porządkowe w pierwszych gminach. Jak podały lokalne media, w wielu miastach sytuacja wciąż jest trudna.

Taka powódź zdarza się "raz na sto lat". Niemcy szacują szkody

Taka powódź zdarza się "raz na sto lat". Niemcy szacują szkody

Aktualizacja:
Źródło:
Reuters, tagesschau.de, BR24, PAP, wetter.com, SWR

Mikroplastik został znaleziony w ludzkich i psich jądrach. Badanie amerykańskich naukowców wskazało, że w tkankach męskiego układu rozrodczego mogą gromadzić się spore ilości tworzyw sztucznych. Ich obecność może powodować problemy z płodnością.

Składnik toreb i butelek przenika do jąder

Składnik toreb i butelek przenika do jąder

Źródło:
PAP, UNM

Bolid przemknął w niedzielną noc po niebie nad Portugalią. Jego spaleniu w atmosferze towarzyszył efektowny rozbłysk, który na kilka chwil zabarwił niebo na niebiesko. Fragmenty kosmicznej skały prawdopodobnie spadły na ląd.

Błękitna kula ognia zmieniła noc w dzień

Błękitna kula ognia zmieniła noc w dzień

Źródło:
Publico

Pogoda zachęca do leśnych wycieczek, jednak w ten weekend lepiej zrezygnować z takiego sposobu spędzania czasu. Służby ostrzegają, że ściółka w lasach jest bardzo sucha i podatna na najmniejsze źródło ognia, które może wywołać pożar. Co zrobić, jeżeli zobaczymy, że w lesie wybuchł ogień?

Co robić, gdy zauważy się pożar lasu

Co robić, gdy zauważy się pożar lasu

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Zmiany klimatu negatywnie oddziałują na ludzi z chorobami mózgu - twierdzą brytyjscy naukowcy na łamach pisma "Lancet Neurology". Z badań wynika, że szczególnie niebezpieczne są ekstrema związane z temperaturą powietrza i jej duże wahania.

Zbadali wpływ zmian klimatu na chorych. Ci pacjenci są szczególnie narażeni

Zbadali wpływ zmian klimatu na chorych. Ci pacjenci są szczególnie narażeni

Źródło:
PAP

Kleszcz afrykański, nazywany też wędrownym, pojawił się w Europie, a być może także w Polsce. Maciej Grzybek z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego wyjaśnił na antenie TVN24, że badanie obecności tego pajęczaka w naszym kraju jest ważne ze względu na przenoszone przez niego choroby. Jak opowiadał, każdy z nas może pomóc w poszukiwaniach.

Kleszcz afrykański. Ekspert o tym, jak poważne stanowi zagrożenie

Kleszcz afrykański. Ekspert o tym, jak poważne stanowi zagrożenie

Źródło:
TVN24, tvnmteo.pl

W zeszłym tygodniu Ziemia doświadczyła burzy geomagnetycznej, która zaowocowała zorzami polarnymi widocznymi nawet stosunkowo blisko równika. W rozmowie z tvnmeteo.pl Helena Ciechowska z Centrum Badań Kosmicznych PAN wyjaśniła, jak powstają "światła północy" i dlaczego od pewnego czasu są szczególnie efektowne.

"Wygląda na to, że zaczynamy maksimum cyklu słonecznego"

"Wygląda na to, że zaczynamy maksimum cyklu słonecznego"

Źródło:
livescience.com, tvnmeteo.pl, scientificamerican.com

Ogromna wirująca kolumna piasku przemknęła przed jednym z hoteli w Jakuszycach (województwo dolnośląskie). Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie z monitoringu, na którym ją widać. To tak zwany diabełek pyłowy.

"Małe tornado przed hotelem". Nagranie

"Małe tornado przed hotelem". Nagranie

Źródło:
Kontakt 24

W wodach Odry zaobserwowano wzrost złotej algi - poinformował w piątek Zespół Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Jak czytamy komunikacie, "przypisano pierwszy stopień zagrożenia dla punktu powyżej Wrocławia w Łanach".

Złota alga w Odrze. Ogłoszono pierwszy stopień zagrożenia

Złota alga w Odrze. Ogłoszono pierwszy stopień zagrożenia

Źródło:
PAP

Pampasowiec grzywiasty wrócił na wolność w Argentynie. Zwierzę zostało znalezione w jednym z argentyńskich miast w grudniu ubiegłego roku, gdzie błąkało się po ulicach. Przyrodnicy wyjaśnili, że ze względu na zmiany klimatyczne i niszczenie siedlisk zwierzęta te są zmuszone do poszukiwania nowych terytoriów.

W mieście znaleziono "lisa na szczudłach". Teraz wrócił na wolność

W mieście znaleziono "lisa na szczudłach". Teraz wrócił na wolność

Źródło:
Reuters, ADW

W nocy z czwartku na piątek z kosmodromu w Plesiecku wystartowała rakieta Sojuz 2. Z naszego kraju nie było widać momenty startu i towarzyszącej mu charakterystycznej chmury gazów wylotowych, ale wielu osobom udało się zaobserwować deorbitację jednego z członów rakiety.

Tak wyglądał start Sojuza. "Niezła przygoda i cenna lekcja dla nas wszystkich"

Tak wyglądał start Sojuza. "Niezła przygoda i cenna lekcja dla nas wszystkich"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, "Z głową w gwiazdach", Kontakt 24

Trwa walka z ogniem szalejącym w kanadyjskiej prowincji Alberta. Chociaż w nocy z czwartku na piątek spadł deszcz, który ograniczył rozprzestrzenianie się płomieni, zagrożenie pożarowe wciąż jest wysokie. Strażacy przewidują, że ogień może płonąć przez wiele tygodni, a nawet miesięcy.

"Ten pożar będzie trwał tygodnie, a nawet miesiące"

"Ten pożar będzie trwał tygodnie, a nawet miesiące"

Źródło:
Reuters, CBC, Fort McMurray Today

Archeolodzy w niemieckiej Bawarii odkopali szkielet mężczyzny liczący sobie 6800 lat. Przedmioty znalezione w grobie sugerują, że mógł on być ważnym członkiem swojej społeczności.

W Niemczech znaleziono szkielet sprzed 6800 lat

W Niemczech znaleziono szkielet sprzed 6800 lat

Źródło:
Reuters, spiegel.de

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba wykrył najodleglejsze jak dotąd połączenie się dwóch galaktyk i ich masywnych czarnych dziur. W chwili tego zdarzenia Wszechświat miał zaledwie 740 milionów lat - poinformowali badacze. To odkrycie może pomóc wyjaśnić, dlaczego supermasywne czarne dziury są tak ogromne.

Oto najodleglejsza fuzja czarnych dziur, jaką kiedykolwiek zauważyli badacze

Oto najodleglejsza fuzja czarnych dziur, jaką kiedykolwiek zauważyli badacze

Źródło:
PAP, ESA

Chociaż jest połowa maja, to w wysoko położonych regionach Turcji spadł śnieg. Niespodziewane opady pokrzyżowały plany turystom i spowodowały utrudnienia na drogach - donoszą lokalne media.

Mija połowa maja, a u nich spadł śnieg

Mija połowa maja, a u nich spadł śnieg

Źródło:
PAP, hurriyetdailynews.com

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) zatwierdziła nazwę "Pazura" dla planetoidy (669588) 2013 AS24. Ciało niebieskie odkryli dwaj Polacy: Michał Kusiak i Michał Żołnowski. Jest to uhonorowanie polskiego aktora. 

Cezary Pazura krąży między Marsem a Jowiszem

Cezary Pazura krąży między Marsem a Jowiszem

Źródło:
PAP

Dzisiejsze tempo wzrostu poziomu dwutlenku węgla w atmosferze jest 10 razy szybsze niż w jakimkolwiek innym momencie w ciągu ostatnich 50 tysięcy lat - wynika z analizy gazu uwięzionego w antarktycznym lodzie.

Zbadano lód antarktyczny. Takiego wzrostu nie było od 50 tysięcy lat

Zbadano lód antarktyczny. Takiego wzrostu nie było od 50 tysięcy lat

Źródło:
PAP, EurekAlert