Rozpoczęła się astronomiczna i kalendarzowa jesień

Źródło:
PAP
Warunki biometeo w środę 29.05
Warunki biometeo w środę 29.05tvnmeteo.pl
wideo 2/3
Pogoda na dziś

Astronomiczna jesień rozpoczęła się w piątek o godzinie 3.04 w momencie, kiedy Słońce przeszło przez punkt Wagi. Podczas tej pory roku będzie można zobaczyć na niebie jasne planety, roje meteorów, pełnie Księżyca. 25 października dojdzie do częściowego zaćmienia Słońca, które będzie widoczne w Polsce.

Początek jesieni astronomicznej związany jest ze zjawiskiem równonocy jesiennej. To dzień, podczas którego promienie Słońca równolegle padają na ziemski równik, a nasza gwiazda osiąga umowny punkt Wagi - miejsce przecięcia się ekliptyki (drogi pokonywanej przez słońce) z równikiem niebieskim, czyli "przedłużeniem" ziemskiego równika. Od tego momentu półkula północna jest słabiej oświetlana niż południowa, aż do równonocy wiosennej.

Na piątek przypada również początek kalendarzowej jesieni.

Astronomiczna jesień 2022Maciej Zieliński Adam Ziemienowicz/PAP

Atrakcje na jesiennym niebie

Tegorocznej jesieni mamy szansę na zobaczenie na nocnym niebie kilku planet. Najbliższą planetę względem Słońca, Merkurego, będziemy mogli zobaczyć nad ranem na przełomie września i października. Z kolei Wenus zacznie być widoczna wieczorem dopiero pod koniec jesieni, a swoją pełnię blasku pokaże zimą.

CZYTAJ: Jaka będzie jesień i zima? IMGW podał wstępną prognozę na najbliższe miesiące

Na niebie będą lśnić planety

Mars, zwany też Czerwoną Planetą, pod koniec września będzie wschodzić około godziny 21.30, a potem coraz wcześniej i na koniec jesieni będzie można go podziwiać przez całą noc. Będzie też powoli rósł jego blask i rozmiar tarczy, planeta bowiem dąży do tak zwanej opozycji, którą osiągnie 8 grudnia.

Obecnie wieczorami blaskiem wśród planet góruje Jowisz, największa planeta Układu Słonecznego. Ma -2,9 magnitudo, czyli blask zdecydowanie jaśniejszy niż najjaśniejsze gwiazdy na nocnym niebie. Widoczny jest przez całą noc, ale na koniec jesieni będzie zachodził już około północy.

Posiadacze nawet niewielkich teleskopów mogą zobaczyć cztery największe księżyce Jowisza, zwane galileuszowymi (odkrył je bowiem Galileusz, gdy po raz pierwszy zastosował lunetę do obserwacji astronomicznych). Obserwując księżyce galileuszowe w kolejnych nocach łatwo dostrzeżemy, jak zmienia się ich pozycja względem tarczy Jowisza. Czasami też nie będziemy widzieli czterech, a mniejszą ich liczbę, gdy będą znajdować się z tyłu za Jowiszem. Saturn, czyli planeta władająca okazałymi pierścieniami, będzie widoczny podobnie jak Jowisz, aczkolwiek zachodząc wyraźnie wcześniej. Saturn ma też słabszy blask niż Jowisz. Gdy na wieczornym niebie znajdzie się jasnego Jowisza, to Saturna należy szukać po tej samej stronie nieba. Warto spojrzeć na niego przez teleskop, bo dzięki pierścieniom należy do najpiękniejszych wizualnie planet.

Również przez większość nocy widoczne będą najdalsze planety - Uran i Neptun. Jednak aby je dostrzec, potrzebny jest teleskop, mają bowiem zbyt słaby blask, aby mogło to się udać okiem nieuzbrojonym.

Niebo we wrześniuPAP/Zlata Bahachova

Częściowe zaćmienie Słońca

25 października dojdzie do częściowego zaćmienia Słońca, widocznego w Polsce. Dla Warszawy największa faza zaćmienia wyniesie 0,52, dla Białegostoku będzie to 0,56, a dla Wrocławia 0,46.

Astronomowie przypominają, że nigdy nie wolno patrzeć na Słońce przez lornetkę lub teleskop, jeśli nie są wyposażone w odpowiednie filtry, gdyż grozi to uszkodzeniem lub utratą wzroku. Bezpieczną metodą obserwacji jest rzutowanie obrazu Słońca na białą kartkę lub ścianę (patrzymy na ten rzutowany obraz, a nie w okular teleskopu). Można też wybrać się na piknik astronomiczny, gdzie do dyspozycji będą teleskopy zaopatrzone w odpowiednie bezpieczne filtry, bądź skonstruowane specjalnie do obserwacji Słońca. Z kolei do obserwacji bez teleskopów można na przykład zaopatrzyć się w "okulary do obserwacji zaćmień Słońca".

Zaćmienie SłońcaPAP/NASA

Całkowite zaćmienie Księżyca

Z kolei 8 listopada przypadnie całkowite zaćmienie Księżyca, którego jednak nie zobaczymy z terenu naszego kraju.

Zaćmienie KsiężycaPAP

Roje meteorów

Wśród rojów meteorów aktywnych jesienią najobfitsze są Geminidy. Te białe meteory można spróbować dostrzec od 4 do 17 grudnia, z maksimum 14 grudnia. W idealnych warunkach możliwe jest "spadanie" do 150 meteorów w ciągu godziny w okresie maksimum roju. Następne są Orionidy oraz Leonidy.

Orionidy są aktywne od 2 października do 7 listopada z maksimum 21 października do 20 zjawisk na godzinę. Z kolei Leonidy zobaczymy od 6 do 30 listopada z maksimum 17 listopada w liczbie do 10-20 zjawisk na godzinę.

Jesienne pełnie Księżyca

Jesienne pełnie Księżyca nastąpią 9 października, 8 listopada i 8 grudnia, z kolei nów przypadnie 25 września, 25 października i 23 listopada.

Astronomowie zwracają uwagę na malownicze paradowanie Księżyca wzdłuż linii planet - Saturn, Jowisz i Mars, mniej więcej w okresach od 5 do 14 października, od 1 do 11 listopada, od 29 listopada do 7 grudnia.

Autorka/Autor:anw

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia drugiego stopnia przed burzami. Niebezpiecznie będzie w środę na terenie 11 województw. Prognozowane są intensywne opady deszczu i wiatr rozpędzający się w porywach nawet do 90 kilometrów na godzinę.

"Bardzo silne opady", wiatr do 90 km/h. Wydano ostrzeżenia drugiego stopnia

"Bardzo silne opady", wiatr do 90 km/h. Wydano ostrzeżenia drugiego stopnia

Źródło:
IMGW

W środę burze z obfitymi opadami deszczu i silnym wiatrem będą pojawiać się we wschodniej połowie Polski. Mieszkańcy pozostałych regionów mogą spodziewać się słońca przez cały dzień. Na termometrach zobaczymy od 21 do 27 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - środa 29.05. Burzowy front w połowie kraju

Pogoda na dziś - środa 29.05. Burzowy front w połowie kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

We wtorek różnica temperatury pomiędzy Piłą a Toruniem, które są od siebie oddalone o około 140 kilometrów, wyniosła prawie 14 stopni. Zapytaliśmy o to Tomasza Wasilewskiego, prezentera tvnmeteo.pl.

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

We wtorek na zachodzie kraju przechodziły burze. Towarzyszyły im nie tylko silne porywy wiatru, intensywne opady deszczu i gradobicia. W okolicach miejscowości Smolec na Dolnym Śląsku pojawił się zalążek trąby powietrznej.

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Źródło:
Sieć Obserwatorów Burz, tvnmeteo.pl

Zorze polarne mogą powrócić w czerwcu na nasze niebo. Aktywny region słoneczny AR3664, odpowiedzialny za silną burzę magnetyczną z początku maja, już wkrótce znów zwróci się w stronę Ziemi. Co istotne, w obserwacjach pomoże nam także Księżyc.

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Źródło:
Live Science, Z głową w gwiazdach, tvnmeteo.pl

Nawałnica przeszła we wtorek przez Wielkopolskę. Na skutek ulewnych opadów deszczu zalane zostały niektóre drogi. Strażacy interweniowali kilkadziesiąt razy.

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Zalane ulice, połamane gałęzie. Nawałnica przeszła nad Wielkopolską

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, Kontakt 24

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Nie odpoczniemy od niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych - każdego dnia spodziewane są burze z obfitymi opadami deszczu. Temperatura sięgnie miejscami 27 stopni Celsjusza w cieniu. Sprawdź najnowszą prognozę przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Artura Chrzanowskiego.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Niebezpieczna aura nie odpuści

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Niebezpieczna aura nie odpuści

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

15 osób zginęło na skutek osunięcia się zbocza kamieniołomu w Indiach. Osuwisko zostało spowodowane przez ulewy związane z cyklonem Remal, który nadciągną nad południową Azję.

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Źródło:
PAP, Reuters, Times of India tvnmeteo.pl

Fiński Instytut Meteorologiczny wydał pierwsze w tym roku ostrzeżenia przed upałami. W ostatnie dni maja temperatura może lokalnie przekroczyć 30 stopni, a nawet pobić dotychczasowe rekordy. Meteorolodzy podkreślili, że upałom niestety nie towarzyszą wyczekiwane opady deszczu.

W weekend Finów czekają tropikalne noce

W weekend Finów czekają tropikalne noce

Źródło:
YLE, FMI, ess.fi

Osuwisko, które przyczyniło się do śmierci nawet dwóch tysięcy osób, zagraża kolejnym tysiącom mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. W kraju ogłoszono stan klęski żywiołowej, zaś akcję poszukiwawczo-ratunkową mają wesprzeć australijscy ratownicy.

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Źródło:
PAP, postcourier.com.pg, tvnmeteo.pl

Tajfun Ewiniar szaleje na Pacyfiku. W południowych prowincjach Filipin, w które uderzył jako burza tropikalna, żywioł przyczynił się do śmierci co najmniej siedmiu osób i wywołał niszczycielskie powodzie. Zjawisko nabiera intensywności, a w ciągu kilku dni może dotrzeć do Japonii.

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Źródło:
PAP, The Straits Times

Pakistan doświadcza ekstremalnej fali upałów. Temperatura na południu kraju wzrosła powyżej 52 stopni Celsjusza, co jest wartością bliską rekordu ciepła w skali całego kraju - podał tamtejszy departament meteorologiczny. Setki osób trafiają do szpitali z objawami udaru cieplnego.

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

W Dżibuti we wschodniej Afryce w ubiegłym tygodniu do środowiska uwolniono zmodyfikowane genetycznie komary, które mają pomóc w walce z malarią. To już kolejna taka próba na świecie i zapowiadane są kolejne. Od 2019 roku na całym świecie do środowiska trafił ponad miliard komarów GMO - wynika z danych amerykańskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (CDC).

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Źródło:
PAP

"Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie. Kwiaty tego gatunku charakteryzują się niezbyt przyjemnym dla ludzkiego nosa zapachem zgniłego mięsa. Pełni on jednak bardzo ważną rolę w rozmnażaniu się rośliny.

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Źródło:
PAP, rhs.org.uk

Meksykańskie miasto Puebla nawiedziła potężna burza gradowa. Ulice zasypała miejscami półtorametrowa warstwa lodu. Do zjawiska doszło nagle, podczas trwającej w kraju fali upałów.

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Źródło:
Reuters, El Pais

Jeszcze w maju na termometrach zobaczymy prawie 30 stopni. A jakie wartości przyniesie nam pierwszy miesiąc meteorologicznego lata? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Pogoda na 16 dni. Tomasz Wasilewski o tym, jak zacznie się czerwiec

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

, między innymi za sprawą zastąpienia anomalii pogodowej El Nino przez La Ninę. Amerykańska Narodowa Służba do spraw Oceanu i Atmosfery podała, że od czerwca do listopada możemy spodziewać się nawet 13 huraganów, z czego siedem może być silnych. Meteorolodzy ogłosili także listę imion dla tych zjawisk.

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

La Nina szybko zastąpi El Nino. Na Atlantyku może powstawać huragan za huraganem

Źródło:
Reuters, NOAA, tvnmeteo.pl

Meksyk zmaga się z wielotygodniową falą upałów, przynoszącą rekordy temperatury. Zalegająca nad krajem masa gorącego powietrza przyczyniła się do śmierci prawie 50 osób. Kraj zmaga się także z uciążliwą suszą. W wielu miastach regularnie odcinane są dostawy wody, co doprowadziło do protestów ludności.

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Prawie 50 osób zmarło pod "kopułą ciepła". Brakuje wody, ludzie wyszli na ulice

Źródło:
PAP, Reuters, CONAGUA

Deszczowy las Borrowdale w północnej Anglii doczekał się statusu Narodowego Rezerwatu Przyrody. Ten typ ekosystemu charakteryzuje się bogatą, gęstą roślinnością i właściwie całorocznym okresem wegetacyjnym. Na dodatek lasy te są coraz rzadsze, przez co konieczna jest ich odpowiednia ochrona.

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

Źródło:
ENEX, gov.uk

Dwie grupy cykad wieloletnich zaczynają wylęgać się w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne zjawisko ma wyjątkowy charakter, ponieważ po raz pierwszy od ponad 200 lat doszło do jednoczesnego dojrzenia tych lęgów. Naukowcy i mieszkańcy spodziewają się jednego - przeraźliwie głośnych owadzich koncertów.

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Źródło:
USA Today, Reuters, University of Connecticut, CNN

Na plaży w Ustce w czwartek znaleziono martwą fokę. Zgłoszenie o zwierzęciu otrzymał Błękitny Patrol WWF. Zdjęcia dostaliśmy na Kontakt 24.

Martwa foka na plaży w Ustce

Martwa foka na plaży w Ustce

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl