Gąska zielonka - charakterystyka, przyrządzanie, ostrzeżenia

Źródło:
encyklopedialesna.pl
Jak bezpiecznie zbierać grzyby?
Jak bezpiecznie zbierać grzyby?tvn24
wideo 2/4
Jak bezpiecznie zbierać grzyby?tvn24

Gąska zielonka (zwana również zieloną lub żółtą) jest pospolita w Polsce. Dopuszczono ją do obrotu i produkcji w kraju, uważana jest za grzyb jadalny, ale nie jest zalecane jedzenie jej w dużych ilościach. Jest łagodna w smaku, a najchętniej podawana w postaci marynowanej. Mylona jest między innymi z muchomorami sromotnikowymi.

● Gąska zielonka (Tricholoma equestre) to grzyb uważany za jadalny, ale pojawiały się relacje o zatruciach nią po zjedzeniu dużych ilości. ● Grzyby gąski zielonki najczęściej rosną w borach sosnowych. ● Gąska zielonka podobna jest do trujących grzybów: muchomora sromotnikowego i gąski siarkowej. ● Zielonki można przyrządzać na różne sposoby, najczęściej występują gąski marynowane

Zielonka: grzyb - charakterystyka

Gąska zielonka to pospolity, jesienny grzyb z gatunku gąskowatych. Wyrasta w miesiącach od września do listopada, ale podczas łagodnych zim można znaleźć go również w grudniu. Inne nazwy tego grzyba to między innymi gąska zielona, gąska żółta, zieleniatka, prośnianka, słonka czy podzielonka.

Zielonki występują w Europie i Ameryce Północnej, ale nie tylko – można je znaleźć również w Japonii, Kostaryce, a także w Afryce. Wyrastają w lasach iglastych, głównie pod sosnami, preferują przy tym glebę piaszczystą.

Gąski zielonki znajdują się zazwyczaj w większych grupach, a młode owocnik długo chowają się w ściółce, więc nie jest je łatwo znaleźć.

>> Sprawdź też: Kiedy na grzyby? Kalendarz grzybiarza, sezon na grzybobranie

Gąska zielonka – wygląd

Grzyby zielonki charakteryzuje:

Kapelusz o barwie żółtozielonej lub żółtobrązowej sięgający średnicy do ośmiu centymetrów. Na górze znajduje się skórka (często pokryta piaskiem). We wstępnej fazie kapelusz jest półkulisty, później ulega spłaszczeniu. Powierzchnia jest promieniście żyłkowana. Spodni fragment kapelusza zawiera hymerofon (część owocnika) blaszkowy, który produkuje białe zarodniki.

Trzon pełny, cylindryczny. Może być pogrubiony u podstawy, przypominający maczugę. Nie ma pierścienia i pochwy u nasady. Ma kolor żółtozielony i osiąga wysokość nawet do dziewięciu centymetrów.

Blaszki wycięte ząbkiem przy trzonie, nieregularnie pofalowane o barwie jasnożółtej. Są kruche, a ich szerokość sięga 12 milimetrów.

Miąższ mięsisty. Przeważnie białawy, ale cytrynowożółty pod skórką kapelusza. Nie zmienia zabarwienia po tym, jak zostaje przekrojony.

Owocniki o zapachu świeżo zmielonej mąki.

Gąska zielonkaFlashbydgoszcz/Kontakt 24

ZOBACZ >> Jesienne zdjęcia (nie tylko grzybów) od reporterów Kontakt 24

Gąski zielone – jadalne czy niejadalne? Jak przyrządzić?

Gąska zielonka jest grzybem pospolitym w Polsce. Znajduje się na  „Czerwonej liście grzybów” o nieokreślonym zagrożeniu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2020 roku jest dopuszczona do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków grzybowych zawierających grzyby.

Gąska zielonka jest zaliczana do grzybów jadalnych i bardzo smacznych. Przed jej przyrządzeniem trzeba zdjąć z kapelusza skórkę, oczyścić całość z piachu i przepłukać pod strumieniem wody. Najbezpieczniej jest gąski najpierw mrozić.

Nadaje się do przyrządzenia praktycznie w każdej postaci – można je dodawać do sosów, robić z nich zupy takie jak barszcz czy rosół, a także smażyć czy dusić. Najczęściej jednak występują w postaci marynowanej, w occie. Jest łagodna w smaku, ale przy tym dość twarda.

Gąska zielonka – ostrzeżenie przed zatruciami

Mimo tego Lasy Państwowe ostrzegają, że w pewnych warunkach gąska może być szkodliwa dla zdrowia. „W ciągu ostatnich lat pojawiają się doniesienia, że gąska spożywana przez dłuższy czas w znacznych ilościach może powodować poważne zatrucia”.

To między innymi odniesienie do sytuacji we Francji, gdzie na przełomie XX i XXI wieku dr Regis Bedris badał sprawę występowania choroby, której objawem jest rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych. Ustalił, że osoby chore jadły wcześniej duże ilości gąski zielonki. Dalsze badania na ludziach nie potwierdziły jednak, że zielonka ma właściwości toksyczne.

Gąska zielonka – z czym można pomylić?

Gąska zielonka można być mylona z trującymi grzybami:

muchomorem sromotnikowym - zwanym też zielonawym. Jest śmiertelnie trującym grzybem, który występuje dość licznie w polskich lasach liściastych i mieszanych. Jego cechami rozpoznawczymi są m.in. pochwa - otwarta, biała, porozrywana oraz kołnierz (pierścień) zwisający i skórzasty, przyrośnięty do trzonu. 

gąską siarkową – tak jak zielonkawa jest pospolita w Polsce. Jednak jest trująca szczególnie w stanie surowym lub niedogotowanym. Charakteryzuje się mdlącym zapachem i ma nieprzyjemny smak. Oprócz tego od gąski zielonki odróżniają ją znacznie szerzej rozstawione blaszki.

Najczęściej mylone grzybyPAP

Autorka/Autor:aw//mro

Źródło: encyklopedialesna.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Tagi:
Raporty:
Pozostałe wiadomości

IMGW ostrzega przed burzami, które przejdą w nocy z soboty na niedzielę przez Polskę. Najgroźniejsze zjawiska spodziewane są na Podkarpaciu i w Małopolsce - tam obowiązują ostrzeżenia najwyższego stopnia. Sprawdź, gdzie aura będzie groźna.

Ostrzeżenia najwyższego stopnia. Przed nami niebezpieczne godziny

Ostrzeżenia najwyższego stopnia. Przed nami niebezpieczne godziny

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli na niedzielę 14.07. Nocą w części kraju będzie grzmieć. W dzień również pojawią się burze. Termometry pokażą maksymalnie 31 stopni.

Pogoda na jutro - niedziela, 14.07. Nocą będzie się błyskać, w dzień do 31 stopni

Pogoda na jutro - niedziela, 14.07. Nocą będzie się błyskać, w dzień do 31 stopni

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nadchodzące dni przyniosą części kraju przelotne opady deszczu i burze, które mogą być gwałtowne. Nie zabraknie też miejsc, którym dopisze pogodna aura. W środę termometry pokażą miejscami aż 34 stopnie Celsjusza.

Pogoda na pięć dni: gwałtowne zjawiska i spiekota nie odpuszczą

Pogoda na pięć dni: gwałtowne zjawiska i spiekota nie odpuszczą

Źródło:
tvnmeteo.pl

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ogłosiło alert na terenie pięciu województw w związku z prognozowanymi burzami, intensywnymi opadami deszczu i silnym wiatrem. Służby ostrzegają, że może dochodzić do podtopień.

Alert RCB dla pięciu województw. "Możliwe podtopienia"

Alert RCB dla pięciu województw. "Możliwe podtopienia"

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w piątek i w nocy z piątku na sobotę przez Polskę. Towarzyszący wyładowaniom silny wiatr zrywał dachy z budynków, powalał drzewa. Szczególnie niebezpiecznie było w Tomaszowie Mazowieckim (Łódzkie), gdzie w wyniku nawałnicy porwało dach i zniszczyło elewację centrum handlowego.

Ranni, zerwane dachy, powalone drzewa. Ponad pięć tysięcy interwencji po nawałnicach

Ranni, zerwane dachy, powalone drzewa. Ponad pięć tysięcy interwencji po nawałnicach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, PAP, TVN24

We Włoszech żar leje się z nieba. Władze odnotowały pierwsze tego lata zgony, których najbardziej prawdopodobną przyczyną był upał. W 11 miastach obowiązuje najwyższy, czerwony alert przed spiekotą. Media apelują do turystów o ostrożność podczas zwiedzania zabytków.

Antycyklon Charon we Włoszech. Gorąco zabiło dwie osoby

Antycyklon Charon we Włoszech. Gorąco zabiło dwie osoby

Źródło:
PAP, ilmeteo.it

Z powodu nawałnicy, która spowodowała znaczne uszkodzenia drzewostanu, wprowadzono okresowy zakaz wstępu do lasów w trzech leśnictwach w województwie warmińsko-mazurskim. Ma on obowiązywać do końca lipca.

Zakaz wstępu do lasów w części jednego województwa

Zakaz wstępu do lasów w części jednego województwa

Źródło:
PAP

Podczas burzy w Tomaszowie Mazowieckim (województwo łódzkie) w piątek wiatr zerwał dach i zniszczył elewację centrum handlowego przy placu Kościuszki. Nikt nie został poszkodowany - przekazała straż pożarna. Strażacy w regionie interweniowali blisko 500 razy.

Nawałnica zdemolowała centrum handlowe

Nawałnica zdemolowała centrum handlowe

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Bałkany od początku tygodnia mierzą się z kolejną tego lata falą gorąca. W całej Chorwacji obowiązują alerty najwyższego stopnia. W Bułgarii upały spowodowały duży wzrost zagrożenia pożarowego, według straży pożarnej codziennie wybucha co najmniej 10 kolejnych, przy granicy z Turcją spłonęło kilkanaście domów.

Czerwony alert w Chorwacji, wiele pożarów i spalone domy w Bułgarii

Czerwony alert w Chorwacji, wiele pożarów i spalone domy w Bułgarii

Źródło:
PAP

Burzowa noc w Warszawie. Straż pożarna odnotowała ponad 170 interwencji w związku z pogodą - przekazał oficer prasowy miejskiej straży pożarnej. Jak mówił, na ulicy Popiełuszki na jadący samochód spadło drzewo. Strażacy wyciągnęli cztery osoby. - Dla nas ta noc jeszcze się nie skończyła - zaznaczył. Zdjęcia i nagrania otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Tak wygląda Warszawa po burzach

Tak wygląda Warszawa po burzach

Źródło:
TVN24

Piątkowa nawałnica nad Łodzią spowodowała poważne zniszczenia i sparaliżowała ruch w mieście. Przelewająca się woda doprowadziła do zerwania mostu przy ul. Siewnej.

Zerwany most po nawałnicy

Zerwany most po nawałnicy

Źródło:
TVN24
Co pogoda robi nam z mózgiem?

Co pogoda robi nam z mózgiem?

Źródło:
Magazyn TVN24
Premium

Ulewne deszcze spowodowały, że w czwartek w Tatrach na Słowacji zeszła lawina błotna, w której życie straciły dwie kobiety. Na zdjęciach z miejsca zdarzenia widać, w jak trudnych warunkach musieli pracować ratownicy.

Lawina błotna w Tatrach. Zdjęcia z miejsca zdarzenia

Lawina błotna w Tatrach. Zdjęcia z miejsca zdarzenia

Źródło:
PAP, TVN24

Po ulewnych deszczach na ulicach miast meksykańskiego stanu Tamaulipas pojawiło się co najmniej 200 krokodyli - przekazały lokalne władze. Gady zostały odłowione i przeniesione w bezpieczne miejsce. Podkreślono jednak, że kolejne osobniki można nadal spotkać na obszarach zaludnionych.

Ponad 200 krokodyli na ulicach. Wszystko przez ulewy

Ponad 200 krokodyli na ulicach. Wszystko przez ulewy

Źródło:
CNN, CBS News

W czasie rutynowej misji rakiety Falcon 9 firmy SpaceX silnik drugiego stopnia uległ awarii - poinformował w piątek Reuters. To spowodowało, że Starlinki zostały umieszczone na niższej wysokości, niż planowano. Według agencji, to pierwsza usterka w rakiecie nośnej od ponad siedmiu lat.

Awaria silnika rakiety Falcon 9. Starlinki niżej niż zwykle

Awaria silnika rakiety Falcon 9. Starlinki niżej niż zwykle

Źródło:
PAP, Reuters

Stado grindwali długopłetwych zostało wyrzucone na brzeg szkockiego archipelagu Orkadów. Gdy weterynarze przybyli na miejsce, 65 spośród 77 osobników już nie żyło. Mimo wysiłków lekarzy i wolontariuszy, nie udało się uratować także pozostałych zwierząt. Podjęto decyzję o eutanazji.

Morze wyrzuciło na szkocki brzeg stado waleni. 77 zwierząt nie żyje

Morze wyrzuciło na szkocki brzeg stado waleni. 77 zwierząt nie żyje

Źródło:
PAP, BDMLR

Lawina ziemna zepchnęła dwa autobusy do rzeki w Nepalu. Pojazdami poruszało się ponad 60 osób, spośród których większość wciąż uznawana jest za zaginione. Akcję ratunkową utrudnia padający bez przerwy deszcz.

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Lawina zepchnęła dwa autobusy do rzeki. Poszukują 60 osób

Źródło:
PAP, The Kathmandu Post

Trąba powietrzna pojawiła się w czwartek w powiecie suskim (Małopolskie). W związku z pogodą straż pożarna interweniowała w regionie prawie 400 razy.

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Trąba powietrzna nad Małopolską. Nagranie

Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, Kontakt 24

Co czeka nas w pogodzie pod koniec lata i jesienią? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) opublikował długoterminową prognozę eksperymentalną na sierpień, wrzesień, październik i listopad. Dwa miesiące okażą się cieplejsze niż zazwyczaj, a dwa - bardziej wilgotne.

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Gorąco wam? Może prognoza na jesień 2024 trochę was ochłodzi

Źródło:
IMGW

U wybrzeży Japonii uratowana została kobieta, która przez 36 godzin dryfowała na morzu. Unosząc się na wodzie dzięki asekuracyjnej bojce, pokonała kilkaset kilometrów. Jej życiu nie zagraża niebezpieczeństwo.

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Dryfowała na bojce przez 36 godzin. Porwana przez fale kobieta uratowana

Źródło:
PAP, The Guardian

Pierwszy start rakiety Ariane 6 był widoczny na polskim niebie. Nietypowa smuga towarzysząca przelotowi okazała się efektem problemów technicznych, do których doszło podczas lotu. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Historyczny moment i poważna awaria widoczne na polskim niebie

Źródło:
Z głową w gwiazdach, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

19 osób zmarło na skutek udaru słonecznego w Japonii, z czego sześć w samym Tokio. Od początku lipca kraj mierzy się z falą upałów - w niedzielę w mieście Shizuoka termometry pokazały 40 stopni Celsjusza. Jak ostrzegła Japońska Agencja Meteorologiczna, gorąco połączone z wysoką wilgotnością jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia.

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Padły rekordy gorąca, ludzie trafili do szpitali. 19 osób nie żyje

Źródło:
CNA, NHK, The Japan Times

Osuwisko zabiło co najmniej 23 osoby na indonezyjskiej wyspie Celebes. Doszło do niego w niedzielę po ulewnych opadach deszczu. W regionie trwa akcja poszukiwawcza - zaginionych pozostaje 35 osób.

"Przez jakieś 50 metrów ciągnęła mnie poruszająca się ziemia. Było całkowicie ciemno, wszyscy nie żyją"

"Przez jakieś 50 metrów ciągnęła mnie poruszająca się ziemia. Było całkowicie ciemno, wszyscy nie żyją"

Źródło:
Reuters, PAP

Europejska Agencja Kosmiczna potwierdziła sukces pierwszego lotu rakiety Ariane 6. Nie obyło się bez problemów - w trakcie umieszczania satelitów na orbicie doszło do awarii jednego z systemów. Pojazd ma zapewnić Europie niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej i możliwość wynoszenia różnorodnych ładunków na orbitę.

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Pierwszy start Ariane 6. "Europa wróciła w kosmos", ale nie bez anomalii

Aktualizacja:
Źródło:
ESA, PAP, space.com, Reuters, tvnmeteo.pl

W Andach Peruwiańskich zostały znalezione zwłoki amerykańskiego alpinisty, który w 2002 roku zginął podczas próby wejścia na szczyt Huascaran na zachodzie Peru. Lawina zabiła wówczas wszystkich trzech uczestników wyprawy, ciała jednego z nich wciąż nie odnaleziono.

Zginął 22 lata temu. Znaleziono zmumifikowane ciało alpinisty

Zginął 22 lata temu. Znaleziono zmumifikowane ciało alpinisty

Źródło:
PAP

Turysta z Hiszpanii zginął w niedzielę w Parku Narodowym Pilanesberg w RPA. Mężczyznę stratowały słonie. Stało się to po tym, jak zbyt blisko podszedł do stada zwierząt z młodymi - poinformowała we wtorek tamtejsza policja.

Słonie stratowały turystę na śmierć. "Nie posłuchał ostrzeżeń"

Słonie stratowały turystę na śmierć. "Nie posłuchał ostrzeżeń"

Źródło:
PAP