Grzyby trujące – jak je rozpoznać i odróżnić od jadalnych?

[object Object]
Które grzyby są jadalne, a których należy się wystrzegaćJerzy Opioła, Ron Pastorino, Andreas Kunze, Jason Hollinger, Stromilobyces, Włodzimierz Wysocki, berndrd gliwa
wideo 2/5

Grzyby trujące dość łatwo pomylić z jadalnymi. Zjedzenie trującego grzyba, np. muchomora sromotnikowego i muchomora jadowitego, może skończyć się śmiercią. Inne powodują poważne problemy żołądkowe. Jak rozpoznać grzyby trujące i których gatunków nigdy nie zbierać?

Grzyby trujące zawierają toksyny, które są szkodliwe dla człowieka, a ich zjedzenie może mieć różne skutki, w zależności od gatunku.

Początkujący grzybiarze powinni trzymać się zasady, że trujące grzyby to te, które pod kapeluszem mają blaszki, a nie gąbkę.

Kania jadalna najczęściej mylona jest ze śmiertelnie trującymi grzybami: muchomorem sromotnikowym i muchomorem plamistym oraz powodującą zatrucie pokarmowe czubajką czerwieniejącą.

Jest kilka rodzajów zatruć grzybami: cytotropowe (najcięższe, może prowadzić do śmierci), neurotropowe (wywołuje objawy ze strony układu nerwowego) i pokarmowe (bóle brzucha, wymioty, nudności, biegunka).

Najważniejsza reguła podczas grzybobrania brzmi: nie zbieramy grzybów, których nie znamy.

Grzyby trujące w Polsce

Trujących grzybów w Polsce jest ok. 200 gatunków. Dla porównania: tych jadalnych jest ponad tysiąc. Jak sprawdzić, czy grzyb jest trujący? Zebrane okazy należy odszukać w atlasie grzybów. Można też poprosić o ekspertyzę w terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

>> Sprawdź też: Kiedy na grzyby? Kalendarz grzybiarza, sezon na grzybobranie

Aby zminimalizować ryzyko pomyłki podczas zbierania grzybów, warto trzymać się zasad opracowanych przez Lasy Państwowe:

Nie rozpoznaje się trujących grzybów po ich gorzkim smaku. Śmiertelnie trujące grzyby często mają przyjemny słodkawy smak.

Nie powinno zbierać się grzybów, które nie są jeszcze w pełni dojrzałe. Młode grzyby nie mają wykształconych wszystkich cech osobniczych, które pomagają w prawidłowej identyfikacji gatunku.

Nie należy zbierać grzybów blaszkowych, jeśli nie mamy stuprocentowej pewności, że są jadalne. To wśród nich jest najwięcej grzybów trujących.

Grzyby trujące i jadalne bywają do siebie bardzo podobnePAP

Grzyby trujące: przykłady

Jak rozpoznać grzyby trujące? Warto mieć przy sobie atlas grzybów. Jeśli cokolwiek budzi wątpliwość, nie należy takiego grzyba zrywać. Przykłady trujących grzybów rosnących w Polsce to:

Muchomor sromotnikowy (zielonawy) – śmiertelnie trujący grzyb, często spotykany w Polsce. Rośnie w lasach liściastych i mieszanych od lipca do października. Ma lśniący kapelusz o zielonej lub białej barwie. Na trzonie muchomora sromotnikowego znajduje się pierścień. Ma słodkawy zapach. Do zatrucia muchomorem sromotnikowym dochodzi najczęściej przez pomylenie go z czubajką kanią, gąską zielonką, gołąbkiem zielonawym, a nawet łąkową pieczarką.

Muchomor sromotnikowyShutterstock

Muchomor plamisty – silnie trujący grzyb, na który można natknąć się w lasach iglastych i liściastych od lipca do października. Najczęściej rośnie pod sosnami, świerkami, dębami i bukami. Nazwa tego muchomora pochodzi od jego brązowawego kapelusza z białymi plamkami. Cętki jednak mogą zmyć się od deszczu, dlatego muchomor plamisty także bywa mylony z czubajką kanią. Ma zapach podobny do rzodkwi.

Muchomor plamistyShutterstock

Muchomor jadowity – ten śmiertelnie trujący grzyb, zanim w pełni dojrzeje, do złudzenia przypomina jadalną pieczarkę łąkową. Rośnie najczęściej w lasach iglastych lub mieszanych, pod świerkami, sosnami, dębami, brzozami i bukami. Spotyka się go od lipca do października. Ma zapach rzodkiewki.

Muchomor czerwony – najbardziej znany ze wszystkich muchomorów ze względu na swój charakterystyczny czerwony kapelusz upstrzony białymi plamkami. Od lipca do października często spotykany w polskich lasach, ale rzadko powoduje zatrucia, ponieważ jest najbardziej rozpoznawalnym grzybem trującym w Polsce.

Gołąbek wymiotny – w wilgotnych lasach iglastych i na torfowiskach od czerwca do listopada można znaleźć grzyb, który przypomina jadalnego gołąbka wybornego. Gołąbek wymiotny jednak, jak wskazuje nazwa, jest trujący. Pachnie owocami, ale w smaku jest ostry.

Borowik szatański (podgrzybek szatański) – potocznie mylnie nazywany jest również prawdziwkiem szatańskim i szatanem. To grzyb silnie trujący, wydzielający nieprzyjemny zapach zgniłej cebuli i rozkładającego się mięsa. Dobra wiadomość jest taka, że borowik szatański jest w Polsce rzadko spotykany. Pamiętajmy, że to gatunek pod ochroną.

Borowik szatańskiShutteerstock

Lisówka pomarańczowa (kurka fałszywa, jadowita kurka) – to grzyb trujący podobny do kurek jadalnych (czyli pieprznika jadalnego) ze względu na swoje pomarańczowe blaszki. Rośnie w lasach iglastych i mieszanych od września do listopada.

Lisówka pomarańczowaShutterstock

Maślanka wiązkowa – bardzo pospolity grzyb trujący, który rośnie w gromadach od maja do grudnia. Można go spotkać wszędzie, nie tylko w lasach, ale i w ogrodach, na łąkach, przy drogach, w parkach, a nawet na składowanym drewnie. Napotykając grzyby na trawniku, można założyć, że są to trujące maślanki. Spożycie maślanki wiązkowej powoduje zatrucie pokarmowe: wymioty, biegunki, wzdęcia, ból brzucha. Po około dwóch lub trzech dniach objawy mijają.

Grzyb trujący a zatrucia

Wbrew obiegowej opinii spożycie trującego grzyba nie zawsze kończy się śmiercią. Jest kilka rodzajów zatruć grzybami, a ich przebieg zależy od toksyn zawartych w grzybach trujących.

Cytotropowe zatrucie grzybami – najcięższe zatrucie, które ma ciężki przebieg i wysoki wskaźnik śmiertelności. W wyniku zjedzenia grzybów trujących takich jak muchomor sromotnikowy, muchomor wiosenny, muchomor jadowity, zasłonak jadowity, zasłonak rudawy, zasłonak rudy i piestrzenica kasztanowata, dochodzi do trwałego uszkodzenia narządów wewnętrznych: wątroby, śledziony, serca, nerek.

Neurotropowe zatrucie grzybami trującymi – pierwsze objawy ze strony układu nerwowego (pobudzenie, halucynacje) odczuwalne są już po 15 minutach do dwóch godzin od spożycia grzyba trującego. Neurotropowe zatrucie powodują m.in. muchomor czerwony, muchomor plamisty, strzępiak ceglasty.

Zatrucia pokarmowe grzybami trującymi – objawy gastrycznego zatrucia to bóle brzucha, wymioty, nudności, biegunka. Powodują je niektóre gatunki gąsek, gołąbków i mleczajów, a także trująca, podobna do kurki lisówka pomarańczowa.

Warto pamiętać, że zatrucia grzybami mogą spowodować także grzyby jadalne. Są to tzw. zatrucia nieswoiste i powoduje je jedzenie surowych grzybów czy niewłaściwe ich przechowywanie.

Kania a sromotnik: czym się różnią?

Do najczęstszych śmiertelnych w skutkach zatruć grzybami dochodzi przez pomyłkę. Ich częstym winowajcą jest jadalna kania czubajka, a raczej przekonanie grzybiarza, że właśnie kanię wkłada do koszyka. Kania jadalna najczęściej mylona jest ze śmiertelnie trującymi grzybami: muchomorem sromotnikowym i muchomorem plamistym oraz powodującą zatrucie pokarmowe czubajką czerwieniejącą.

Nigdy nie należy zbierać ani jeść kani nie mając stuprocentowej pewności, że jest to na pewno czubajka kania. Jak odróżnić kanię od sromotnika?

Nie należy zbierać młodych grzybów – to na tym etapie muchomor sromotnikowy i czubajka kania są do siebie najbardziej podobne.

Kapelusz kani ma pokrytą odstającymi łuskami powierzchnię, muchomor sromotnikowy ma prawie całkiem gładki kapelusz, nie zawsze ma łatki.

Pierścień pod kapeluszem u muchomora sromotnikowego zwisa i jest nieruchomy, ten u czubajki kani jest wełniasty i można go przesuwać.

Podstawa trzonu sromotnika wyrasta z pochewki (widocznej po odsłonięciu ściółki), kani – nie. Prążki na trzonie kani są ciemne, u muchomora sromotnika – jaśniejsze i żółtawe.

Autor: ks/mro / Źródło: encyklopedialesna.pl, lasy.gov.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Przed nami trudny czas w pogodzie. W weekend zawita do nas prawdziwa zima. Temperatura mocno spadnie, a z nieba będzie padać śnieg z deszczem i śnieg. Opady mogą być intensywne, niewykluczone są burze.

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Groźny powrót zimy do Polski. Szczegółowa prognoza

Źródło:
tvnmeteo.pl

Nadchodząca noc w wielu regionach kraju przyniesie przymrozki. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia. Nadchodzący czas w pogodzie zapowiada się jednak pod znakiem znacznie trudniejszej aury. Z prognozy zagrożeń wynika, że w weekend powrócić mają do nas opady śniegu, oblodzenia, a także silny wiatr.

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Śnieg, oblodzenia, silny wiatr. Tutaj aura może być największym zagrożeniem

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Pogoda na jutro, czyli piątek, 4.04. W nocy lokalnie mogą pojawić się silne mgły oraz zamglenia. W dzień termometry pokażą nawet 21 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - piątek, 4.04. W nocy miejscami zrobi się mglisto

Pogoda na jutro - piątek, 4.04. W nocy miejscami zrobi się mglisto

Źródło:
tvnmeteo.pl

Tej nocy warto spojrzeć w niebo - jest szansa, że pojawi się na nim zorza polarna. O możliwości zobaczenia zjawiska poinformował popularyzator astronomii Karol Wójcicki. Pogoda powinna sprzyjać obserwacjom.

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

"Pojawienie się zorzy możliwe jest w każdej chwili"

Źródło:
tvnmeteo.pl

W ostatnim czasie w Peru padał intensywny deszcz. Do tragicznego zdarzenia doszło w prowincji Chanchamayo, gdzie trzech robotników zginęło w wyniku osuwiska.

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Źródło:
Reuters, elbuho.pe, hytimes.pe, pachamamaradio.org

Susza panuje w Kampinoskim Parku Narodowym. Przepływ wody w biegnącym przez jego teren cieku osiągnął w środę rekordowo niską wartość. Jak przekazali w mediach społecznościowych przedstawiciele parku, jest to szczególnie niebezpieczne dla wrażliwych na ogień kampinoskich ekosystemów.

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

Źródło:
KPN, Regionalne Centrum Ekologiczne REC Polska

Kot został odnaleziony podczas telewizyjnej relacji na żywo. Zwierzak zaginął podczas tornada, które w środę przeszło nad stanem Arkansas.

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

Źródło:
fox13memphis.com, tvnmeteo.pl
Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Źródło:
CNN, iScience

Polska misja IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną wystartuje najwcześniej w maju - przekazała NASA. W jej tamach na ISS poleci astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski, który przeprowadzi szereg badań zaproponowanych przez krajowe przedsiębiorstwa i ośrodki naukowe.

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Źródło:
PAP, NASA

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba sfotografował asteroidę 2024 YR4. Do niedawna istniało niewielkie ryzyko, że obiekt mógłby uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Obecnie to prawdopodobieństwo oceniane jest na bliskie zeru.

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Źródło:
ESA, phys.org

Samce muszki owocowej, które "piją" alkohol, są bardziej atrakcyjne dla samic. Jak wynika z badań, ten związek chemiczny powoduje zwiększoną produkcję hormonów płciowych. Co jeszcze ciekawsze - w mózgach muszek owocowych naukowcy zidentyfikowali mechanizm pozwalający na kontrolę konsumpcji alkoholu.

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Źródło:
PAP, BBC

Tornada przetoczyły się w środę nad centralnymi i południowymi Stanami Zjednoczonymi. Trąby powietrzne spowodowały spore zniszczenia w stanach Missouri i Arkansas. Meteorolodzy ostrzegają, że to nie koniec zagrożeń - kolejne dni mają przynieść wyjątkowo obfite ulewy.

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Źródło:
Reuters, CNN

Część Ameryki Północnej powoli kapie w głąb Ziemi. Jak wyjaśnili naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego, proces ten zachodzi bardzo głęboko pod powierzchnią, na granicy skorupy i płaszcza Ziemi. Modelowanie komputerowe pomogło im też w ustaleniu, co powoduje cieknięcie skał.

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Źródło:
University of Texas - Austin

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 nawiedziło południowe wybrzeże Birmy (Mjanmy) - przekazało niemieckie centrum informacyjne GFZ. Azjatycki kraj nadal zmaga się ze skutkami ubiegłotygodniowych wstrząsów, które wystąpiły w okolicy miasta Mandalaj. Jak podała agencja AP, liczba ofiar kataklizmu przekroczyła 3 tysiące.

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Źródło:
PAP, Reuters

Rząd Słowacji zatwierdził plan odstrzału 350 niedźwiedzi oraz wprowadził stan nadzwyczajny w 55 z 79 powiatów kraju. Z decyzją władz nie zgadzają się obrońcy przyrody. Według nich planowany odstrzał kilkakrotnie przekracza dopuszczalny poziom.

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Źródło:
PAP, TVN24

Po raz pierwszy naukowcy wykazali, że niektóre gatunki porostów mogłyby przetrwać warunki panujące na Marsie. W badaniu, prowadzonym przez Polaków, organizmy poddano symulacji, której rezultat zaprzeczył wcześniejszym założeniom dotyczącym życia na Czerwonej Planecie.

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Źródło:
phys.org, zpe.gov.pl

W dolinie Biebrzy panuje susza. Wystarczy iskra, żeby doszło do pożaru. Susza może mieć także katastrofalny wpływ na tamtejsze ptaki, które do lęgu potrzebują rozlewisk.

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Ogromne fale nawiedziły we wtorek wschodnie wybrzeże Australii. Na popularnej wśród surferów plaży Bondi ocean poważnie uszkodził klub surfingowy. Trudna sytuacja panowała także na południe od Sydney, gdzie przypływ podmył promenadę.

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

Źródło:
Reuters, ABC News

Potężne ulewy nawiedziły w ubiegłym tygodniu australijski Queensland. Według szacunków władz, pod wodą znalazło się około 500 tysięcy kilometrów kwadratowych terenu. Ponad 100 tysięcy sztuk bydła zatonęło. Meteorolodzy nie mają dobrych wieści, bo prognozowane są kolejne opady.

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Źródło:
AFP, PAP

W okolicach Grindaviku na Islandii trwa erupcja wulkaniczna. Prewencyjnie ewakuowano mieszkańców miasta i turystów przebywających w słynnej Błękitnej Lagunie. Od samego rana w regionie trwa wzmożona aktywność sejsmiczna. Wstrząsy były odczuwalne w wielu regionach kraju.

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Wulkan się obudził. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, RUV

W ostatnich dniach wiele regionów Stanów Zjednoczonych nawiedziły niszczycielskie burze, którym towarzyszyły tornada. Zginęło co najmniej siedem osób. Wiatr niszczył domy, drzewa i zrywał linie energetyczne. Meteorolodzy ostrzegają, że to jeszcze nie koniec gwałtownych zjawisk.

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Nie żyje siedem osób. "Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa"

Źródło:
PAP, NBC News, CNN

Strażacy z Kalifornii od kilku dni walczą z pożarem przy granicy z Nevadą. Udało się powstrzymać rozprzestrzenianie się żywiołu, jednak to nie koniec zmagań służb. Jak podała gazeta "Los Angeles Times", płomienie nadal są potencjalnym zagrożeniem dla znajdujących się w pobliżu drzew, których wiek szacowany jest na ponad 4000 lat.

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Ogień zagraża drzewom liczącym ponad 4000 lat

Źródło:
PAP, Los Angeles Times, AP, tvnmeteo.pl

W Birmie trwa akcja poszukiwawczo-ratunkowa po trzęsieniu ziemi, jakie nawiedziło kraj w zeszłym tygodniu. Bilans ofiar wzrósł do ponad 2,7 tysięcy. Jak opowiadali na antenie TVN24 wolontariusze z organizacji Humanosh Emergency Medical Team, koordynację pomocy utrudnia brak usług komunikacyjnych, a przez zniszczone drogi służby mają problemy z dotarciem do potrzebujących.

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

"Podróż, która do tej pory trwała dwie godziny, zajmuje dziesięć"

Źródło:
Reuters, PAP, TVN24

Ulewy nawiedziły w poniedziałek południową Brazylię. Najtrudniejsza sytuacja panowała w rejonie Sao Paulo, gdzie woda zalała kilka ważnych arterii komunikacyjnych. Transport miejski został wstrzymany, a tysiące domów pozostało bez dostępu do prądu.

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Na ulicach zamiast autobusów pojawiły się amfibie

Źródło:
PAP, G1 Globo

Wystartowała misja Fram2. Załoga kapsuły Crew Dragon "Resilience" spędzi cztery dni na orbicie polarnej - to pierwsza załogowa misja, której trasa przebiega nad obszarami okołobiegunowymi. Cywilni astronauci mają w planach przeprowadzenie ponad 20 eksperymentów.

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Spędzą kilka dni na nieprzyjaznej orbicie. Pierwsza taka misja w historii

Źródło:
Reuters, SpaceX, CNN, "Z głową w gwiazdach", "O kosmosie i astronautyce"

Drastyczne ochłodzenie przerwie ciepłą, wiosenną pogodę. Jak bardzo spadnie temperatura? Sprawdź, co przewiduje Tomasz Wasilewski w swojej prognozie długoterminowej na kolejne 16 dni.

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Pogoda na 16 dni: w pewnym momencie cofniemy się o miesiąc

Źródło:
tvnmeteo.pl

Z analiz Centrów Kontroli i Prewencji Chorób w USA wynika, że może być więcej gatunków kleszczy, które powodują u ludzi rzadką alergię na czerwone mięso. Głównym jej sprawcą pozostaje jednak niesławny Amblyomma americanum.

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Więcej gatunków kleszczy może przenosić alergię na czerwone mięso

Źródło:
Live Science, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze przetoczyły się w weekend przez środkowo-wschodnie Stany Zjednoczone. Towarzyszył im porywisty wiatr, który powalał drzewa. Narodowa Służba Pogodowa ostrzega przed tornadami, które mogą się pojawić w poniedziałek w centralnej części Missisipi i w dolinie rzeki Ohio.

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Drzewa spadały na domy i samochody. "Mężczyzna zginął na miejscu"

Źródło:
CNN, USA Today