Trybunał Konstytucyjny opublikował wniosek premiera. Reakcja na orzeczenie TSUE

TVN24 | Polska

Autor:
js//rzw
Źródło:
PAP
Rzecznik rządu: premier złożył wniosek do TK dotyczący kwestii wyższości konstytucji nad prawem unijnymTVN24
wideo 2/5
TVN24Rzecznik rządu: premier złożył wniosek do TK dotyczący kwestii wyższości konstytucji nad prawem unijnym

Istotne i daleko idące wątpliwości konstytucyjne budzą przepisy prawa unijnego, które umożliwiają odstąpienie od stosowania polskiej konstytucji i kontrolę przez sądy niezawisłości sędziów – takie spostrzeżenia znalazły się we wniosku premiera Mateusza Morawieckiego, skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego. Dokument, którego treść została przez TK opublikowana w piątek, został złożony pod koniec marca w reakcji na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie nowej Krajowej Rady Sądownictwa.

Na stronie Trybunału Konstytucyjnego opublikowano w piątek liczący 129 stron wniosek premiera Mateusza Morawieckiego o zbadanie zgodności z konstytucją trzech przepisów Traktatu o Unii Europejskiej. Szef rządu skierował ten dokument po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z początku marca w sprawie możliwości kontroli przez sądy prawidłowości procesu powołania sędziego.

ZOBACZ WNIOSEK PREMIERA MATEUSZA MORAWIECKIEGO DO TK

Zarzuty zawarte we wniosku dotyczą między innymi pytania o zgodność z polską konstytucją zasady pierwszeństwa prawa UE oraz zasady lojalnej współpracy unii i państw członkowskich.

OGLĄDAJ TVN24 W INTERNECIE W TVN24GO

"Daleko idące i uzasadnione wątpliwości konstytucyjne"

We wniosku premier Mateusz Morawiecki ocenia, że na mocy aktualnego orzecznictwa TSUE zasada pierwszeństwa prawa UE i lojalnej współpracy zyskały nową treść, której elementem jest przyznanie sądom, "nieznanej polskiemu prawu, kompetencji podejmowania rozstrzygnięć z pominięciem konstytucji, także wtedy, kiedy rozstrzygnięcie jest niezgodne z ustawą zasadniczą".

Premier kwestionuje w swym wniosku przepisy, które w zaskarżonym rozumieniu uprawniają lub zobowiązują organ do odstąpienia od stosowania polskiej konstytucji lub nakazują stosować przepisy prawa w sposób niezgodny z nią. Twierdzi, że takie rozumienie przepisu "budzi daleko idące i uzasadnione wątpliwości konstytucyjne, nie znajdując żadnego potwierdzenia w tekście traktatów będących przedmiotem kontroli TK".

Istotne zastrzeżenia konstytucyjne premiera budzi też zaskarżony przez niego przepis prawa unijnego w rozumieniu, które uprawnia sąd do kontroli niezawisłości sędziów powołanych przez prezydenta oraz uchwał KRS w sprawie powołania sędziów.

Premier zaskarżył też normę Traktatu w rozumieniu, w którym uprawnia lub zobowiązuje organ do stosowania przepisu, który na mocy orzeczenia TK utracił moc obowiązującą.

We wniosku szef rządu uznał ponadto, że legitymacja Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności prawa UE wynika wprost z polskiej konstytucji.

Wniosek w reakcji na orzeczenie TSUE

Premier skierował do Trybunału Konstytucyjnego 29 marca wniosek w tej sprawie. Jak informował rzecznik rządu Piotr Mueller, dotyczy on kompleksowego rozstrzygnięcia kwestii kolizji norm prawa europejskiego z konstytucją oraz potwierdzenia dotychczasowego orzecznictwa w tym zakresie.

Jego złożenie zapowiedziano po tym, gdy Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiadając na pytania Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł na początku marca, że "kolejne nowelizacje ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, które doprowadziły do zniesienia skutecznej kontroli sądowej rozstrzygnięć Rady o przedstawieniu prezydentowi wniosków o powołanie kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego, mogą naruszać prawo UE".

Wyrok TSUE w sprawie nowej KRS

Według TSUE, jeżeli sąd krajowy uzna, że te zmiany naruszają prawo UE, to ma obowiązek odstąpić od zastosowania tych przepisów. Chodzi o kolejne nowelizacje ustawy o KRS, które modyfikują między innymi możliwość odwołań od uchwał KRS w sprawie powołań sędziów Sądu Najwyższego.

Wyrok TSUE dotyczy pytań prejudycjalnych, które Naczelny Sąd Administracyjny zadał w listopadzie 2018 r. NSA rozpatrywał wówczas odwołania sędziów, którzy ubiegali się o stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym, ale w procedurze wyłaniania nie uzyskali rekomendacji KRS. W konsekwencji NSA zawiesił prowadzone postępowanie i zadał TSUE dwa pytania dotyczące odwołań pięciu sędziów.

Polski sąd zapytał wtedy TSUE, czy dochodzi do naruszenia konstytucyjnych zasad w sytuacji, gdy de facto nie ma możliwości rozpatrzenia odwołań od uchwał KRS wyłaniających kandydatów do SN w przypadku niezaskarżenia ich przez wszystkich uczestników postępowania kwalifikacyjnego.

Po wyroku TSUE Naczelny Sąd Administracyjny zapowiedział, że podejmie stosowne działania procesowe w sprawie odwołań od uchwał KRS po zwrocie akt przez unijny trybunał. Jak dowiedziała się w piątek Polska Agencja Prasowa, akta te nie wróciły jeszcze do NSA.

TSUE orzekł w sprawie nowelizacji ustawy o KRSTVN24

Krytyka ze strony obozu rządzącego

Wyrok TSUE wzbudził krytykę wśród polityków obozu rządzącego w Polsce. Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro ocenił, że wychodzi poza traktaty europejskie, a trybunał jawnie wykroczył poza swoja rolę. Zdaniem Ziobry, orzeczenie TSUE "jest dla nas nie do przyjęcia".

W tej sprawie wypowiedziała się już też prezes TK Julia Przyłębska. W rozmowie z Polską Agencją Prasową powiedziała, że zawarte w orzeczeniu TSUE sugestie dotyczące działania sądów powszechnych w Polsce stanowią oczywiste naruszenie ładu konstytucyjnego RP i wykraczają rażąco poza ustalenia traktatowe, naruszając fundamenty działalności UE jako wspólnoty suwerennych państw.

Autor:js//rzw

Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Krystian Maj/KPRM