Prezydent Karol Nawrocki w czwartek ogłosił weto wobec rządowej ustawy wdrażającej unijny mechanizm SAFE. W reakcji na to dzień później Rada Ministrów przyjęła uchwałę, która upoważnia ministrów obrony i finansów do podpisania umowy dotyczącej instrumentu.
Zdaniem prezydenta mechanizm SAFE "jest ogromnym kredytem zagranicznym zaciąganym na 45 lat w obcej walucie, którego koszt odsetek może wynieść nawet 180 miliardów złotych". - Polacy będą musieli więc zwrócić drugie tyle, co wartość udzielonego kredytu, a zarobią na tym zachodnie banki i instytucje finansowe - mówił. - Można porównać to do kredytów frankowych - ocenił.
O decyzji prezydenta i dalszym losie SAFE dyskutowali goście "Kawy na ławę" w TVN24.
Arłukowicz: w Europie jest jeden gość, który mówi pieniądzom z SAFE nieEuroposeł KO Bartosz Arłukowicz zwrócił uwagę, że w odrzuconej przez prezydenta ustawie znajdowały się zapisy pozwalające na przekazanie około siedmiu miliardów złotych na służby mundurowe, w tym policję i straż graniczną.
- To jest coś niebywałego, co zrobił prezydent Nawrocki, co robił w ogóle cały obóz PiS-u - stwierdził.
- Tak naprawdę dzisiaj mamy do czynienia z sytuacją taką, że w Europie jest jeden gość, jeden gość, który mówi pieniądzom z SAFE nie. To jest Putin. Teraz Nawrocki, podejmując tę decyzję [o wecie - red.], tak naprawdę zagrał arię solową w orkiestrze Putina - skwitował Arłukowicz.
Kotula: PiS dzisiaj ściga się z dwoma konfederacjami
Ze słowami europosła zgodziła się posłanka Lewicy Katarzyna Kotula. - Kto zyskał na wecie prezydenta Nawrockiego? No, zyskała Rosja i zyskał Putin. Kto stracił? Straciło polskie wojsko, polscy generałowie, polski przemysł zbrojny, polskie społeczeństwo i przede wszystkim polskie bezpieczeństwo i to jest najważniejsze - mówiła. Przypomniała też, że europejski SAFE był inicjatywą polskiej prezydencji w Unii Europejskiej.
- Po raz pierwszy Komisja Europejska wzięła pod uwagę taki mechanizm i takie rozwiązanie, które na niespotykaną dotąd skalę wypracowuje mechanizm, który pozwoli nam inwestować w zbrojenia - stwierdziła Kotula. Dopowiedziała też, że wśród państw korzystających z SAFE są "przyjaciele PiS" - Węgry i Włochy.
- Prawo i Sprawiedliwość dzisiaj ściga się z dwoma konfederacjami na to, kto jest bardziej antyeuropejski. I rozumiem, że Prawo i Sprawiedliwość i środowisko pana prezydenta chcą dzisiaj okrążyć Grzegorza Brauna z prawej strony - zasugerowała.
Paszyk: PiS i pan prezydent wielokrotnie konfabulowali w sprawie SAFE
Poseł PSL Krzysztof Paszyk zwrócił uwagę, że weto prezydenta nie anuluje otrzymania przez Polskę środków. - PiS i pan prezydent wielokrotnie konfabulowali w sprawie SAFE. Ta ustawa, którą pan prezydent zawetował, ona nie była o pożyczce. Ona była o tym, gdzie zostaną skierowane środki. I to trzeba na każdym kroku prostować, bo PiS wprowadza Polaków w błąd. Tu mamy wielki zarzut, że dzięki zawetowaniu tej ustawy niestety mamy poważne opóźnienia - powiedział.
Zapewnił, że obóz rządzący zrobi wszystko, aby "nadrobić tę zwłokę".
Paszyk zadał też pytanie o konfrontacyjne nastawienie rządu, wspomniane w orędziu Nawrockiego. - Kiedy ono niby było? - dopytywał.
Banaszek: dozbrajanie polskiej armii i wsparcie polskich służb jest zasadne, ale...
Słowa przedstawicieli koalicji rządzącej skontrował doradca społeczny prezydenta Jakub Banaszek, który zaznaczył, że prezydent "nie jest przeciwko dozbrajaniu polskiej armii".
Stwierdził też, że zarzuty wobec SAFE są "finansowe" a nie "merytoryczne". - Uważamy, że dozbrajanie polskiej armii i wsparcie polskich służb jest zasadne, ale na uczciwych, konkretnych zasadach. Takich, które nie budzą żadnych wątpliwości. A tutaj wątpliwości są - ocenił.
Bocheński: uchwała SAFE nie ma mocy wiążącej i wszyscy o tym wiemy
Pytany, czy potencjalny przyszły rząd PiS odmówi spłaty zaciągniętych zobowiązań, europoseł z ramienia PiS Tobiasz Bocheński potwierdził taki zamiar, dodając, że "rząd wyjdzie z tego mechanizmu".
- To, co się odbywa na naszych oczach, to są działania pozaprawne rządu i ta uchwała nie ma mocy wiążącej i wszyscy o tym wiemy. Poza tym, to jest kredyt, to są nasze pieniądze, tylko że kranik może zakręcić Ursula von der Leyen, jak się podoba - ocenił.
Dodał też, że osoba, która ma teraz 25 lat "całe życie zawodowe będzie spłacała SAFE". Na uwagę prowadzącego, że pieniądze z każdego źródła muszą być spłacone, Bocheński zgodził się, ale zaznaczył, że "w tym mechanizmie zapisana jest warunkowość, która opiera się na widzimisię Komisji Europejskiej".
Bocheński zwrócił też uwagę na inną "wadę" mechanizmu SAFE. - Drugą wadą jest oczywiście wskazywanie państwu polskiemu, gdzie może kupować i co może kupować - powedział, dodając, że generałowie "wskazali to, co mogli wskazać" w kontekście listy inwestycji Wojska Polskiego.
Wawer: każdą głupotę, każde złamanie prawa można uzasadnić Putinem
Poseł Konfederacji Michał Wawer odniósł się do wspomnianego przez reprezentantów koalicji zagrożenia ze strony Rosji. - Pan redaktor pyta o procedurę, a koalicja rządząca Putin, Putin, Putin, Putin. Każdą głupotę, każde złamanie prawa można uzasadnić Putinem - twierdził.
- Procedura według konstytucji jest taka, że kiedy zaciąga się znaczące zobowiązanie w budżecie państwa, to wymaga to ratyfikacji przez Sejm. Procedura jest taka, że kiedy przekazuje się nowe kompetencje do organizacji międzynarodowej, a kompetencja do zaciągania długu przez Unię Europejską to jest nowa, pozatraktatowa kompetencja, to wymaga to ratyfikacji przez Sejm większością dwóch trzecich, większością konstytucyjną. I żaden z tych trybów nie został przez koalicję rządzącą dotrzymany - ocenił. Dodał też, że "nie było nawet próby uzyskania takiej zgody".
Wawer twierdził, że "nawet gdyby prezydent nie zawetował tej ustawy, nawet gdyby ją podpisał, to pożyczka SAFE byłaby podwójnie nielegalna bez ratyfikacji w Sejmie większością konstytucyjną".
Na pytanie, czy Konfederacja spłacałaby tę pożyczkę, poseł odpowiedział, że "będziemy musieli przeanalizować, co jest najlepsze dla państwa polskiego". - Czasem są takie sytuacje, że błędy poprzedników trzeba po prostu wziąć na klatę i w imię wiarygodności finansowej państwa polskiego spłacać pożyczki, które zostały zaciągnięte z połamaniem naszych reguł. Natomiast nikogo to nie uratuje przed Trybunałem Stanu - zaznaczył.
Autorka/Autor: Adrian Wróbel
Źródło: TVN24
Źródło zdjęcia głównego: KPRP