Rozhukane niże atlantyckie wdzierają się głęboko w kontynent europejski. Wichur będzie jeszcze wiele

Źródło:
tvnmeteo.pl
Wzrost temperatury powietrza to większa dynamika powietrza
Wzrost temperatury powietrza to większa dynamika powietrza
wideo 2/35
Wzrost temperatury powietrza to większa dynamika powietrza

Po wichurach Dudley i Eunice następuje kolejna - Franklin (zwany także Antonią). Atlantyckie wiry powietrza przyniosły ostatnio wyjątkowe zniszczenia, a przed nami jeszcze kilka dni silnych zawirowań w pogodzie. Luty w tym roku przepadł, ten termiczny. Panuje faktycznie przedwiośnie z pogodą typową dla kapryśnego marca - pisze Arleta Unton-Pyziołek, synoptyk tvnmeteo.pl.

Dopiero w sobotę 26 lutego pojawia się szansa na rozwój stabilnego, spokojnego wyżu nad Środkową Europą.

Pas wichur - Franklinclimatereanalyzer.org

Ziemia jest ciepła aż po Ural

Głębokie układy niżowe, sztormy, wichury - to norma w okresie przejściowym między zimną zimą a ciepłą wiosną. Tyle, że przed nastąpieniem tej szarpaniny w pogodzie powinien był rozwinąć się silny, rosyjski wyż, by skuć lodem ziemię, otulić świat mroźną ciszą. Ale ziemia jest ciepła aż po Ural, a rozhukane niże atlantyckie wdzierają się głęboko w kontynent europejski. I nie ociągają się, bo w ciągu 24 godzin potrafią pokonać ponad 1500 kilometrów. Centrum wiru Franklin w niedzielne popołudnie prześlizgnęło się między Islandią a Szkocją, z bardzo niskim ciśnieniem rzędu 950 hektopaskali, wymuszając tym samym silny ruch powietrza. W poniedziałek po południu ulokuje się nad Bałtykiem, aby we wtorek przelecieć już nad dachami Petersburga.

Franklin w poniedziałek, położenie centrum wiru nad AtlantykiemDWD

By dokonać zniszczeń, do jakich doszło w ostatnich dniach od Szkocji po Karpaty, potrzeba dużo energii. A cyklony szerokości umiarkowanych mają jej w ostatnich latach pod dostatkiem. Czerpią z dystrybutora, jakim jest Ocean Atlantycki. To coraz cieplejsze wody oceaniczne dostarczają wirom paliwa, którym jest para wodna. Parowanie wody, a następnie jej skraplanie, wiąże się z użyciem, a następnie oddaniem wielkich pokładów ciepła. Do zamiany kilograma wody w parę potrzeba ogromnej ilości energii (wartość ciepła parowania dla wody wynosi 2260 kilodżuli na 1 kilogram). A że w przyrodzie nic nie ginie, energia wędruje po świecie. Od czasu do czasu sprawia, że ludzie tracą życie, zdrowie, mienie, dach nad głową.

Cyklony - potężne źródło energii

Tymczasem tę energię, która "przewala się nad naszymi głowami", jak trafnie stwierdził poznański klimatolog dr Bogdan Chojnicki, możemy i powinniśmy wychwycić, wykorzystać, zamiast trwać przy wydobywaniu paliw kopalnych i podgrzewać dalej atmosferę niczym zupę. 

Na żółto-czerwono zaznaczony pas wichur nad Polską w sobotę 19 lutego rano, gdy centrum wiru Eunice wędrowało nad Bałtykiemtropicaltidbits.com

Przemarsz cyklonów szerokości umiarkowanych pokazał, jak potężnym są źródłem energii i jak pomóc mogą w uniezależnieniu nas od paliw kopalnych i ich dystrybutorów. Cyklon Eunice zostawił po sobie pas zniszczeń, ale jednocześnie napędził turbiny wiatrowe i przyczynił do gwałtownego spadku kosztów pozyskania energii. Na Wyspach Brytyjskich odnotowano najwyższą w historii produkcję prądu przez farmy wiatrowe. W ciągu ostatniego wietrznego tygodnia produkcja ta wyniosła ponad 11 gigawatów, podczas gdy z gazu - około 7 gigawatów. Na terenie Niemiec hurtowe ceny energii spadły o dwie trzecie.

Wietrzne dni wykorzystały również polskie elektrownie wiatrowe. Kiedy w ubiegłym tygodniu, ze środy na czwartek, Europa Środkowa dostała się pod wpływ niżu Dudley, elektrownie wiatrowe na terenie Polski wyprodukowały tyle energii, ile pozwoliłoby na zasilenie trzech tysięcy gospodarstw domowych przez cały rok. Jak doniosło Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej, odnotowaliśmy rekord produkcji energii z wiatru.

Kolebka cyklonów

Wichur będzie jeszcze wiele, i tej wiosny, i w kolejnych latach. Ich źródło bije daleko stąd, u wschodnich wybrzeży Kanady, między półwyspem Labrador i Grenlandią. Tam znajduje się kolebka cyklonów szerokości umiarkowanych. Tam rodzą się zawirowania powietrza o wielkim potencjale, szczególnie w chłodniejszej połowie roku. Podczas gdy niż Franklin wkracza nad Europę północno-zachodnią, zrywa dachy i rozkręca turbiny wiatrowe, w okolicach Labradoru rodzi się nowy wir. Na zdjęciu satelitarnym widoczny jest już młody cyklon, który do nas dotrze w czwartek 24 lutego.

Młody cyklon, okolice Labradorumsc.com

Na styku mas chłodnego powietrza płynącego znad Arktyki Kanadyjskiej i ciepłego wilgotnego znad środkowego Atlantyku powstaje impuls do unoszenia się ciepła, pod które wciska się ciężki i gęsty chłód. Gdy piętrzą się chmury, skraplająca się para wodna dostarcza ogromnych ilości energii do atmosfery. Unoszące się powietrze przyczynia się do spadku ciśnienia przy powierzchni wody, tworząc w powietrzu dolinę, w którą natychmiast zaczyna spływać otaczające ją powietrze. A ruch obrotowy Ziemi wymusza ruch wirowy powietrza, które zachowuje się jak woda w wannie po wyjęciu korka. Cały proces zapętla się, a powstały wir - rozrasta. Pchany przez cyrkulację w szerokościach umiarkowanych z zachodu na wschód, wędruje nad wodami Atlantyku. Ciśnienie w jego centrum szybko spada i w okolicach Islandii wir jest już prawdziwym monstrum. Jest niczym studnia z coraz głębszym dnem. 

Ciepły Atlantykclimatereanalyzer.org

W ostatnich dniach temperatura wód powierzchniowych Atlantyku u wybrzeży Kanady była cieplejsza o 4-5 stopni w porównaniu z pomiarami w wieku XX, dokładnie w latach 1970-2000. Z tym wiąże się wzrost siły cyklonów szerokości umiarkowanych. Na ile podnoszenie się temperatury oceanu wynika z naturalnych procesów, a na ile z wpływu człowieka na środowisko naturalne, nie ma stuprocentowej pewności. To proces skomplikowany i wciąż badany. Jednak dziś, do jakichkolwiek wniosków dotrą badacze, temperatura wód powierzchniowych oceanu wzrasta. Tym samym więcej pary wodnej dostaje się do atmosfery i tym więcej energii uwalnia się tuż nad naszymi głowami. Musimy mieć tego świadomość, musimy umieć się przystosować, powinniśmy również umieć to wykorzystać.

Autorka/Autor:Arleta Unton-Pyziołek

Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock/climatereanalyzer.com

Pozostałe wiadomości

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia przed burzami. We wtorek największe ryzyko wystąpienia gwałtownych zjawisk jest we wschodniej i północno-wschodniej części kraju. Możliwe są bardzo silne opady deszczu i grad - zapowiada IMGW. W dwóch województwach ogłoszono ostrzeżenia drugiego stopnia.

Tu dziś będzie groźnie. Wydano ostrzeżenia drugiego stopnia

Tu dziś będzie groźnie. Wydano ostrzeżenia drugiego stopnia

Źródło:
IMGW

Wielkopolscy strażacy interweniowali prawie 200 razy w związku z poniedziałkowymi burzami. Większość wyjazdów dotyczyła usuwania skutków nawałnicy w Gnieźnie. Na ulicach od intensywnego gradobicia zrobiło się biało, a wiele z nich zostało zalanych. Jedna osoba została poszkodowana. We wtorek gwałtowne burze z ulewami mają występować we wschodniej Polsce, IMGW wydał ostrzeżenia.

"Godzinę trwała ta nawałnica. Deszcz zaczął padać, a później grad. Wszystko razem"

"Godzinę trwała ta nawałnica. Deszcz zaczął padać, a później grad. Wszystko razem"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

W południowo-wschodnich lasach tropikalnych Meksyku znajdowane są martwe małpy, które spadły z drzew - informują lokalne media. Naliczono już ponad 80 osobników. Śmierć zwierząt powiązano z trwającą falą upałów.

Ponad 80 martwych małp pod drzewami

Ponad 80 martwych małp pod drzewami

Źródło:
Reuters, El Heraldo De Tabasco

Rośnie liczba ofiar śmiertelnych trwającej od początku maja ogromnej powodzi w stanie Rio Grande do Sul na południu Brazylii. Zginęło prawie 160 osób, niemal 90 osób jest poszukiwanych - podały władze. Utrzymujące się opady i wysoka woda doprowadziły do pojawienia się drapieżnych zwierząt na zalanych ulicach miast tego regionu.

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Pogoda na dziś. Wtorek 21.05 zapowiada się z pochmurną, deszczową, a nawet burzową aurą. Wyładowaniom znów mogą towarzyszyć ulewy. Termometry pokażą nawet 28 stopni. Jeśli chodzi o warunki biometeo, to okażą się one niekorzystne w całej Polsce.

Pogoda na dziś - wtorek 21.05. Blisko upału, pojawią się burze

Pogoda na dziś - wtorek 21.05. Blisko upału, pojawią się burze

Źródło:
tvnmeteo.pl

We Włoszech nieopodal Neapolu doszło w poniedziałek do trzęsienia ziemi. Jeden z odnotowanych wstrząsów miał 4,4 stopnia w skali Richtera i był najsilniejszym od 40 lat w tym rejonie. Wielu ludzi wyszło na ulice, ze sklepowych półek posypały się produkty, doszło też do niewielkich uszkodzeń budynków.

Trzęsienie ziemi w okolicy Neapolu. Najsilniejsze od kilku dekad

Trzęsienie ziemi w okolicy Neapolu. Najsilniejsze od kilku dekad

Źródło:
Repubblica, PAP

Naukowiec z Brazylii prowadził badania nad jadowitymi wężami poprzez... wielokrotne nadeptywanie na nie. Celem było sprawdzenie, w jakich sytuacjach są najbardziej skłonne do ataku. Wężom nic się nie stało - w przeciwieństwie do samego badacza.

Nadepnął na grzechotniki ponad 40 tysięcy razy

Nadepnął na grzechotniki ponad 40 tysięcy razy

Źródło:
Science, dw.com, ADW

Nie żyje 23-letni wspinacz, poszukiwany przez kilka dni po tym, jak zaginął w Górach Skalistych w Stanach Zjednoczonych - poinformowały władze Parku Narodowego Gór Skalistych. W dniu, w którym wysłał ostatnią wiadomość, przez park przeszły silne burze. Wstępne dochodzenie wykazało, że mężczyzna "spadł z dużej wysokości".

Burza zaskoczyła go w górach, 23-latek "spadł z dużej wysokości"

Źródło:
CNN, tvn24.pl

Niedziela w wielu częściach kraju była burzowa. W okolicach miejscowości Grzędzice (województwo zachodniopomorskie) pojawiła się trąba powietrzna, na szczęście obyło się bez zniszczeń. Intensywne opady deszczu w Toruniu doprowadziły do podtopień.

Trąba powietrzna na Pomorzu Zachodnim

Trąba powietrzna na Pomorzu Zachodnim

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, PAP

Kulminacja fali powodziowej przetacza się przez zachodnie Niemcy. W powodziach zginęła co najmniej jedna osoba. Na rozwój sytuacji z niepokojem czekają mieszkańcy Saary i Nadrenii-Palatynatu, gdzie w kolejnych dniach spodziewane są dalsze ulewy.

Pierwsza ofiara śmiertelna powodzi w Niemczech. Ulewy mają powrócić

Pierwsza ofiara śmiertelna powodzi w Niemczech. Ulewy mają powrócić

Źródło:
tagesschau.de, RTL, SWR

Po weekendzie na termometrach zobaczymy prawie 30 stopni. Co jeszcze czeka nas w pogodzie? Sprawdź autorską długoterminową prognozę pogody na 16 dni, przygotowaną przez prezentera tvnmeteo.pl Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: gorący początek tygodnia. Co dalej?

Pogoda na 16 dni: gorący początek tygodnia. Co dalej?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Tornada, burze pyłowe i podmuchy wiatru sięgające powyżej 130 kilometrów na godzinę - takie zjawiska pojawiły się w niedzielę nad stanem Kansas. Gwałtowna aura spowodowała poważne przerwy w dostawie prądu.

Chmura pyłu zasłoniła niebo, uderzył huraganowy wiatr

Chmura pyłu zasłoniła niebo, uderzył huraganowy wiatr

Źródło:
Reuters, KWCH

Śliniki luzytańskie mogą stanowić zagrożenie dla populacji wilków. Chociaż te inwazyjne ślimaki wyglądają niegroźnie, są wektorami wielu groźnych patogenów. Nie przepadają za nimi również rolnicy.

Ten ślimak skolonizował Polskę. "Choć trudno w to uwierzyć, może być zagrożeniem dla wilka!"

Ten ślimak skolonizował Polskę. "Choć trudno w to uwierzyć, może być zagrożeniem dla wilka!"

Źródło:
Karkonoski Park Narodowy, GDOŚ, WCVM

Mikroplastik został znaleziony w ludzkich i psich jądrach. Badanie amerykańskich naukowców wskazało, że w tkankach męskiego układu rozrodczego mogą gromadzić się spore ilości tworzyw sztucznych. Ich obecność może powodować problemy z płodnością.

Składnik toreb i butelek przenika do jąder

Składnik toreb i butelek przenika do jąder

Źródło:
PAP, UNM

Bolid przemknął w niedzielną noc po niebie nad Portugalią. Jego spaleniu w atmosferze towarzyszył efektowny rozbłysk, który na kilka chwil zabarwił niebo na niebiesko. Fragmenty kosmicznej skały prawdopodobnie spadły na ląd.

Błękitna kula ognia zmieniła noc w dzień

Błękitna kula ognia zmieniła noc w dzień

Źródło:
Publico

Pogoda zachęca do leśnych wycieczek, jednak w ten weekend lepiej zrezygnować z takiego sposobu spędzania czasu. Służby ostrzegają, że ściółka w lasach jest bardzo sucha i podatna na najmniejsze źródło ognia, które może wywołać pożar. Co zrobić, jeżeli zobaczymy, że w lesie wybuchł ogień?

Co robić, gdy zauważy się pożar lasu

Co robić, gdy zauważy się pożar lasu

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Zmiany klimatu negatywnie oddziałują na ludzi z chorobami mózgu - twierdzą brytyjscy naukowcy na łamach pisma "Lancet Neurology". Z badań wynika, że szczególnie niebezpieczne są ekstrema związane z temperaturą powietrza i jej duże wahania.

Zbadali wpływ zmian klimatu na chorych. Ci pacjenci są szczególnie narażeni

Zbadali wpływ zmian klimatu na chorych. Ci pacjenci są szczególnie narażeni

Źródło:
PAP

Kleszcz afrykański, nazywany też wędrownym, pojawił się w Europie, a być może także w Polsce. Maciej Grzybek z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego wyjaśnił na antenie TVN24, że badanie obecności tego pajęczaka w naszym kraju jest ważne ze względu na przenoszone przez niego choroby. Jak opowiadał, każdy z nas może pomóc w poszukiwaniach.

Kleszcz afrykański. Ekspert o tym, jak poważne stanowi zagrożenie

Kleszcz afrykański. Ekspert o tym, jak poważne stanowi zagrożenie

Źródło:
TVN24, tvnmteo.pl

W zeszłym tygodniu Ziemia doświadczyła burzy geomagnetycznej, która zaowocowała zorzami polarnymi widocznymi nawet stosunkowo blisko równika. W rozmowie z tvnmeteo.pl Helena Ciechowska z Centrum Badań Kosmicznych PAN wyjaśniła, jak powstają "światła północy" i dlaczego od pewnego czasu są szczególnie efektowne.

"Wygląda na to, że zaczynamy maksimum cyklu słonecznego"

"Wygląda na to, że zaczynamy maksimum cyklu słonecznego"

Źródło:
livescience.com, tvnmeteo.pl, scientificamerican.com

Ogromna wirująca kolumna piasku przemknęła przed jednym z hoteli w Jakuszycach (województwo dolnośląskie). Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie z monitoringu, na którym ją widać. To tak zwany diabełek pyłowy.

"Małe tornado przed hotelem". Nagranie

"Małe tornado przed hotelem". Nagranie

Źródło:
Kontakt 24

W wodach Odry zaobserwowano wzrost złotej algi - poinformował w piątek Zespół Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Jak czytamy komunikacie, "przypisano pierwszy stopień zagrożenia dla punktu powyżej Wrocławia w Łanach".

Złota alga w Odrze. Ogłoszono pierwszy stopień zagrożenia

Złota alga w Odrze. Ogłoszono pierwszy stopień zagrożenia

Źródło:
PAP

Pampasowiec grzywiasty wrócił na wolność w Argentynie. Zwierzę zostało znalezione w jednym z argentyńskich miast w grudniu ubiegłego roku, gdzie błąkało się po ulicach. Przyrodnicy wyjaśnili, że ze względu na zmiany klimatyczne i niszczenie siedlisk zwierzęta te są zmuszone do poszukiwania nowych terytoriów.

W mieście znaleziono "lisa na szczudłach". Teraz wrócił na wolność

W mieście znaleziono "lisa na szczudłach". Teraz wrócił na wolność

Źródło:
Reuters, ADW

W nocy z czwartku na piątek z kosmodromu w Plesiecku wystartowała rakieta Sojuz 2. Z naszego kraju nie było widać momenty startu i towarzyszącej mu charakterystycznej chmury gazów wylotowych, ale wielu osobom udało się zaobserwować deorbitację jednego z członów rakiety.

Tak wyglądał start Sojuza. "Niezła przygoda i cenna lekcja dla nas wszystkich"

Tak wyglądał start Sojuza. "Niezła przygoda i cenna lekcja dla nas wszystkich"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, "Z głową w gwiazdach", Kontakt 24

Trwa walka z ogniem szalejącym w kanadyjskiej prowincji Alberta. Chociaż w nocy z czwartku na piątek spadł deszcz, który ograniczył rozprzestrzenianie się płomieni, zagrożenie pożarowe wciąż jest wysokie. Strażacy przewidują, że ogień może płonąć przez wiele tygodni, a nawet miesięcy.

"Ten pożar będzie trwał tygodnie, a nawet miesiące"

"Ten pożar będzie trwał tygodnie, a nawet miesiące"

Źródło:
Reuters, CBC, Fort McMurray Today

Archeolodzy w niemieckiej Bawarii odkopali szkielet mężczyzny liczący sobie 6800 lat. Przedmioty znalezione w grobie sugerują, że mógł on być ważnym członkiem swojej społeczności.

W Niemczech znaleziono szkielet sprzed 6800 lat

W Niemczech znaleziono szkielet sprzed 6800 lat

Źródło:
Reuters, spiegel.de