Planetoidy. Z czego się składają, gdzie występują. Czy zagrażają Ziemi?

Źródło:
PWN, NASA
Duża planetoida zaobserwowana blisko Ziemi. Potencjalne zagrożenie dla naszej planety
Duża planetoida zaobserwowana blisko Ziemi. Potencjalne zagrożenie dla naszej planetyNASA
wideo 2/3
Duża planetoida zaobserwowana blisko Ziemi. Potencjalne zagrożenie dla naszej planetyNASA

Planetoidy to ciała niebieskie, które przeważnie mają niewielkie rozmiary – są mniejsze od planet, jednak większe od meteoroidów. Planetoidy nazywane są również asteroidami lub planetkami (rzadziej). Uważane są za pozostałości po formowaniu się Układu Słonecznego.

● Rozmiary i kształty planetoid znacznie się różnią, niektóre są kuliste, a inne swoją formą przypominają skały.

● Najwięcej planetoid znajduje się pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza.

Czym jest planetoida?

Planetoidy, podobnie jak wszystkie ciała niebieskie w Układzie Słonecznym, są pozostałością po pierwotnej mgławicy. Większość z nich znajduje się na orbicie między Marsem a Jowiszem w tzw. pasie planetoid. Największa z planetoid – West, ma około 530 km średnicy, natomiast najmniejsze mają poniżej 10 m średnicy. Masa wszystkich planetoid razem wziętych nie przekracza masy naszego Księżyca.

Planetoidy przeważnie mają nieregularne kształty, kilka z nich przypomina kule. Są pokryte kraterami, ich powierzchnia jest stała – lodowa lub skalna. Biegną wokół Słońca po eliptycznej orbicie i obracają się wokół własnej osi w sposób nieprzewidywalny. Choć ze względu na małe rozmiary, bardzo trudno bada się planetoidy, to wykazano, że ponad 150 planetoid ma niewielkie księżyce, a niektóre z nich nawet dwa. Odkryto również, że poszczególne asteroidy są binarne, czyli przyciągają się po dwie i obracają wokół siebie.

Zaburzenia grawitacyjne między Jowiszem a Marsem sprawiają, że ruch planetoid ulega zmianie. Odsuwane są one od głównego pasa planetoid i wyrzucane w różnych kierunkach. Zdarza się, że na kurs, który jest kolizyjny z innymi planetami. Jedna z takich planetoid spowodowała wyginięcie dinozaurów.

Historia odkryć planetoid

Pierwsza planetoida, orbitująca pomiędzy Marsem a Jowiszem, została odkryta 1 stycznia 1801 roku przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazzi'ego, którą nazwał Ceres. Na początku była uznawana za kometę, potem za planetę, asteroidę, a na końcu została zakwalifikowana jako planeta karłowata.

Pierwszą sondą kosmiczną, która przekroczyła pas planetoid w 1973 roku był bezzałogowy statek NASA o nazwie Pioneer 10. Do tego czasu naukowcy nie byli pewni, czy jest to możliwe. W latach 1991-1993 amerykańska bezzałogowa sonda Galileo przeleciała wokół planetoidy robiąc jej kilka zdjęć. Dzięki temu została odkryta pierwsza asteroida z własnym księżycem. Orbitujący wokół planetoidy Ida księżyc został nazwany Dactyl. Sonda NEAR Shoemaker w latach 1997-2001 jako pierwsza orbitowała wokół planetoidy o nazwie Mathilde. Pozwoliło to na zebranie wielu danych dotyczących tych ciał niebieskich. 19 listopada 2005 roku japońskiej sondzie Hayabusa udało się wylądować na jednej z planetoid i pobrać z niej próbki. Kapsuła z pierwszymi próbkami planetoidy dotarła na Ziemię 13 czerwca 2010 roku.

ZOBACZ TEŻ: Pluton. Dlaczego stał się planetą karłowatą i stracił status 9. planety Układu Słonecznego

Z czego składają się planetoidy - typy planetoid

Trzy najczęściej obserwowane typy planetoid to:

Typ C – jest najbardziej popularnym typem planetoid (ok. 75% wszystkich wykrytych). Te ciała niebieskie mają raczej ciemny kolor. Są również jednymi z najstarszych obiektów w Układzie Słonecznym. Składają się głównie z węgla. Typ S – składają się z krzemu, niklu, silikatów i żelaza. Stanowią 17 proc. wszystkich wykrytych planetoid. Typ M – są to metaliczne planetoidy, które składają się głównie z niklu i żelaza.

Typów jest jednak dużo więcej. Różnice w składzie planetoid zależą od miejsca, w którym powstały.

Czy planetoidy zagrażają Ziemi?

Planetoidy są ciągle obserwowane przez naukowców. Szczególnie uważnie te, które mogą znaleźć się na kolizyjnym kursie z Ziemią. Jednym z najlepszych narzędzi do monitorowania planetoid są radary. Sygnał odbija się od ciała niebieskiego i pozwala zdobyć informacje, jaki jest jego rozmiar i kształt, po jakiej orbicie się porusza i z jaką prędkością oraz jaką ma zawartość metalu.

Planetoida w pobliżu Ziemi - zdjęcie poglądoweburadaki/Shutterstock

W lutym 2022 roku planetoida o rozmiarach pomiędzy 190 a 430 metrów minęła Ziemię. Znajdowała się ona w odległości od naszej planety o około 5,4 miliona kilometrów. Następny jej przelot w pobliżu Ziemi przewidziany jest na 2150 rok.

Małe planetoidy codziennie przelatują wokół ziemi. Tylko ciała niebieskie, które mają co najmniej 150 metrów średnicy i zbliżają się na odległość mniejszą niż 7,48 miliona kilometrów, zalicza się do potencjalnie niebezpiecznych. Na szczęście żadna planetoida, która do tej pory została odkryta, nie stanowi zagrożenia dla Ziemi w najbliższej przyszłości. Jedną z planetoid, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla kuli ziemskiej odkrył polski astronom Kacper Wierzchoś w listopadzie 2021 roku. Planetoidę o nazwie 2021 VN22 zalicza się do obiektów potencjalnie niebezpiecznych, ponieważ podczas okrążania Słońca przecina orbitę Ziemi i Wenus.

ZOBACZ TEŻ: Ile jest planet w Układzie Słonecznym?

Źródła: encyklopedia.pwn.pl zpe.gov.pl Planety widziane z bliska, Leszek Czechowski, wydawnictwo: Wiedza Powszechna, 1985 nasa.gov

Autorka/Autor:red.//am

Źródło: PWN, NASA

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

IMGW wydał ostrzeżenia meteorologiczne. W sobotę niebezpieczna pogoda towarzyszyć nam może w całym kraju. Prognozowane są podmuchy wiatr rozwijające prędkość do 80 kilometrów na godzinę, lokalne ulewy i opady gradu.

Ostrzeżenia IMGW dla całej Polski

Ostrzeżenia IMGW dla całej Polski

Źródło:
IMGW

Gwałtowne burze sunęły w piątek przez Polskę. Strażacy interweniowali blisko 600 razy, w tym najczęściej w województwach małopolskim i wielkopolskim. Połamane są drzewa i pozrywane dachy z budynków, w wyniku intensywnych opadów deszczu pozalewane zostały drogi.

Zerwane dachy, połamane drzewa, zalane ulice. Nawałnice przeszły przez Polskę

Zerwane dachy, połamane drzewa, zalane ulice. Nawałnice przeszły przez Polskę

Aktualizacja:
Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl, PAP

Pogoda na dziś. Sobota 25.05 zapowiada się burzowo na obszarze całego kraju. Deszcz będzie padać obficie, a w kilku regionach jest duże ryzyko gradu. Wiatr w porywach będzie rozpędzać się do 90 kilometrów na godzinę.

Pogoda na dziś - sobota 25.05. Burze gradowe i wiatr nawet do 90 km/h

Pogoda na dziś - sobota 25.05. Burze gradowe i wiatr nawet do 90 km/h

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend czerwcowy. Na przełomie maja i czerwca czekają nas ciepłe, ale i deszczowe dni. Sprawdź wstępną prognozę pogody przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Artura Chrzanowskiego.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Dwie grupy cykad wieloletnich zaczynają wylęgać się w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne zjawisko ma wyjątkowy charakter, ponieważ po raz pierwszy od ponad 200 lat doszło do jednoczesnego dojrzenia tych lęgów. Naukowcy i mieszkańcy spodziewają się jednego - przeraźliwie głośnych owadzich koncertów.

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Źródło:
USA Today, Reuters, University of Connecticut, CNN

Osuwisko zeszło w Papui-Nowej Gwinei. Do katastrofy doszło wczesnym rankiem w piątek w wiosce w prowincji Enga. Jak relacjonowali świadkowie zdarzenia, pod zwałami błota i kamieni mogło zginąć nawet kilkaset ludzi.

Ziemia osunęła się, gdy cała wioska spała. Pod skałami może leżeć kilkaset ciał

Ziemia osunęła się, gdy cała wioska spała. Pod skałami może leżeć kilkaset ciał

Źródło:
PAP, Reuters, ABC News

Tornado przeszło w środę nad środkowym Teksasem, przynosząc ze sobą porywy wiatru przekraczające 190 kilometrów na godzinę. Żywioł uderzył w miasto Temple, niszcząc ponad 500 budynków i raniąc 30 osób. W pamięci świadków najmocniej zapisał się ogłuszający ryk, jaki towarzyszył trąbie powietrznej.

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Źródło:
Reuters, NBC DFW

Czwartek to w Polsce kolejny dzień z dynamiczną, burzową pogodą. Nad podkarpacką Stalową Wolą zaobserwowano zjawiskową i przerażającą chmurę szelfową.

Chmura grozy sunęła nad Stalową Wolą

Chmura grozy sunęła nad Stalową Wolą

Źródło:
tvnmeteo.pl

Na plaży w Ustce w czwartek znaleziono martwą fokę. Zgłoszenie o zwierzęciu otrzymał Błękitny Patrol WWF. Zdjęcia dostaliśmy na Kontakt 24.

Martwa foka na plaży w Ustce

Martwa foka na plaży w Ustce

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Poniedziałkowa burza w Gnieźnie spowodowała wiele strat, a także wywołała wiele emocji, zresztą bardzo uzasadnionych. Tego dnia podobnych komórek burzowych nad północno-zachodnią częścią kraju było więcej, jednak to właśnie wielkopolskie miasto najmocniej odczuło załamanie pogody. O tym, co stało się 20 maja w Gnieźnie, pisze dla nas synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pakistan od pewnego czasu zmaga się z falą upałów. Są miejsca, gdzie temperatura sięga blisko 50 stopni Celsjusza. Taka pogoda w dramatyczny sposób wpływa na mieszkańców - szpitale przyjmują setki osób z objawami udaru słonecznego. Według meteorologów spiekota ma utrzymać się jeszcze co najmniej tydzień.

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Źródło:
PAP, AP, tvnmeteo.pl

W rosyjskim Komsomolsku nad Amurem trzymany w mieszkaniu koczkodan napił się alkoholu i wydostał na ulicę. Zanim zwierzę udało się złapać, pogryzło kilka osób.

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Źródło:
PAP, Russian Traveler, fontanka.ru

W amerykańskim stanie Iowa tornado przewróciło tira na autostradzie. Zdarzenie zarejestrowała kamera. W związku ze zniszczeniami spowodowanymi gwałtowną pogodą gubernator stanu w 15 hrabstwach ogłosił stan wyjątkowy.

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Źródło:
ENEX, tvn24.pl

50-latek z Auckland w Nowej Zelandii został ukarany grzywną po tym, jak w mediach społecznościowych pojawiło się nagranie, na którym widać, jak skacze z łodzi do wody wprost na orki pływające w pobliżu. Działanie mężczyzny oceniono jako "celowe, szokujące i głupie".

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Źródło:
ABC News, DOC

Co najmniej pięć osób zginęło, a kilkadziesiąt zostało rannych - to bilans ofiar po przejściu potężnego tornada we wtorek przez miasteczko Greenfield w amerykańskim stanie Iowa. Duża część miejscowości została zniszczona. - To trwało kilka sekund - mówią mieszkańcy, którzy przy pomocy służb usuwają skutki żywiołu. 

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

Źródło:
CNN, Reuters, tvnmeteo.pl

Starship, czyli najpotężniejsza rakieta świata, czeka na swój czwarty testowy lot. Ma się on odbyć za około dwa tygodnie - poinformował Elon Musk, właściciel firmy SpaceX, która skonstruowała statek kosmiczny.

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze szalały we wtorek w Serbii. W mieście Sombor na północy kraju zginęła jedna osoba, w Nowym Pazarze na południu w związku z ryzykiem powodzi ogłoszono stan wyjątkowy. W sąsiedniej Chorwacji tego samego dnia silny wiatr powalał drzewa z korzeniami.

Drzewo przygniotło samochód, zginęła kobieta

Drzewo przygniotło samochód, zginęła kobieta

Źródło:
PAP

Gradobicie przeszło we wtorek nad Majorką. Przez około godzinę nad północną częścią wyspy szalała burza z ulewnym deszczem. Zmiana pogody zaskoczyła żeglarzy przepływających w pobliżu miejscowości Alcudia, w tym Reporterkę 24. Jej relację otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Gradobicie na Majorce. "Nagle zrobiło się czarno, zaczął padać rzęsisty deszcz"

Gradobicie na Majorce. "Nagle zrobiło się czarno, zaczął padać rzęsisty deszcz"

Źródło:
Kontakt 24, Cronica Balear

Lokalne władze apelują o spokój po poniedziałkowym trzęsieniu ziemi we Włoszech, w wyniku którego konieczna była ewakuacja mieszkańców. Chociaż zniszczenia okazały się niewielkie, aktywność sejsmiczna budzi niepokój - została bowiem odnotowana w rejonie największego superwulkanu Europy, Pól Flegrejskich.

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

Źródło:
PAP, The Guardian, La Reppublica

Od trzech miesięcy odwiedzający zoo w Walencji w Hiszpanii widzą poruszające zachowanie jednej z mieszkających tam szympansic. Zwierzę o imieniu Natalia straciło młode kilka dni po narodzinach i od tego czasu nie chce się z nim rozstać.

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Źródło:
Reuters, abc.es, The Olive Press

Rośnie liczba ofiar śmiertelnych trwającej od początku maja ogromnej powodzi w stanie Rio Grande do Sul na południu Brazylii. Zginęło prawie 160 osób, niemal 90 osób jest poszukiwanych - podały władze. Utrzymujące się opady i wysoka woda doprowadziły do pojawienia się drapieżnych zwierząt na zalanych ulicach miast tego regionu.

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl