Galaktyka bliska początków wszechświata. Nie rozumieją, dlaczego tak wygląda

Źródło:
PAP, webbtelescope.org, NASA
Orbita Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba widziana znad słonecznego bieguna północnego i z perspektywy Ziemi
Orbita Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba widziana znad słonecznego bieguna północnego i z perspektywy Ziemi
James Webb Space Telescope (JWST)
Orbita Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba widziana znad słonecznego bieguna północnego i z perspektywy ZiemiJames Webb Space Telescope (JWST)

Międzynarodowy zespół badaczy, przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, odkrył galaktykę, która powstała niecałe 300 milionów lat po Wielkim Wybuchu. To, co zaskoczyło astronomów najbardziej, to jej wyjątkowa jasność.

Grupa astronomów zarejestrowała i zbadała galaktykę JADES-GS-z14-0, która powstała zaledwie 290 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Udało się tego dokonać naukowcom za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST). Jedną z wyjątkowych cech JWST jest jego zdolność do zaglądania w początki wszechświata. Instrument pozwala zobaczyć, co działo się w czasie pierwszych kilkuset milinów lat po Wielkim Wybuchu. Powstały wtedy pierwsze gwiazdy, galaktyki, czarne dziury.

- Instrumenty Webba zostały tak zaprojektowane, żeby umożliwiały badania pierwszych galaktyk. W pierwszym roku działania, w ramach programu JWST Advanced Deep Extragalactic Survey (JADES), odkryliśmy setki potencjalnych galaktyk, które mogły powstać w czasie pierwszych 650 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Na początku 2023 roku zauważyliśmy galaktykę o współczynniku przesunięcia ku czerwieni równym 14, co było bardzo ekscytujące, ale niektóre jej właściwości nas dziwiły. Obiekt był zaskakująco jasny, czego nie spodziewalibyśmy się po tak odległej galaktyce. Znajdował się też blisko innej galaktyki, wyglądał wręcz tak, jakby był częścią większej struktury - zrelacjonowali naukowcy. - W czasie kolejnych obserwacji prowadzonych w 2023 roku, w ramach sesji JADES Origins Field, nowe dane z instrumentu NIRCam (Near-Infrared Camera) jeszcze silniej wskazały na znaczące przesunięcie ku czerwieni. Wiedzieliśmy, że potrzebne nam jest poznanie spektrum światła galaktyki, ponieważ wszystko, czego się dowiemy, będzie miało ogromną wartość naukową - jako kolejny przełom w badaniach wczesnego wszechświata przez JWST albo jako szczególna, nietypowa galaktyka średniego wieku - wyjaśnili.

Galaktyka mogła powstać w niecałe 300 milionów lat

Na początku tego roku naukowcy przyglądali się galaktyce JADES-GS-z14-0 przez prawie 10 godzin i bezsprzecznie określili jej przesunięcie ku czerwieni na ponad 14, a więc więcej niż w przypadku dotychczasowej rekordzistki, którą jest galaktyka JADES-GS-z13-0 (13,2). Obserwacje wskazały przy tym, że najstarsza jak dotąd galaktyka ma średnicę 1,6 tysięcy lat świetlnych, co wskazuje, że obserwowane światło pochodzi głównie z młodych gwiazd, a nie tylko z okolic supermasywnej czarnej dziury w jej centrum. Jasność galaktyki oznacza, że ma masę kilkuset tysięcy mas Słońca. Naukowcy zastanawiają się, jak tak duża i jasna galaktyka mogła powstać w niecałe 300 milionów lat. Inne jej właściwości też zaskakują badaczy. Galaktyka na przykład nie jest tak niebieska, jak powinna być według przewidywań, co wskazuje, że część światłą uległa ociepleniu z powodu obecności pyłu. Analiza światła wskazuje też na obecność dużych ilości tlenu. Tlen oznacza, że w galaktyce istniało już wiele generacji masywnych gwiazd, co trudno wytłumaczyć przy jej tak dawnym powstaniu. - Wszystkie te obserwacje razem mówią nam, że JADES-GS-z14-0 nie jest podobna do wczesnych galaktyk, przewidywanych przez modele teoretyczne i symulacje komputerowe. Biorąc pod uwagę zaobserwowaną jasność tego źródła, możemy prognozować, jak mogło ono rosnąć w czasie. Jak dotąd nie znaleźliśmy żadnych podobnych obiektów wśród setek innych galaktyk, które obserwowaliśmy przy wysokim przesunięciu ku czerwieni - podkreślili naukowcy. - Biorąc pod uwagę stosunkowo mały obszar nieba, który przeszukaliśmy, aby znaleźć JADES-GS-z14-0, jej odkrycie ma głębokie implikacje dla przewidywanej liczby jasnych galaktyk, które widzimy we wczesnym wszechświecie, o czym mówi inne równoczesne badanie JADES (Robertson et al., niedawno zaakceptowane do publikacji). Jest prawdopodobne, że w ciągu następnej dekady, dzięki teleskopowi Webba, astronomowie znajdą wiele takich jasnych galaktyk utworzonych być może w jeszcze wcześniejszych czasach. Jesteśmy podekscytowani, widząc niezwykłą różnorodność galaktyk, które istniały podczas kosmicznego świtu - dodali.

Ustalenia naukowców nie zostały poddane jeszcze recenzji naukowej.

JWST zarejestrował najdalszą galaktykęNASA, ESA, CSA, STScI, Brant Robertson (UC Santa Cruz), Ben Johnson (CfA), Sandro Tacchella (Cambridge), Phill Cargile (CfA)

Autorka/Autor:anw/dd

Źródło: PAP, webbtelescope.org, NASA

Źródło zdjęcia głównego: NASA, ESA, CSA, STScI, Brant Robertson (UC Santa Cruz), Ben Johnson (CfA), Sandro Tacchella (Cambridge), Phill Cargile (CfA)

Pozostałe wiadomości

Alert RCB. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało w piątek rano do mieszkańców całego kraju SMS-owy alert. Prognozowane są burze, którym mają towarzyszyć silny wiatr oraz ulewny deszcz. Eksperci zalecają, by unikać otwartych przestrzeni oraz zabezpieczyć dobytek.

Alert RCB. "Unikaj otwartych przestrzeni, zabezpiecz dobytek"

Alert RCB. "Unikaj otwartych przestrzeni, zabezpiecz dobytek"

Źródło:
RCB

IMGW wydał ostrzeżenia meteorologiczne dla całego kraju. W większości regionów obowiązują alarmy drugiego stopnia przed burzami, którym lokalnie mogą towarzyszyć porywy wiatru do 100 km/h oraz opady gradu. Niemal w całej Polsce wciąż w mocy są ostrzeżenia przed wysoką temperaturą.

Wiatr w burzach wiejący z prędkością nawet do 100 km/h. Pomarańczowe ostrzeżenia w całej Polsce

Wiatr w burzach wiejący z prędkością nawet do 100 km/h. Pomarańczowe ostrzeżenia w całej Polsce

Źródło:
IMGW

Burze przechodziły w czwartek przez Polskę. Strażacy przeprowadzili ponad tysiąc interwencji związanych ze gwałtowną pogodą. W powiecie polkowickim (Dolnośląskie) drzewo przewróciło się na samochód, jedna osoba została lekko ranna. Zalane zostały ulice w wielu miastach, w tym Łodzi czy Kaliszu.

Ponad tysiąc interwencji po czwartkowych nawałnicach, jedna osoba lekko ranna

Ponad tysiąc interwencji po czwartkowych nawałnicach, jedna osoba lekko ranna

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, TVN24, Kontakt 24, PAP

Pogoda na dziś, czyli na piątek 28.06. W całym kraju dzień zapowiada się burzowo, a miejscami mogą pojawić się opady gradu. Warunki biometeorologiczne będą niekorzystne. Na termometrach zobaczymy od 28 do 33 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - piątek 28.06. Burze przejdą nad całym krajem, do 33 stopni na termometrach

Pogoda na dziś - piątek 28.06. Burze przejdą nad całym krajem, do 33 stopni na termometrach

Źródło:
tvnmeteo.pl

Grecka prokuratura postawiła zarzuty ośmiu obywatelom Kazachstanu. Chodzi o pożar, który wybuchł 21 czerwca na wyspie Hydra w pobliżu Aten. Według świadków z jachtu wyczarterowanego przez zagranicznych turystów wystrzelono fajerwerki.

Pożar na greckiej wyspie. Są zarzuty dla ośmiu obywateli Kazachstanu

Pożar na greckiej wyspie. Są zarzuty dla ośmiu obywateli Kazachstanu

Źródło:
PAP, Reuters

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,2 nawiedziło wybrzeże Peru. Wydano ostrzeżenia o możliwości pojawienia się tsunami, jednak po krótkim czasie je odwołano.

Silne trzęsienie ziemi u wybrzeży Peru

Silne trzęsienie ziemi u wybrzeży Peru

Źródło:
tvnmeteo.pl, Reuters, CNN

W kolejnych dniach w Polsce utrzymywać się będzie typowo letnia aura - gorąca i chwiejna. Wiele regionów nawiedzą burze z gradem i silnymi podmuchami wiatru, a na termometrach zobaczymy do 34 stopni Celsjusza w cieniu. Wraz z początkiem przyszłego tygodnia spodziewana jest jednak zmiana pogody.

W weekend do 34 stopni w cieniu. Potem duża zmiana pogody

W weekend do 34 stopni w cieniu. Potem duża zmiana pogody

Źródło:
tvnmeteo.pl

Męczący upalny dzień, a po nim bardzo ciepła noc, podczas której trudno zasnąć. Latem z okolicznościami, które nie pozwalają nam się zregenerować, mierzymy się raz po raz. Co robić, żeby odpocząć po gorącym dniu? Oto praktyczne rady.

Jak przetrwać gorącą noc? 20 sposobów

Jak przetrwać gorącą noc? 20 sposobów

Źródło:
The Independent, tvnmeteo.pl

Rosyjski satelita rozpadł się na orbicie okołoziemskiej. Jak przekazała NASA, w wyniku tego zdarzenia powstało ponad 100 odłamków, które mogły zagrozić bezpieczeństwu astronautów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Do zdarzenia doszło w środowy wieczór.

Rosyjski satelita rozpadł się w kosmosie

Rosyjski satelita rozpadł się w kosmosie

Źródło:
Reuters, NASA, Forbes

Nowy gatunek egzotycznego kleszcza został znaleziony niedaleko Sztokholmu. Jak przekazał szwedzki Państwowy Instytut Weterynarii, pajęczaki te mogą być wektorem niebezpiecznych chorób. Eksperci ostrzegli, że gatunek ten może rozprzestrzeniać się na kolejne regiony kraju.

Egzotyczny kleszcz znaleziony w Szwecji. Jest ryzyko, że będzie się rozprzestrzeniał

Egzotyczny kleszcz znaleziony w Szwecji. Jest ryzyko, że będzie się rozprzestrzeniał

Źródło:
PAP, SVA

Południowoafrykańscy naukowcy poinformowali, że wstrzyknęli nietoksyczny radioaktywny materiał w rogi dwudziestu żywych nosorożców. Celem nieszkodliwego dla tych zwierząt zabiegu było ratowanie ich przed kłusownikami.

Radioaktywne nosorożce. Niezwykły pomysł badaczy wszedł w życie

Radioaktywne nosorożce. Niezwykły pomysł badaczy wszedł w życie

Źródło:
tvn24.pl

W czasie ostatnich upalnych dni w Karaczi w Pakistanie gwałtownie wzrosła liczba zgonów. Tamtejsza fundacja Edhi podała, że tylko we wtorek do miejskiej kostnicy przywieziono ponad 140 ciał, a w niecały tydzień - blisko 600.

W niecały tydzień do kostnicy trafiło 586 ciał. Mógł się do tego przyczynić upał

W niecały tydzień do kostnicy trafiło 586 ciał. Mógł się do tego przyczynić upał

Źródło:
PAP, BBC

Upały wiążą się z wieloma zagrożeniami dla naszego zdrowia. Jednym z nich, dosyć nieoczywistym, jest smog letni. Jak powstaje to zjawisko i czym się objawia? Opowiadał o nim w rozmowie z TVN24 doktor Tymoteusz Sawiński z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Smog letni. Czym jest i jak może nam zagrażać?

Smog letni. Czym jest i jak może nam zagrażać?

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Nad wezbraną rzeki Blue Earth w amerykańskim stanie Minnesota zawisł dom. Budowla runęła, a moment ten można zobaczyć na nagraniu.

Dom zwisa z klifu i wpada do rzeki. Dramatyczne nagranie

Dom zwisa z klifu i wpada do rzeki. Dramatyczne nagranie

Źródło:
CNN, Reuters, tvnmeteo.pl

Pożar lasu zagraża miejscowości Churchill Falls w kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador. W pobliżu znajduje się elektrownia wodna, jedna z największych tego typu elektrowni w Ameryce Północnej.

Prawie tysiąc ewakuowanych, pożar lasu zagraża elektrowni wodnej

Prawie tysiąc ewakuowanych, pożar lasu zagraża elektrowni wodnej

Źródło:
PAP, CBC

We wtorek Madryt nawiedziła silna burza z gradem. Ulewny deszcz zalewał ulice, a podmuchy wiatru łamały drzewa. Służby interweniowały blisko 100 razy, by usunąć skutki żywiołu. Na jednej ze stacji pogodowych odnotowano znaczny spadek temperatury w bardzo krótkim czasie.

W Madrycie w kilka minut temperatura spadła o prawie 20 stopni

W Madrycie w kilka minut temperatura spadła o prawie 20 stopni

Źródło:
Reuters, ENEX, eldario.es, elconfidencial.com, eltiempo.es, lavanguardia.com

W USA panują wysokie temperatury. Takiej pogody nie wytrzymała znajdująca się w Waszyngtonie woskowa rzeźba byłego prezydenta kraju Abrahama Lincolna. Część pomnika stopiła się, co doprowadziło do jego znacznej deformacji.

Pomnik Abrahama Lincolna nie wytrzymał upału

Pomnik Abrahama Lincolna nie wytrzymał upału

Źródło:
BBC, tvnmeteo.pl

Zgodnie z planem astronauci Sunita "Suni" Williams i Barry "Butch" Wilmore, którzy dotarli na Międzynarodową Stację Kosmiczną na pokładzie nowego statku Starliner, mieli zakończyć misję 14 czerwca. Z powodu awarii nie wrócili jednak, a po kilkukrotnym przekładaniu nowego terminu obecnie żaden nie został nawet ogłoszony. Co się dzieje ze Starlinerem? I jak długo astronauci mogą jeszcze czekać na powrót na Ziemię?  

Dlaczego Starliner nie wraca? Czas ucieka, terminu powrotu astronautów brak 

Dlaczego Starliner nie wraca? Czas ucieka, terminu powrotu astronautów brak 

Źródło:
ABC News, BBC, tvn24.pl

Niedźwiedzia rodzina została zaobserwowana w Dolinie Chochołowskiej. Samica z trójką młodych przeszły przez turystyczny szlak, stosunkowo blisko turystów. Ci jednak zachowali zimną krew i nie zbliżali się do zwierząt, przez co spotkanie zakończyło się szczęśliwie dla wszystkich stron.

Niedźwiedzia rodzina na szlaku w Dolinie Chochołowskiej

Niedźwiedzia rodzina na szlaku w Dolinie Chochołowskiej

Źródło:
Polskie Towarzystwo Tatrzańskie - Oddział w Bielsku-Białej, Stowarzyszenie dla Natury "Wilk", TPN, tvnmeteo.pl

Ogień szaleje w Kalifornii. Jak podali strażacy, w ciągu dwóch dni pochłonął on 280 hektarów terenów zielonych. Płomienie zawędrowały niebezpiecznie blisko jednego z okolicznych miast, a jego mieszkańcy musieli natychmiast

Niebo czarne od dymu, pola czerwone od ognia

Niebo czarne od dymu, pola czerwone od ognia

Źródło:
Reuters, Cal Fire Butte County

Na orbitę trafił zaawansowany satelita pogodowy GOES-U. Będzie monitorował najgroźniejsze zjawiska atmosferyczne, w tym huragany i ogromne pożary, oraz pogodę kosmiczną. Sprzęt został wyniesiony w przestrzeń pozaziemską na pokładzie rakiety SpaceX Falcon Heavy, a sam start również wart był uwagi.

Na orbitę trafił satelita do badania ziemskiej i pozaziemskiej pogody

Na orbitę trafił satelita do badania ziemskiej i pozaziemskiej pogody

Źródło:
NASA, Reuters

Dwoje amerykańskich astronautów nie mogło w poniedziałek wykonać zaplanowanych prac konserwatorskich na zewnątrz Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) z powodu awarii skafandra jednego z nich - poinformowała NASA. To drugi anulowany spacer kosmiczny w tym miesiącu.

Astronautce przeciekał skafander. W ostatniej chwili odwołano opuszczenie stacji kosmicznej

Astronautce przeciekał skafander. W ostatniej chwili odwołano opuszczenie stacji kosmicznej

Źródło:
PAP, CNN, tvnmeteo.pl

Szwedzcy naukowcy wypuścili do przepływającej przez Goeteborg rzeki Goeta aelv pierwszy narybek jesiotrów atlantyckich. Gatunek ten wyginął w tych wodach ponad 100 lat temu na skutek przełowienia.

Nie było ich tu od ponad stu lat. Teraz naukowcy będą je śledzić

Nie było ich tu od ponad stu lat. Teraz naukowcy będą je śledzić

Źródło:
PAP

Wysokie fale spowodowały szkody w popularnej miejscowości wypoczynkowej w Meksyku. Fala sztormowa wdarła się do hoteli i klubów oraz zabrała spory kawałek plaży. Za zniszczenia odpowiedzialna jest burza Alberto, która w zeszłym tygodniu przeszła nad Meksykiem.

Natura pokazała, "kto tutaj rządzi". Popularna plaża zniszczona

Natura pokazała, "kto tutaj rządzi". Popularna plaża zniszczona

Źródło:
Reuters

Na Ziemię wróciła chińska sonda Chang'e-6. Na jej pokładzie znajdowały się próbki skał pochodzące z "ciemnej" strony Księżyca - części naszego naturalnego satelity, która jest niewidoczna dla ziemskich obserwatorów. Po raz pierwszy w historii eksploracji kosmosu udało się zebrać skały z tego miejsca i przetransportować je na Ziemię.

Pierwsze fragmenty "ciemnej" strony Księżyca wylądowały na Ziemi

Pierwsze fragmenty "ciemnej" strony Księżyca wylądowały na Ziemi

Źródło:
Reuters, CNN, tvnmeteo.pl

Pierwotne czarne dziury mogą stanowić tylko ułamek ciemnej materii, jaka występuje we Wszechświecie. Tak wynika z obserwacji polskich astronomów z projektu OGLE, którzy przedstawili wyniki analiz danych z niemal 20 lat obserwacji. Wskazują one również na inną ważną kwestię związaną z pochodzeniem fal grawitacyjnych.

"Jedna z największych zagadek współczesnej astronomii". W jej rozwikłaniu pomogli Polacy

"Jedna z największych zagadek współczesnej astronomii". W jej rozwikłaniu pomogli Polacy

Źródło:
PAP, Obserwatorium Astronomiczne UW

Inwazyjne pytony siatkowe stanowią coraz większe niebezpieczeństwo dla mieszkańców Portoryko. W kraju doszło do licznych ataków tych węży na ludzi, a niektóre zakończyły się tragicznie. Według badaczy gatunek ten stanowi niebezpieczeństwo nie tylko dla mieszkańców wyspy.

Są duże i agresywne. Ich ataki coraz częściej kończą się tragicznie

Są duże i agresywne. Ich ataki coraz częściej kończą się tragicznie

Źródło:
PAP, CNN

Europejska Agencja Kosmiczna przeprowadziła tak zwany mokry test nowej rakiety nośnej Ariane 6. Ma ona zapewnić Europie niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej. - Jesteśmy w końcu blisko startu - powiedział Pier Domenico Resta, główny inżynier odpowiedzialny za system Ariane.

Ariane 6 przeszła "mokry" test. "Jesteśmy blisko startu"

Ariane 6 przeszła "mokry" test. "Jesteśmy blisko startu"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Zespół archeologów odkrył w Egipcie 33 grobowce rodzinne zawierające szczątki mumii oraz narzędzia pogrzebowe - podało w poniedziałek egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytnego Dziedzictwa.

Niezwykłe znalezisko. "Mumie wykazują oznaki anemii, chorób płuc i osteoporozy"

Niezwykłe znalezisko. "Mumie wykazują oznaki anemii, chorób płuc i osteoporozy"

Źródło:
PAP

Ogromny, płonący obiekt spada w pobliżu miasteczka, zmuszając przerażonych ludzi do ucieczki - takie nagranie pojawiło się w ostatnim czasie w chińskim internecie. Jak zauważają media, nagranie najprawdopodobniej przedstawia spadanie na wioskę Xianqiao w południowo-zachodnich Chinach fragmentu rakiety kosmicznej, którą w sobotę wystrzelił Pekin.  

Media: fragment chińskiej rakiety kosmicznej spadł na wioskę, ludzie uciekali z domów

Media: fragment chińskiej rakiety kosmicznej spadł na wioskę, ludzie uciekali z domów

Źródło:
CNN, tvn24.pl

Naukowcy odkryli nieznany im dotąd sposób, w jaki bakterie emitują gazy cieplarniane. Niektóre grupy mikroorganizmów, gdy nie mają wystarczającego dostępu do tlenu, potrafią zasilać swój metabolizm za pomocą azotanów. W procesie tym wytwarzane są znaczące ilości gazu o silnym działaniu cieplarnianym. Naukowcy uspokajają, że emisjom tym możemy przeciwdziałać w jeden prosty sposób.

Odkryto nieznane dotąd źródło emisji gazów cieplarnianych

Odkryto nieznane dotąd źródło emisji gazów cieplarnianych

Źródło:
Caltech