Niemal całkowity zakaz aborcji w Polsce. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany

Trybunał Konstytucyjny
Trybunał Konstytucyjny opublikował uzasadnienie wyroku ws. aborcji
Źródło: TVN24

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji został opublikowany w Dzienniku Ustaw w 27 stycznia w nocy. Wcześniej na stronie TK opublikowano jego uzasadnienie. Zdania odrębne do orzeczenia z 22 października 2020 roku złożyło dwóch sędziów, a do jego uzasadnienia – trzech. Zobacz pełną treść wyroku TK.

Publikację wyroku TK w sprawie przepisów aborcyjnych zapowiedziało w środę po południu Centrum Informacyjne Rządu, po pojawieniu się uzasadnienia orzeczenia. Publikacja wyroku oznacza, że przepisy wchodzą w życie.

ZOBACZ PEŁNĄ TREŚĆ WYROKU TK

Trybunał Konstytucyjny orzekł w październiku 2020 r., że przepis tzw. ustawy antyaborcyjnej z 1993 r. zezwalający na aborcję, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, jest niekonstytucyjny.

Oznacza to, że kobieta, mimo ciężkiej wady płodu, będzie musiała rodzić.

Orzeczenie TK zapadło po rozpatrzeniu przez TK wniosku grupy 119 posłów PiS, PSL-Kukiz'15 oraz Konfederacji.

Zdania odrębne do orzeczenia z 22 października złożyli sędziowie Piotr Pszczółkowski oraz Leon Kieres. Zdania odrębne do uzasadnienia wyroku TK złożyło trzech sędziów: Zbigniew Jędrzejewski, Mariusz Muszyński i Jarosław Wyrembak.

Opozycja i wielu konstytucjonalistów twierdzi, że skład TK pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej został obsadzony nieprawidłowo – zasiadali w nim m.in. tak zwani sędziowie dublerzy.

OGLĄDAJ TVN24 W INTERNECIE

Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego

ZOBACZ CAŁE UZASADNIENIE WYROKU TK

W uzasadnieniu decyzji TK czytamy, iż "Trybunał podtrzymał stanowisko, że życie ludzkie jest wartością w każdej fazie rozwoju i jako wartość, której źródłem są przepisy konstytucyjne, powinno być chronione przez ustawodawcę, nie tylko w formie przepisów gwarantujących przetrwanie człowieka jako jednostki czysto biologicznej, ale także jako bytu całościowego, dla którego egzystencji niezbędne są również odpowiednie warunki społeczne, bytowe, kulturowe, w całości składające się na istnienie jednostki".

"W ocenie Trybunału dziecko jeszcze nieurodzone, jako istota ludzka - człowiek, któremu przysługuje przyrodzona i niezbywalna godność, jest podmiotem mającym prawo do życia, zaś system prawny - zgodnie z art. 38 Konstytucji - musi gwarantować należytą ochronę temu centralnemu dobru, bez którego owa podmiotowość zostałaby przekreślona" – brzmi uzasadnienie.

"Trybunał niezmiennie stoi na stanowisku, że nie powinno budzić wątpliwości, iż przepisy konstytucyjne gwarantują ochronę zdrowia dziecka poczętego, w szczególności zaś z przepisów tych można wywnioskować obowiązek ustawodawcy wprowadzenia zakazu naruszania zdrowia dziecka poczętego oraz ustanowienia środków prawnych gwarantujących w sposób dostateczny przestrzeganie tego zakazu" – czytamy.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził zatem, że legalizacja zabiegu przerwania ciąży, w przypadku gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, nie znajduje konstytucyjnego uzasadnienia.
Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego

Według argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego orzeczenia "dla dopuszczalności pozbawienia życia człowieka w okresie prenatalnym nie jest wystarczające prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazanych" w zakwestionowanym przepisie. "Wszak nawet pozbawione wątpliwości stwierdzenie ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu nie oznacza, że dotknięty nimi człowiek nie będzie mógł korzystać w pełni z praw i wolności gwarantowanych konstytucyjnie w postnatalnej fazie życia" – wskazał TK.

Trybunał uważa, że zakwestionowany przepis "nie pozwala przyjąć, że duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu ma stanowić podstawę do automatycznego domniemania naruszenia dobrostanu kobiety ciężarnej, zaś samo wskazanie na potencjalne obciążenie dziecka takimi wadami ma charakter eugeniczny".

Według Trybunału warunek umożliwiający przerwanie ciąży, który zawarty był w zakwestionowanym przez TK artykule "ma charakter eugeniczny w rozumieniu eugeniki liberalnej, a nie eugeniki autorytarnej, a więc takiej, w której państwo promuje jedynie obywateli zdrowych, sprawnych, o najwyższych kompetencjach". "Oznacza to, że państwo pozostawia matce wybór w kwestii tego, czy chce ona urodzić, a następnie wychowywać dziecko, które może nie być zdrowe i będzie wymagało wzmożonej opieki" – zaznaczył TK.

"Ocena dopuszczalności przerwania ciąży w przypadku, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, a więc możliwości poświęcania dobra leżącego po stronie dziecka, wymaga wskazania analogicznego dobra po stronie innych osób" – podkreślił TK. Jak dodał, w związku z tym "z istoty przerwania ciąży, rozpatrując sytuację kolizyjną, analogicznego dobra można szukać jedynie po stronie matki dziecka".

Jednocześnie odnosząc się do ochrony dziecka w okresie prenatalnym w kontekście zasady godności człowieka, TK stwierdził, że "z istoty przyrodzonej i niezbywalnej godności przynależnej każdemu człowiekowi oraz jej jednakowości wynika zakaz różnicowania wartości danego człowieka, a zatem jego życia".

"Niedopuszczalne jest twierdzenie, że z uwagi na jakieś cechy jedna jednostka jest mniej warta od innej jako człowiek. Twierdzenie to odnosi się nie tylko do fazy postnatalnej, ale dotyczy także fazy prenatalnej życia człowieka. Bez względu na fakt narodzin cecha danej istoty, którą jest bycie człowiekiem, nie ulega zmianom" – zaznaczył TK.

Jak wskazał, "podstawą tego stwierdzenia jest spostrzeżenie, że rozwój człowieka i jego osobowości jest procesem stopniowalnym, który rozciąga się na okres przed, jak i po urodzeniu". "To znaczy, że nie można arbitralnie ograniczyć godności, która jest przyrodzona i niezbywalna, a w konsekwencji – prawnej ochrony życia, ani do w pełni ukształtowanej osoby, ani też od określonego momentu rozwoju dziecka w fazie prenatalnej" – uzasadnił Trybunał.

Uzasadnienie po trzech miesiącach

22 października ubiegłego roku Trybunał Konstytucyjny kierowany przez Julię Przyłębską orzekł, że przepis tak zwanej ustawy antyaborcyjnej z 1993 roku (określanej jako kompromis aborcyjny) zezwalający na aborcję w przypadku ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, jest niezgodny z ustawą zasadniczą.

Uzasadnienie wyroku Trybunału zostało opublikowane 27 stycznia, po ponad trzech miesiącach.

Zgodnie z art. 190 konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego "podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu" w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, a orzeczenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.

Fala protestów w całym kraju

Orzeczenie TK wywołało falę protestów w całym kraju. Demonstracje trwają od 22 października. Ostatni protest Strajku Kobiet odbył się w środę 20 stycznia w Warszawie między innymi w okolicy ronda de Gaulle'a, placu Trzech Krzyży, Sejmu, a także ronda Dmowskiego. Kilkanaście osób zostało zatrzymanych, o czym informowała stołeczna policja.

CZYTAJ TAKŻE: Kontrowersyjne interwencje policji wobec protestujących

Prawnicy: wyroki TK publikuje się niezwłocznie

Prawnicy, z którymi rozmawiał Konkret24, są zgodni, że ani konstytucja, ani inny akt prawny nie uzależniają publikacji wyroku TK od publikacji uzasadnienia. A gdyby tak było, oznaczałoby, że wiele wyroków zostało opublikowanych nielegalnie. Zdaniem prawników taka postawa władz jest groźna z punktu widzenia porządku konstytucyjnego.

Protesty po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji

0602N022X PROTESTY
Źródło: TVN24
Protesty po wyroku Trybunału Konstytucyjnego na ulicach polskich miast (materiał z 6.02.2021)
Protesty po wyroku Trybunału Konstytucyjnego na ulicach polskich miast (materiał z 6.02.2021)
Teraz oglądasz
Prof. Wielgoś: powrót do tej sytuacji sprzed publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie bardzo trudny (materiał z 31.01.2021)
Prof. Wielgoś: powrót do tej sytuacji sprzed publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie bardzo trudny (materiał z 31.01.2021)
Teraz oglądasz
Suchanow: Aborcja kiedyś zostanie zalegalizowana. Pracujemy nad tym, tak jak Argentynki przez lat 15
Suchanow: Aborcja kiedyś zostanie zalegalizowana. Pracujemy nad tym, tak jak Argentynki przez lat 15
Teraz oglądasz
Nowacka: sprawa ma wymiar symboliczny i niestety polityczny
Nowacka: sprawa ma wymiar symboliczny i niestety polityczny
Teraz oglądasz
Ścigaj: myślę Basiu, że masz rację, że walczysz
Ścigaj: myślę Basiu, że masz rację, że walczysz
Teraz oglądasz
Wróblewski: wniosek do TK w sprawie aborcji nie był wnioskiem politycznym
Wróblewski: wniosek do TK w sprawie aborcji nie był wnioskiem politycznym
Teraz oglądasz
Dziemianowicz-Bąk: do tragedii doszło w październiku 2020 roku
Dziemianowicz-Bąk: do tragedii doszło w październiku 2020 roku
Teraz oglądasz
Sroka: siły i środki kierowane do zabezpieczeń protestów zawsze wynikają z analizy
Sroka: siły i środki kierowane do zabezpieczeń protestów zawsze wynikają z analizy
Teraz oglądasz
Protest w Częstochowie
Protest w Częstochowie
Teraz oglądasz
Włosowicz: dopiero teraz po miesiącach widzimy, jaką wartość miał kompromis aborcyjny
Włosowicz: dopiero teraz po miesiącach widzimy, jaką wartość miał kompromis aborcyjny
Teraz oglądasz
Pomaska: jutro przedstawimy stanowisko Platformy Obywatelskiej w sprawie aborcji
Pomaska: jutro przedstawimy stanowisko Platformy Obywatelskiej w sprawie aborcji
Teraz oglądasz
Dr Krasowska: definicja WHO mówi, że definicja zdrowia dotyczy zdrowia fizycznego, psychicznego, a nie prostego przeciwieństwa braku choroby
Dr Krasowska: definicja WHO mówi, że definicja zdrowia dotyczy zdrowia fizycznego, psychicznego, a nie prostego przeciwieństwa braku choroby
Teraz oglądasz
Parlamentarny Zespół Praw Kobiet: domaganie się informacji o przeprowadzonych aborcjach to forma zastraszania
Parlamentarny Zespół Praw Kobiet: domaganie się informacji o przeprowadzonych aborcjach to forma zastraszania
Teraz oglądasz
Konferencja Lewicy po spotkaniu ws. sytuacji związanej z aborcją
Konferencja Lewicy po spotkaniu ws. sytuacji związanej z aborcją
Teraz oglądasz
Bodnar: to będzie problem dotykający szczególnie kobiet i rodzin niezamożnych
Bodnar: to będzie problem dotykający szczególnie kobiet i rodzin niezamożnych
Teraz oglądasz
Zdziennicki: lekarz jest w sytuacji karkołomnej
Zdziennicki: lekarz jest w sytuacji karkołomnej
Teraz oglądasz
Zdziennicki: jeżeli skład orzekający jest nieprawidłowy, to wyrok, mówiąc krótko, jest nieważny
Zdziennicki: jeżeli skład orzekający jest nieprawidłowy, to wyrok, mówiąc krótko, jest nieważny
Teraz oglądasz
Dr Machińska: mówi się "proszę napić się wody z kranu", nie ma nawet kubeczka i bierze się wodę brudną ręką
Dr Machińska: mówi się "proszę napić się wody z kranu", nie ma nawet kubeczka i bierze się wodę brudną ręką
Teraz oglądasz
Protest w Białymstoku
Protest w Białymstoku
Teraz oglądasz
We wtorek odbyły się kolejne protesty przeciw zaostrzaniu prawa aborcyjnego
We wtorek odbyły się kolejne protesty przeciw zaostrzaniu prawa aborcyjnego
Teraz oglądasz
Protest w Rzeszowie
Protest w Rzeszowie
Teraz oglądasz
Rzepliński: bardzo mi smutno z tego powodu, że w takim kierunku to idzie
Rzepliński: bardzo mi smutno z tego powodu, że w takim kierunku to idzie
Teraz oglądasz
Rzepliński: w każdym systemie sądowym ten wyrok byłby podważalny, u nas będzie jak ropiejąca rana
Rzepliński: w każdym systemie sądowym ten wyrok byłby podważalny, u nas będzie jak ropiejąca rana
Teraz oglądasz
Żukowska apeluje do posłów i posłanek Zjednoczonej Prawicy
Żukowska apeluje do posłów i posłanek Zjednoczonej Prawicy
Teraz oglądasz
Dziemianowicz-Bąk: zapraszamy na spotkanie w piątek, w sprawie "ustawie ratunkowej" Lewicy i innych propozycji
Dziemianowicz-Bąk: zapraszamy na spotkanie w piątek, w sprawie "ustawie ratunkowej" Lewicy i innych propozycji
Teraz oglądasz
Biejat: Lewica proponuje projekt "ustawy ratunkowej"
Biejat: Lewica proponuje projekt "ustawy ratunkowej"
Teraz oglądasz
Mucha: nie możemy przestać protestować z prostego powodu – oni będą szli dalej
Mucha: nie możemy przestać protestować z prostego powodu – oni będą szli dalej
Teraz oglądasz
Protestujący w Krakowie rozchodzą się
Protestujący w Krakowie rozchodzą się
Teraz oglądasz
Protest we Wrocławiu
Protest we Wrocławiu
Teraz oglądasz
Protest w Katowicach
Protest w Katowicach
Teraz oglądasz
Uczestnicy manifestacji w Katowicach rozmawiali a reporterem TVN24
Uczestnicy manifestacji w Katowicach rozmawiali a reporterem TVN24
Teraz oglądasz
Hermeliński: wydaje mi się, że policja wpędziła kobiety w taką pułapkę
Hermeliński: wydaje mi się, że policja wpędziła kobiety w taką pułapkę
Teraz oglądasz
Strajk w Piotrkowie Trybunalskim
Strajk w Piotrkowie Trybunalskim
Teraz oglądasz
Protest w Sieradzu
Protest w Sieradzu
Teraz oglądasz
Hermeliński: nie ma czegoś takiego, jak prewencyjne legitymowanie, na wszelki wypadek
Hermeliński: nie ma czegoś takiego, jak prewencyjne legitymowanie, na wszelki wypadek
Teraz oglądasz
Czytaj także: