"Świątynia komercji" sprzed 109 lat. Historia wrocławskiego "Feniksa"

Dom handlowy braci Barasch w 1905 rokuWratislaviae Amici

Dom handlowy braci Barasch był największym i najbardziej ekskluzywnym ze wszystkich wrocławskich sklepów. Klientów witał półkami uginającymi się od towarów i restauracją na czterystu gości. Tutaj też działały najstarsze w mieście ruchome schody, a po wojnie powstał pierwszy spółdzielczy dom towarowy.

Dom handlowy braci Barasch został otwarty z wielką pompą w 1904 roku. Na otwarcie bracia zamówili specjalny operowy spektakl i zaprosili na niego sześciuset gości. Lokalizacja dodawała sklepowi splendoru, bo Baraschowie wykupili działkę prestiżową – naprzeciwko Ratusza i w pobliżu kościoła św. Marii Magdaleny.

- To był piękny secesyjny budynek – wspomina Jerzy Kraśniewski, prezes Społem PSS "Feniks".

Nie był to pierwszy sklep braci Artura i Georga Baraschów. - Udziałowcy mieli wiele domów towarowych na terenie całych Niemiec, ale ten wrocławski miał być zwieńczeniem ich handlowego imperium – dodaje.

Błyskawiczna budowa

Ten największy wtedy wrocławski dom towarowy piął się w górę przez dwa lata. – Dziś taki budynek nie mógłby powstać w tym tempie – uważa Kraśniewski.

Przy budowie wykorzystano najnowocześniejsze technologie. Od strony Kurzego Targu stanęły nowatorskie na skalę europejską szklane ściany, uruchomiono windy, system oddymiania i wentylacji.

Dom towarowy pokrył zielony dach, na którym ustawiono podświetlany, niebieski globus. 6,5-metrowa stalowa konstrukcja wspierana była przez cztery sfinksy. Na powierzchni kuli mieniły się w słońcu pozłacane kontury kontynentów. Wznoszący się nad Rynkiem globus miał podkreślać potęgę domu handlowego i jego właścicieli.

- Krążą legendy o tym, że kula widoczna była aż ze Śnieżki. Oczywiście to nieprawda. Jednak dało się ją zauważyć z różnych punktów miasta – twierdzi Kraśniewski.

„Świątynia komercji” z lustrzanymi ścianami

Dom handlowy braci Barasch był sklepem dla bardzo zamożnej klienteli, stąd jego luksusowy wystrój. Na klientach największe wrażenie miały robić właśnie wnętrza: lustrzane ściany, sztukaterie, obrazy, drewniane parkiety i wystawy pełne towarów.

- Wnętrza pełne przepychu miały podkreślać ekskluzywność tego miejsca – dodaje Kraśniewski.

Pewnie z tych powodów sklep braci Barasch określany był przez ówczesną prasę mianem „świątyni komercji” i „pałacu towarów”.

Na parterze znajdowały się stoiska z ubraniami i galanterią oraz ogród zimowy. Na piętrach pierwszym i drugim oprócz ubrań sprzedawano złoto, dywany i zegary. Na trzecim znajdowały się produkty spożywcze i wyposażenie wnętrz. Tutaj i piętro wyżej działała restauracja na czterysta osób. Na czwartym piętrze oprócz restauracji mieścił się sklep z zabawkami i biura. Wyżej magazynowano towary.

- Dom towarowy pełnił wiele funkcji, bo w tym czasie nie chodziło wyłącznie o handel – podkreśla Kraśniewski.

Dziś jak przed wojną

Do lat 20. XX wieku, czyli do rozpoczęcia światowego kryzysu ekonomicznego, interes Baraschów funkcjonował bardzo dobrze. - Jednak czasy wielkiego kryzysu i otwarcie konkurencyjnych domów handlowych wymusiły zmiany – opowiada prezes "Feniksa".

W 1929 roku właściciele zdecydowali się na przebudowę budynku. Wszystko to, by sprostać zmieniającej się modzie. Tym razem postawiono na modernizm. Okazało się też, że zastosowane wcześniej rozwiązania nie sprawdzają się: przeszklone witryny przy dużym nasłonecznieniu sprawiały, że w sklepie nie można było wytrzymać. Zlikwidowano wejścia od strony Kurzego Targu, przebudowano klatki schodowe, zamontowano dodatkowe windy i zmieniono układ pomieszczeń.

Przebudowa z lat 30. nadała budynkowi dzisiejszego kształtu. Podczas remontu zamontowano też ruchome schody, które woziły klientów z parteru na piętro. Jeszcze długo po wojnie były to jedyne takie schody we Wrocławiu.

- Działały tu do lat 70. Z racji swojego wieku skrzypiały i zgrzytały, ale były olbrzymią atrakcją. Szczególnie dla dzieci – wspomina Kraśniewski, który sam jako dziecko nimi jeździł.

Gdzie podziała się kula?

Właśnie w trakcie prac remontowych z dachu zniknęła olbrzymia kula. Gazety donosiły, że globus został uszkodzony przez uderzenie pioruna. W rzeczywistości przyczyna mogła być bardziej prozaiczna.

- Prawdopodobnie kulę zdemontowano ze względów praktycznych. Jej utrzymanie i konserwacja były drogie i niebezpieczne. Niezaprzeczalnie ozdoba była efektowna, ale musiała sprawiać problemy skoro zdecydowano się na jej usunięcie – uważa Kraśniewski.

Bracia pozbawieni majątku

Budynek utracił swój secesyjny charakter, ale handel nadal rozwijał się prężnie. Baraschom nie przeszkadzało nawet to, że ich dzieło straciło miano największego we Wrocławiu. Wszystko przez dom towarowy Wertheim czyli dzisiejszą Renomę. Po dojściu hitlerowców do władzy rozpoczęły się represje wobec Żydów, także bogatych kupców żydowskiego pochodzenia, jakimi byli bracia Baraschowie. Właściciele sklepu zostali wywłaszczeni i opuścili Niemcy.

Sklep jednak działał dalej, nawet w trakcie wojny. - Tylko w trakcie oblężenia miasta dom towarowy przestał działać – przypomina Kraśniewski.

Właściwie w niezmienionym kształcie budynek przetrwał wojnę. Nieznacznie zniszczony został dach, ale szybko go naprawiono.

- Po wojnie kilka podwrocławskich stodół użyczyło dachówek do załatania dachu. Remont zdążyła wykonać jeszcze ekipa niemieckich dekarzy – opowiada Kraśniewski.

Pierwszy w stolicy Dolnego Śląska

7 sierpnia 1946 roku władze zdecydowały o przekazaniu budynku, po dawnym sklepie braci Barasch, Powszechnej Spółdzielni Spożywców. Był to pierwszy spółdzielczy dom handlowy, który zaczął działać w powojennym Wrocławiu. Na sześciu piętrach, oprócz sklepów, funkcjonowały biura i przychodnia lekarska. Na najwyższych kondygnacjach stworzono magazyny.

Wewnątrz niewiele się zmieniło: windami wciąż dowodzili windziarze, pozostały poniemieckie meble wystawowe i drewniane przedwojenne podłogi, które konserwowano ropą. - Dla mnie jako dziecka było tam wtedy ciemno i ponuro – wspomina Kraśniewski.

Feniks z konkursu

Sytuację zmienił remont przeprowadzony na początku lat 60. Dzięki niemu budynek zyskał centralną wentylację, klimatyzację, nowe stropy i oświetlenie.

- Remont był kapitalny, ale na zewnątrz nic się nie zmieniło – podkreśla Kraśniewski.

Sklep nie był już tak elitarny jak na początku XX wieku. Po materiały, dywany i garmażerkę przychodziły tłumy wrocławian.

W 1965 roku rozpisano konkurs na nazwę domu handlowego. Zaproponowano nazwę "Feniks" i ta spodobała się najbardziej. Wtedy też pojawił się projekt czerwonego neonu, który szybko zawisł na froncie budynku. Dziś po neonie nie ma śladu, ale ma wrócić na swoje miejsce. - Teraz opracowujemy neon taki jak z dawnych lat, ale wykonany w nowoczesnej technologii – zapowiada prezes.

Remont trwa, kula w zawieszeniu

Od 2002 roku w "Feniksie" wciąż trwa remont. Właśnie kończy się ostatni etap prac, czyli remont parteru. Dom towarowy ma przypominać sklep sprzed stu dziewięciu lat. Ma być więcej światła, a na swoje miejsce może powróci globus.

- Chcielibyśmy powrotu kuli. Wszystko jest gotowe, ale brakuje decyzji urzędniczej. Nie wszystkim podoba się nowoczesne wizja tego ozdobnika i stąd kontrowersje – twierdzi Kraśniewski.

ZOBACZ WIĘCEJ ZDJĘĆ NA STRONIE WRATISLAVIAE AMICI

Autor: Tamara Barriga/par / Źródło: TVN24 Wrocław

Źródło zdjęcia głównego: Wratislaviae Amici

Pozostałe wiadomości

Decyzja Joe Bidena o wycofaniu się z walki o reelekcję rodzi pytanie, kto przejmie od niego pałeczkę w wyścigu o Biały Dom. Sam prezydent oświadczył, że popiera kandydaturę swojej wiceprezydentki Kamali Harris. Ale to nie oznacza jeszcze, że Harris stanie do walki. Potencjalnych nazwisk na liście demokratów jest wiele.

Kto zastąpi Joe Bidena? Lista nazwisk jest długa, proces skomplikowany

Kto zastąpi Joe Bidena? Lista nazwisk jest długa, proces skomplikowany

Źródło:
New York Times, BBC, TVN24

Z redakcją Kontaktu 24 skontaktowali się turyści, którzy utknęli na lotnisku w Majorce z powodu odwołanego sobotniego lotu powrotnego do Warszawy. Jedna z kobiet przekazała, że razem z mężem i małymi dziećmi musiała nocować na lotnisku. Powiedziała, że przewoźnik nie zapewnił im noclegu. Godzinę wylotu przesuwano kilka razy, ostatecznie udało się wylecieć w niedzielę po południu.

Koszmarny powrót z Majorki

Koszmarny powrót z Majorki

Źródło:
Kontakt 24

Próba zamachu na Donalda Trumpa, ważna konwencja republikanów, ogłoszenie J.D. Vance'a jako kandydata na wiceprezydenta, zakażenie Joe Bidena koronawirusem, gorąca dyskusja o jego ewentualnym wycofaniu się z wyborów i wreszcie decyzja. To wszystko zaledwie w ciągu ośmiu dni. Trudno szukać w najnowszej amerykańskiej historii tygodnia obfitującego w tak gorące polityczne wydarzenia.

Szalony tydzień Ameryki. Jak do tego doszło

Szalony tydzień Ameryki. Jak do tego doszło

Źródło:
TVN24

Prezydent USA Joe Biden wydał w niedzielę oświadczenie, w którym poinformował, że rezygnuje z kandydowania na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. "Wierzę, że jest to w najlepszym interesie mojej partii i kraju" - napisał.

Joe Biden zrezygnował z wyścigu o Biały Dom

Joe Biden zrezygnował z wyścigu o Biały Dom

Źródło:
tvn24.pl

Donald Trump skomentował rezygnację Joe Bidena z wyścigu prezydenckiego i przekazanie poparcia dla swojej wiceprezydentki Kamali Harris. Zdaniem Trumpa, łatwiej będzie mu wygrać z nią niż z Bidenem.

Biden rezygnuje. Jest pierwszy komentarz Trumpa

Biden rezygnuje. Jest pierwszy komentarz Trumpa

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

"Wiele razy podejmowałeś trudne decyzje, dzięki którym Polska, Ameryka i świat były bezpieczniejsze, a demokracja i wolność silniejsze" - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk, komentując rezygnację Joe Bidena z wyścigu prezydenckiego. "Wiem, że kierowałeś się tym samym, ogłaszając ostatnią decyzję. Być może najtrudniejszą w życiu" - dodał.

Donald Tusk o rezygnacji Bidena

Donald Tusk o rezygnacji Bidena

Źródło:
tvn24.pl

Zrobię wszystko, co w mojej mocy, by zjednoczyć Partię Demokratyczną i nasz kraj, by pokonać Donalda Trumpa - oświadczyła w niedzielę wiceprezydent USA Kamala Harris, której kandydaturę poparł Joe Biden. Harris, która jest drugą osobą w Stanach Zjednoczonych, ma szansę zastąpić Joe Bidena w Białym Domu.

Może zostać pierwszą kobietą w Białym Domu. Jest oświadczenie Harris

Może zostać pierwszą kobietą w Białym Domu. Jest oświadczenie Harris

Źródło:
CNN, The Economic Times, tvn24.pl, PAP

"Sprawcy uderzali i kopali 32-latka, powodując obrażenia twarzy" - opisuje wydarzenia z soboty Komenda Stołeczna Policji. Powodem bandyckiego ataku było zwrócenie uwagi na zbyt głośne zachowanie w tramwaju.

Bili i kopali po głowie, bo zwrócił im uwagę, że są zbyt głośno

Bili i kopali po głowie, bo zwrócił im uwagę, że są zbyt głośno

Źródło:
tvnwarszawa.pl

Joe Biden przeciął tę fatalną dyskusję, dotyczącą jego rezygnacji, ten stan, który trwał, uniemożliwiał prowadzenie kampanii wyborczej - mówił w "Faktach po Faktach" Janusz Reiter, były ambasador RP w USA i w Niemczech. Komentował ogłoszoną w niedzielę rezygnację Bidena z kandydowania w wyborach prezydenckich.

"Mówimy o człowieku, który zasługuje na głęboki respekt"

"Mówimy o człowieku, który zasługuje na głęboki respekt"

Źródło:
TVN24

Ciało 19-letniego Brytyjczyka Jaya Slatera, który zaginął na Teneryfie, zostało odnalezione po blisko miesiącu intensywnych poszukiwań. Okazuje się, że zwłoki znajdowały się na terenie, który był już wcześniej przeczesywany przez policję i ekipy wolontariuszy. "Czy nieświadomie przegapiono je, kiedy pierwszy raz je mijano?" - zastanawia się BBC. I stawia kluczowe pytanie: dlaczego odnalezienie nastolatka zajęło aż 29 dni?

Tajemnicza śmierć turysty. Odnalezienie jego ciała zajęło aż 29 dni

Tajemnicza śmierć turysty. Odnalezienie jego ciała zajęło aż 29 dni 

Źródło:
BBC

Ciało 21-letniej argentyńskiej influencerki Cataliny Gutierrez zostało znalezione w środę wieczorem na jednym z parkingów w mieście Cordoba. Do zabójstwa przyznał się jej kolega ze studiów, którzy powiedział, że kobieta była "miłością jego życia".

Ciało 21-letniej influencerki znalezione na parkingu

Ciało 21-letniej influencerki znalezione na parkingu

Źródło:
"Daily Mail"

Fragment muru Zamku Książ w Wałbrzychu runął na ścieżkę, po której poruszają się zwiedzający. Na miejsce wezwano specjalistyczną jednostkę ratowniczą, która wykluczyła obecność poszkodowanych pod gruzami.

Zamkowy mur runął na trasę turystyczną, ratownicy z psami przeszukali gruzowisko

Zamkowy mur runął na trasę turystyczną, ratownicy z psami przeszukali gruzowisko

Źródło:
tvn24.pl

Nurkowie w Kijowie szukają w Dnieprze dziewczyny, która wpadła w sobotę do wody po tym, jak pękła lina tyrolki umieszczonej nad rzeką.

W Kijowie pękła lina tyrolki nad Dnieprem. Nurkowie szukają w rzece dziewczyny

W Kijowie pękła lina tyrolki nad Dnieprem. Nurkowie szukają w rzece dziewczyny

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

Intensywne opady deszczu spowodowały, że na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro - Płociduga Duża. Zbiornik ten osuszono w XIX wieku, by uzyskać łąki do wypasu koni. Zdaniem naukowców jezioro to jednak wkrótce znowu zniknie.

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Źródło:
PAP

Napisy nawołujące do zabicia Donalda Tuska i Adama Bodnara zostały wykonane na popularnej ścieżce pieszo-rowerowej w Kaliszu - poinformowała w niedzielę policja, która pod nadzorem prokuratury wszczęła czynności wyjaśniające.

"To można potraktować jako groźbę karalną". Policja szuka autorów napisów o Tusku i Bodnarze

"To można potraktować jako groźbę karalną". Policja szuka autorów napisów o Tusku i Bodnarze

Źródło:
PAP

67-letni mieszkaniec powiatu przemyskiego został zatrzymany w związku z postrzeleniem mężczyzny. Do zdarzenia doszło podczas rodzinnej imprezy. Prokuratura podkreśla, że pod uwagę brane są różne wersje zdarzenia.

29-latek postrzelony podczas rodzinnej imprezy

29-latek postrzelony podczas rodzinnej imprezy

Źródło:
PAP

W niedzielę strażacy prowadzili poszukiwania 32-latka na Wiśle w okolicy Nowego Dworu Mazowieckiego. Niestety odnalezionego mężczyzny nie udało się uratować. Równie tragicznie zakończyła się akcja ratunkowa na jeziorze Zegrzyńskim w Nieporęcie, podczas której z wody wyciągnięto 33-letniego mężczyznę.

Jednego porwał nurt Wisły, drugi zniknął w jeziorze koło mola. Młodzi mężczyźni utonęli

Jednego porwał nurt Wisły, drugi zniknął w jeziorze koło mola. Młodzi mężczyźni utonęli

Aktualizacja:
Źródło:
tvnnwarszawa.pl, PAP

Jeszcze tego lata mają ruszyć zdjęcia do filmu biograficznego poświęconego ikonie muzyki folk Joni Mitchell. Największą sensacją są doniesienia, że w artystkę może się wcielić inna ikona - Meryl Streep. Reżyserią ma zająć się Cameron Crowe, reżyser "U progu sławy" czy "Vanilla Sky", a przed laty dziennikarz magazynu muzycznego "Rolling Stone".

Powstanie film o ikonie muzyki. Sensacyjne doniesienia o obsadzie

Powstanie film o ikonie muzyki. Sensacyjne doniesienia o obsadzie

Źródło:
NBC, World of Reel, tvn24.pl

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję środowiskową, która zezwalała na budowę stacji narciarskiej na Nosalu. Inwestorem jest Tatrzański Park Narodowy, który stara się swoje plany zrealizować pomimo sprzeciwu aktywistów i negatywnej opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody. TPN zapowiada odwołanie. - Nie otwieramy szampana, ale jesteśmy na dobrej drodze, by skutecznie zawalczyć o przyrodę Tatr - mówi Radosław Ślusarczyk ze Stowarzyszenia Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot.

Wbrew protestom chcą zbudować w Tatrach nowy wyciąg. Inwestycja została wstrzymana

Wbrew protestom chcą zbudować w Tatrach nowy wyciąg. Inwestycja została wstrzymana

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Do pierwszego tysiąca ultraortodoksyjnych Żydów w Izraelu wysłano zawiadomienie o poborze do wojska - informują w niedzielę media. Do czerwcowej decyzji Sądu Najwyższego byli oni zwolnieni z obowiązkowej służby w armii.

Do tysiąca ultraortodoksyjnych Żydów wysłano powołania do wojska

Do tysiąca ultraortodoksyjnych Żydów wysłano powołania do wojska

Źródło:
PAP

Od 1 sierpnia 2024 roku Polskie Linie Lotnicze LOT tymczasowo zawieszają możliwość transportu psów na pokładzie samolotu oraz w luku bagażowym na rejsach do Stanów Zjednoczonych. Powodem są nowe przepisy wprowadzone w USA.

Pies nie poleci. Ważne zmiany dla podróżujących samolotem

Pies nie poleci. Ważne zmiany dla podróżujących samolotem

Źródło:
tvn24.pl

Chorwacka policja zatrzymała mężczyznę podejrzanego o podłożenie ognia w okolicach Trogiru. W czwartek pożar podszedł bardzo blisko kompleksów hotelowych, zagrażając bezpieczeństwu ponad 4000 ludzi, a w niedzielę wciąż trwało jego dogaszanie.

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Źródło:
PAP, index.hr, tvnmeteo.pl

46-letnia Polka doznała poważnych obrażeń w wyniku przewrócenia się quada, którym jechała na chorwackiej wyspie Veliki Brijun - podała istryjska policja. Do wypadku doszło w piątek. Wypożyczonego quada prowadził 48-letni Polak.

Przewrócił się quad. Polka ranna na chorwackiej wyspie

Przewrócił się quad. Polka ranna na chorwackiej wyspie

Źródło:
index.hr, tvn24.pl

Na krążącym w mediach społecznościowych zdjęciu grupa kilkuletnich dzieci oraz ich nauczycielki stoją roześmiani na tle napisu "Kochamy Tuska". Internauci się oburzają, piszą o indoktrynacji dzieci w szkołach, porównują Polskę do Korei Północnej. Ale zdjęcie nie jest prawdziwe.

"Przedszkole na Jagodnie"? Te osoby nie istnieją, napis też

"Przedszkole na Jagodnie"? Te osoby nie istnieją, napis też

Źródło:
Konkret24

Po całej serii upalnych dni, temperatura coraz rzadziej będzie przekraczać 30 stopni. Jaka pogoda będzie towarzyszyła nam na przełomie lipca i sierpnia? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni przygotowaną przez Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Źródło:
tvnmeteo.pl

Dziewczynka, która zgubiła się na plaży w Międzyzdrojach, po odnalezieniu przez ratowników, szybko wpadła w objęcia taty. Moment, w którym córka dostrzegła ojca, nagrał operator drona WOPR.

Ojciec na kolanach, zaginiona córeczka pada mu w ramiona

Ojciec na kolanach, zaginiona córeczka pada mu w ramiona

Źródło:
tvn24.pl

Wymóg posiadania polskiego prawa jazdy przez kierowców tak zwanych taksówek na aplikację z jednej strony może pozytywnie wpłynąć na bezpieczeństwo, ale z drugiej spowodować powstanie problemów społecznych - przekazał Maciej Mysona z Zespołu Doradców Gospodarczych TOR. Jak informuje Uber, po zmianie przepisów odeszło 30 procent kierowców, co wpłynęło na wzrost cen i dłuższy czas oczekiwania.

Odeszło 30 procent kierowców. Ekspert o zagrożeniach

Odeszło 30 procent kierowców. Ekspert o zagrożeniach

Źródło:
PAP

Jacek Jaworek nie zmieniał wyglądu. Wyglądał prawie tak samo jak trzy lata temu - dowiedział się nieoficjalnie reporter TVN24. Dzień wcześniej informował, że na nagraniu z kamery monitoringu, umieszczonej w pobliżu miejsca, gdzie odnaleziono ciało Jaworka, widać, że mężczyzna oddał dwa strzały, jeden z nich okazał się celny. Na ciele zmarłego ma być też widoczne znamię, które Jaworek posiadał.

Jacek Jaworek nie zmieniał wyglądu. Kolejne nowe informacje reportera TVN24

Jacek Jaworek nie zmieniał wyglądu. Kolejne nowe informacje reportera TVN24

Źródło:
tvn24.pl
Głośnik na plecach, "walec" na szyi, dudniąca reklamówka. Już są nerwy, a powstają kolejne bloki 

Głośnik na plecach, "walec" na szyi, dudniąca reklamówka. Już są nerwy, a powstają kolejne bloki 

Źródło:
tvn24.pl
Premium

Pełnia Koźlego Księżyca widoczna była na naszym niebie. Srebrny Glob nie wyglądał wcale na srebrny, ale przyjął charakterystyczną dla lata złotawą barwę. Zdjęcia otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Srebrny Glob w odcieniach złota. Koźli Księżyc oczami Reporterów 24

Srebrny Glob w odcieniach złota. Koźli Księżyc oczami Reporterów 24

Aktualizacja:
Źródło:
space.com, timeanddate.com, Kontakt 24, tvnmeteo.pl