Tajemnica skrywana za murami kościoła: otwarte trumny, zwłoki na drzewie

Rozkradany kościół w Jędrzychowie popada w ruinę
Rozkradany kościół w Jędrzychowie popada w ruinę
D.Rudnicki//K.Połosak,balu | TVN 24 Wrocław
Historia kościoła w Jędrzychowie owiana jest tajemnicąD.Rudnicki//K.Połosak,balu | TVN 24 Wrocław

Widok, jaki w latach 90. zastano za murami ewangelickiego kościoła w Jędrzychowie, mrozi krew w żyłach. Otwarte trumny, zmumifikowane zwłoki czy ciała bez czaszek, które ktoś wyniósł z krypty i powiesił na drzewie - wspominają mieszkańcy tej niewielkiej miejscowości na Dolnym Śląsku. Mimo że 20 lat temu przeprowadzono ekshumację i zorganizowano zbiorowy pogrzeb, to w trawie wokół zabytkowego kościoła nadal można znaleźć ludzkie kości.

O tym miejscu krążyły legendy. Mieszkańcy z okolic Lubina, Polkowic i Głogowa mówili, że kościół w Jędrzychowie jest przerażający. Wiedzieli, że w środku są mumie. Przez setki lat zmarli chowani byli w kryptach. Łaciński napis nad kaplicą grzebalną "quiescant in pace" oznacza "niech spoczywają w pokoju".

- Jak na ironię ten napis nie pokrywa się ze stanem faktycznym tego miejsca. Ten budynek nigdy nie był właściwie zabezpieczony, nigdy nikt o niego nie zadbał. Podobnie jak o zmarłych spoczywających w otwartych trumnach - twierdzą "Łowcy Przygód", którzy próbują ratować zapomniany zabytek.

***

Drewniana ambona rozkradana jest na opał, budynek obecnie popada w ruinę, a konserwator zabytków chce zamurować drzwi i okna, by chronić kościół przed złodziejami. CZYTAJ WIĘCEJ NA TEN TEMAT.

Średniowieczny zamek, potem ewangelicki zbór

Ewangelicki zbór wybudowano na gruzach piastowskiego zamku. W 1295 roku wzniósł go książę głogowski Henryk III. Został zniszczony podczas wojen husyckich i wojny trzydziestoletniej. W 1744 roku właścicielem średniowiecznych ruin został Chrystian von Busse. W 1750 roku postawił zbór, w jego podziemiach znajdowała się krypta grzebalna. Chowano tam miejscową szlachtę.

Od XVIII wieku aż do wybuchu drugiej wojny światowej w kościele w Jędrzychowie regularnie odbywały się nabożeństwa. Na pierwszym piętrze dawnej kaplicy modlili się wierni, pastor na ambonie wygłaszał kazania. Takiego widoku w ewangelickim zborze nikt już nie pamięta. Ostatnie nabożeństwo odbyło się przed wojną. W latach 70. budynek został wpisany do rejestru zabytków.

Otwarte trumny i zwłoki bez głów

Pani Kamila mieszka w Jędrzychowie od 20 lat. Kilka miesięcy po przeprowadzce wzywała policję. - Ktoś wyniósł zwłoki z kaplicy i powiesił je na drzewie. To było straszne - przypomina sobie.

- Pierwszy raz pojawiłem się tu w latach 90. Przeczytałem w przewodniku po ziemi lubińskiej informację, że pod kościołem w Jędrzychowie znajdują się zmumifikowane ludzkie szczątki. Byłem wtedy początkującym dziennikarzem, więc postanowiłem zbadać temat. Trafiłem w miejsce, gdzie doszło do potwornej profanacji - wspomina z kolei Marcin Drews.

Widok, jaki zapamiętał, był straszny: otwarte trumny, 20 ciał leżących na ziemi przed wejściem do kaplicy grzebalnej. Tylko jedno z nich miało głowę, reszta była oderwana. Korpus dziecka, również bez głowy, ktoś przeniósł do piwnicy pod wieżą dzwonniczą i nadział na drewniany kołek.

- Opisałem wszystko w swoim artykule. Potem władze gminy zorganizowały ekshumację i zbiorowy pogrzeb - dodaje Drews.

"Grabarz łamał szczątki na kolanie jak deski"

Zatrudniono grabarza. Ten, według relacji Drewsa, wyciągnął pozostałe szczątki przez małą dziurę w ścianie kaplicy grzebalnej.

- Zamówił 4 trumny dla tych 20 ciał. Widziałem na własne oczy, jak grabarz łamał ludzkie szczątki na kolanie. Jak deski. Kiedy zwróciłem mu uwagę, zignorował mnie. Następnego dnia odbył się pogrzeb. Był ksiądz, pastor ewangelicki i ktoś z władz gminy. Pytałem ich o to, dlatego ten zabytek tak niszczeje, dlaczego w ten sposób potraktowano zmarłych, ale nie uzyskałem odpowiedzi. Nikt nie chciał ze mną rozmawiać - opowiada dziennikarz.

Tydzień po pogrzebie okazało się, że w kaplicy grzebalnej nadal znajdują się kości, kręgosłupy, oderwane od czerepów warkocze. Na kolejne 20 lat zapomniano o zabytku.

"Do dziś kości walają się w trawie"

Kilka lat temu Marcin Drews razem z Mateuszem Stanisławczykiem jako "Łowcy Przygód" wrócili do Jędrzychowa. - Nie spodziewałem się, że zastanę taką ruinę - mówi Drews. - Byłem przerażony, że kościół, miejsce kultu, może zostać w taki sposób zniszczone, a kości zmarłych do dziś będą walać się w trawie - wtrąca Stanisławczyk.

Dlatego społecznicy w czerwcu napisali oficjalny list otwarty z apelem o pomoc w ratowaniu zabytku. Opisali w nim makabryczną historię oraz brak zainteresowania zabytkiem ze strony właściciela i konserwatora zabytków. Dokument wysłano m.in. do ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego oraz prokuratury. Ta wszczęła postępowanie.

Wątek profanacji zwłok umorzono. - Nastąpiło przedawnienie karalności tego przestępstwa. Proszę pamiętać, że mówimy o wydarzeniach, które miały miejsce ponad 20 lat temu - zaznacza Liliana Łukasiewicz z Prokuratury Okręgowej w Legnicy. Jednocześnie zaznacza, że ochroną i konserwowaniem zabytków zajmuje się konserwator.

"Winna miejscowa ludność"

- Ten budynek nigdy nie był właściwie zabezpieczony, nigdy nikt o niego nie zadbał. Podobnie jak o zmarłych spoczywających w otwartych trumnach - zauważa Marcin Drews.

Z tym stwierdzeniem zgadza się legnicki konserwator zabytków, któremu podlega teren w Jędrzychowie. Jednak winą za taki stan obarcza swojego poprzednika. Ten swój urząd sprawował przez ponad 20 lat. - Winna jest też miejscowa ludność. Ludność chrześcijańska, na oczach której wyciągano z krypt ludzkie szczątki - twierdzi Leszek Dobrzyniecki, od dwóch lat legnicki konserwator zabytków.

Innego zdania jest pani Kamila: - To smutne, że ludzkie kości ktoś tak zbezcześcił. Chyba nikt z nas by nie chciał, żeby wyniesiono jego zwłoki i powieszono na drzewie - wyznaje.

Niech spoczywają w pokoju

Łowcy Przygód domagają się, by zabytek w Jędrzychowie został w końcu należycie zabezpieczony. Jak podkreślają, nie zależy im na ukaraniu właściciela terenu czy konserwatora.

- Chodzi o to, żeby te osoby, które zostały pochowane, mogły w końcu spocząć w pokoju. A póki co, w dalszym ciągu, w trawie dookoła budynku walają się kości - podsumowuje Marcin Drews.

Autor: Marta Balukiewicz/i / Źródło: TVN 24 Wrocław

Źródło zdjęcia głównego: lowcyprzygod.tv | M.Drews

Pozostałe wiadomości

- Podwyżka akcyzy wejdzie już w przyszłym roku, ponieważ ekonomiczna dostępność papierosów w Polsce radykalnie wzrosła - poinformował w TVN24 minister finansów Andrzej Domański. - Aspekty zdrowotne są absolutnie priorytetowe. Wiemy, że dostępność papierosów jest bardzo wysoka, bardzo młodzi ludzie również sięgają po wyroby tytoniowe. Chcemy to w pewien sposób ograniczyć - tłumaczył.

"Mamy drugie najtańsze papierosy w Unii". Minister finansów: będą droższe

"Mamy drugie najtańsze papierosy w Unii". Minister finansów: będą droższe

Źródło:
TVN24

Po wycofaniu się prezydenta Joe Bidena z wyścigu o Biały Dom wszystko wskazuje na to, że kampania w wyborach prezydenckich w 2024 roku między wiceprezydentką Kamalą Harris a byłym prezydentem Donaldem Trumpem rozpoczyna się bez wyraźnego lidera - donosi stacja CNN, która opublikowała wyniki najnowszego sondażu wyborczego.

"Drastyczna zmiana". Nowy sondaż przed wyborami w USA

"Drastyczna zmiana". Nowy sondaż przed wyborami w USA

Źródło:
CNN

883 dni temu rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę. - Otrzymaliśmy wyraźny sygnał, że Chiny popierają integralność terytorialną i suwerenność Ukrainy oraz potwierdzenie, że nie dostarczają Rosji uzbrojenia - oświadczył prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, komentując wizytę szefa MSZ swego kraju Dmytra Kułeby w Chinach. Oto co wydarzyło się w Ukrainie i wokół niej w ciągu ostatniej doby.

"Jasny sygnał" z Chin. "Dmytro Kułeba poinformował mnie o wynikach spotkania"

"Jasny sygnał" z Chin. "Dmytro Kułeba poinformował mnie o wynikach spotkania"

Źródło:
PAP

- Chciałbym, aby rozwiązanie dotyczące składki zdrowotnej zostało wypracowane w ciągu kilku najbliższych tygodni. Naprawdę nie ma na co czekać - powiedział w programie "Jeden na Jeden" na antenie TVN24 minister finansów Andrzej Domański. Dodał, że chciałby, aby nowa składka zdrowotna weszła w życie od 1 stycznia 2025 roku.

Minister finansów o składce zdrowotnej: naprawdę nie ma na co czekać

Minister finansów o składce zdrowotnej: naprawdę nie ma na co czekać

Źródło:
TVN24

Lokalne władze poprosiły mieszkańców wyspy Santorini w Grecji o ograniczenie przemieszczania się. To ze względu na bardzo duży napływ turystów. Tylko jednego dnia - we wtorek - na zamieszkaną przez około 15 tysięcy osób wyspę przypłynęło 11 tysięcy gości.

Wyspa dla turystów, dla mieszkańców lockdown. W sieci słowa oburzenia

Wyspa dla turystów, dla mieszkańców lockdown. W sieci słowa oburzenia

Źródło:
PAP

Naukowcy opisali "nowe El Nino" - anomalię pogodową kształtującą pogodę na świecie. Pojawia się na Pacyfiku nieopodal Australii i ma wpływ na całą półkulę południową. Jak twierdzą badacze, odkrycie może pomóc w tworzeniu dokładniejszych modeli klimatycznych i prognozowaniu pogody.

Naukowcy odkryli "nowe El Nino"

Naukowcy odkryli "nowe El Nino"

Źródło:
University of Reading, tvnmeteo.pl

Prezydent USA Joe Biden ocenił w przemówieniu do narodu, że USA są "w punkcie zwrotnym". Powiedział, że planuje spędzić następne sześć miesięcy na wykonywaniu swojej pracy, koncentrując się na obniżeniu kosztów życia rodzin, rozwoju gospodarki, obronie wolności osobistych i praw obywatelskich, od prawa do głosowania po prawo wyboru.

Joe Biden: Ameryka jest w punkcie zwrotnym, demokracja jest w waszych rękach

Joe Biden: Ameryka jest w punkcie zwrotnym, demokracja jest w waszych rękach

Źródło:
PAP

Profilaktyka to klucz do zdrowia, a badanie piersi doskonale się z tym łączy. Tym razem to akcja skierowana do młodych, bo ich rak też dotyka. Zaledwie jedna trzecia uprawnionych do bezpłatnych badań kobiet faktycznie z nich korzysta. Materiał magazynu "Polska i Świat". Całe wydanie dostępne w TVN24 GO.

"Pokazałam obcemu facetowi cycki". Ty też powinnaś

"Pokazałam obcemu facetowi cycki". Ty też powinnaś

Źródło:
TVN24

Roman Giertych zapowiada wystąpienie kolejnego sygnalisty na posiedzeniu zespołu do spraw rozliczenia rządów PiS. Kampania Kamali Harris bije rekordy pod względem zgromadzonych środków. Premier Izraela Benjamin Netanjahu apelował w amerykańskich Kongresie o powołanie nowego sojuszu przeciwko Teheranowi. Oto sześć rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek, 25 lipca.

Zapowiedź Giertycha, rekord Harris, twarde stanowisko Netanjahu. Sześć rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek

Zapowiedź Giertycha, rekord Harris, twarde stanowisko Netanjahu. Sześć rzeczy, które warto wiedzieć w czwartek

Źródło:
PAP, TVN24

Szefowie dyplomacji Korei Północnej i Białorusi chcą zacieśnienia i pogłębienia więzi, aby otworzyć nowy rozdział - przekazała reżimowa północnokoreańska agencja KCNA. Minister spraw zagranicznych Białorusi Maksym Ryżenkow przybył z czterodniową wizytą do Pjongjangu.

Reżimy zacieśniają współpracę. "Jasny cel"

Reżimy zacieśniają współpracę. "Jasny cel"

Źródło:
PAP

W poniedziałek hiszpański sąd wezwał premiera Pedro Sancheza do złożenia zeznań w charakterze świadka w sprawie korupcyjnej dotyczącej jego żony Begony Gomez. Szef rządu zapowiedział, że przedstawi swoje zeznania, ale na piśmie.

Premier będzie zeznawać w sprawie żony, ale postawił warunek

Premier będzie zeznawać w sprawie żony, ale postawił warunek

Źródło:
PAP

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega przed burzami, które możliwe są już od wczesnych godzin porannych. Synoptycy prognozują również silne opady deszczu.

Niebezpiecznie na wschodzie Polski. IMGW ostrzega

Niebezpiecznie na wschodzie Polski. IMGW ostrzega

Źródło:
tvnmeteo.pl

W czwartek o godzinie 16 zostanie przedstawiony raport z prac komisji śledczej w sprawie wyborów kopertowych - przekazał były przewodniczący tej komisji, europoseł Koalicji Obywatelskiej Dariusz Joński. Mówił, że złożonych zostanie kilkanaście zawiadomień do prokuratury, które będą dotyczyć między innymi byłego premiera Mateusza Morawieckiego i prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego. Dodał, że tym politykom grozi "do 10 lat pozbawienia wolności". W ich kontekście przytoczył dwa artykuły Kodeksu karnego, o których ma być mowa w zawiadomieniach.

Joński: będą zawiadomienia do prokuratury na Kaczyńskiego i Morawieckiego. Wskazuje na dwa artykuły 

Joński: będą zawiadomienia do prokuratury na Kaczyńskiego i Morawieckiego. Wskazuje na dwa artykuły 

Źródło:
TVP Info, tvn24.pl, PAP

Premier Donald Tusk powiedział w środę, że będzie rozmawiał z wicepremierem Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem o Funduszu Kościelnym, bo nie widzi "jakiegoś dynamicznego procesu" w tej sprawie, a "wiadomo, że ten sposób finansowania Kościoła nie jest najlepszy".

Co z likwidacją Funduszu Kościelnego? Zapowiedź premiera

Co z likwidacją Funduszu Kościelnego? Zapowiedź premiera

Źródło:
PAP

Od czterech do sześciu brytyjskich myśliwców Eurofighter będzie pełnić służbę w Polsce w 2025 roku w ramach misji Baltic Air Policing. Na wschodnią granicę trafią zaś żołnierze Zjednoczonego Królestwa z jednostki inżynieryjno-technicznej, by ocenić jak wesprzeć Polskę przy budowie Tarczy Wschód - przekazał szef MON po rozmowach ze swoim brytyjskim odpowiednikiem.

Brytyjskie myśliwce będą pełnić u nas misję, a na wschodniej granicy Polski pojawi się brytyjska jednostka

Brytyjskie myśliwce będą pełnić u nas misję, a na wschodniej granicy Polski pojawi się brytyjska jednostka

Źródło:
PAP

Do tragicznego zdarzenia doszło na plaży w Dziwnówku. Nie żyje 48-latek, który wszedł do wody mimo czerwonej flagi.

Była czerwona flaga, wszedł do wody, by się ochłodzić. Nie żyje

Była czerwona flaga, wszedł do wody, by się ochłodzić. Nie żyje

Źródło:
tvn24.pl

W Parku Narodowym Yellowstone w USA wybuchł gejzer, gdy w pobliżu stała grupa ludzi. Na dużą wysokość z ziemi wystrzeliła gorąca para i fragmenty skał. Świadkowie zarejestrowali ten moment na nagraniu. Według służb nikomu nic się nie stało. Obszar w pobliżu gejzeru jest tymczasowo zamknięty.

Nagła eksplozja w parku narodowym. Ludzie rzucili się do ucieczki

Nagła eksplozja w parku narodowym. Ludzie rzucili się do ucieczki

Źródło:
CNN, volcanoes.usgs.gov, tvnmeteo.pl

Senat chce uwzględnić tak zwane prawo Romea i Julii w zmieniającej definicję zgwałcenia nowelizacji Kodeksu karnego. Chodzi o relację seksualną między małoletnimi, których wiek jest zbliżony do tak zwanego wieku zgody, czyli do 15 lat. - Sprzeciw musi budzić stworzenie pola dla choćby potencjalnej odpowiedzialności dzieci jak za zbrodnię za czyny związane z wzajemnymi relacjami seksualnymi w wieku zbliżonym do tak zwanego wieku zgody - podkreślała rzeczniczka praw dziecka Monika Horna-Cieślak.

Prace nad zmianą definicji gwałtu. Senat chce uwzględnić prawo Romea i Julii

Prace nad zmianą definicji gwałtu. Senat chce uwzględnić prawo Romea i Julii

Źródło:
PAP

Roman Giertych zapowiada, że "jeżeli nie zdarzy się nic niespodziewanego", to w czwartek na posiedzeniu zespołu do spraw rozliczenia rządów PiS wystąpi "kolejny sygnalista". "Wiele już rzeczy o PiS słyszałem, ale ta opowieść zmroziła mi krew w żyłach" - napisał Giertych na platformie X.

Giertych zapowiada kolejnego sygnalistę. "Ta opowieść zmroziła mi krew w żyłach"

Giertych zapowiada kolejnego sygnalistę. "Ta opowieść zmroziła mi krew w żyłach"

Źródło:
tvn24.pl

Z Korei Północnej do Rosji wysłano ponad pięć milionów pocisków artyleryjskich na potrzeby inwazji na Ukrainę - powiedział południowokoreański minister obrony Szin Won Sik. Zaznaczył, że to początek zacieśniania stosunków.

Gigantyczna przesyłka pocisków z Korei Północnej do Rosji. "Sprawy nabrały tempa"

Gigantyczna przesyłka pocisków z Korei Północnej do Rosji. "Sprawy nabrały tempa"

Źródło:
PAP

Senat przyjął z poprawkami ustawę o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z przyjętymi poprawkami to prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej będzie mediatorem w sporach między wydawcami a big techami. Wcześniej wydawcy i redakcje apelowały, by wyższa izba zmieniła uchwalone w Sejmie niekorzystne przepisy tak, by łatwiej było negocjować z platformami cyfrowymi.

Zmiany w prawie autorskim. Jest decyzja Senatu

Zmiany w prawie autorskim. Jest decyzja Senatu

Źródło:
PAP

Premier Izraela Benjamin Netanjahu przemówił w środę przed amerykańskim Kongresem. - Irańska "oś terroru" zagraża cywilizowanemu światu, USA i Izrael muszą się jej wspólnie przeciwstawić, dlatego powinny utworzyć nowy antyirański sojusz - oświadczył. W związku z wizytą polityka w Waszyngtonie wzmocniono środki bezpieczeństwa. Podczas jednego z protestów użyto gazu łzawiącego.

Netanjahu w Kongresie. Premier Izraela zapowiada powołanie nowego sojuszu przeciwko Teheranowi

Netanjahu w Kongresie. Premier Izraela zapowiada powołanie nowego sojuszu przeciwko Teheranowi

Źródło:
PAP, Reuters
"Uśpione NATO" i pokój dla Ukrainy?

"Uśpione NATO" i pokój dla Ukrainy?

Źródło:
tvn24.pl
Premium

"Brawo uśmiechnięta Polska", "Tusk przysłany przez Niemców wykończy Polskę" - piszą internauci, komentując upadłość Browaru Kościerzyna. Tylko że historia ta działa się za poprzedniego rządu. Wyjaśniamy.

Browar Kościerzyna upadł "po pół roku rządów Tuska"? Co to za historia

Browar Kościerzyna upadł "po pół roku rządów Tuska"? Co to za historia

Źródło:
Konkret24

"W pokoju obok" - anglojęzyczny debiut Pedro Almodovara, "Queer" Luki Guadagnino, "Maria" Pablo Larraina, a nade wszystko druga część filmu, który triumfował w Wenecji w 2019 roku - "Joker: Folie à Deux" Todda Phillipsa, znajdą się w Konkursie Głównym zbliżającego się festiwalu filmowego w Wenecji. Na czele jury, w którym zasiada między innymi Agnieszka Holland, stanie francuska gwiazda kina Isabelle Huppert.

Nowe filmy Pedro Almodovara i Luki Guadagnino w Konkursie Głównym. Ale Wenecja najbardziej czeka na "Jokera 2"

Nowe filmy Pedro Almodovara i Luki Guadagnino w Konkursie Głównym. Ale Wenecja najbardziej czeka na "Jokera 2"

Źródło:
Biennale Cinema 2024, "Variety", "IndieWire", tvn24.pl

Ceny hoteli idą w górę o sto procent, restauracje są gotowe na najazd, sklepy szykują pasujące ubrania i bransoletki przyjaźni, a piekarnia sprzedaje ciastka "inspirowane Taylor". Jedna z najpopularniejszych wokalistek na świecie przyjeżdża na trzy koncerty do Warszawy.

Taylor Swift i gospodarka. "Kto powiedział, że pieniądze szczęścia nie dają, ten nie był Swiftie"

Taylor Swift i gospodarka. "Kto powiedział, że pieniądze szczęścia nie dają, ten nie był Swiftie"

Źródło:
tvn24.pl

- Chciałam przede wszystkim zrobić płytę o Warszawie. Podejść do powstania w humanistyczny sposób, mówiący o emocjach - mówiła o swoim nowym albumie Monika Brodka. Krążek powstał z okazji 80. rocznicy Powstania Warszawskiego. Premierowy koncert pokaże TVN24.

Warszawa według Brodki. "Od nadziei po upadek"

Warszawa według Brodki. "Od nadziei po upadek"

Źródło:
tvnwarszawa.pl