Dlaczego ten rok jest tak gorący?

Źródło:
sciencealert.com, AFP
Upał może zagrażać życiu i zdrowiu
Upał może zagrażać życiu i zdrowiuTVN24
wideo 2/7
Upały - ogólnie

Wysokie wartości temperatury w wielu częściach świata, "niekończące się" fale upałów i pożary - chyba tak najlepiej opisać obecne lato. Eksperci zajmujący się klimatem wskazali, że wszystkie niepokojące zjawiska biorą się z połączenia kilku różnych czynników.

Ubiegły miesiąc został okrzyknięty najcieplejszym czerwcem w historii prowadzenia pomiarów. Według ekspertów programu Copernicus Climate Change Service (C3S), realizowanego przez Komisję Europejską, czerwiec 2023 był o 0,5 stopnia Celsjusza cieplejszy, niż wskazywałaby średnia wieloletnia z okresu 1991-2020.

>>> Czytaj dalej: Najcieplejszy czerwiec w historii. "Rekord nie jest zaskoczeniem"

Choć lipiec jeszcze się nie zakończył, badacze już sugerują, że może go czekać podobny scenariusz.

- Pierwsze 15 dni lipca były najgorętszymi 15 dniami w historii. Tegoroczny lipiec jest na dobrej drodze, by stać się najcieplejszym w historii pomiarów - powiedział Carlo Buontempo, dyrektor C3S.

Prognozy, mówiące o tym, że nie tylko trwające lato może być najcieplejsze w historii, ale także i cały rok 2023 może być rekordowy, poparł także polski Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Eksperci zajmujący się klimatem wskazują, że za ponadprzeciętnie wysoką temperaturę odpowiada połączenie kilku różnych czynników.

Rozwój El Nino

Przez trzy ostatnie lata pogodą na świecie rządziło zjawisko La Nina. Dochodzi do niego, gdy temperatura powierzchni Oceanu Spokojnego w okolicach równika staje się niższa od przeciętnej. Wpływa na to większa aktywność pasatów, które wydobywają chłodne wody głębinowe na powierzchnię oceanu. La Nina potęguje napływ zimnego powietrza znad Kanady do Stanów Zjednoczonych, przez co zimy stają się tam chłodniejsze. Oprócz tego wzmaga monsunowe opady deszczu w Indiach.

Odwrotnością tego zjawiska jest El Nino. Podczas niego powierzchnia wód Pacyfiku staje się cieplejsza. I to właśnie z nim mamy do czynienia teraz i prawdopodobnie przez kilka kolejnych miesięcy.

- To mogło stać się dodatkowym źródłem ciepła na północnym Atlantyku. Ale ponieważ El Nino dopiero się zaczyna, to prawdopodobnie zobaczyliśmy tylko część jego oddziaływania - przekazał Robert Rohde z amerykańskiej grupy monitorującej temperaturę Berkeley Earth.

El NinoMaciej Zieliński/PAP/Reuters

Mniejsza ochrona przed promieniowaniem

Rohde podał, że na ocieplenie Atlantyku mógł wpłynąć spadek stężenia dwóch elementów, które zazwyczaj odbijają światło słoneczne z dala od oceanu i chronią powierzchnię przed ogrzaniem. Mowa o pyle nawiewającym z Sahary oraz aerozolach siarki, pochodzących z paliwa żeglugowego.

Badacz dodał, że jego analiza wykazała, że w regionie północnego Atlantyku znajduje się "wyjątkowo niski poziom pyłu unoszącego się znad Sahary". Zdaniem Karstena Hausteina z niemieckiego federalnego Centrum Usług Klimatycznych, odpowiada za to osłabienie pasatów. Drugie zjawisko to natomiast konsekwencja wprowadzonych w 2020 roku ograniczeń dotyczących żeglugi. - Nie wyjaśnia to całej sytuacji na północnym Atlantyku, ale mogło zwiększyć jego dotkliwość - stwierdził Rohde.

Wpływ antycyklonów

Za niezwykle ciepło w 2023 roku odpowiadać mogą nie tylko zjawiska na wodzie. Jak przekazał Richard Allan, profesor nauk klimatycznych na brytyjskim Uniwersytecie w Reading, ocieplające się oceany wpływają bezpośrednio na wzorce pogodowe na lądzie, przyczyniając się do intensywniejszych fal upałów, susz czy burz. Tymczasem cieplejsza atmosfera może zasysać wilgoć i oddawać ją w niespodziewanych miejscach.

Naukowcy zwrócili uwagę na długość i intensywność utrzymujących się antycyklonów, które wywołują fale upałów.

- Tam, gdzie obszary wysokiego ciśnienia utrzymują się przez długi czas, powietrze opada i ogrzewa się, topi chmury, powodując intensywne promieniowanie słoneczne, które ogrzewa ziemię i powietrze powyżej. A [w tym roku - przyp. red.] fale upałów "utknęły w miejscu" na wiele tygodni - powiedział Allan.

Konsekwencje zjawiska doskonale widać obecnie w Europie. We Włoszech termometry pokazały w tym tygodniu aż 47 stopni, a w Grecji i Szwajcarii trwają pożary.

- W Europie gorące powietrze, które napłynęło z Afryki, pozostaje teraz na miejscu, a obecność wysokiego ciśnienia oznacza, że ciepło w już rozgrzanym morzu, lądzie i powietrzu cały czas rośnie - stwierdziła Hannah Cloke, klimatolog z University of Reading.

Tymczasem Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) ostrzegła, że jeszcze w tym tygodniu może paść kolejny rekord średniej temperatury dla świata. Poprzednią najwyższą wartość odnotowano zaledwie kilkanaście dni temu - 6 lipca.

>>> Sprawdź też: Ziemia się gotuje. Czwartek najcieplejszym dniem w historii pomiarów

Zmiany klimatuAdam Ziemienowicz/PAP

Fala za falą

Kolejnym istotnym czynnikiem są postępujące zmiany klimatu. Według ubiegłorocznego raportu Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), procesy te sprawiły, że fale upałów stają się "częstsze i bardziej intensywne w większości regionów lądowych od lat pięćdziesiątych XX wieku".

- Fale upałów nie są pojedynczym zjawiskiem, kilkoma działającymi w jednym czasie. Ale wszystkie są wzmacniane przez jeden czynnik, jakim są zmiany klimatu - mówił Robert Vautard, dyrektor francuskiego instytutu klimatycznego Pierre-Simon Laplace.

Zmiany klimatu wydłużają i wzmacniają fale upałów. Na szczęście ludzkość jest w stanie jeszcze je opanować poprzez natychmiastowe zerwanie z emisjami gazów cieplarnianych. Zdaniem ekspertów zajmujących się klimatem, wprowadzone w tym celu działania są cały czas niewystarczające.

- Wychodzimy ze zwykłych i dobrze znanych naturalnych oscylacji klimatu na niezbadane i bardziej ekstremalne terytorium - przekazała Melissa Lazenby, starsza wykładowczyni ds. zmian klimatu na University of Sussex.

IPCC stwierdził, że fale upałów staną się jeszcze częstsze i silniejsze, jeśli wysiłki zmniejszające emisję gazów cieplarnianych nie będą wystarczające.

- To dopiero początek - mówił Simon Lewis, kierownik katedry nauki o zmianach globalnych na University College London. - Głębokie, szybkie i trwałe cięcia emisji dwutlenku węgla do zera netto mogą powstrzymać ocieplenie, ale ludzkość będzie musiała dostosować się do jeszcze bardziej dotkliwych fal upałów w przyszłości - podsumował.

>>> Zobacz: To może być ostatnie "tak chłodne" lato w naszym życiu

Konsekwencje zmian klimatycznych w EuropieMałgorzata Latos, Adam Ziemienowicz/PAP

Autorka/Autor:kw/dd

Źródło: sciencealert.com, AFP

Pozostałe wiadomości

Nadchodzące dni przyniosą zmianę w pogodzie. Weekend zapowiada się jeszcze wiosennie ciepło, jednak za sprawą przebudowania pola barycznego do naszej części kontynentu zacznie płynąć chłodniejsze powietrze. Pojawią się lokalne opady deszczu ze śniegiem, a nawet samego śniegu.

Zmiana pogody. W prognozie widać opady śniegu

Zmiana pogody. W prognozie widać opady śniegu

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na jutro. Nocą w części kraju możemy spodziewać się mgieł. W sobotę 2.03 lokalnie pojawi się słaby deszcz, ale będzie też szansa na rozpogodzenia. Termometry pokażą maksymalnie do 17 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - sobota, 2.03. Mglista, miejscami deszczowa noc

Pogoda na jutro - sobota, 2.03. Mglista, miejscami deszczowa noc

Źródło:
tvnmeteo.pl

Teksas zmaga się od kilku dni z pożarami. Żywioł zagraża ludziom, budynkom oraz zwierzętom. Na nagraniu z drona można zobaczyć, jak wygląda krajobraz zniszczony przez szalejące płomienie.

Tylko zgliszcza. Krajobraz po "piekielnej" pożodze

Tylko zgliszcza. Krajobraz po "piekielnej" pożodze

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl, CNN

Sycylia zmaga się z poważną suszą. Brak opadów zimą sprawił, że dostęp do słodkiej wody jest mocno ograniczony. Mieszkańcy muszą magazynować deszczówkę.

Po wodę chodzą do fontanny, wanny napełniają na zapas

Po wodę chodzą do fontanny, wanny napełniają na zapas

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

Tak ciepłego lutego w Polsce nie było od ponad 100 lat. Już na samym początku miesiąca zaczęły pojawiać się pierwsze oznaki wiosny. - Właściwie można powiedzieć, że nie tyle wiosna przychodzi wcześniej, co skraca się zima - skomentował rzecznik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Grzegorz Walijewski. - To już nie będzie to, co kiedyś, gdy temperatura ujemna utrzymywała się kilkanaście czy kilkadziesiąt dni. To już się zmieniło - powiedział.

Zima się skróciła. "To już nie będzie to, co kiedyś"

Zima się skróciła. "To już nie będzie to, co kiedyś"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Studenci z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie mają w planach wysłanie w kosmos własnego satelity o nazwie HYPE. Trwa faza projektowania urządzenia, które na orbitę dotrzeć ma na jesieni tego roku. Sprzęt pozwoli na monitorowanie zmian klimatu, a młodzi inżynierowie chcą skupić się na problemie smogu.

Studenci budują satelitę, będzie miała swój selfie stick

Studenci budują satelitę, będzie miała swój selfie stick

Źródło:
TVN24 GO, "Kijek w kosmosie"

Bóbr, który zamieszkał nad Morskim Okiem, przetrwał zimę - przekazał leśniczy Tatrzańskiego Parku Narodowego Grzegorz Bryniarski. Obecność tych gryzoni w Tatrach jest obserwowana dopiero od trzech lat.

Wiemy, co słychać u bobra znad Morskiego Oka

Wiemy, co słychać u bobra znad Morskiego Oka

Źródło:
PAP

W największym pożarze w historii Teksasu spłonął obszar o powierzchni niemal 405 tysięcy hektarów. Zginęły co najmniej dwie osoby. Władze ostrzegają przed możliwością zniszczenia wielu domów, bydła i obiektów będących źródłem utrzymania ludzi.

"Największe piekło w historii pochłania z każdą minutą coraz większe obszary"

"Największe piekło w historii pochłania z każdą minutą coraz większe obszary"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Odyseusz, pierwszy amerykański statek kosmiczny, który wylądował na Księżycu od pół wieku, stracił w czwartek zasilanie i przeszedł w stan uśpienia. W mroźną księżycową noc zakończył misję - poinformowała firma Intuitive Machines, projektant lądownika. Choć komunikacja z pojazdem i realizacja celów naukowych były utrudnione z powodu jego kłopotów z lądowaniem, to udało się uzyskać potrzebne dane, a NASA uznała misję za sukces.

"Dobranoc, Odie. Mamy nadzieję, że jeszcze coś od ciebie usłyszymy"

"Dobranoc, Odie. Mamy nadzieję, że jeszcze coś od ciebie usłyszymy"

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Wiosna meteorologiczna się rozpoczęła. To oznacza, że już niedługo przywitamy także wiosnę kalendarzową i astronomiczną. Tę ostatnią wyznacza moment równonocy wiosennej. Kiedy wypada w tym roku? Sprawdź, aby nie przegapić.

Pierwszy dzień wiosny 2024. Wiosna meteorologiczna się zaczęła. Kiedy początek kalendarzowej i astronomicznej wiosny

Pierwszy dzień wiosny 2024. Wiosna meteorologiczna się zaczęła. Kiedy początek kalendarzowej i astronomicznej wiosny

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

Teksas zmaga się z największym pożarem roślinności w swojej historii. Jak przekazali strażacy, żywioł został opanowany zaledwie w trzech procentach. Zginęła jedna osoba.

"Jej dom zniknął. Nie miała szans na to, żeby się wydostać"

"Jej dom zniknął. Nie miała szans na to, żeby się wydostać"

Źródło:
statesman.com, cbsaustin.com, CNN

Luty był średnio o 6 stopni Celsjusza cieplejszy niż zazwyczaj. Jak wynika z danych IMGW, miesiąc pobił już dotychczasowy rekord ustanowiony w 1990 roku. W środę anomalia temperatury sięgnęła miejscami 10 st. C.

Mapa Polski jest miejscami nie czerwona, tylko bordowa. To "ewenement"

Mapa Polski jest miejscami nie czerwona, tylko bordowa. To "ewenement"

Źródło:
IMGW, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Grupa fizyków z powodzeniem wykryła słabe przyciąganie grawitacyjne maleńkiej cząsteczki. Ma to nam pomóc zrozumieć, czym jest grawitacja kwantowa. Naukowcy planują dalsze eksperymenty, chcąc zejść do poziomu rządzonego przez mechanikę kwantową, by lepiej zrozumieć naturę grawitacji i prawa rządzące Wszechświatem.

Ten pomiar grawitacji pobił rekord. "Jesteśmy o krok bliżej"

Ten pomiar grawitacji pobił rekord. "Jesteśmy o krok bliżej"

Źródło:
PAP, EurekAlert, University of Southampton

Przegotowanie kranówki pomaga w pozbyciu się z niej mikroplastiku - informują chińscy naukowcy. Najskuteczniej proces ten przebiega w twardej wodzie, zawierającej wyższą zawartość węglanu wapnia.

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Jak pozbyć się mikroplastiku z kranówki? Badacze opracowali prostą metodę

Źródło:
PAP

Pogoda we Włoszech w ostatnich dniach była niebezpieczna. Miejscami padał intensywny deszcz, a w górach - śnieg. W Trydencie-Górnej Adydze lawina porwała narciarzy, jeden z nich zginął. W innych regionach kraju po ulewach rzeki wystąpiły z brzegów, a strażacy śmigłowcem i pontonami ratowali uwięzionych ludzi.

Potężne opady deszczu i śniegu we Włoszech

Potężne opady deszczu i śniegu we Włoszech

Źródło:
Reuters, ENEX, ANSA

Katowice zmagają się z problemem zanieczyszczenia dwutlenkiem azotu. Na bardzo słabą jakość powietrza skarżą się mieszkańcy domów położonych w sąsiedztwie autostrady A4. Jak tłumaczył Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego, to nie tylko problem stolicy Śląska - normy dla tego gazu przekraczane są w każdym dużym mieście.

Dwutlenek azotu dusi mieszkańców Katowic

Dwutlenek azotu dusi mieszkańców Katowic

Źródło:
TVN24, GIOŚ

Frytki to najbardziej przyjazne bioróżnorodności danie. W badaniu uwzględniającym ponad 150 potraw z całego świata, naukowcy z Singapuru przeanalizowali to, które z nich mają wpływ na największą liczbę gatunków zwierząt. Wśród najbardziej "obciążających" środowisko dań znalazło się wiele potraw mięsnych, ale też kilka opcji wegetariańskich i wegańskich.

Chcesz zapobiec wymieraniu gatunków? Jedz frytki

Chcesz zapobiec wymieraniu gatunków? Jedz frytki

Źródło:
PLOS

Szwajcaria chce globalnej dyskusji na temat technologii umożliwiających wpływanie na ziemski klimat, zwłaszcza ograniczających ilość światła słonecznego docierającego do naszej planety. Debata ma mieć miejsce na trwającej w Kenii szóstej Sesji Zgromadzenia ONZ ds. Środowiska. Technologie te jednak wywołują ogromne kontrowersje i dzielą naukowców.

Szwajcaria proponuje zasłonięcie Słońca. Kontrowersyjny pomysł dzieli naukowców

Szwajcaria proponuje zasłonięcie Słońca. Kontrowersyjny pomysł dzieli naukowców

Źródło:
Guardian, tvn24.pl

Rekordowa liczba pożarów została zanotowana w lutym w brazylijskiej części Amazonii. Naukowcy przekazali, że płomienie zaobserwowano tam prawie trzy tysiące razy - to najwyższa wartość od momentu rozpoczęcia pomiarów. Winę za to ponosi susza, która od miesięcy nawiedza ten rejon świata.

W Amazonii padł smutny rekord. Tak wielu pożarów jeszcze tam nie było

W Amazonii padł smutny rekord. Tak wielu pożarów jeszcze tam nie było

Źródło:
PAP, CAMS, Correio Braziliense

Sonda DART, która niemal półtora roku temu, w pierwszym teście obrony planetarnej, uderzyła w asteroidę Dimorphos, nie pozostawiła na niej krateru uderzeniowego, ale prawdopodobnie zmieniła jej kształt - twierdzą naukowcy na łamach pisma "Nature Astronomy". Przeprowadzili setki symulacji, aby odtworzyć skutki tej celowej kolizji.

Sonda uderzyła w asteroidę. Zmieniła ją w "zupełnie inne ciało"

Sonda uderzyła w asteroidę. Zmieniła ją w "zupełnie inne ciało"

Źródło:
CNN, space.com, tvnmeteo.pl

Gwałtowne burze i tornada przeszły w środę przez stany Illinois, Ohio i Michigan w USA. Wielu ludzi zostało pozbawionych prądu, a z utrudnieniami musieli liczyć się pasażerowie korzystający z chicagowskiego lotniska O'Hare.

Tornada, wichury i grad wielkości piłek golfowych. Żywioł niszczył domy i wyrywał drzewa z korzeniami

Tornada, wichury i grad wielkości piłek golfowych. Żywioł niszczył domy i wyrywał drzewa z korzeniami

Źródło:
Reuters, BBC

We wschodniej Australii nie ustają pożary buszu. Ogień zagraża co najmniej 30 tysiącom mieszkańców stanu Wiktoria, a rozprzestrzenianiu się żywiołu sprzyja silny, porywisty wiatr. Mieszkańcy coraz to nowych regionów zachęcani są do ewakuacji.

Katastrofalne zagrożenie pożarowe. Suche burze mogą pogorszyć sytuację

Katastrofalne zagrożenie pożarowe. Suche burze mogą pogorszyć sytuację

Źródło:
PAP, Reuters, ABC News

Intensywne opady deszczu na północy Hiszpanii doprowadziły do wylania kilku rzek. W niektórych miejscowościach ulice znalazły się pod wodą. Największe problemy występują w Kraju Basków, Kastylii i Leonie oraz w regionie Nawarra.

Wylewają rzeki w Hiszpanii. Zalania i podtopienia

Wylewają rzeki w Hiszpanii. Zalania i podtopienia

Źródło:
ENEX, elmundo.es, 20minutos.es

Silny boczny wiatr uniemożliwił w poniedziałek lądowanie na lotnisku Heathrow w Londynie. Na nagraniu widać, jak podmuchy miotają samolotem linii British Airways, a pilot decyduje się na przerwanie próby lądowania.

Wiatr miotał samolotem, pilot przerwał lądowanie. Nagranie

Wiatr miotał samolotem, pilot przerwał lądowanie. Nagranie

Źródło:
BBC, Reuters, FlightRadar 24

Niezwykle wysoka temperatura, jaką przyniósł nam tegoroczny luty, przyniosła spore ożywienie wśród roślin i zwierząt. Przyroda zbudziła się do życia także w ogrodzie prezenterki tvnmeteo.pl Doroty Gardias, która na antenie TVN24 zaprezentowała pierwsze w tym roku okazy rabarbaru.

Wiosna w lutym. W ogrodzie Doroty Gardias wyrósł już rabarbar

Wiosna w lutym. W ogrodzie Doroty Gardias wyrósł już rabarbar

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl